رسانه تخصصی گردشگری و فرهنگی خوزستان

از شوشتر تا تهران؛ جزئیات برگزاری هجدهمین جشنواره تجسمی فجر تشریح شد

دبیر اجرایی هجدهمین جشنواره تجسمی فجر، بیان کرد که این دوره از جشنواره به‌جای محدود بودن به چند روز، در قالب یک فرآیند سالانه با حضور هنرمندان استان‌ها ادامه خواهد داشت.

به گزارش میراث آریا، جعفر واحدی دبیر اجرایی هجدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر و رئیس موسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر، درباره برنامه‌های این رویداد در تهران و استان‌ها توضیح داد: زنگ آغاز هجدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر روز سه شنبه ۵ اسفندماه ساعت ۱۹ در کنار سازه‌های آبی شوشتر به صدا درخواهد آمد که پروژه سرزمین من/ ایران، تجسم آب آغاز خواهد شد.

پس از این برنامه، به علاوه برنامه استان‌ها، تمام برنامه‌های جشنواره در مراکز مهم هنری پایتخت برگزار خواهد شد که موزه هنرهای دینی امام علی (ع)، برج آزادی، مؤسسه فرهنگی هنری صبا، دانشگاه هنر تهران و موزه هنرهای معاصر تهران میزبان برنامه‌های تجسمی فجر خواهند شد.

او همچنین در تشریح دیگر برنامه‌های جشنواره تجسمی فجر گفت: نمایشگاه بابا آب داد که پروژه کیوریتوری هنری نمایشگاه هنرهای تجسمی با موضوع آب محسوب می‌شود، روز پنجشنبه ۷ اسفندماه ساعت ۱۶، در موزه هنرهای دینی امام علی (ع) آغاز به کار خواهد کرد. این نمایشگاه تا پایان فروردین ۱۴۰۵ در موزه برقرار خواهد بود.

جمعه ۸ اسفند ماه ساعت ۱۶ نیز، بخش انسجام ملی که نمایشگاهی متشکل از منتخب آثار عکاسان انقلاب است با عنوان انقلاب در آینه آزادی در مجموعه فرهنگی هنری برج آزادی افتتاح می‌شود

. همچنین، بخش جشنواره جشنواره‌ها در قالب ۳ نمایشگاه برگزار می‌شود که اولی شامل آثار چند رویداد تجسمی متشکل از منتخب آثار تصویرسازی جایزه سال سهراب سپهری با عنوان سرنوشتِ تَر آب و منتخب نمایشگاه‌های پاییز برگ و جشنواره تجسمی جوانان ایران است، صبح و عصر شنبه ۹ اسفند ماه در دانشگاه هنر ایران و فرهنگسرای ارسباران افتتاح خواهند شد.

همچنین بخش دیگر جشنواره جشنواره‌ها نیز به نمایشگاه منتخبی از دوسالانه‌های خوشنویسی و کاریکاتور اختصاص دارد که دوشنبه ۱۱ اسفند ماه ساعت ۱۶ در موسسه فرهنگی هنری صبا افتتاح خواهد شد.

واحدی اضافه کرد: نمایشگاه بخش انسجام ملی با عنوان پیامبر مهر که منتخب آثار هزار و پانصدمین سالگرد تولد رسول مهربانی است، نیز عصر یکشنبه ۱۰ اسفند ماه ساعت ۱۶ در فرهنگسرای نیاوران افتتاح می‌شود

. بخش سوم جشنواره جشنواره‌ها نیز در گالری شماره ۶ موزه هنرهای معاصر تهران همزمان با برپایی مراسم اختتامیه هجدهمین جشنواره جسمی فجر آغاز به کار می‌کند و تا نیمه فروردین ماه ادامه خواهد داشت.

مراسم پایانی هجدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر نیز سه شنبه ۱۲ اسفند ماه ساعت ۱۶ در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار می‌شود. در این مراسم، نکوداشت فعالیت‌های یک ساله مرکز هنرهای تجسمی، اعلام برنامه‌های سال آینده و تقدیر از برگزیدگان سال ۱۴۰۴ را شاهد خواهیم بود.

رئیس موسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر در پایان با بیان اینکه موضوع آب با هدف ایجاد انسجام و همدلی پیرامون پیام ملی تعیین شده است، گفت: برنامه‌های جشنواره تجسمی فجر بر اساس زمان‌بندی برنامه‌ریزی شده در حال اجراست، البته تعدادی از برنامه‌ها که به انعکاس آثار خلق‌ شده در رویدادهای استانی اختصاص دارد، به‌دلیل پیوند با فرهنگسازی مصرف آب، به ایام نوروز و ماه‌های فروردین و اردیبهشت موکول شده است.
جشنواره فجر امسال در قالب یک فرایند یک‌ ساله تعریف شده است و محدود به چند روز نیست.

