خوزتوریسم

روستای تنگ‌تکاب میزبان کل و بزهای وحشی در دامن طبیعت بهبهان+ تصاویر

تنگ تکاب در استان خوزستان واقع شده و معبر کوهستانی جاده قدیمی بین النهرین به استخر و جاده دوره اسلامی خوزستان به فارس بوده و طول تنگه حدود ۵ کیلومتر است.

به گزارش خبرگزاری تسنیم از بهبهان، تنگ تکاب در استان خوزستان واقع شده و معبر کوهستانی جاده قدیمی بین النهرین به استخر و جاده دوره اسلامی خوزستان به فارس بوده و طول تنگه حدود 5 کیلومتر است.

رودخانه مارون از میان آن جریان دارد که دارای دو مدخل است، مدخل شرقی آن را سد مارون اشغال کرده و عملا تنگه را مسدود کرده و در سمت شمال تنگه ارتفاعات کوه بدیل قرار دارد و در سمت جنوب آن ارتفاعات خائیز گسترده شده که این تنگه از نظر تاریخی بسیار پراهمیت است.

نبرد سپاه ایران به فرماندهی آریوبرزن و سپاه اسکندر مقدونی در این تنگه اتفاق افتاده که آریوبرزن آن را با 25 هزار سپاهی اشغال کرد و دیواری ساخت که هنگام ورود مقدونی‌ها، پارس‌ها سنگ‌های بزرگ از بالای کوه به زیر غلطانیدند که این حمله باعث شکست اسکندر و عقب نشینی نیروهای وی شد.

پس از این شکست اسکندر سپاهیان آریو را محاصره کرد و وی در نبردی دیگر در این منطقه کشته شد. آثار یک دخمه و مقبره هخامنشی در روستای حسین آباد کوپن وجود دارد که احتمالاً آرامگاه آریو برزن است.

گزارش کامل در ادامه نوشته

مقاله مطالعه‌ی گونه شناسی، عناصر و اجزای معماری ایران در دوره ساسانی

معماری اسامی ایران تداوم طبیعی معماری دوره ساسانی است و شناخت و مطالعه این معماری می تواند راه گشای ما در شناخت معماری دوره اسامی و جنب ههای مختلف آن باشد. متأسفانه علی رغم این مهم معماری این دوره به طور شایسته و جامع شناسایی و مطالعه نشده و ابهامات اساسی در خصوص سیر تحول و تکامل این معماری، تاریخ گذاری بناهای بر جای مانده، گون هشناسی، عناصر و اجزا، تکنیک ها، شیوه های معماری و موارد دیگر وجود دارد. معماری ساسانی در حقیقت تداوم و تکامل معماری اشکانی است. تمرکز توان معماری به ساخت بنای کاخ ها و معابد)در کنار تنوع گسترده ای از بناها با کارکردهای مختلف(، استفاده از نقشه هایی با عنصر مسلط ایوان، گنبدخانه و صحن، توانایی بسیار در برپایی سازه های طاق و گنبد، استفاده استادانه از مصالح در دسترس، به ویژه سنگ لاشه و ماط گچ، استفاده گسترده و هنرمندانه از تزیین گچ بری و موارد دیگر از شاخصه های معماری ایران دوره ساسانی است که در این مقاله به آن پرداخته میشود

برای دانلود روی تصویر زیر کلیک کنید

نفت سفید پاریس ایران ، شهر نیمه مرده

پاریس ایران؛ جایی در دل کوه که شعله‌های رقصانش، چهره‌های درهم شکسته مردان و زنانی را نوازش می‌دهد که گذر عمری سخت را بر دستان و صورت خود به تصویر کشیده‌اند.تصویری بر بلندای شعله‌های روشن گاز در روستایی زیبا، روستایی زیبا که در اطراف خود، در دل کوه و دشت، چشمه‌های جوشان نفتی غیرقابل باوری را پرورانده که نفس را در سینه‌ات حبس می‌کند.....

سفر به روستایی که پیدایش چاه نفت، آن را به عرش رساند و با بسته شدن چاه و رفتن نفت، به فرش رسید! سفر به خوزستان معمولاً خاطراتی را در تو زنده می‌کند که جنگ و ایستادگی و شجاعت مردم نجیب و غیور آن، از بارزترین این خاطرات است.

