خوزتوریسم

نقش رسانه‌های ارتباط جمعی در توسعه گردشگری استان خوزستان

استان خوزستان به‌عنوان یکی از کهن‌ترین و غنی‌ترین مناطق ایران از نظر تاریخی، فرهنگی و طبیعی، ظرفیت‌های بی‌نظیری برای توسعه گردشگری دارد.

حسن بهداد، مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان در یادداشتی نوشت: با وجود برخورداری از آثار ثبت‌شده جهانی، تنوع قومی و فرهنگی، منابع طبیعی و موقعیت جغرافیایی خاص، این استان هنوز نتوانسته جایگاه شایسته‌ای در نقشه گردشگری کشور و منطقه به دست آورد. یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر در این وضعیت، نقش و عملکرد رسانه‌ها در بازنمایی خوزستان است. رسانه‌ها می‌توانند به‌عنوان پیشران توسعه گردشگری عمل کنند یا در صورت عملکرد نادرست، مانعی جدی در مسیر آن باشند.

رسانه‌ها، اعم از رسانه‌های سنتی مانند تلویزیون، رادیو و مطبوعات و رسانه‌های نوین مانند شبکه‌های اجتماعی، وب‌سایت‌ها و پلتفرم‌های ویدیویی، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری تصویر ذهنی مخاطبان دارند. گردشگری به‌شدت وابسته به تصویر ذهنی است؛ به این معنا که تصمیم افراد برای سفر به یک مقصد، بیش از آنکه مبتنی بر واقعیت عینی باشد، برپایه تصاویری است که از طریق رسانه‌ها دریافت می‌کنند. در مورد خوزستان، متأسفانه تصویر غالب رسانه‌ای اغلب با مفاهیمی چون گرمای شدید، آلودگی هوا، ریزگردها، صنایع نفتی و مشکلات زیست‌محیطی گره خورده است. هرچند شاید این چالش‌ها واقعی هستند، اما تمرکز یک‌جانبه بر آن‌ها باعث شده ظرفیت‌های گردشگری استان در حاشیه قرار گیرد.

در مقابل، رسانه‌ها این توانایی را دارند که با رویکردی متعادل و حرفه‌ای، چهره‌ای واقعی‌تر و جذاب‌تر از خوزستان ارایه دهند. استان خوزستان میزبان آثار تاریخی کم‌نظیری مانند زیگورات چغازنبیل، شهر باستانی شوش، سازه‌های آبی تاریخی شوشتر و ده‌ها محوطه تاریخی دیگر است که هر یک می‌توانند به‌تنهایی مقصد گردشگران داخلی و خارجی باشند. همچنین تنوع فرهنگی اقوام عرب، بختیاری، لر، فارس، شوشتری، دزفولی، ‌بهبهانی و دیگر اقوام‌، به همراه موسیقی محلی، پوشش سنتی، غذاهای بومی و آیین‌های مذهبی و قومی، ظرفیت بزرگی برای گردشگری فرهنگی و مردم‌نگر ایجاد کرده است. رسانه‌ها با تولید مستندها، گزارش‌ها، برنامه‌های تلویزیونی و محتوای دیجیتال می‌توانند این ظرفیت‌ها را به‌صورت جذاب و قابل‌درک برای مخاطبان معرفی کنند.

در سال‌های اخیر، نقش رسانه‌های اجتماعی در توسعه گردشگری بیش از پیش برجسته شده است. امروزه بسیاری از گردشگران مقصد سفر خود را بر اساس تصاویر و تجربه‌هایی انتخاب می‌کنند که در اینستاگرام، یوتیوب یا سایر شبکه‌های اجتماعی مشاهده می‌کنند. حضور فعال بلاگرهای سفر، عکاسان و تولیدکنندگان محتوای دیجیتال می‌تواند تأثیر چشمگیری در معرفی جاذبه‌های کمتر شناخته‌شده خوزستان داشته باشد. انتشار تصاویر از نخلستان‌ها و رود کارون گرفته تا سنگ‌نگاره‌های کول فرح ایذه و معماری سنتی شهرها و زندگی روزمره مردم محلی، می‌تواند تصویری زنده، انسانی و متفاوت از این استان ارایه دهد و حس کنجکاوی و تمایل به سفر را در مخاطبان برانگیزد.