برداشت گل روستای شبیشه حمیدیه

گلهای سنبل، زنبق و همیشه بهار از جمله گل‌هایی هستند که در استان خوزستان، با رنگ‌ها و عطرهای بینظیرشان، نویدبخش آغاز فصل بهار محسوب می‌شوند.

این گل‌ها در اواخر زمستان و با نزدیک شدن به اسفندماه، آخرین ماه سال، در باغ‌های سرسبز روستای شبیشه، از توابع شهرستان حمیدیه، به شکوفایی می‌رسند.

باغداران محلی در این زمان، با شور و نشاط خاصی، برداشت گلهای زیبا و خوشبو را آغاز می‌کنند و طبیعت منطقه را با رنگهای زنده و جذابشان زینت می‌بخشند

عروسک‌ها؛ سخنگویان خاموش اقوام

تألیف و انتشار کتاب «بیگَک»؛ تازه‌ترین اثر زینب موسوی برای معرفی عروسک بومی بیگَر

عروسک محلی «بِیگَک» یکی از میراث‌های ارزشمند بوده که در شهرستان هندیجان است؛ عروسکی که عصاره‌ای از فرهنگ و آداب و رسوم این دیار را از گذشته‌های دور با خود حمل می‌کند. بیگک‌ها، همان سخنگویان خاموش اقوام، روایتگر تاریخ و هویت مردم هندیجان‌اند.

زینب موسوی، قصه‌گو، عروسک ساز و پژوهشگر حوزه آئین‌های محلی در یادداشتی نوشت: عروسک‌ها از دیرباز هم‌بازی و همدم کودکان و حتی بزرگسالان بوده‌اند. نقش آن‌ها در ایجاد حس همزادپنداری، تقویت تخیل و شکل‌گیری تجربه‌های ابتدایی زندگی انکارناپذیر است. ذهن خلاق کودک چنان به این پیکره‌های بی‌جان شخصیت می‌بخشد که عروسک برایش غم‌خوار، هم‌بازی و حتی فرزند می‌شود؛ جهانی تازه می‌سازد و در آن زندگی می‌کند.

همین توانایی شگفت‌انگیز است که عروسک‌ها، به‌ویژه عروسک‌های محلی و قومیتی را ماندگار کرده است؛ عروسک‌هایی که سینه‌به‌سینه از جان مادران به روح فرزندان منتقل شده‌اند تا فرهنگ، خاطره و هویت یک قوم را زنده نگه دارند. عروسک‌های محلی تنها هم‌بازی نیستند؛ سفیران فرهنگ‌اند. اگر آن‌ها خاموش شوند، چه چیزی می‌تواند با این ظرافت، آداب و رسوم، پوشش و حتی اقلیم یک منطقه را به جان کودکان پیوند بزند؟

یکی از این میراث‌های ارزشمند، عروسک محلی «بِیگَک» در شهرستان هندیجان است؛ عروسکی که عصاره‌ای از فرهنگ و آداب و رسوم این دیار را از گذشته‌های دور با خود حمل می‌کند. بیگک‌ها، همان سخنگویان خاموش اقوام، روایتگر تاریخ و هویت مردم هندیجان‌اند.

بیگک؛ میراثی از مادران و مادربزرگان

بیگک هندیجانی به گفته‌ زنان سالخورده‌ منطقه، از مادرانشان و مادرِ مادرانشان به ارث رسیده است. سیده شریفه موسوی (۸۰ ساله)، حوری منصوری (۵۶ ساله)، ماهشکر درویشی (۷۵ ساله)، عجیده عناناتی (۵۸ ساله)، طلا شنبدی (۶۸ ساله) و دیگر زنان محلی، روایت‌های خود را سینه‌به‌سینه از نسل‌های پیش دریافت کرده‌اند؛ روایاتی که نشان از قدمت و اصالت این عروسک دارد.

نام «بیگک» در گستره‌ای از هندیجان تا دیلم و بوشهر و از سوی دیگر تا زیدون بهبهان رواج داشته است. کتاب فرهنگ عروسک‌ها و نمایش‌های عروسکی آیینی و سنتی ایران نیز این گستره را تأیید می‌کند. هرچند نام مشترک است، اما ظاهر و پوشش عروسک‌ها در هر منطقه تفاوت‌هایی دارد. در گویش محلی، «بِیگ» به معنای عروس و «ک» پسوند تصغیر است؛ بنابراین «بیگک» در اصل همان «عروسک» است.

گزارش کامل در ادامه مطلب

خانه( هتل)تاریخی طبیب در شوشتر

خانه (هتل) سنتی طبیب شوشتر از سکونت‌گاه‌های سنتی مردمان شوشتر در دوران قاجار است که در حاشیه محله دلدل و گذر تاریخی سنگ‌فرش بنا شده و یکی از عناصر مجموعه تاریخی افضل محسوب می‌شود.

این اثر فاخر در چهار طبقه (دو طبقه در بالا و دو طبقه در زیرزمین) با تزیینات خاص یکی از زیبا‌ترین عمارت‌های شهرستان شوشتر است.