زادگاه حماسه؛ جایی که در عین روسپیدی در جنگی نابرابر که سال‌ها مقاومت را در مردمانش پرورش داد، در جای‌جای خود، چشمه‌های جوشان سیاهی را همچون بغضی فروخورده بیرون می‌دهد که می‌تواند در عین حال، زیباترین قسمت سفر و شاید غمگین‌ترین بخش آن باشد، سفری از نفت سیاه به نفت سفید!

روایتی تلخ از یک شهر نیمه مرده که بیشتر خانواده‌ها آن را ترک کرده‌اند و تنها معدودی به ناچار، ساکن آن هستند. "نفت سفید" نشانگر صعود و نزول تاریخی یک زندگی عشایری است که با ظهور نفت و کشف مخازن نفتی به ناگهان دگرگون و از یک زندگی روستایی خودکفا به شهری صنعتی با شیوه زندگی مدرن تبدیل و با خشک شدن چاه نفت، تبدیل به  روستایی کاملاً ابتدایی شد.

عکاس : 

مهدی پدرام خو :تسنیم/احمد بلباسیخبرگزاری صدا و سیما 

گزارش کامل در لینک زیر:

گزارش هفته نامه "دانش نفت" از روستای نفت سفید

کتاب خاطرات یک‌باستان‌شناس از دهه ۳۰ ایران منتشر شد

کتاب «وقتی بچه بودم» شامل خاطرات اسماعیل یغمایی باستان‌شناس از دهه ۳۰ ایران توسط انتشارات دادکین منتشر و راهی بازار نشر شد.

به گزارش خبرنگار مهر، کتاب «وقتی که بچه بودم…»، خاطرات کودکی اسماعیل یغمایی باستان‌شناس پیشکسوت ایرانی به‌تازگی توسط انتشارات دادکین منتشر و راهی بازار نشر شده که در آن نقبی به اتفاقات تاریخی دهه ۳۰ ایران زده شده است؛ حوادثی که با زندگی او گره خورده و حالا او با نگارش این خاطرات، مخاطب را به روزهای سخت مصدق در زندان، اعتراضات مردم در بلوای نان دوران حکیم‌الملک، زندگی در عزلت ملک‌الشعرا بهار و روزهای پرشکوه انتشارات امیرکبیر و.... می‌برد.

از این باستان‌شناس، تاکنون کتاب‌های «داستان پیامبران»، «بررسی‌های باستان‌شناسی در منطقه ایوه-با پرفسور هنری رایت»، «امامزاده‌های تهران، ری و شمیران»، «شوش، شهر پانزدهم»، «کاخ بردک سیاه»، «آرایه‌های زینتی در ایران باستان»، «گیسوان هزارساله» و کتابی در حوزه کودکان با نام «خانم پنگوئن و آقای کانگورو» منتشر شده است.

کتاب «وقتی که بچه بودم…» حکایت پر فراز و نشیب تاریخ ماست که روی سرنوشت و زندگی نسل به نسل مردمان این سرزمین تأثیرگذار است.

نویسنده در این کتاب آورده است:

«همان روزها بی‌آن‌که بخواهم توانستم، ببینم استاد بهار را که برای کبوترهایش دانه می‌ریخت، دکتر مصدق را که سرم داد می‌زند؛ بچه برو کنار و کف دست‌های زرد و بی‌روح صادق هدایت را با آن خط‌های صاف؛ و از ترس این‌که باغبان حکیم‌الملک مرا به کلانتری نبرد، ساعت‌ها یک گوشه قائم شدم. شاید…»

این کتاب در ۱۴۸ صفحه با عکس‌هایی از آن دوران تاریخی منتشر شده است. انتشارات دادکین برای جلوگیری از شیوع کرونا، به تازگی صفحه‌ای در شبکه‌های اجتماعی ایجاد کرده که علاقمندان می‌توانند سفارش خود را به‌صورت غیرحضوری در این صفحه ثبت کنند.

راه های آبی کارون و تاثیر آن بر اکتشاف و بهره برداری نفت در جنوب

رودخانه گرگر (شاخه اي از كارون) و كشتي هاي بخار (River Steamer) در منطقه درخزينه

تاریخچه رودخانه کارون:

کارون تنها رود ایران است که به آب های بین المللی و اقیانوس راه دارد. طول این رودخانه 950 کیلومتر و سرچشمه اصلی آن، آب کاج از زردکوه بختیاری در رشته کوه زاگرس است. كارون با ورود به شوشتر در خوزستان به دو شاخه گرگر و شطیط تقسیم می شود، ولی دوباره در جنوب شوشتر به هم متصل شده و سپس رود دز در شمال اهواز به این رودخانه ملحق می شود. علاوه بر این ها، رود کارون، با ورود به خرمشهر، دو شاخه شده و یکی از شاخه ها به اروندرود در مرز ایران و عراق می ریزد و دیگری با ادامه مسیر به خلیج فارس می پیوندد.

