رسانه تخصصی گردشگری و فرهنگی خوزستان

گردشگری سدها، برگ برنده خوزستان در نوروز ۱۴۰۵

استان خوزستان با برخورداری از هشت سد مخزنی عظیم و مهم، در آستانه نوروز ۱۴۰۵ آماده میزبانی از موج عظیم مسافران و گردشگران است.

خوزستان که در نوروز ۱۴۰۴ میزبان بیش از صدها هزار بازدیدکننده از سدهای خود بود، اکنون با تلفیقی بدیع از طبیعت بکر، شاهکارهای مهندسی و تفریحات آبی متنوع، به یکی از پرجاذبه‌ترین مقاصد گردشگری کشور تبدیل شده است

بر اساس آمار رسمی منتشر شده، در بازه زمانی یکم تا دوازدهم فروردین ۱۴۰۴، سدهای آریوبرزن و مارون به ترتیب با ثبت بیش از ۶۱ هزار و ۵۵ هزار بازدید، عنوان پربازدیدترین سدهای استان را به خود اختصاص دادند.

این استقبال کم نظیر، حاکی از ظرفیت بالای این مناطق برای تبدیل شدن به قطب اصلی گردشگری آبی در ایام نوروز است

.مقاصد برتر گردشگری آبی‌‌و سد در شمال و شرق خوزستان

سد دز اندیمشک غول بتنی خاورمیانه واقع در ۲۵ کیلومتری شمال شرق اندیمشک، سد دز با ارتفاع ۲۰۳ متر، همچنان به عنوان پنجاهمین سد بلند جهان، عظمت مهندسی ایران را به رخ بازدیدکنندگان می‌کشد.

دریاچه این سد که با نام محلی «شهیون» شناخته می‌شود، امکانات متنوعی از جمله قایقسواری، ماهیگیری و کوهپیمایی را فراهم کرده است.

پلاژ دریاچه سد، کمپ‌های جوکار و منطقه تفریحی قلعه مختار با دارا بودن آلاچیق و فضای سبز، گزینه‌هایی ایده‌آل برای اقامت و تفریح خانواده‌ها در دل طبیعت هستند.

سد کرخه در فاصله ۲۲ کیلومتری شمال غرب اندیمشک، به عنوان بزرگترین سد خاکی خاورمیانه، با حجم مخزنی بالغ بر هفت میلیارد مترمکعب، بزرگترین دریاچه مصنوعی ایران را پدید آورده است.

تماشای این غول خاکی و دریاچه بیکران پشت آن، تجربه‌ای محیرالعقول برای مسافران نوروزی خواهد بود.

بر اساس برنامه‌ریزی‌های سازمان آب و برق خوزستان، بازدید از هر دو سد دز و کرخه برای عموم رایگان است.

سدهای کارون ۳ و ۴ (ایذه) بهشت گمشده در دل زاگرس منطقه ایذه و دشت سوسن در نوروز ۱۴۰۵ به بهشتی برای طبیعت‌گردان و ماجراجویان تبدیل خواهد شد.

دریاچه سد کارون در مجاورت کمپ سوزا، با ارائه تفریحات هیجان‌انگیزی همچون رفتینگ، پدل برد و شیرجه از ارتفاع، مقصدی ایده‌آل برای جوانان است.

همچنین تورهای ترکیبی ویژه‌ای برای بازدید از آبشار شیوند، جزیره کوشک و روستاهای باستانی حاشیه دریاچه تدارک دیده شده است.

سد گتوند علیا تلاقی تاریخ و مهندسی مدرن در نزدیکی دو شهر گتوند و لالی، سد گتوند علیا به عنوان آخرین سد احداثی بر روی رودخانه کارون، پذیرای مسافران نوروزی است

طبیعت سرسبز اطراف این سد، فرصتی مغتنم برای برپایی پیک‌نیک‌های خانوادگی فراهم کرده است. دریاچه طولانی این سد به ویژه در برخورد با طبیعت و کوه های شهرستان لالی مناظر بدیعی خلق کرده که هر ساله مقصد گردشگران فراوانی است.

سد های مسجد سلیمان یا سد گُدار لَندر به همراه سد شهید عباسپور در شهرستان مسجد سلیمان و استان خوزستان از دیگر سدهای زیبایی هستند که بر روی رودخانه کارون احداث شده‌است.

این سدهای زیبا نیز در کنار طبیعت دیدنی دو شهر اندیکا و مسجدسلیمان و قرار گرفتن در جاده اصلی بین این دو شهر همواره بازدیدکنندگان فراوانی را به خود جذب کرده است.

جزیره کوشک در اندیکا در دریاچه سد شهید عباسپور از دیدنی ترین نقاطی است که در میان سدهای خوزستان می توان دید.

هشدارهای ایمنی: گردشگری ایمن، اولویت نخست مسئولان استانی ضمن استقبال از گردشگران، بر رعایت نکات ایمنی تأکید ویژه دارند

. با توجه به طول بیش از ۶۰ کیلومتری دریاچه برخی سدها و محدودیت استقرار نیروهای راهنما در تمامی نقاط، از مسافران نوروزی درخواست می‌شود از شنا کردن در دریاچه سدها اکیداً خودداری کنند.

خودروهای خود را صرفاً در پارکینگ‌های تعیین‌شده متوقف نمایند.· به تابلوهای هشداردهنده توجه جدی داشته باشند

.از نزدیک شدن به لبه‌های پاییندست سد که احتمال رهاسازی ناگهانی آب وجود دارد، بپرهیزند.

استان خوزستان با دارا بودن ۸ سد مخزنی مهم در شهرستان‌های اندیمشک، ایذه، مسجدسلیمان، گتوند و بهبهان، آماده است تا در نوروز ۱۴۰۵، میزبان شایسته‌ای برای میهمانان نوروزی باشد و رکورد دیگری در کارنامه گردشگری سدها و دریاچه‌های مصنوعی کشور ثبت کند.