تزییات به کار رفته در این خانه گچ‌بری، چوب گره‌چینی، جحاری‌های فاخر، آجر و خوون‌چینی است.

خانه طبیب شوشتری در سال ۱۳۹۳ با شماره ۳۱۰۸۶ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

این خانه هتل سنتی امروزه به عنوان هتل سنتی در شوشتر مرمت و باسازی و میزبان گردشگران داخلی و خارجی می باشد.

عکس:ایکنا

پیوند طبیعت و انسان در اندیکا

شهرستان اندیکا با قدمت چهار هزارساله خود و به دلیل داشتن طبیعتی بکر و جذاب و دیدنی‌های تاریخی متعدد، به یکی از مقاصد محبوب گردشگری در کشور تبدیل شده است.

شهرستان اندیکا جزو شهرهای توریستی کشور و یکی از شهرهای قدیمی و بختیاری نشین استان خوزستان است. این شهرستان با قدمت چهار هزارساله خود، مهد تمدن بزرگی چون عیلام باستان بوده و به دلیل داشتن طبیعتی بکر و جذاب و دیدنی‌های تاریخی متعدد، یکی از مقاصد محبوب گردشگری در کشور است.

اندیکا یکی از شهرهای توریستی و دیدنی خوزستان است که در نزدیکی مسجدسلیمان، لالی و ایذه قرار دارد و مرکز آن شهر قلعه خواجه است که تا اهواز، ۲۱۷ کیلومتر فاصله دارد؛ نام اندیکا در گذشته و در زبان بومی نیز اندکو بوده که در زبان لری اندی به معنی شگفتی و کو به معنی کوه است.

اندیکا دارای ۵۹۵ روستا و آبادی، ۶ دهستان و ۲۰۰ اثر تاریخی است. این شهر همچنین به دلیل آب و هوای مطبوع و طبیعت بکری که دارد، به عنوان مقصدی محبوب برای سفر و گردشگری محسوب می‌شود.
شهرستان اندیکا یکی از شهرهای توریستی استان خوزستان با آب و هوای بی‌نظیر و طبیعتی بکر و همچنین جاذبه‌های متنوع است که در سال‌های اخیر توجه بسیاری از گردشگران را به خود جلب کرد. اندیکا با جنگل‌های سرسبز و انبوه، کوه‌های سر به فلک کشیده، رودخانه‌ها و آبشارهای خروشان به عنوان قطب گردشگری در خوزستان شناخته می‌شود و از جمله مشهورترین جاذبه‌های طبیعی آن می‌توان به جنگل‌های بلوط، آبشارها و کوه‌های زاگرس، روستاهای بکر و بسیاری موارد دیگر اشاره کرد.

تصاویر قدیمی از معبد چغازنبیل

محوطه چغازنبیل در مختصات جغرافیایی 39 S 265895m E, 3544110m N در دشت خوزستان و در فاصله حدود سی کیلومتری جنوب شرقی شهر شوش است.

نام "چغازنبیل" از آن جهت انتخاب شده است که بلندترین و بارزترین بنای موجود در محوطه که زیگورات آن است، قبل از کاوش به صورت یک تپه بزرگ و مانند یک سبد برگشته دیده می‌شد

. محوطه چغازنبیل در واقع یک شهر به جا مانده از دوره ایلام و به وسعت صد هکتار است.ایلام نام تمدنی باستانی است که از حدود ۲۹۰۰ پیش از میلاد تا ۶۴۶ پیش از میلاد در پهنه گسترده‌ای از غرب تا جنوب‌ غرب و جنوب ایران کشیده شده است.

این تمدن متشکل از شاهک‌ نشینانی در دو نوع زیستگاه کاملا متفاوت یعنی ارتفاعات و دشت های جلگه‌ای زاگرس بوده است که در هر مقطع زمانی یکی از این خوانین یا شاهک‌ نشینان این مناطق به قدرت رسیده‌ اند

. اغلب شاهان ایلام به خود لقب "شاه انشان و شوش" داده‌اند. این دو شهر دو مرکز مهم ایلامیان، یکی در ارتفاعات (انشان) و دیگری در دشت‌ های جلگه‌ ای (شوش) است. باستان‌ شناسان تمدن ایلام را با توجه به وقایع سیاسی به سه دوره ایلام قدیم، ایلام میانه و ایلام جدید تقسیم می‌کنند. چغازنبیل در دوره ایلام میانه تاسیس شده است.

این شهر در زمان حیات به زبان ایلامی "ال- اونتاش" و به زبان اکدی به "دور اونتاش" شناخته می‌شده است. این شهر به دستور اونتاش ناپیریشا یکی از پادشاهان مقتدر عیلامی بنا شده ، به همین دلیل آن را ال اونتاش یعنی شهر یا قلعه اونتاش می‌خواندند. اوج رونق ساخت و ساز در شهر دوراونتاش در زمان بيست سال سلطنت اونتاش ناپيرشا یعنی از ۱۳۲۰ الی ۱۳۰۰ پیش از میلاد بوده است، اگرچه پس از مرگ وي از رونق شهر كاسته مي‌شود ولي همچنان ساخت و سازهايي غير سلطنتي و پرستش معابد در آن صورت گرفته است.