علاوه بر جذب گردشگر، رسانه‌ها نقش مهمی در جذب سرمایه‌گذاری گردشگری نیز ایفا می‌کنند. سرمایه‌گذاران برای ورود به یک منطقه نیازمند شناخت ظرفیت‌ها، امنیت سرمایه‌گذاری و چشم‌انداز توسعه هستند. رسانه‌ها با برجسته‌سازی فرصت‌های گردشگری خوزستان، معرفی پروژه‌های موفق و انعکاس حمایت‌های دولتی و محلی، می‌توانند زمینه جذب سرمایه در حوزه‌هایی مانند هتل‌سازی، اقامتگاه‌های بوم‌گردی، تورهای گردشگری و صنایع‌دستی را فراهم کنند. توسعه این زیرساخت‌ها خود به افزایش اشتغال و بهبود وضعیت اقتصادی استان منجر خواهد شد.

از سوی دیگر، رسانه‌ها می‌توانند نقش مؤثری در تقویت مشارکت جوامع محلی در گردشگری ایفا کنند. زمانی که مردم یک منطقه از طریق رسانه‌ها متوجه ارزش فرهنگی و اقتصادی میراث خود شوند، انگیزه بیشتری برای حفظ آن و مشارکت در فعالیت‌های گردشگری پیدا می‌کنند. معرفی کسب‌وکارهای محلی، هنرمندان صنایع‌دستی، راهنمایان گردشگری بومی و فعالان فرهنگی، نه‌تنها به رونق اقتصادی کمک می‌کند، بلکه هویت محلی و احساس تعلق اجتماعی را نیز تقویت می‌کند.

با این حال، برای بهره‌گیری مؤثر از ظرفیت رسانه‌ها در توسعه گردشگری خوزستان، لازم است یک راهبرد رسانه‌ای منسجم و هدفمند تدوین شود. این راهبرد باید مبتنی بر تولید محتوای باکیفیت، مستمر و متناسب با مخاطبان مختلف باشد. همکاری میان اداره‌کل میراث فرهنگی،گردشگری و ‌صنایع‌دستی خوزستان، منطقه آزاد اروند، شرکت‌های نفتی، پتروشیمی ها، شرکت توسعه نیشکر و صنایع وابسته، رسانه‌های محلی و ملی، دانشگاه‌ها و فعالان بخش خصوصی می‌تواند نقش مهمی در تحقق این هدف داشته باشد.

در جمع‌بندی می‌توان گفت امروزه گردشگران برای مسافرت به مکان‌های گوناگون به‌دنبال منابع اطلاعات قوی در زمینه‌های مختلف گردشگری در هر کشور هستند که به‌دلیل گسترش و نقش غیرقابل انکار رسانه در تمامی عرصه‌های زندگی بشر چون فرهنگ‌سازی، آموزش، اطلاع‌رسانی و ایجاد مشارکت اجتماع در توسعه صنعت گردشگری نقش تعیین‌کننده‌ای دارند و کشورها به این نتیجه رسیده‌اند که مهم‌ترین راه تبلیغات و معرفی در جذب گردشگر، رسانه‌ها است. رسانه‌ها یکی از کلیدی‌ترین ابزارها برای توسعه گردشگری استان خوزستان به شمار می‌روند.

حسن بهداد مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان

گزارش:سیدجواد خراسانی/میراث آریا

بازدید گروهی از گردشگران ناشنوا از آثار و بناهای تاریخی خوزستان

گروهی شامل ۲۸ گردشگر کم‌شنوا و ناشنوا که در قالب یک گشت اختصاصی از تهران به خوزستان سفر کرده بودند، به مدت چهار روز از خوزستان و آثار و بناهای ثبت جهانی خوزستان بازدید کردند.

ساناز(سمیرا) جلوداری راهنمای گردشگری این گشت اختصاصی درباره حضور این گردشگران اظهارکرد: این گردشگران با هدف آشنایی با آثار و جاذبه‌های فرهنگی و تاریخی از تهران عازم خوزستان شدند و با همراهی راهنمای ناشنوا حامد نیاسری و مترجم زبان اشاره مهرنوش واحدی در سفری چهار روزه از میراث‌جهانی شوش، چغازنبیل و سازه‌های آبی‌تاریخی شوشتر و برخی از بناهای تاریخی خوزستان بازدید کردند.