منبع: فارس

شوشتر؛ نگین آبی در دل تاریخ

شهر باستانی شوشتر در جنوب غربی ایران و در استان خوزستان، واقع شده است، شهری که گویی تاریخ در تار و پود آن تنیده شده اما شهرت جهانی شوشتر نه فقط به خاطر قدمت آن، بلکه به دلیل وجود شاهکاری بی مانند از دانش مهندسی باستان است.

به گزارش ایرنا سازه‌های آبی تاریخی شوشتر،‌ به تنهایی یک سیستم یکپارچه و هوشمندانه برای مدیریت آب است، در سال ۲۰۰۹ میلادی به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید و یونسکو از این مجموعه به عنوان «شاهکار نبوغ بشری» یاد کرده است.

این مجموعه که ریشه‌های آن به دوره هخامنشیان (قرن پنجم پیش از میلاد) بازمی‌گردد، در دوران ساسانیان (قرن سوم میلادی) به اوج شکوفایی و تکامل خود رسید؛ باستان‌شناسان سرشناسی مانند «ژان دیولافوا» این مجموعه را بزرگترین مجموعه صنعتی پیش از انقلاب صنعتی دانسته‌اند.

آنچه این سازه‌ها را منحصربه‌فرد می‌کند، تداوم استفاده از آنها در بیش از ۱۷۰۰ سال است که همین مساله گواهی بر پایداری و دانش بالای مهندسان دوران باستان به شمار می‌رود.

روایتی از نبوغ و آب

سیستم آبی شوشتر در حقیقت یک شبکه به هم پیوسته از پل‌ها، سدها، تونل‌ها، کانال‌ها و آسیاب‌های آبی است که با هدف بهره‌برداری بهینه از آب رودخانه پرآب کارون، تنها رودخانه قابل کشتیرانی ایران، ساخته شده و ۱۳ سازه اصلی در این مجموعه، هر کدام نقشی حیاتی در این سیستم ایفا می‌کنند.

داستان از جایی آغاز می‌شود که رودخانه کارون در بالادست شهر شوشتر به ۲ شاخه اصلی به نام‌های شطیط و گرگر تقسیم می‌شود شاخه گرگر یک آبراهه دست‌ساز عظیم است که حفر آن خود یکی از شگفتی‌های این مجموعه به شمار می‌رود.

در مسیر این آبراهه‌ها، سازه‌های متعددی برای کنترل و هدایت آب ساخته شده است سد میزان که وظیفه تقسیم عادلانه آب بین ۲ شاخه را بر عهده دارد، طراحی این سد به گونه‌ای است که اگر سطح آب در یکی از شاخه‌ها از حد معینی بالاتر رود آب اضافی به طور خودکار به شاخه دیگر سرریز می‌شود.

بدون شک یکی از شگفت‌انگیزترین بخش‌های این مجموعه، سد-پل شادُروان یا بند قیصر است؛ این سد به طول تقریبی ۵۰۰ متر با ۴۴ دهانه، روی رودخانه کارون ساخته شده است و آنچه ساخت این سد را به یک افسانه تاریخی تبدیل کرده، به کارگیری اسرای رومی در احداث آن به دستور شاپور اول ساسانی پس از پیروزی بر والرین، امپراتور روم، است به همین دلیل، این سازه به «بند قیصر» نیز شهرت یافت.

این بند نه تنها نخستین سازه در ایران بود که نقش پل و سد را توامان ایفا می‌کرد بلکه به عنوان شرقی‌ترین نمونه پل و سد رومی شناخته می‌شود و نشان‌دهنده تبادل دانش فنی و مهندسی بین ۲ تمدن بزرگ ایران و روم است که این تبادل دانش، یکی از دلایل اصلی ثبت این اثر در فهرست یونسکو به شمار می‌رود.

چرخ‌ها همچنان می‌چرخند

پس از سد گرگر، آب از طریق سه تونل عظیم که در دل سنگ کنده شده‌اند، به محوطه اصلی آسیاب‌ها و آبشارها هدایت می‌شود این بخش، قلب تپنده مجموعه و تماشایی‌ترین قسمت آن است آب با فشار و سرعت زیاد از کانال‌های باریک عبور کرده و با چرخاندن چرخ‌های آسیاب‌های آبی، انرژی مکانیکی لازم برای آسیاب کردن غلات را فراهم میکرده است پس از عبور از آسیاب‌ها، آب به صورت آبشارهایی زیبا به حوضچه‌های پایین‌دست سرازیر می‌شود.

این مجموعه شامل ۳۲ آسیاب است که هماهنگی کامل میان معماری، جریان آب و سازه‌های سنگی را به نمایش می‌گذارد، سیستم هدایت آب به آسیاب‌ها به قدری دقیق طراحی شده که می‌توان قدرت آب را در فصول مختلف سال تنظیم کرد.

وجود کانال‌های فرعی برای مدیریت جریان آب اضافی و جلوگیری از آسیب به آسیاب‌ها، نشان‌دهنده دانش بالای طراحان این مجموعه در مدیریت بحران و سیلاب‌هاست.

در رأس این سیستم عظیم و پیچیده، قلعه سلاسل خودنمایی می‌کند این ارگ باستانی که قدمت آن به دوره هخامنشیان بازمی‌گردد، به عنوان مرکز فرماندهی و کنترل کل سیستم آبی عمل میکرده که از این قلعه، شبکه‌ای از تونل‌های زیرزمینی، از جمله تونل داریون، آب را به نقاط مختلف شهر و دشت‌های اطراف هدایت میکرد.