شهر ال اونتاش یک شهر سلطنتی و مذهبی است، از آن جهت سلطنتی که کاخ‌ های به جا مانده از آن مخصوص اشراف ایلامی ساخته شده است و از آن جهت مذهبی که دارای معابد مختلفی برای خدایان مختلف ایلامی است. اونتاش ناپیریشا در ساخت شهر دستور داده که برای هر دو دسته خدایان ایلامی مورد پرستش مردم ساکن در ارتفاعات و مردم ساکن در دشت‌ ها، معابدی برپا شود و معبد اصلی شهر که همان زیگورات شهر است، برای پرستش دو خدای اینشوشینک (مهم‌ترین خدای ساکنین دشت خوزستان) و نپیریشا (مهم‌ترین خدای ساکنین ارتفاعات) ساخته شده است، از اینرو بسیاری از باستان‌ شناسان معتقدند هدف اونتاش ناپیریشا در ساخت این شهر اتحاد بین مردم ساکن ارتفاعات و مردم ساکن دشت‌ بوده است.

بارزترین بنای شهر ال اونتاش زیگورات آن بوده که در مرکز شهر برپا شده است. زیگورات به بناهای مطبقی گفته می‌شود که به عنوان معبد یا مکانی مذهبی استفاده می‌شده‌اند.

سنت زیگورات سازی یک سنت قدیمی از هزاره چهارم پیش از میلاد در بین‌النهرین است که در هزاره دوم این سنت در بین‌النهرین توسط کاسی‌ها و در جنوب غربی ایران توسط ایلامی‌ها احیا می‌شود. زیگورات شهر ال اونتاش با وجود آنکه از زیگورات‌های بین‌النهرینی الهام گرفته است، ویژگی‌های مخصوص به خود را در ساخت، تزئینات و کاربری دارد.

زیگورات چغازنبیل یک بنای مربع است که هر ضلع آن حدود ۱۰۵ متر طول دارد. چهار گوشۀ بنای زیگورات دقیقا منطبق بر چهار جهت اصلی جغرافیایی است.

زیگورات در پنج طبقه به ارتفاع ۵۲ متر ساخته شده که امروزه فقط دو و نیم طبقه از آن یعنی ۲۵ متر باقی مانده است.

بر روی طبقه چهارم زیگورات احتمالا معبد اعلی ساخته شده که امروزه آثاری از آن وجود ندارد و صرفا گل میخ‌ها و آجرهای لعابدار باقی مانده، به وجود این معبد اشاره می‌کنند.

در هر چهار طرف بنا، پلکان‌هایی تعبیه شده که به ورودی زیگورات در طبقه اول می‌رسیده است ولی براي صعود به طبقات بالاتر از پلكان ضلع جنوب غربي استفاده می‌کرده‌اند. ابعاد چهار دروازه زیگورات تقریبا اندازه هم هستند، تعداد پلکان‌های دروازه‌ها نیز اختلاف کمی دارند و این اختلاف جزئی با توجه به شیب زمین در نظر گرفته شده است.

این پله‌ها آجری هستند و با لایه‌ای از سنگ‌چین حفاظت می‌شدند. بر روی بخش‌هایی از پلکان‌ها‌ که در نهایت به معبد اعلی می‌رسیده، طاق‌های هلالی ساخته‌اند. به نظر مي‌رسد درهاي اين دروازه‌ها با ميله‌هاي شيشه‌اي تزئين شده بودند

. در دو طرف دروازه‌های ورودی‌ این بنا، معمولاً مجسمه حیوانات به عنوان نگهبانان زیگورات قرار داده می‌شد. دو نمونه از این مجسمه‌ها در کاوش‌ها پیدا شدند.

یکی مجسمه شیردال (شیرعقاب) است که امروزه در موزه هفت تپه نگهداری می‌شود و دیگری مجسمه گاو نر که در سالن ایران باستان موزه ملی قرار دارد.

گیرشمن در خلال کاوش متوجه شد که بنای زیگورات در دو مرحله ساخته شده است. در مرحله اول، یک حیاط مرکزی مربع که رواق‌ها و اتاقی‌های باریک و کشیده در دورتادور آن ساخته شده است.

ورودی بعضی از اتاق‌ها در حیاط مرکزی و بعضی دیگر از بیرون بوده است. این حیاط و اتاق‌های آن بر روی سکویی آجری که طول هر ضلع آن ۱۰۵ متر است، ساخته شد. در مرحله دوم، رواق‌ها و ورودی اتاق‌هایی که از حیاط مرکزی باز می‌شدند، مسدود شده و حیاط مرکزی با انبوهی از خشت در سه ارتفاع مختلف پر شده که به ترتیب طبقات دوم، سوم و چهارم را شکل داده‌اند، در واقع پی هر سه این طبقات از کف طبقه اول شروع می‌شود.