همچنین رودخانه کارون، تنها رودخانه ایران است که بخشی از آن قابل کشتیرانی است. بدین معنی که آن قسمت از این رودخانه که بین بند قیر و خرمشهر واقع شده و شامل مجموعه آب رودخانه های کارون و دز می باشد، قابل کشتیرانی است و طول این مسیر به طور تقریبی به ۱۹۰ کیلومتر می رسد.

مسیر عبوری رودخانه کارون از شهرستان های شهرکرد، بروجن، لردگان، ایذه، مسجد سلیمان، شوشتر، اهواز و خرمشهر، استان های چهار محال و بختیاری و خوزستان است. این رودخانه دایمی و حوزه آن خلیج فارس و دریای عمان است. طول آن 950 کیلومتر و ارتفاع سرچشمه 3000 متر می باشد و مسیر کلی آن نخست جنوب شرقی سپس غربی و شمال غربی است و در شهرستان های شوشتر و اهواز و خرمشهر جنوب غربی است. سواحل این رودخانه چشم اندازهای زیبایی دارد.

زمانی کارون عریض‌ترین و پرآب‌ترین رودخانه ایران بود. اما امروز بیشتر از آنکه شبیه یک رود پرخروش باشد، به نهر کم آب و کوچکی می‌ماند که برای دفع آب های سطحی ساخته شده است. سدهای مختلفی روی این رودخانه ساخته شده‌اند که مهم‌ترین آنها سدهای کارون ۱، کارون ۳، کارون ۴، مسجد سلیمان و در پایین‌تر، سدهای گتوند علیا و سد تنظیمی گتوند می‌باشند.

ادامه متن در ادامه مطلب

ویژگی های هنر ایران در سنگ نگاره های منطقه ایذه

اولین تمدنی که در قلمرو امروزی ایران پا به عرصه وجود نهاد،تمدن عیلام بود که خوزستان کنونی،بخش هایی از لرستان،قسمت هایی از اصفهان ،کرمان و در جنوب فارس و بوشهر را در بر می گرفت.این تمدن حدود 25 قرن به وسیله سلسله های مختلفی اداره گردید.از آن جا که نوعی سیاست فدرالی در قلمرو عیلام حکومت می کرد،لذا هر گاه در اثر درگیری های دائمی با همسایگان بین النهرینی قسمت جلگه ای دچار ضعف می شد، بخش کوهستانی با مرکزیت آنزان (ایذه فعلی )به حیات سیاسی خود ادامه می داد و باعث می شد تا سلسله ای جدید در جلگه با مرکزیت شوش قد علم کنند.در این مقاله پس از معرفی آثار هنری به جا مانده در بخش کوهستانی عیلامیان به استخراج برخی ویژگی های هنر ایران از میان خصوصیات سنگ نگاره های منطقه ایذه می پردازد. این تحقیق به روش توصیفی- تحلیلی بوده و به روش کتابخانه ای و میدانی اطلاعات آن جمع آوری شده است

برای دانلود مقاله روی تصویر زیر کلیک کیند

نگاهی به پیشینه‌ی رودخانه‌ی بهمنشیر

در فاصله ده تا دوازده میل بالای بهمنشیر مجرای سوم کارون واقع شده است که حالا خشک و خالی است و روزگاری شاید قبل از وجود بهمنشیر کارون از آن راه به دریا می ریخته است. این رودخانه خشک که گمان می رود همان است که نثارخوس بقصد پیوستن به اسکندر کبیر در شوش با کشتی از آن عبور نموده حالا کارون العامیه یا کارونکور نام دارد .