وجود فضاهای وسیع، پادگان‌ها، حمام‌ها و برج‌های دیده‌بانی در این قلعه، نشان می‌دهد که این مکان صرفاً یک تأسیسات آبی نبوده، بلکه یک پایگاه اداری، نظامی و اقتصادی تمام‌عیار بوده است.

یونسکو این مجموعه را بر اساس سه معیار مهم در فهرست میراث جهانی قرار داده است؛ در معیار نخست این سیستم آبی گواهی بر یک بینش جامع و اولیه از قابلیت‌های انحراف آب و سدهای بزرگ برای توسعه اراضی محسوب می شود و به عنوان یک مجموعه منحصربه‌فرد و استثنایی، گواه نبوغ خلاق بشر است.

براساس معیار دیگر، سازه‌های آبی شوشتر تلفیقی از تکنیک‌های گوناگون به شمار می رود که در کنار هم مجموعه‌ای کامل و عظیم را شکل داده و نشان‌دهنده تبادلات مهم در مهندسی هیدرولیک در طول تاریخ است.

و در معیار سوم شوشتر نمونه‌ای منحصربه‌فرد و فوق‌العاده کامل از تکنیک‌های هیدرولیکی توسعه‌یافته در دوران باستان برای امکان‌پذیر ساختن سکونت در اراضی نیمه‌کویری است.

حفاظت از میراثی زنده برای آیندگان

اگرچه این مجموعه پس از قرن‌ها همچنان پابرجاست اما حفاظت از آن به توجه ویژه نیاز دارد، بخشی از اصالت سازه‌ها تحت تاثیر مرمت‌های غیراصولی دوران مدرن قرار گرفته است به همین دلیل، یونسکو بر لزوم تدوین و اجرای دقیق طرح حفاظت، تقویت بقایای باستان‌شناسی، کنترل کیفیت آب رودخانه کارون و بهبود مشارکت مردم محلی در حفاظت از این اثر ارزشمند تاکید دارد.

پایگاه میراث جهانی سازه‌های آبی شوشتر از سال ۱۳۷۸ تاسیس شده و مسئولیت حفاظت، مرمت و معرفی این مجموعه را بر عهده دارد بازدیدهای بین‌المللی اخیر، نشان‌دهنده عزم مسئولان برای معرفی هرچه بیشتر این شاهکار به جهانیان و تبادل تجربیات با متخصصان بین‌المللی است.

سازه‌های آبی شوشتر تنها یک اثر تاریخی نیستند بلکه روایتی زنده از تعامل هوشمندانه انسان و طبیعت برای دستیابی به توسعه‌ای پایدار هستند آنها نمایشگر این حقیقت‌اند که دانش و خلاقیت، مرز نمی‌شناسد و در طول تاریخ، تمدن‌ها با به اشتراک گذاشتن دستاوردهای خود، به خلق آثاری جاودان دست یافته‌اند.

آب، آیینه هنر؛ جشنواره فجر در قلب تاریخ

در تازه‌ترین رویداد مرتبط با این میراث زنده، پنجم اسفند ماه جاری، شوشتر میزبان هجدهمین جشنواره ملی هنرهای تجسمی فجر خواهد بود برگزاری این رویداد هنری با محوریت «آب» در دل سازه‌های آبی تاریخی، پیوند عمیق میان هنر معاصر و مهندسی کهن را به تصویر می‌کشد.

انتخاب این مکان برای جشنواره‌ای با چنین محوریتی، نه فقط به دلیل پیشینه تاریخی آب در این منطقه بلکه به سبب ظرفیت بالای این مجموعه برای الهام‌بخشی به هنرمندان در خلق آثاری نوین است این رویداد فرصتی است تا بار دیگر نگاه‌ها به سوی این شاهکار تاریخی جلب شود و اهمیت حفاظت از آن در قالب زبان هنر بازتاب یابد بدین ترتیب، سازه‌های آبی شوشتر بار دیگر ثابت می‌کنند که صرفاً یادگاری از گذشته نیستند، بلکه بستری زنده و پویا برای آفرینش‌های فرهنگی و هنری امروز و فردا به شمار می‌روند.

سفر به اندیکا؛ نگین گردشگری خوزستان

در شمال شرقی خوزستان منطقه ای پنهان است که با طبیعت بکر، کوهستان‌های سربه‌فلک‌کشیده و آب‌وهوای مطبوعش، هر بیننده‌ای را مسحور خود می‌کند. اینجا شهرستان اندیکا، دیار بختیاری‌ها و نگین سبز خوزستان است.

به گزارش خبرگزاری فارس، اندیکا که تا سال ۱۳۸۷ بخشی از مسجد سلیمان محسوب می‌شد، اکنون با مرکزیت شهر قلعه خواجه، به یکی از مقاصد اصلی گردشگری طبیعی و تاریخی در جنوب غرب کشور تبدیل شده است

. نام این منطقه برگرفته از زبان لری بختیاری (اندی به معنی شگفتی و کو به معنی کوه) بوده و واقعاً "شگفتی‌های کوهستان" را در دل خود جای داده است .طبیعت بکر؛ از تاراز برفی تا شیمبار رویاییبرخلاف تصور رایج، اندیکا تابستان‌هایی خنک و زمستان‌هایی پوشیده از برف دارد.

کوه تاراز که به "بهشت برفی خوزستان" شهرت یافته، یکی از مرتفع‌ترین قله‌های استان بوده و در ایام سال مقصد بسیاری از کوهنوردان و طبیعت‌گردان است .

بارش‌های اخیر در این منطقه به حدی است که للر اندیکا با ثبت بیش از ۱۷۷ میلی‌متر بارش، بیشترین میزان بارندگی را در استان به خود اختصاص داده است .یکی از شگفت‌انگیزترین مناطق اندیکا، منطقه حفاظت‌شده شیمبار است.