بنابراین زیگورات چغازنبیل یک هسته خشتی توپر است که پوستۀ آجری بر روی آن کشیده‌اند. بر روی طبقه چهارم، معبد اعلی به صورت یک اتاق ساخته شده بود. این معبد اعلی یا همان کوکونوم (Kukunum) به ناپیریشا یکی از خدایان بزرگ مردم ساکن کوه‌های سرزمین ایلام تقدیم شده است.

معابد این شوشیناک در طبقه اول زیگورات و در ضلع جنوب غربی آن قرار گرفتند. معبد این شوشیناک ب، در سمت راست ورودی زیگورات قرار دارد. ورودی این معبد با طاقی هلالی قابل مشاهده و از چندین اتاق تشکیل شده است

. معبد این شوشیناک الف نیز در سمت چپ ورودی زیگورات قرار دارد که ورودی آن از حیاط مرکزی بوده و در مرحله دوم ساخت مسدود شد. پس از آن دسترسی به این معبد از سقف طبقه اول و با پله امکان پذیر بوده است.

در دور تا دور بدنه بنای زیگورات یک ردیف آجر کتیبه دار وجود داشته که هر ده رج تکرار شده است و متن آن دلایل ساخت، نام سازنده، مصالح و تزئینات به کار رفته در آن را معرفی می‌کند. در ترجمه يكـي از این آجر نوشته‌ها چـنين آمده:

(( من "اونتاش نَپيريشا" با آجرهاي طلايي رنگ، نقره‌ای رنگ، سنگ‌هاي عقيق سياه، سنگ‌هاي سفيد و سنگ‌هاي... اين معبد مطبق را ساختم و به خدايان “نپيريشا و اينشوشينك” از محله مقدس هديه كردم. كسي كه آن را ويران كند و كسي كه آجرهاي آن را منهدم كند، كسي كه طلا و نقره‌اش را، سنگ‌هاي عقيق سياه، سنگ‌هاي سفيد و سنگ‌هاي... و آجرهايش را بر دارد و به محل ديگري ببرد، باشد كه نفرين خدايان محله مقدس "نپيريشا، اينشوشينك و كريريشا" بر سرش نازل شود و باشد كه نسل او در زير خورشيد برچيده شود)).

در مجموع حدود ۶۵۰۰ آجر کتیبه‌دار در این محوطه به دست آمده است.

بر روی هر یک از وجوه طبقه اول زیگورات چهار ناودان، آب‌های سطح و ناودان پنجمی آب‌های پلکان و درهای هر وجه را جمع می‌کرد. این ناودان‌ها وقتی به سطح مصطبه می‌رسند به صورت آبراهی سرپوشیده با تاق هلالی امتداد می‌یابند و در صحن نیز احتمالا از طریق آبراهی به چاه‌های موجود سرازیر می‌شدند

در هر وجه طبقه دوم زیگورات نیز دو ناودان وجود داشته است که به طبقه اول منتهی می‌شدند. این ناودان‌ها و آبراه‌ها با قیر و گچ پوشیده شده‌اند. برای جلوگیری از سقوط عمودی و تند آب، در بعضی نقاط آبراه‌ها را به صورت پلکانی می‌ساختند.

منبع:پایگاه میراث جهانی چغازنبیل محوطه تاریخی و موزه هفت تپه

آغاز فصل تازه همکاری گردشگری میان دزفول و یزد

در نشست مشترک کمیسیون گردشگری شورای اسلامی شهر دزفول با حضور رئیس کمیسیون میراث‌فرهنگی، گردشگری و روابط بین‌الملل شورای اسلامی شهر یزد، بر گسترش تعاملات بین‌شهری و تبادل تجربیات در حوزه مدیریت بافت‌های تاریخی و توسعه گردشگری تأکید شد.

به‌گزارش خبرنگار میراث‌آریا، رئیس کمیسیون گردشگری شورای اسلامی شهر دزفول روز یکشنبه ۲۶ بهمن ماه جاری از برگزاری این نشست مشترک خبر داد و اظهار کرد: با توافق طرفین، فصل نوینی از همکاری‌های دوجانبه با محوریت انتقال تجربیات شهر جهانی یزد در زمینه مدیریت بافت تاریخی، جذب گردشگر و برگزاری هفته‌های گردشگری آغاز شده است.

حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی نمازی هدف از تشکیل این جلسه را تبیین راهبردهای توسعه گردشگری شهری و بهره‌گیری از الگوهای موفق در معرفی ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی عنوان کرد و افزود: دزفول و یزد به دلیل پیشینه کهن، معماری شاخص و ظرفیت‌های فرهنگی گسترده، بستر مناسبی برای تعاملات مشترک دارند.