‌

پویان مقدم، راهنمای گردشگری، در گفت‌وگو با میراث‌آریا:

خوزستان طلایی است که زیر غبار مانده / شوش و شوشتر گنجینه‌هایی هستند که هنوز درست دیده نشده‌اند

مقدم با اشاره به سفرهای متعدد خود به خوزستان اظهار کرد: هر بار که به این استان می‌آیم، بخشی تازه از گنجینه‌های آن آشکار می‌شود. حجم زیادی از تاریخ ایران به خوزستان وابسته است. از شوشتر با ریشه‌های هخامنشی و سازه‌های آبی شگفت‌انگیزش گرفته تا شوش که پایداری‌اش رمز ماندگاری ایران را روایت می‌کند.

پویان مقدم، راهنمای گردشگری و فعال حوزه میراث فرهنگی، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا خوزستان را «طلایی زیر غبار» توصیف کرد و گفت این استان با وجود ظرفیت‌های کم‌نظیر تاریخی و فرهنگی، همچنان از نبود مدیریت کلان و نگاه جامع در حوزه گردشگری رنج می‌برد.

مقدم با اشاره به سفرهای متعدد خود به خوزستان اظهار کرد: هر بار که به این استان می‌آیم، بخشی تازه از گنجینه‌های آن آشکار می‌شود. حجم زیادی از تاریخ ایران به خوزستان وابسته است. از شوشتر با ریشه‌های هخامنشی و سازه‌های آبی شگفت‌انگیزش گرفته تا شوش که پایداری‌اش رمز ماندگاری ایران را روایت می‌کند.

او افزود: شوش و شوشتر شهری است که بر اساس زندگی بنا شده، نه صرفاً قدرت‌نمایی. همین نگاه است که ایران را تا امروز نگه داشته. این‌ها همان طلاهایی هستند که زیر غبار مانده‌اند و ما باید دوباره با آن‌ها ارتباط برقرار کنیم.

این راهنمای گردشگری با اشاره به مشکلات موجود در مسیر توسعه گردشگری خوزستان گفت: بزرگ‌ترین کمبود، نبود مدیریت کلان و نگاه از بالا است. مردم و گروه‌های محلی با عشق کار می‌کنند، اما این تلاش‌ها در سطح مدیریتی دیده نمی‌شود. خوزستان در قامت واقعی خود دیده نشده و همین باعث شده مشکلاتی مانند زباله، آلودگی و بی‌نظمی به‌صورت زنجیره‌ای ادامه پیدا کند.

مقدم تأکید کرد: برای موفقیت گردشگری خوزستان، باید یک نگاه جامع، منسجم و آینده‌نگر شکل بگیرد؛ نگاهی که تلاش‌های مردم را تقویت کند و همه مسائل را در کنار هم ببیند.

مجتبی گهستونی

مرتضی افقه، اقتصاددان در گفت‌وگو با میراث‌آریا:

میراث تاریخی، سرمایه‌ای مغفول در اقتصاد ملی است/ گردشگری باید «هوشمند، پیوسته و مردم‌محور» باشد

مرتضی افقه، اقتصاددان، با تاکید بر ظرفیت‌های چندلایه کشور در حوزه میراث‌فرهنگی، گردشگری و اقتصاد محلی، گفت: جای‌جای ایران این توان را دارد که با برنامه‌ریزی علمی و صیانت دقیق از بافت تاریخی، به یکی از قطب‌های مهم گردشگری کشور تبدیل شوند و نقشی تعیین‌کننده در بهبود معیشت و توزیع عادلانه درآمد در منطقه خود ایفا کنند.

مرتضی افقه در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا، شوشتر را یکی از نمونه‌های کم‌نظیر هم‌نشینی تاریخ، فرهنگ، مذهب و طبیعت در ایران دانست و تاکید کرد: ظرفیت‌های گردشگری شوشتر صرفا محدود به یک بعد نیست؛ این شهر هم‌زمان واجد گردشگری تاریخی، مذهبی و تفریحی است و همین ویژگی، امکان توسعه پایدار و چندوجهی گردشگری را فراهم می‌کند.

این استاد اقتصاد با اشاره به اهمیت صیانت از بافت تاریخی شوشتر تصریح کرد: همواره تاکید کرده‌ام که هیچ‌کس نباید به بافت سنتی شوشتر دست بزند. اگر مالکی قصد فروش یا نوسازی دارد، میراث‌فرهنگی می‌تواند با خرید یا مرمت بنا، آن را احیا کند و در مقابل، برای مالک در نقطه‌ای دیگر مسکن جایگزین بسازد. هر یک از این خانه‌ها ظرفیت تبدیل‌شدن به اقامتگاه‌های گردشگری را دارند؛ تجربه‌ای که در شهرهایی مانند مشهد و برخی شهرهای تاریخی دیگر نیز با موفقیت اجرا شده است.