این منطقه کوهستانی با وسعت ۵۰ هزار هکتار، مملو از جنگل‌های انبوه بلوط بوده و زیست‌گاه گونه‌های جانوری متعددی از جمله پلنگ، روباه و شغال است .

به تازگی محیط‌بانان این منطقه موفق به ثبت تصویر یک قلاده پلنگ شده‌اند که نشان از غنای زیست‌محیطی این منطقه دارد . همچنین تالاب شیمبار در دل این منطقه، با پوشش گیاهی منحصربه‌فرد و پرندگانی چون پلیکان و چلچله، چشم‌اندازی تماشایی خلق کرده است.

سفر به اندیکا؛ نگین گردشگری خوزستان

در شمال شرقی خوزستان منطقه ای پنهان است که با طبیعت بکر، کوهستان‌های سربه‌فلک‌کشیده و آب‌وهوای مطبوعش، هر بیننده‌ای را مسحور خود می‌کند. اینجا شهرستان اندیکا، دیار بختیاری‌ها و نگین سبز خوزستان است.

به گزارش خبرگزاری فارس، اندیکا که تا سال ۱۳۸۷ بخشی از مسجد سلیمان محسوب می‌شد، اکنون با مرکزیت شهر قلعه خواجه، به یکی از مقاصد اصلی گردشگری طبیعی و تاریخی در جنوب غرب کشور تبدیل شده است . نام این منطقه برگرفته از زبان لری بختیاری (اندی به معنی شگفتی و کو به معنی کوه) بوده و واقعاً "شگفتی‌های کوهستان" را در دل خود جای داده است .طبیعت بکر؛ از تاراز برفی تا شیمبار رویاییبرخلاف تصور رایج، اندیکا تابستان‌هایی خنک و زمستان‌هایی پوشیده از برف دارد. کوه تاراز که به "بهشت برفی خوزستان" شهرت یافته، یکی از مرتفع‌ترین قله‌های استان بوده و در ایام سال مقصد بسیاری از کوهنوردان و طبیعت‌گردان است . بارش‌های اخیر در این منطقه به حدی است که للر اندیکا با ثبت بیش از ۱۷۷ میلی‌متر بارش، بیشترین میزان بارندگی را در استان به خود اختصاص داده است .یکی از شگفت‌انگیزترین مناطق اندیکا، منطقه حفاظت‌شده شیمبار است. این منطقه کوهستانی با وسعت ۵۰ هزار هکتار، مملو از جنگل‌های انبوه بلوط بوده و زیست‌گاه گونه‌های جانوری متعددی از جمله پلنگ، روباه و شغال است . به تازگی محیط‌بانان این منطقه موفق به ثبت تصویر یک قلاده پلنگ شده‌اند که نشان از غنای زیست‌محیطی این منطقه دارد . همچنین تالاب شیمبار در دل این منطقه، با پوشش گیاهی منحصربه‌فرد و پرندگانی چون پلیکان و چلچله، چشم‌اندازی تماشایی خلق کرده است .

آبشارها و دریاچه‌ها؛ زنجیرهای از زیباییآبشار طوف کَما به ارتفاع ۶۰ متر، یکی از تماشایی‌ترین آبشارهای خوزستان است که در شمال روستای موری واقع شده . این آبشار از کوه "کما" سرچشمه گرفته و در مسیر خود مناظری بدیع از درختان بلوط، چنار و بادام کوهی را خلق کرده است .دریاچه سد شهید عباسپور نیز با وسعتی بالغ بر ۵۵ کیلومترمربع، یکی دیگر از جاذبه‌های آبی اندیکا به شمار می‌رود. وجود جزیره کوشک در میان این دریاچه و امکانات تفریحی مانند قایق‌سواری، آن را به تفرجگاهی محبوب برای خانواده‌ها تبدیل کرده است .سوسن سرخاب یا بهشت گمشده خوزستان، منطقه‌ای رویایی با باغ‌های پلکانی انار، انگور و گردو است. این منطقه در دامنه کوه‌های تازه‌کار قرار گرفته و کوچه‌باغ‌های تاریخی و آسیاب‌های قدیمی آن، روایتی از سبک زندگی کهن بختیاری را بازگو می‌کنند

گنجینه‌ای به نام تاریخاندیکا تنها طبیعت نیست؛ این دیار گنجینه‌ای از آثار تاریخی نیز به شمار می‌رود. وجود ۳۸ اثر تاریخی شامل قلعه‌های باستانی، هر کدام گوشه‌ای از تاریخ پرافتخار این مرزوبوم را روایت می‌کنند. قلعه بردی که به اعتقاد تاریخ‌شناسان، اولین اقامتگاه دائمی قوم پارس در فلات ایران بوده، با دیوارهای سنگی عظیم خود بر لبه دره‌ای خودنمایی می‌کند . همچنین نقش برجسته‌های تنگ بتا با قدمت اشکانی، دره باستانی کتک و روستای تاریخی موری از دیگر جاذبه‌های بی‌بدیل این خطه هستند .

چالش‌ها و چشم‌اندازهابا وجود این همه زیبایی و ظرفیت، شهرستان اندیکا با چالش‌هایی در حوزه گردشگری مواجه است. راه‌های دسترسی سخت‌گذر و نبود زیرساخت‌های مناسب، مانع از شکوفایی کامل این صنعت شده است . با این حال، مسئولان استانی بر لزوم توجه به ظرفیت‌های گردشگری اندیکا به عنوان اولویت برنامه‌های توسعه‌ای تأکید کرده‌اند .به گزارش فارس، منطقه گردشگری اندیکا با داشتن آب‌وهوای مطبوع، جنگل‌های بلوط، آبشارهای خروشان و آثار تاریخی متعدد، می‌تواند به یکی از قطب‌های گردشگری کشور تبدیل شود، مشروط بر آنکه زیرساخت‌های لازم برای معرفی و بهره‌برداری از این مواهب الهی فراهم گردد.