در این نشست که با حضور رئیس شورای شهر، اعضای کمیسیون و جمعی از مدیران شهری دزفول برگزار شد، بر ضرورت تقویت پیوندهای فرهنگی و ایجاد زیرساخت‌های معرفی متقابل ظرفیت‌های دو شهر تأکید شد.

بر اساس مصوبات این جلسه، ایجاد فضاها یا دفاتر اختصاصی برای معرفی توانمندی‌های گردشگری هر شهر در شهر مقابل در دستور کار قرار گرفت. همچنین مقرر شد صنایع‌دستی، آیین‌ها و آداب‌ورسوم، پوشش‌های محلی، خوراک‌های سنتی و دیگر جلوه‌های فرهنگی هر شهر در قالب نمایشگاه‌ها و رویدادهای مشترک به شهر مقابل معرفی شود.

برگزاری هفته‌های گردشگری یزد در دزفول و هفته‌های گردشگری دزفول در یزد از دیگر محورهای مورد توافق بود که با هدف رونق اقتصادی، افزایش ماندگاری گردشگران و تقویت هویت فرهنگی برنامه‌ریزی خواهد شد.

در پایان این نشست، طی حکمی از سوی رئیس شورای اسلامی شهر دزفول، سید محمد قاضی‌زاده به عنوان دبیر کمیسیون گردشگری شورای اسلامی شهر دزفول منصوب شد.

ساخت مضیف مهمان خانه مردم عرب

مضیف سازه ای بسیار زیبا است که ازنی وحصیر ساخته شده و قدمت آن به هزاره چهارم قبل از میلاد همزمان با دوره سومری ها بر می گردد.

بر اساس یافته های باستان شناسی بین النهرین قدمت سازه هایی مانند مضیف به دوره سومری‌ها و هزاره چهارم قبل از میلاد برمی‌گردد.
اتاق پذیرایی در خانه های شیوخ و بزرگان عرب مضیف یا محل ضیافت نامیده می شود.

در مضیف مراسم ویژه ای شامل: قهوه خوری، شب نشینی، مشورت و راهنمایی در خصوص ازدواج و جلوگیری از اختلافات خانوادگی و طایفه ای انجام می شود.

مضیف سازه ای است که در ساخت آن از مصالحی همچون نی، خشت و گل استفاده می شود.

بر اساس نقش مهرها و نقوش ظروف باستانی بدست آمده در کاوشهای باستانشناسی از بین النهرین و تمدن سومر در جنوب عراق، این سازه در مناطق جنوبی با نی و حصیر و با مصالح کاملا گیاهی ساخته شده است که به آن بیت القصب میگفتند که به نظر می رسد همین مضیف امروزی باشد هر چند مطمینا در طول زمان کارکرد و مفهوم آن تغییراتی داشته است اما دور از ذهن نیست که این سازه مربوط به مناطق تالابی می باشد.
این سبک خانه سازی قدمتی ۵۵۰۰ ساله در حورالعظیم هویزه و جنوب عراق و شادگان دارد.

بر روی نقش برجسته های و الواح بدست آمده در کاوشهای باستان شناسی می توان سازه ی مذکور را مشاهده نمود. یکی از این نقش برجسته ها در موزه لوور فرانسه قرار دارد، که بخشی از یک ظرف آیینی شامل نقش یک بیت القصب(مضیف امروزی) با دو گاومیش در اطراف آن است که مربوط به ۳۵۰۰ ـ ۳۴۰۰ ق.م. می باشد.

آسمانه ی مضیف منحنی شکل و تعداد ستونهای آن فرد می باشند، این مساله به دو دلیل میتواند باشد اول نقش سازه ای و نیارشی آن و دوم ریشه در آیین ها و اعتقادات اعراب دارد.

استراکچر مضیفی که با نی ساخته می شود، محکم و با تاب آوری زیاد بوده و در مقابل زلزله و نیروهای برشی و کشش بدلیل مفصلی بودن اتصالات در آن، نسبت به نمونه ی ساخته شده با خشت و گل، مقاومتر
درب ورودی مضیف رو به قبله ساخته میشود تا مهمان بر این اساس جهت قبله را بتواند تشخیص دهد و همچنین دارای ارتفاع کمی بوده تا وقتی اشخاص به آن وارد شوند به نشانه ی احترام و ادب در برابر بزرگان قدری خم شده و درواقع نوعی احترام گذاشتن به افراد حاضر می باشد.
در وسط فضای مضیف یک اجاق با نام «موگد» برای مراسم قهوه‌خوری قرار میدهند که این مراسم با آداب ویژه ای اجرا می شود.