افقه با هشدار نسبت به پیامدهای گردشگری بی‌برنامه افزود: گردشگری نباید کور باشد؛ یعنی گروه‌هایی بیایند، فشار وارد کنند و بروند، بی‌آنکه ارزش افزوده‌ای پایدار برای شهر و ساکنان آن باقی بماند. گردشگری مطلوب، گردشگری هوشمند و پیوسته است؛ نه هجوم‌های مقطعی و فصلی مانند نوروز که گاه بیش از منفعت، آسیب به همراه دارد.

او گردشگری را «یک فرآیند نرم‌افزاری و فکری» توصیف کرد و گفت: توسعه گردشگری پیش از هر چیز نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، روایت‌سازی حرفه‌ای، معرفی درست ظرفیت‌ها و رونمایی‌های هدفمند است. بدون این عناصر، حتی غنی‌ترین میراث تاریخی نیز نمی‌تواند به موتور محرک اقتصاد محلی تبدیل شود.

این اقتصاددان با اشاره به جنبه‌های اقتصادی گردشگری اظهار داشت: گردشگری در ذات خود کالایی نسبتاً لوکس محسوب می‌شود و عمدتاً طبقات برخوردار متقاضی آن هستند، اما اگر درست طراحی و مدیریت شود، می‌تواند آثار توزیعی بسیار مثبتی داشته باشد؛ به‌ویژه در شهرهایی مانند شوشتر که سطح درآمد عمومی پایین‌تر از میانگین کشور است.

افقه تاکید کرد: گردشگری زمانی به افزایش واقعی درآمد مردم منجر می‌شود که همه شهروندان در فرآیند برنامه‌ریزی، اجرا و بهره‌برداری سهیم باشند و سرمایه‌گذاری‌های جانبی در حوزه خدمات، صنایع‌دستی، اقامت، حمل‌ونقل و خوراک شکل بگیرد.

وی در ادامه با اشاره به نمونه‌های موفق جهانی گفت: در برخی کشورها، شهرهایی بسیار کوچک سالانه میلیاردها دلار درآمد گردشگری دارند. در لندن، گردشگران از سراسر جهان صرفا برای تماشای یک مراسم کوتاه مقابل کاخ سلطنتی حضور می‌یابند یا در آکسفورد، بازدید از یک قلعه ۶۰۰ ساله به یک تجربه اقتصادی پایدار تبدیل شده است. این در حالی است که خوزستان و به‌ویژه شوش و شوشتر، دارای تاریخ چند هزار ساله‌اند، اما هنوز نتوانسته‌ایم این ظرفیت عظیم تمدنی را به شکوفایی اقتصادی پایدار پیوند بزنیم.

افقه در پاسخ به نگرانی‌ها درباره «اشباع گردشگری» در شوشتر تصریح کرد: به اعتقاد من، شوشتر هنوز فاصله زیادی با اشباع گردشگری دارد. این شهر آن‌گونه که باید شناخته نشده است. از میراث‌فرهنگی و تاریخ گرفته تا زبان، فرهنگ و طبیعت، همه ظرفیت‌ها همچنان بکر و دست‌نخورده‌اند و هم گردشگری داخلی و هم گردشگری خارجی می‌توانند با حفظ تازگی و اصالت، توسعه یابند

آرش نورآقایی در گفت‌وگو با میراث‌آریا:

توسعه گردشگری نیازمند آموزش و برنامه‌ریزی مدون است

اگر شهرداری با برنامه‌ریزی و آموزش پیش برود، شوشتر می‌تواند بسیار سریع رشد کند. مرمت سازه‌های آبی، ایجاد رستوران، کافه، موزه، فضاهای صنایع‌دستی و پیاده‌راه‌سازی می‌تواند هم بار ترافیکی را کم کند و هم مردم را به کنار کارون زیبا بکشاند.

آرش نورآقایی، مدیرمسئول مجله تخصصی گردشگری و میراث‌فرهنگی گیلگمش و راهنمای باسابقه گردشگری، در سفر اخیر خود به خوزستان و در گفت‌وگو با میراث‌آریا، شوشتر را شهری «در حال تغییر» توصیف کرد و گفت این شهر می‌تواند با برنامه‌ریزی و آموزش، به یکی از قطب‌های گردشگری کشور تبدیل شود.