۲۱ فوریه (دوم اسفند)روز جهانی راهنمایان گردشگری

در ۲۱ فوریه، راهنمایان گردشگری در سراسر جهان روز جهانی راهنمای گردشگری را جشن می‌گیرند و از حرفه‌ای که نقش حیاتی در تقویت تفاهم فرهنگی، گفتگو و سفر مسئولانه ایفا می‌کند، تجلیل می‌کنند.

پیام امسال از ژاپن می‌آید، جایی که فدراسیون جهانی انجمن‌های راهنمایان گردشگری (WFTGA) به تازگی کنوانسیون ۲۰۲۶ خود را با بیش از ۶۰۰ شرکت‌کننده از ۵۰ کشور به پایان رسانده است. نمایندگان با موضوع گردشگری پایدار، مسئولیت‌های در حال تحول راهنمایان گردشگری را در زمان ازدحام گردشگران، دگرگونی جهانی و افزایش چالش‌های اجتماعی بررسی کردند.

یکی از نکات برجسته و تأثیرگذار این کنوانسیون، مراسم صلح برگزار شده در ناگازاکی بود. در این شهر تاریخی، که نمادی قدرتمند از تراژدی و آشتی است، نمایندگان اعلامیه صلحی را امضا کردند که بر مسئولیت اخلاقی راهنمایان گردشگری در سراسر جهان تأکید می‌کند.

سباستین فرانکنبرگر، رئیس WFTGA، گفت: «سفر، مردم را تغییر می‌دهد.» «و راهنمایان گردشگری بر نحوه درک مسافران از تاریخ، فرهنگ و یکدیگر تأثیر می‌گذارند. این تأثیر مسئولیت به همراه دارد.»

این بیانیه بر تعهد این حرفه به حقوق بشر، احترام متقابل، پایداری و ترویج گفتگوی صلح‌آمیز تأکید می‌کند. راهنمایان گردشگری صرفاً انتقال‌دهنده اطلاعات نیستند؛ آنها تسهیل‌کننده‌های درک و سفیران میراث فرهنگی هستند. آنها از طریق کار خود به شکستن کلیشه‌ها، تشویق تبادل بین فرهنگی و حمایت از جوامع محلی پایدار کمک می‌کنند.

در بسیاری از کشورها، روز جهانی راهنمای گردشگری با ارائه تورهای رایگان، ابتکارات آموزشی و رویدادهای اجتماعی توسط راهنمایانی که فداکاری و افتخار خود را به حرفه خود نشان می‌دهند، گرامی داشته می‌شود.

در زمانی که تنش‌های جهانی و تغییرات سریع فناوری در حال تغییر چشم‌انداز سفر هستند، نقش راهنمای گردشگری همچنان عمیقاً انسانی است: ایجاد برخوردهای معنادار، ارائه زمینه و تفسیر و تقویت ارتباط واقعی بین مردم.

در این روز جهانی راهنمای گردشگری ۲۰۲۶، WFTGA از راهنمایان سراسر جهان می‌خواهد که نه تنها حرفه خود، بلکه مسئولیت مشترک خود را برای مشارکت در جهانی محترمانه‌تر، پایدارتر و صلح‌آمیزتر نیز گرامی بدارند.

در این روز راهنمایان گردشگری در سراسر جهان نقش خود را به عنوان پل‌سازان صلح و تفاهم جشن می‌گیرند.

رسانه تخصصی گردشگری و فرهنگی خوزستان این روز را به همه راهنمایان گردشگری کشور که سالهاست با تمام سختیها و دشواریها و نیز مشکلات شغلی روبه‌رو هستند تبریک و اعلام میکند روزجهانی راهنمایان گردشگری تنها تلنگری است برای دوستداران این حوزه و حتی عاشقان گردشگری و سفر

کلیه افراد به خصوص مسولین امر باید دست به دست یکدیگر بدهند تا جامعه و کشورشان به لحاظ معیار های جذب توریست و انتقال اطلاعات پیشرفت کند. از طرفی این روز برای یادآوری سختی های این شغل بوده و اینکه تنها به چند سفر و ویدئو های جذاب ختم نمی شود.

برای دریافت جزییات برنامه فدارسیون جهانی راهنمایان گردشگری روی تصویر زیر کلیک کنید.

سرای جهانی افضل شوشتر

در خطه جنوب کشور گنجینه‌ پنهانی به نام خوزستان وجود دارد که در دورن خود شهرها و روستاهایی با قدمت تاریخی و کهن پروانده است.

در این استان بناهای تاریخی و باستانی بسیار زیادی وجود دارد که هر کدام از آن‌ها یادگار یکی از دوران حکمرانی فرمانروایان ایرانی است.

شوشتر یکی از شهرهای شمالی خوزستان است که بر اساس گفته‌ تاریخ شناسان داخلی و خارجی آثار باستانی کشف شده در این شهرستان بیش از هفت هزار سال قدمت دارند و این شهر زیبا و تاریخی را به یکی از گنجینه‌های تاریخی کشور تبدیل کرده است.

هر قدمی که در این شهر زیبا و خوش آب وهوا بردارید با انبوهی از خانه‌ها و بناهای تاریخی مواجه می‌شوید که قدمت آن‌ها به دوران هخامنش تا قاجاریه بر می‌گردد.

بناهای سر به فلک کشیده آجری با درب‌های چوبی قدیمی به همراه درکوب‌های زنانه و مردانه دیدگان هر بیننده‌ای را دقایق طولانی به خود جذب می‌کند.

شوشتر را بیشتر به سازه‌های آبی آن که ثبت جهانی شده و از عجایب معماری باستانی ایران نیز محسوب می‌شود می‌شناسند اما در این گزارش به جلوه‌های دیگری از این شهر اسرار آمیز می‌پردازیم.