تحقیق از: نجلا درخشانی _ کارشناس ارشد مرمت و احیا بناها و بافت های تاریخی

عکس:میلاد حمادی/تسنیم

ریزش جداره‌های بیرونی سازه‌های آبی شوشتر، این شاهکار هیدرولیک جهانی و عابران را تهدید می‌کند

زخم کهنه گذرگاه خطرناک

سال‌هاست که در یکی از پرترددترین مسیرهای گردشگری شوشتر، میان آبشارها تا بند میزان، دیواره‌ای تاریخی بالای سر عابران در معرض ریزش قرار دارد و هنوز اقدام ایمن‌سازی مؤثری برای حفاظت و ایمنی آن انجام نشده است. به‌گفته مدیر پایگاه میراث جهانی شوشتر، این وضعیت در طول سال‌ها وجود داشته و حالا با توجه به فرسایش بیشتر این محدوده، اقدامات ابتدایی صورت‌گرفته برای حفاظت کفایت نمی‌کند و نیاز است اقدام اصولی‌تر برای ایمنی عابران و حفاظت از مجموعه جهانی سازه‌های آبی شوشتر صورت گیرد. این اقدام مستلزم تأمین اعتبار و همکاری شهرداری و میراث‌فرهنگی است، موضوعی که در این سال‌ها محقق نشده است.

شوشتر را به ابتکارات پنهان و آشکار در سازه‌های آبی می‌شناسند؛ شهری که نبوغ مهندسی جهان باستان را به‌وضوح در آن دیده می‌شود. اما این میراث ماندگار از مهندسان باستانی در دل این شهر، با تهدیدات بسیاری از جانب رودخانه جاری در آن روبه‌رو است. سال ۹۸ و در پی سیل سراسری، نگرانی‌های جدی برای این اثر جهانی ایجاد شد و خطر تخریب بخشی از جداره‌های آن بسیاری از علاقه‌مندان به میراث و حتی سازمان یونسکو را نگران کرد. اما این تنها خطر موجود در این مجموعه نبود. فرسایش یکی از آسیب‌های جدی است که این مجموعه کم‌نظیر جهانی را تهدید می‌کند.

در پی بارندگی‌های امسال برخی اهالی و کنشگران میراث‌فرهنگی نسبت به فروریزش بخشی از جداره این مجموعه که در مجاورت پارک سیکا در شهر شوشتر قرار دارد، هشدار می‌دهند. ابراز نگرانی درباره ریزش ناشی از فرسایش این محدوده مربوط به سال‌های گذشته است، اما هنوز اقدام اصولی و اساسی برای پیشگیری از بروز خطر برای عابران و حفاظت از این اثر صورت نگرفته است.

اعتبارات و تخصص، پیش‌شرط حفاظت

قدمت سازه‌های آبی شوشتر طبق منابع مکتوب به دوره ساسانیان و به‌ویژه اردشیر و شاپور ساسانی می‌رسد. اما مهندسی آب در جلگه خوزستان نه یک پروژه تاریخی، بلکه شرط زندگی بوده است. از همان آغاز سکونت بشر در این منطقه، مهار و هدایت آب تبدیل به یکی از مهمترین اصول و بنیان‌های شهر شد و همین منطق، مجموعه‌ای پیوسته از سازه‌ها را شکل داد. مجموعه‌ای متشکل از بندها، پل‌بندها، تونل‌ها، نهرها و آسیاب‌ها؛ سازه‌هایی که جدا از هم معنا ندارند و تنها در کنار هم کار می‌کنند.

در این مجموعه معماری، سازه و طبیعت یک سیستم واحد هستند. اگر بخشی آسیب ببیند، فقط یک دیوار یا یک سنگ از بین نمی‌رود، بلکه تعادل کل شبکه به هم می‌ریزد. همین است که لزوم توجه به تهدیدات سازه‌های آبی شوشتر را پراهمیت‌تر می‌کند. چند سالی است که یکی از نقاط این مجموعه، در مسیر ورودی پارک سیکا و در گذرگاه میان آبشارها تا بند میزان، با خطر ریزش مواجه شده است؛ مسیری که علاوه‌بر اهمیت تاریخی آن، روزانه شهروندان و گردشگران از آن عبور می‌کنند.

میثم حسین‌زاده مدیر پایگاه میراث جهانی سازه‌های آبی شوشتر، در گفت‌وگو با پیام ما می‌گوید این وضعیت به‌تازگی به وجود نیامده است: این محدوده سال‌هاست چنین وضعیتی دارد. بخش فرسوده‌شده بخشی از جداره‌های قدیمی رودخانه گرگر است. این رودخانه جداره دستکند دارد و این قسمت هم بخشی از همان جداره است. سال‌های قبل اقدامات اولیه برای استحکام‌بخشی انجام شد، اما فرسایش در این سال‌ها باز هم روی این بخش اثر گذاشته و نیاز به حفاظت جدی دارد.

او با تأیید خطر ایمنی برای عابران می‌گوید: ما هم می‌دانیم این محدوده از نظر عبور و مرور افراد خطرناک است و می‌تواند آسیب‌زا باشد. هفته گذشته بازدید میدانی داشتیم و با شهرداری جلسه‌ای داشتیم تا یک اقدام اصولی برای این محدوده انجام شود و ایمنی بالا برود.