نورآقایی که پس از سال‌ها دوباره تورهای گردشگری را با همراهی پرویز شجاعی به خوزستان آورده، گفت: این سفر برای من متفاوت‌تر از دفعات قبل بود. همیشه برای سخنرانی یا جلسات کاری می‌آمدم، اما حالا چند تور آورده‌ایم و تجربه‌ های جدید را رقم زدیم. در این سفر دیدم که راهنمایان جوان، حتی شاگردان سابق خودم، چقدر حرفه‌ای و گروهی کار می‌کنند و تلاش دارند فعالیت‌هایشان با توسعه پایدار هماهنگ باشد.

او دزفول را شهری دانست که «در حال گرفتن حق خود از گردشگری» است و افزود: خوزستان هنوز برنامه جامع گردشگری مدونی ندارد، اما شهرهایش خودشان دست‌به‌کار شده‌اند.

این پژوهشگر گردشگری با اشاره به وضعیت محوطه‌های جهانی استان گفت: شوشتر بعد از ثبت جهانی بسیار بهتر شده است. چغازنبیل، هفت‌تپه و شوش هم همین‌طور. نکته مهم این است که مدیریت از پایین به بالا در حال شکل‌گیری است؛ مردم پیشگام شده‌اند، نه دولت.

او حضور راهنمایان مقیم در سایت‌ها و نظم تازه در بازدیدها را نشانه‌ای از «ساختارمند شدن» گردشگری در منطقه دانست.

نورآقایی با تأکید بر اینکه شوشتر نیز «در حال گرفتن حق خود از گردشگری» است، گفت: پیش‌بینی می‌کنم شوشتر خیلی زودتر از اهواز و هم‌زمان با دزفول به جایگاه واقعی خود برسد. البته همه این‌ها نیازمند آموزش است. نحوه نگهداری، اطلاع‌رسانی و تولید محتوا در کل ایران باید به استانداردهای جهانی نزدیک شود.

او افزود: همین نهضت باید در ایذه، آبادان، باغملک، رامهرمز، هندیجان و دیگر شهرها هم اتفاق بیفتد.

نورآقایی با اشاره به حضور مردم در کنار سواحل رودخانه‌ و نیاز به تفریح سالم گفت: اگر شهرداری با برنامه‌ریزی و آموزش پیش برود، شوشتر می‌تواند بسیار سریع رشد کند. مرمت سازه‌های آبی، ایجاد رستوران، کافه، موزه، فضاهای صنایع‌دستی و پیاده‌راه‌سازی می‌تواند هم بار ترافیکی را کم کند و هم مردم را به کنار کارون زیبا بکشاند.

او تأکید کرد: ما قدم‌زدن، غروب و هوای خوب را نمی‌فروشیم؛ اما باید این‌ها را اقتصادی کنیم تا به شهر کمک کند.

نورآقایی موسیقی را یکی از ریشه‌دارترین ظرفیت‌های شوشتر دانست و گفت: شوشتر می‌تواند پاتوق جشنواره‌های محلی و ملی موسیقی اقوام شود. حتی می‌توان موزه موسیقی یا موزه زنده موسیقی ایجاد کرد و گروه‌های کوچک محلی از خراسان، گیلان، مازندران و دیگر مناطق را دعوت کرد.

او پیشنهاد داد: لازم نیست پروژه‌های بزرگ اجرا شود. یک شب‌نشینی حرفه‌ای با فروش بلیت، چند اقامتگاه، یک کافه و برنامه‌ریزی درست می‌تواند شوشتر را به برند موسیقی اقوام تبدیل کند.

نورآقایی با اشاره به تجربه موفق کاشان گفت: کاشان زمانی شهر خلاق معماری شد که رقبای بزرگی مثل یزد، شیراز و اصفهان داشت. اما با مرمت و برنامه‌ریزی توانست برند شود. شوشتر اگر نگاه حرفه‌ای داشته باشد می‌تواند همین مسیر را در حوزه موسیقی و گردشگری طی کند

گزارش مجتبی گهستونی /میراث آریا

خوزستان؛ سرزمین ظرفیت‌های بی‌بدیل برای ژئوپارک جهانی و گردشگری طبیعی است/ ضعف آموزش راهنمایان محلی؛ چالش بزرگ گردشگری طبیعی/ درختان کهنسال خوزستان؛ میراثی برای ثبت جهانی

مدرس و راهنمای تخصصی حوزه اکوتوریسم، خوزستان را به یک «فیلم شاهکار» تشبیه کرد و گفت: وقتی درباره خوزستان صحبت می‌کنیم، انگار یکی از بهترین فیلم‌های جهان را تماشا می‌کنیم. هر گوشه از این استان یک ویژگی منحصر به فرد از آبشارهای عظیم و دره‌های عمیق گرفته تا نقش‌های باستانی و فسیل‌های شگفت‌انگیز دارد.