یکی از بناهای تاریخی این شهر کهن "سراها" هستند که همچنان بخشی از پیکره و هستی بازارهای شوشتر را تشکیل می‌دهند .

کاروان سرای افضل شوشتر یکی از سراهای قدیمی شوشتر است که قدمت آن به دوران قاجاریه برمی‌گردد.

سرای افضل در دوره قاجاریه در حاشیه محله دلدل توسط خاندان افضل ساخته شده است.

خاندان افضل از خانواده‌های معروف و قدیمی شوشتر هستند که شغل آن‌ها تجارت بود و کاروانسرای افضل که بخش از مجموعه افضل است به این خاندان تعلق دارد. آدرس دقیق امروزی این سرای زیبا و تاریخی ضلع غربی خیابان طالقانی کوچه سنگ فرش است.

بنایی زیبا با قامتی استوار که همچون نگین الماس در این شهر خوش آب و هوا می‌درخشد. این بنای تاریخی در گذشته به دلیل مطبوع بودن آب و هوا یکی از مکان‌های مهم برای جمع آوری و توزیع غلات بود که مردم با انباشته کردن غلات خود در این سرا از فاسد شدن غلات جلوگیری می‌کردند.

معماری این بنا بسیار زیبا و با ظرافت خاصی طراحی و ساخته شده به گونه‌ای که معماران سبک آن را جز معماری‌های سنتی دسته بندی کرده‌اند.

این بنا مساحتی بالغ بر هزار متر مربع با یک بخش آجری نوساز در ضلع جنوبی به مساحت ۳۵۰ متر دارد.

بعد از عبور از راهرویی طولانی وارد فضای حیاط می‌شویم، حیاطی نسبتا بزرگی که بنای آن به سبک معماری دوره‌ای ساخته و اتاق‌های آن در سه جهت شمالی، شرقی و غربی بنا شده‌اند در واقع که سبب شده اتاق‌ها از سطح حیاط مرکزی ۵۰ تا ۷۰ سانتی‌متر بالاتر باشد.

جلوی اتاق‌ها ایوان‌هایی به پهنای یک متر و اندی همچون بالکن‌های امروزی محل رفت و آمد و حرکت هستند در واقع معماری داخلی کاروانسرا شامل زیرزمین، همکف و نیم طبقه‌ای در بالای سازه همکف بوده که زیر زمین سرای افضل دارای در دو بخش شبستان و شوادان با یک اتاق و فضایی حجره مانند است و بالای پنجره‌های زیرزمین با استفاده از یک سنک یک تکه به طور خاص و تماشایی تزئین شده و با چرخشی در سرا وجود سازه‌هایی مانند ایوان و تارمه‌ها در بنا به طور معمول و رایج استفاده شده است.

سردر ورودی، سطوح دیوارهای داخلی و ستون‌های آجری با تزئینات شبه مقرنس زیبایی این بنای تاریخی را چند برابر کرده است. سرای افضل جز معدود بناهای تاریخی است که از هرگونه تخریب و دگرگونی مصون مانده است و امروزه مردم این سرای تاریخی را محل تولید و توزیع صنایع دستی شوشتر می‌شناسند به طوری که در این بنای آجری بیش از ۴۰ غرفه فروش و کارگاه صنایع دستی وجود دارد.

کاروان سرای افضل در سال ۱۳۸۱ به شماره ۷۹۴۰ به ثبت ملی رسید؛ این سرا هرسال در ایام نوروز میزبان خیل عظیمی از گردشگران داخلی و خارجی است و در طول سال نیز به علت معماری منحصر به فردی که دارد یکی از پروژه‌های تحقیقاتی دانشجویان هنر و معماریان می باشد.

این سرا و منتخبی از کاروانسراهای ایران در فهرست میراث‌جهانی یونسکو در سال ۱۴۰۱ قرار گرفته است.

پیوند طبیعت و انسان در اندیکا

شهرستان اندیکا با قدمت چهار هزارساله خود و به دلیل داشتن طبیعتی بکر و جذاب و دیدنی‌های تاریخی متعدد، به یکی از مقاصد محبوب گردشگری در کشور تبدیل شده است.

شهرستان اندیکا جزو شهرهای توریستی کشور و یکی از شهرهای قدیمی و بختیاری نشین استان خوزستان است. این شهرستان با قدمت چهار هزارساله خود، مهد تمدن بزرگی چون عیلام باستان بوده و به دلیل داشتن طبیعتی بکر و جذاب و دیدنی‌های تاریخی متعدد، یکی از مقاصد محبوب گردشگری در کشور است.

اندیکا یکی از شهرهای توریستی و دیدنی خوزستان است که در نزدیکی مسجدسلیمان، لالی و ایذه قرار دارد و مرکز آن شهر قلعه خواجه است که تا اهواز، ۲۱۷ کیلومتر فاصله دارد؛ نام اندیکا در گذشته و در زبان بومی نیز اندکو بوده که در زبان لری اندی به معنی شگفتی و کو به معنی کوه است.

اندیکا دارای ۵۹۵ روستا و آبادی، ۶ دهستان و ۲۰۰ اثر تاریخی است. این شهر همچنین به دلیل آب و هوای مطبوع و طبیعت بکری که دارد، به عنوان مقصدی محبوب برای سفر و گردشگری محسوب می‌شود.
شهرستان اندیکا یکی از شهرهای توریستی استان خوزستان با آب و هوای بی‌نظیر و طبیعتی بکر و همچنین جاذبه‌های متنوع است که در سال‌های اخیر توجه بسیاری از گردشگران را به خود جلب کرد. اندیکا با جنگل‌های سرسبز و انبوه، کوه‌های سر به فلک کشیده، رودخانه‌ها و آبشارهای خروشان به عنوان قطب گردشگری در خوزستان شناخته می‌شود و از جمله مشهورترین جاذبه‌های طبیعی آن می‌توان به جنگل‌های بلوط، آبشارها و کوه‌های زاگرس، روستاهای بکر و بسیاری موارد دیگر اشاره کرد.