در تصاویر این محدوده کاملاً مشخص است این جداره حجم عظیمی از دیواره کناری معبر را تشکیل داده و درصورت فروریزش می‌تواند یک فاجعه خلق کند. اما گویا مسئولان عادت به این دارند که بعد از وقوع فاجعه به فکر علاج باشند.

به‌گفته حسین‌زاده، این دیواره فقط یک دیوار فرسوده شهری نیست؛ بخشی از جداره طبیعی رودخانه است که به سازه‌های تاریخی پیوند خورده و به همین دلیل هرگونه مداخله در آن حساسیت ویژه دارد. او تأکید می‌کند ارزش این محدوده در طبیعی بودن جداره آن است و هرگونه مداخله نیازمند طرح کارشناسی است تا مشخص شود تزریق بتن یا روش‌های دیگر مناسب‌تر خواهد بود. او درباره راهکار اصولی می‌گوید:

برای حفاظت اساسی از این محدوده چند کار می‌توان انجام داد. تخصص من نیست، اما در مجموعه آبشارها با تزریق بتن از صخره‌ها محافظت شده است. در کل جداره‌های رودخانه گرگر این فرسایش‌ها و ریزش‌ها وجود دارد و به‌صورت مقطعی هرجا اعتبارات اجازه دهد، حفاظت انجام می‌دهیم. اما در این مورد خاص باید یک مشاور و کارشناس ذی‌صلاح انتخاب شود تا طرح مناسبی برای حفاظت ارائه کند و مشخص شود آیا در اینجا هم با تزریق بتن می‌توان شرایط را بهبود بخشید یا با راهکارهای دیگری باید حفاظت شود.

حسین‌زاده درباره اینکه مسئولیت این محدوده با میراث‌فرهنگی است یا شهرداری، می‌گوید: این محدوده هم در حوزه مسئولیت شهرداری است و هم میراث‌فرهنگی و به‌طور مشترک باید حفاظت شود. یک معبر شهری کنار ورودی یک پارک است، اما جزو محدوده تاریخی اثر جهانی سازه‌های آبی شوشتر هم قرار دارد.

حفاظت میان‌بخشی از یک اثر و تأمین ایمنی عابران با زدن شمع‌های فلزی در سال‌های گذشته انجام شده، اما حتی بدون داشتن تخصص در حوزه سازه هم می‌توان خطر را در این محدوده کاملاً مشاهده کرد. خطری که نیازمند اقدامی سریع از سوی میراث و شهرداری است. اما گویا از جانب میراث‌فرهنگی همان مشکل همیشگی وجود دارد: تأمین اعتبارات.

حسین‌زاده می‌گوید: مجموعه میراث‌فرهنگی از نظر اعتبارات همواره مشکل داشته و کار در محیط‌های تاریخی الزامات خاص خود را دارد و هزینه‌های متفاوتی می‌طلبد. امیدوارم نگاه ملی به موضوع شود تا با تأمین اعتبار لازم با توجه به گستردگی اثر و اینکه بخش بزرگی از آن درگیر فرسایش طبیعی و انسانی است، بتوانیم حفاظت بهتری انجام دهیم.

مسئله سازه‌های آبی شوشتر نه ناشناخته است و نه تازه. سال‌هاست ریزش جداره گزارش می‌شود و مسیر تردد ناایمن است، اما هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است. در این فاصله فقط فرسایش بیشتر شده و هشدارها تکرار شده‌اند. نقطه‌ای که هم در محدوده اثری جهانی قرار دارد و هم یک معبر شهری است، بدون طرح حفاظتی مشخص به حال خود رها شده و به نصب چند ستون آهنین برای حفاظت از ریزش اکتفا کرده‌اند. خطر اینجا کاملاً قابل‌پیش‌بینی است. هم خطر تخریب بخشی از یک اثر جهانی و هم خطر جانی برای شهروندان. اگر حادثه‌ای رخ دهد، نه غیرمنتظره خواهد بود و نه غیرقابل توضیح؛ فقط همان اتفاقی است که مدت‌ها درباره‌اش گفته شده، اما پا گذاشتن به حیطه عمل مدام به تعویق افتاده است؛ شاید تا روزی که فاجعه اتفاق افتد.

*منبع: پیام ما*

اسکله صیادی بحرکان هندیجان

هندیجان یکی از کلیدی‌ترین شهرستان های استان خوزستان با ۹۵ کیلومتر مرز آبی مشترک با خلیج فارس قرار دارد. هندیجان دارای بیش از یک هزار قایق صیادی، ۱۶ لنج صیادی و دو بندر صیادی به نام سجافی و بحرکان است. بندر صیادی بحرکان در ۲۰ کیلومتری هندیجان قرار دارد و به عنوان منطقه نمونه ملی گردشگری ثبت شده. بحرکان بزرگترین اسکله صیادی در ایران است. قایق ها و لنج هایی که در بندر بحرکان پهلو می گیرند حاوی انواع ماهی ها و میگو هستند که به نقاط مختلف ایران و جهان فرستاده می شوند.

خبرگزاری میزان / فاطمه رحیماویان