رضا علی‌اصل، مدرس و راهنمای تخصصی حوزه اکوتوریسم، در گفت‌وگو با میراث آریا، استان خوزستان را یکی از بی‌نظیرترین مناطق ایران در حوزه گردشگری طبیعی و زیست‌محیطی معرفی و تأکید کرد که این استان شایستگی تبدیل شدن به یک ژئوپارک جهانی را دارد.

او با اشاره به جایگاه ویژه خوزستان در حوزه پرنده‌نگری گفت: تنوع و تعداد پرندگان در این استان به حدی است که در جلسات وزارت میراث فرهنگی پیشنهاد شد خوزستان به مرکزیت پرنده‌نگری ایران تبدیل شود. تالاب‌های گسترده و زیستگاه‌های متنوع، این استان را به یکی از قطب‌های بالقوه گردشگری طبیعی کشور بدل کرده است.

علی‌اصل افزود: اکوسیستم‌های خوزستان از زاگرس مرتفع تا ماسه‌زارهای الباجی، از جنگل‌های بلوط تا تالاب‌های پرآب، هر کدام یک ظرفیت ویژه برای معرفی به گردشگران دارند. در دزفول گونه‌های جدید جانوری کشف شده و درختان کهنسال در نقاط مختلف استان می‌توانند در پرونده ثبت جهانی یونسکو قرار گیرند.

او خوزستان را به یک «فیلم شاهکار» تشبیه کرد و گفت: وقتی درباره خوزستان صحبت می‌کنیم، انگار یکی از بهترین فیلم‌های جهان را تماشا می‌کنیم. هر گوشه از این استان یک ویژگی منحصر به فرد دارد؛ از آبشارهای عظیم و دره‌های عمیق گرفته تا نقش‌های باستانی و فسیل‌های شگفت‌انگیز.

با این حال، علی‌اصل عملکرد استان در حوزه آموزش و تربیت راهنمایان محلی را ضعیف دانست و تصریح کرد: تعداد راهنمایان توانمند در حوزه طبیعت‌گردی بسیار محدود است. جامعه محلی با وجود غنای فرهنگی و قومی، هنوز آموزش‌های لازم را دریافت نکرده و این ضعف می‌تواند مانع بهره‌برداری درست از ظرفیت‌های طبیعی استان شود.

مدرس و راهنمای تخصصی حوزه اکوتوریسم تأکید کرد: برای تحقق جایگاه واقعی خوزستان در گردشگری طبیعی، باید برنامه‌های آموزشی ویژه‌ای برای راهنمایان محلی طراحی شود تا بتوانند نقش مؤثری در حفاظت و معرفی این گنجینه‌ها ایفا کنند. اگر استانداری و وزارت میراث فرهنگی پای کار بیایند، ظرف دو تا سه سال می‌توان شاهد ثبت ژئوپارک جهانی خوزستان بود.

این فعال حوزه ثبت و حفاظت از میراث طبیعی با یادآوری اینکه خوزستان با تالاب‌ها، جنگل‌ها، درختان کهنسال، پرندگان متنوع، فسیل‌های باستانی و اکوسیستم‌های کم‌نظیر، یکی از استان‌های ممتاز ایران در حوزه گردشگری طبیعی است گفت اما برای تبدیل این ظرفیت‌ها به فرصت‌های پایدار، نیازمند حمایت نهادی، آموزش راهنمایان محلی و برنامه‌ریزی منسجم است تا بتواند جایگاه شایسته خود را در سطح ملی و جهانی به دست آورد.

موزه شوش

موزه شوش در جوار قلعه و محوطه باستانی شوش در استان خوزستان واقع شده است و يکی از مهم‌ترين موزه‌های اشيای ايران باستان و از جمله مکان های دیدنی شوش به‌ شمار می‌رود این موزه به منظور به نمايش گذاردن اشياء تاريخي بدست آمده از كاوش‌هاي باستان‌شناسي در دهه‌ي چهل خورشيدي بنا شده است.