رودخانه‌ی دایمی کارون از رودخانه‌های مستقل زیر حوضه‌ی کارون بزرگ است که در استانهای چهارمحال بختیاری، کهگیلویه و بویر احمد و خوزستان جریان دارد. این رودخانه از بهم پیوستن دو رودخانه ی کیار و آب جونقان واقع در حدود ۸ کیلومتری جنوب غربی شهر جونقان در محدوده ی شهرستان جونقان در استان چهار محال و بختیاری تشکیل می شود. این رودخانه در مسیر خود روستاها و شهرهای متعددی (بهشت آباد، گل سفید، بزنگان، فارسون، آب گنجشکان و..، گتوند، شوشتر و … عرب حسن، ملاثانی، ویس، عارمیه، و … اهواز، اسماعیلیه، کفیشه، حفار شرقی، خرمشهر و آبادان) را مشروب ساخته و در نهایت در شهر خرمشهر دو شاخه می شود:

گزارش کامل در ادامه مطلب

گذری به  شهر تاریخی بهبهان 

شهرستان بهبهان با داشتن قدمت و سابقه‌ی تاريخي و تمدني شش هزار ساله، يكي از مناطق مهم شكل‌گيري و تكميل تمدن اين سرزمين كهن به شمار می‌رود. اين شهرستان با دارا بودن 104  اثر ملي و شهر تاريخي ارجان كه خود شامل چند دوره‌ی تاريخي بوده و سه منطقه‌ی نمونه‌ی گردشگري يكي از قطب‌هاي تاريخي و گردشگري استان خوزستان است. بهبهان علاوه بر دارا بودن تاريخي كهن و ديرينه، از لحاظ مذهبي هم جایگاه ویژه‌ای دارد. یکی از دلایل اهمیت این شهر از لحاظ مذهبی را می‌توان وجود قدمگاه حضرت امام رضا (ع) در اين شهر دانست. این شهرستان همچنین آرامگاه چند تن از فرزندان امام موسي كاظم (ع) از جمله امام‌زاده حيدر بن موسي (ع)، امام‌زاده شاه فضل بن موسي (ع) و شاه ميرعالي حسين را در خود جای داده است. بهبهان از لحاظ ادبي خواستگاه فرزانگاني همچون آيت الله وحيد بهبهاني، آخوند ملا علي بهبهاني و ميرزا شوقي بهبهاني بوده است.

موقعیت جغرافیایی
شهرستان بهبهان در جنوب شرقی استان خوزستان و دامنه‌ی جنوبی کهگیلویه (از سلسله جبال زاگرس) بین دو منطقه‌ی نفتون آقاجاری و گچساران در 50 درجه و 16 دقیقه طول شرقی و 30 درجه و 35 دقیقه عرض شمالی در ارتفاع متوسط 320 متری از سطح دریا واقع شده است. فاصله‌ی‌ این شهرستان از مرکز استان یعنی اهواز از طریق رامهرمز، 195 کیلومتر است. بهبهان از شمال و شمال شرقی به شهرستان کهگیلویه (دهدشت)، از جنوب به بخش زیدون، از مغرب به آقاجاری و امیدیه و از شرق به گچساران منتهی شده است.

پیشینه‌ی تاریخی
آن‌چه امروزه بر طبق تحقیقات باستان‌شناسی صورت گرفته در رابطه با پیشینه‌ی تاریخی بهبهان می‌توان گفت آن است که بهبهان شهری است که همگام با ارگان یکی از نقاط تمدن‌خیز منطقه شمرده می‌شده و آثار باستانی موجود در آن نشان از شهری با تمدن غنی دارد. سنگ‌های آسیاب کشف شده در محله‌ی "سلطان محراب" بهبهان پس از تحقیقات سن‌شناسی و کربن 14، قدمتی 7 هزار ساله را به این شهرستان نسبت داد که با انجام تحقیقات بیشتر در اطراف این شهرستان در تابستان 1394 و آثاری که در ناحیه‌ی " گیوه‌پا" در نزدیکی بهبهان به‌دست آمد، پیشینه‌ی تاریخی این منطقه را نه هزار سال برآورد کرده‌اند.
تاکنون سه نظریه در رابطه با دلیل نامیده شدن این شهر به نام "بهبهان"  ذکر شده است :
برطبق آن‌چه در کتاب "ناهید خداوند هفت قلعه" نوشته‌ی محمدابراهیم باستانی پاریزی آمده است، بهبهان در کره‌ی زاگرس در نزدیکی ارگان محلی بوده است که آن را محل بغان می‌نامیدند. بغ نام خدای زرتشتی بوده است و بغان جمع بغ است. و بهبهان کنونی را بغبغان می‌نامیدند که در اثر تکرار کلمه در میان مردم بغبغان به بغبغو و کلمه‌ی بغبغو در اثر تکرار و برای سهولت تلفظ به بهبهو تغییر پیدا کرد.
بهو به جای مناسب برای اتراق یا مکانی مسطح در میان برآمدگی‌های تپه‌ها و دامنه‌های کوه‌ها و مکانی‌که امنیت ساکنین را در هنگام باد و باران تامین می‌کند، گفته می‌شود. پس بهو را می‌توان دشت دانست و بهبهو به معنای بهترین دشت است.
نظریه‌ی بعد، نام قدیم بهبهان را کوشک‌دشت می‌داند. کوشک به معنای قصر و به‌خصوص قصری است که در باغ واقع شده است و کوشک‌دشت، خبر از قصری می‌دهد که در دشت بنا شده بود. با توجه به رودخانه‌هایی که از دشت بهبهان می‌گذشتند و در مسیر خود ارگان را نیز طی می‌کردند و وجود باغ‌های زیتون و نارنجستان‌هایی که در بهبهان وجود داشته، نامیدن این شهر به کوشک دشت بسیار به‌جا بوده است. پس از آن، این شهر بهبهان نامیده شد که همان معنای کوشک دشت را می‌دهد.