آرامگاه یعقوب لیث صفاری

آرامگاه یعقوب لیث صفاری، در روستای شاه‌آباد در ده کیلومتری شهرستان دزفول قرار دارد. یعقوب لیث در سال ۲۴۷ هجری قمری اولین شهریار ایرانی بعد از اسلام شد و سلسله صفاریان را بنیان گذاشت.
آرامگاه یعقوب لیث صفاری که امروز بارها بازسازی شده و بنای آن متعلق به دوران سلجوقیان تا قاجاریان می باشد. در واقع قدیمی ترین قسمت های آن متعلق به دوران سلجوقیان می باشد. گنبد این بنا دندانه دار می باشد.
گنبد مخروطی شکل آرامگاه از بهترین نوع گنبدهای مخروطی واقع در خوزستان است. این بنا تنها یک در ورودی دارد و برای ساخت آن از خشت خام استفاده شده است.

عکس: علیرضا محمدی - ایسنا خوزستان

قلعه شوش، آکروپل باشکوه خوزستان

شهر باستانی شوش از مهم‌ترین و باشکوه‌ترین سکونت‌گاه‌های شناخته‌شده در جهان با قدمتی حدود چهارهزار سال پیش از میلاد (بنا به نظریاتی هفت‌هزار سال پیش از میلاد) است.

محوطه باستانی شوش ناحیه‌ای وسیع از بناها و سازه‌های معماری بسیار متنوعی را از پیش از تاریخ تا دوران اسلامی در بر می‌گیرد.

یکی از این بناها قلعه تاریخی شوش موسوم به قلعه فرانسوی‌ها است.

این قلعه، توسط ژاک دمورگان فرانسوی برای سکونت باستان‌شناسان فرانسوی در نزدیکی آرامگاه دانیال نبی در شوش روی تپه‌ای تاریخی بناشده‌ است.

از مهم‌ترین آثار بدست آمده از این تپه‌ها می‌توان به مجسمهٔ معروف ملکه ناپیر اسوستون، لیوان مشهور سفالی شوش به رنگ نخودی و نقش بزکوهی و قانون حمورابی اشاره کرد. این قلعه دارای نقشه‌ای قرون‌وسطایی است و توسط فرانسوی‌ها با استفاده از نیروی کار ایرانی و نظارت خاندان فیلی که امنیت ساخت را بر عهده داشتند و مصطفی دزفولی ساخته شده‌ است

. ساخت قلعه با استفاده از آجرهای کاخ داریوش هخامنشی (کاخ آپادانای شوش) و تعدادی از آجرهای منقوش به خط میخی چغازنبیل که ناشی از تخریب قسمت‌هایی از این بناها بوده انجام شده‌است.

پیگیری‌ها و مکاتبات دولت ایران برای بازپس‌گیری اسناد و مدارک قلعه فرانسوی‌ها که روی تپه آکروپل ساخته شده بود منجر به تحویل اسناد و مدارک این قلعه در سال ۱۳۷۳ از سوی دولت فرانسه به ایران شد.

نقشهٔ قلعه، ذوزنقه‌شکل است که قاعدهٔ کوچک آن در سمت شمال واقع شده و دور تا دور آن را راهرویی احاطه کرده و چند ردیف اتاق به سمت حیاط، بر گِرد آن قرار گرفته‌است.

برج شمال‌غربی قلعه، مربع‌شکل و برج شمال‌شرقی، دایره‌شکل است

منبع:میراث آریا

عطیش به روایت تصویر

روستای عطیش کارون ، یکی از روستاهای گردشگری شهرستان کارون در استان خوزستان می باشد. این روستا بدلیل تالاب عطیش ، از جاذبه‌های طبیعی و اکوتوریسم خوزستان محسوب می‌شود. روستای عطیش آخرین روستا از بخش سویسه شهرستان کارون می‌باشد. امرار معاش اکثر ساکنین روستا ماهیگیری است. تالاب محلی روستای عطیش که به تالاب شادگان متصل است نیز از مراکز پرورش ماهی در این شهرستان است و هنر توردوزی، حصیربافی و ساخت وسایل سنتی شکار و ماهی گیری همچنان در این روستا دایر است

عکس _ رها نوروزی/هدیه محسنی راد

روایت یک فعال گردشگری از گذشته، حال و آینده روستای شاخص شمال خوزستان در گفت‌وگو با میراث‌آریا:

لزوم برنامه‌ریزی برای گردشگری چهار فصل/ صنایع‌دستی؛ میراثی که نسل‌ها آن را زنده نگه داشته‌اند

راهنمای گردشگری گفت: وجود رودخانه دز، امکان ماهیگیری، آسیاب‌های قدیمی، پوشش گیاهی متنوع، پرندگان خاص، حیات‌وحش قابل مشاهده مانند کل و بز و قلعه شاداب به‌عنوان منطقه حفاظت‌ شده، پامنار را به مقصدی کم‌نظیر برای گردشگری طبیعی تبدیل کرده است.

ابوطالب شهی‌زاده، راهنمای گردشگری در روستای هدف گردشگری پامنار دزفول، با مرور تاریخچه این منطقه و روند شکل‌گیری گردشگری در آن، پامنار را «نگینی در شمال خوزستان» و «مستعد ثبت جهانی» توصیف کرد.

او معتقد است که تحقق این هدف بزرگ، نیازمند آموزش، برنامه‌ریزی، حمایت نهادی و مشارکت کامل مردم محلی است.