در سال 1345 هجری شمسی ساخت موزه شوش جهت نمایش آثار بدست آمده در طول قریب 160 سال کاوشهای باستانشناسی شوش درون باغ با صفایی با زیربنای 550 مترمربع به اتمام رسید و بعدها با اضافه کردن 2 سالن به 4 سالن قبلی به فعالیت خود ادامه داد. در سال 1359 با شروع جنگ تحمیلی موزه تعطیل می شود. در طی این مدت یکبار تعمیر و بطور غیررسمی به فعالیت ادامه داده ولی بعد از مدتی مجدداً تعطیل می گردد. تعمیرات کلی موزه وافزایش متراژ بنا ( اضافه شدن دو سالن جنبی ) از سال 1377 شروع شد و اینک موزه با اشیاء متنوعی از هزاره پنجم پیش از میلاد تا دوران قاجار و آجرنوشته ها در شش سالن آماده نمایش می باشد. باغ موزه شوش نیز با مساحتی معادل 8هزار متر مربع در جوار محوطه تاریخی شوش واقع شده است که پس از افتتاح موزه در خرداد ماه 1383 برای رفاه بیشتر بازدید کنندگان داخلی و خارجی نیاز به احیای کامل داشت . این پروژه با اعتباری معادل یک میلیارد و دویست میلیون ریال آغاز گردید که در سال 86 به طور رسمی افتتاح شد و اکنون به عنوان یکی از مهمترین موزه های روباز کشور منصوب می شود .
موزه شوش یکی از مهمترین موزه های ایران است. این موزه که در میان باغی بزرگ ساخته شده است، دارای شش تالار بزرگ است و آثار به نمایش درآمده در آن حاصل بخشی از حفاریهای منطقه شوش و چغازنبیل می باشد. آثار این موزه به دوره پیش از تمدن عیلام تا دوران پس از اسلام تعلق دارد.

مجموعه جهانی آسیابها و آبشارهای شوشتر

مجموعه آبشارها و آسیاب‌های آبی شوشتر، یکی از بخشهای سیزده‌گانه سیستم آبی تاریخی شوشتر (سازه‌های آبی شوشتر) می‌باشد. این مجموعه به همراه دوازده اثر دیگر در نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (۵ تیرماه ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵، با عنوان سیستم آبی تاریخی شوشتر به صورت یکجا به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسیده‌اند.

این مجموعه در کنار پل بند گرگر و در مسیر رودخانه دست کند گرگر ساخته شده است. همچنین این اثر با نام مجموعه تاریخی آبشارهای شوشتر در تاریخ ۱۷ آذر ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۱۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

عکس:پیمان حمیدی پور گگلِعغ4۳۴میزان

۳3

اکوتوریسم در حاشیه شط

اگر به جنگ تحمیلی به عنوان بخشی از تاریخ این مرز و بوم بنگریم جغرافیای جنگ را می‌توان به عنوان مناطقی با قابلیت جذب گردشگر به شمار آورد.

احمد جعفری‌ماجد، مدیرعامل انجمن دوستداران میراث فرهنگی و گردشگری تیری، در یادداشتی نوشت: برای مطرح شدن روستاهای هدف گردشگری در استان ناچار به بازخوانی مجدد فهرست مناطق جنگی و جنگ‌زده هستیم.

در ضلع غربی اهواز، قریه به قریه و آبادی به آبادی، هنوز ردپای جنگ روی زمین مانده است و کابوس ناآبادی تن نحیف روستاها و روستاییان را می‌خراشد.

تانک‌های نیمه‌جان، دیوارهای زخمی، کاروان‌های تشییع شهدای تفحص شده، همه و همه یادگار آن روزها هستند. ۱۰ کیلومتر بیرون اهواز به سمت غروب، روستای دیروز و بخش امروز «گمبوعه»، که یکی از بخش‌های شهرستان حمیدیه است، واقع شده است.

نام این روستا شاید هنوز تن دشمن را بلرزاند؛ همان دشمنی که توپ‌هایش مغلوب «فاله» شدند و حیله‌هایش تسلیم «مگوار». هنوز کودکان آن‌جا نام اجدادشان را از بَر هستند و حتی وقتی یک بازی ساده فوتبال روی زمین داغ خاکی را می‌برند شعار «الطوب احسن لو مگواری» (چوب دستی‌ام بهتر است یا توپ جنگی تو) را سر می‌‎دهند تا تاریخ آن رشادت‌ها را از یاد نبرد.