شهی‌زاده در گفت‌وگو با میراث‌آریا با اشاره به پیشینه کهن منطقه شهیون، محدوده‌ای که روستای پامنار امروز در آن قرار دارد، گفت: پیش از ساخت سد دز، این منطقه یکی از آبادترین نواحی شمال خوزستان بود. رودخانه دز، زمین‌های مرغوب، باغات خرما، چشمه‌های فراوان و موقعیت جغرافیایی خاص میان دو کوه، باعث شده بود شهیون به منطقه‌ای امن، پررونق و مورد توجه مردم اطراف تبدیل شود.

از کوچ اجباری تا تولد پامنار

به گفته او، با آغاز ساخت سد دز در سال ۱۳۳۸ و آبگیری آن در سال ۱۳۴۰، بخش بزرگی از منطقه زیر آب رفت و مردم ناچار به کوچ شدند: عده‌ای به دزفول مهاجرت کردند، برخی به روستاهای اطراف رفتند و گروهی هم روستای جدید پامنار را بنا کردند. با وجود این جابه‌جایی بزرگ، روح زندگی، کشاورزی و صنایع‌دستی همچنان در منطقه باقی ماند.

صنایع‌دستی؛ میراثی که نسل‌ها آن را زنده نگه داشته‌اند

راهنمای گردشگری با اشاره به سابقه طولانی صنایع‌دستی در منطقه گفت: از گذشته با استفاده از گیاهان محلی، انواع محصولات حصیری تولید می‌شد؛ از سفره و زنبیل گرفته تا ظروف نگهداری خرما. این هنرها بخشی از هویت مردم شهیون و پامنار بوده و امروز با نقوش جدید و کاربردهای متنوع، به یکی از مهم‌ترین دلایل شناخته‌شدن روستا در سطح کشور تبدیل شده است.

او افزود: صنایع‌دستی پامنار نه‌تنها در سطح استان، بلکه در سطح ملی مطرح شد و همین موضوع یکی از پایه‌های اصلی مطرح‌شدن روستا برای ثبت جهانی بود.

طبیعت کم‌نظیر؛ از رودخانه دز تا قلعه شاداب

این فعال گردشگری با اشاره به ظرفیت‌های طبیعی منطقه گفت: وجود رودخانه دز، امکان ماهیگیری، آسیاب‌های قدیمی، پوشش گیاهی متنوع، پرندگان خاص، حیات‌وحش قابل مشاهده مانند کل و بز، و قلعه شاداب به‌عنوان منطقه حفاظت‌شده، پامنار را به مقصدی کم‌نظیر برای گردشگری طبیعی تبدیل کرده است.

او تأکید کرد: این منطقه از محدود نقاطی است که گردشگر می‌تواند در یک روز هم از طبیعت بکر لذت ببرد، هم صنایع‌دستی بخرد، هم فرهنگ بختیاری را از نزدیک لمس کند.

روند شکل‌گیری گردشگری مدرن در پامنار

شهی‌زاده با مرور تجربه‌های شخصی خود توضیح داد که گردشگری مدرن در پامنار از اواخر دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰ شکل گرفت: ورود راهنمایان حرفه‌ای، آژانس‌های گردشگری، و گسترش فضای مجازی باعث شد پامنار به‌تدریج در مسیر گردشگری امروز قرار بگیرد. ما سال ۹۰ نخستین اقامتگاه را به‌صورت ابتدایی راه‌اندازی کردیم و امروز تقریباً همه اهالی در حوزه اسکان و خدمات گردشگری فعال هستند.

او افزود: در دهه ۸۰ ما حتی برای جمع‌آوری زباله‌ها ماشین نداشتیم و خودمان زباله‌ها را دفن یا منتقل می‌کردیم. اما امروز روستا به مرحله‌ای رسیده که گردشگری به یکی از پایه‌های اصلی اقتصاد آن تبدیل شده است.

ثبت جهانی؛ فرصت بزرگ اما نیازمند آمادگی جدی

شهی‌زاده با اشاره به قرار گرفتن پامنار در مسیر ثبت جهانی گفت: ثبت جهانی یک روستا نیازمند ویژگی‌های برجسته و رقابت با آثار جهانی است. پامنار ظرفیت این کار را دارد، اما مسیر آن ساده نیست. آموزش اهالی، یکپارچه‌سازی بافت روستا، صدور مجوز اقامتگاه‌ها، ارائه وام‌های کم‌بهره، ساماندهی اسکله‌ها و کمپینگ‌ها، و ایجاد زیرساخت‌های لازم برای حضور گردشگران خارجی از مهم‌ترین نیازهاست.

او تأکید کرد: اگرچه استارت خوبی زده شده، اما با توجه به معیارهای یونسکو، رسیدن به ثبت جهانی روستای گردشگری در چند ماه کار ساده‌ای نیست. این هدف نیازمند همکاری جدی استانداری، فرمانداری، میراث‌فرهنگی، دهیاری، شورا و مشارکت کامل مردم است.

لزوم برنامه‌ریزی برای گردشگری چهار فصل

او با اشاره به اینکه فصل گردشگری پامنار عمدتاً پاییز و زمستان است، گفت: برای تبدیل‌شدن به مقصدی چهار فصل باید روی آیتم‌هایی مانند فرهنگ بختیاری، غذاهای محلی، صنایع‌دستی، آیین‌ها و داستان‌های بومی کار کرد. این‌ها می‌توانند پامنار را به روستایی متمایز در سطح ملی و جهانی تبدیل کنند.

تربیت نسل جدید راهنمایان؛ زکات گردشگری

شهی‌زاده در پایان با تأکید بر اهمیت انتقال تجربه گفت: نسل جدید فعالان گردشگری باید آموزش ببینند. زکات علم گردشگری این است که آن را به دیگران منتقل کنیم. امیدوارم با همکاری دهیار، شورا و فعالان گردشگری، کاری ماندگار برای پامنار انجام شود.