یادمان جهاد عرب در جنگ جهانی اول مقابل متجاوزان انگلیسی، کماکان گردشگران را به سوی خود فرامی‌خواند. گمبوعه علاوه بر نمادهای مقاومت، پارک جنگلی وسیعی دارد که نیازمند توجه بسیار است. امروز نیز در کنار این ظرفیت‌ها مجموعه‌های گردشگری در حال راه‌اندازی هستند تا گردشگران بیشتری را با این مرز و بوم آشنا سازند.

همچنین در شمال شهر حمیدیه مسیر گردشگری «روستاهای خسرج» با جنگل‌های سرسبز و تپه‌های شنی دیدگان هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کنند. با تاسیس مکان‌های گردشگری در بلندی تپه‌های رملی ثبیت ‌شده می‌توان رصدخانه، محل عرضه تولیدات روستایی و محلی برای به نمایش گذاشتن صنایع دستی و فرهنگی مردمان بومی تاسیس کرد زیرا این کار می‌تواند منجر به توسعه گردشگری محلی و توسعه‌ی اشتغال روستایی شود.

روستاهای کناره رود کرخه همچون «علاونه ضعیف»، «علاونه فای»، «حلاف»، «شریعتی» و یا حتی «قصر حمیدیه» بستر مناسبی برای رونق گردشگری آبی هستند. در این میان می‌توان محصولات و تولیدات این روستاها چون پشم، بافته‌هایی مانند کلاه و دستکش یا سبزی، صیفی و خرما را نیز معرفی و عرضه کرد.

از سوی دیگر روستای «سیدعباس» یا «شریعتی» در کناره غربی رودخانه کرخه را می‌توان یکی از بی‌نظیرترین روستاها برای معرفی به عنوان هدف گردشگری نام برد. آرامگاه سیدمحسن مشعشعی به عنوان یکی از شخصیت‌های عالم و مبارز شیعه در جهان اسلام یکی از ظرفیت‌های مهم این روستاست. «سلطان محسن مشعشعی» یکی از امرای پر آوازه حکومت مشعشعیان، همزمان با دوره صفویان بود که توانست حکومت خود را تا الاحساء، قطیف، سور بغداد و بندرعباس گسترش دهد. او توانست در مرکز حکومتی خود شهرهای مهمی چون «مُحسنیه» در نزدیکی هویزه کنونی و قلعه‌ «دایر» در شوش را بنا کند.

از دیگر ظرفیت‌های روستای سید عباس و شبیشه وجود گلستان‌ها و باغ‌های گل با رنگ‌ها و انواع مختلف است. کاشت باغ‌های گل در این منطقه هر سال به صورت فصلی آغاز و عمر این باغ‌ها از اواخر بهمن شروع می‌شود و تا اواخر فروردین ادامه دارد.

روستای «طراح» یکی دیگر از روستاهای زیبای غرب اهواز است که مقر استقرار شهید چمران و نیروهای چریکی در جنوب شرقی حمیدیه و در نزدیکی روستای پیچ سیدجابر بود در جنگ تحمیلی نقش ویژه‌ای داشت و اولین شکست نیروهای بعثی در ۹ مهر ۱۳۵۹، در نزدیکی آن از سوی مردمان شهر حمیدیه، سپاه، بسیجیان و کشاورزان اتفاق افتاد.

به نظر می‌رسد وجود موزه جنگ در این منطقه ضروری است در حالی که بسیاری از آثار باقی مانده از این دوره با تهدید ناشی از تابش مستقیم خورشید، باران و رویش گیاهان هرز روبه‌رو هستند.

احمد جعفری‌ماجد

زیگورات چغازنبیل

زیگورات دوراونتاش یا چُغازَنبیل، نیایشگاهی باستانی است که حدود ۱۲۵۰ سال پیش از میلاد در تمدن ایلام ساخته شد. در زبان لری چغا به معنی تپه و زنبیل به معنی سبد است. این زیگورات، بنای مرکزی محوطه باستانی به‌جای مانده از مجموعهٔ ایلامی دوراونتاش (شهر اونتاش) است که نزدیک شوش در استان خوزستان قرار گرفته است. چغازنبیل در سال ۱۹۷۹ میلادی به‌عنوان نخستین اثر تاریخی از ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو جای گرفت و معماری منحصر به فرد آن، در کنار زیگورات‌های کشف شده در میان رودان، برای باستان‌شناسان و علاقه‌مندان به تاریخ و میراث فرهنگی جهانی شناخته شده است.

عکاس : حسین پاریاس