گزارش کامل در ادامه مطلب 

تختی در پایتخت نفت

غلامرضا، پنجم شهریور 1309 در خانی آباد تهران متولد شد. حاج قلی، پدربزرگ غلامرضا، در محله خانی‌ آباد، از اربابان خانی آباد و یخچال دار شناخته شده ی تهران بود. توضیح اینکه یخچال یا یخدان ها، گونه ‌ای ساختمان بودند که در معماری قدیمی ایران برای تولید و نگه ‌داری یخ ساخته می ‌شد. معمولاً هر یخچال دارای یک استخر و یک دیوار بلند (بنام حصار) و یک مخزن گنبد دار بود. حصار طوری ساخته می ‌شد که تمام روز سایه آن بر استخر می‌افتاد و از گرم شدن آب استخر جلوگیری می‌ کرد. یخچال دارها که در روزگار خود افراد متمولی بودند، یخی را که در زمستان در استخر یخچال درست می ‌شد، می‌ شکستند و در خزانه انبار می‌ کردند و در فصل گرما آن را به مردم می فروختند.

غلامرضا در نوجوانی به فکر کارکردن و کمک به خانواده افتاد.اواسط دهه بیست خورشیدی اوج رونق کاری در کمپانی نفت ایران و انگلیس بود و خوزستان و مناطق نفتخیز محل مراجعه جویندگان کار از اقصی نقاط کشور. تختی نیز از طریق یکی از همسایگانشان در خانی آباد که اصالت خوزستانی و مسجدسلیمانی داشت با این موقعیت کاری آشنا و سوار بر قطاری که احداثش به بیکاري و ورشکستگی پدرش منجر شده بود، رهسپار خوزستان شد. جزئیات این رفتن بخش مهمی از تحقیقات زنده یاد علی حاتمی بود که قرمي خواست نخستین فیلم از زندگی تختي را بسازد. چنانچه خسرو نطافت دوست، دوست دوران کودکی و ورزشی تختی نقل می کند مرحوم حاتمی برای اینکه متوجه شود تختی موقع رفتن به مسجدسلیمان چه شرایطی داشته و حتی ناهار چه خورده، آشپز آن روزگار راه آهن را نیز پیدا کرده بود! خود شادروان تختی در بعدها و در مصاحبه ای با اشاره به فقر و مشقت زمان نوجوانی گفته بود: "با آن که علاقه فراوانی به ورزش داشتم، مجبور بودم که در جستجوی کاری برآیم. زندگی، نان و آب لازم داشت. برای مدتی به خوزستان رفتم و در ازای روزی هفت یا هشت ریال، کار کردم."

فرشید خدادادیان

پژوهشگر تاریخ نفت

گزارش کامل در ادامه مطلب

پرسه در شهر خاموش/شهر تاریخی عسکر مکرم خوزستان؛ از اردوگاه نظامی تا شهر باستانی

محمدعلی دویرحاوی

دانشجوی کارشناسی تاریخ/

صدای میراث: مرتضی عطایی عضو هیات علمی گروه باستان‌شناسی دانشگاه مازندران است. او از باستان‌شناسان جوان کشور است که بررسی میدانی محوطه باستانی عسکر مکرم را در خوزستان به پایان رسانده است. او چندین مقاله درخصوص این محوطه تاریخی به چاپ رسانده و سخنرانی های متعددی درباره عسکر مکرم در مجامع علمی و دانشگاهی انجام داده است. آخرین سخنرانی او چندی پیش در همایش باستان‌شناسان جوان پیرامون محوطه باستانی عسکر مکرم در خوزستان انجام شد. صدای میرث اکنون در گفت‌وگو با مرتضی عطایی به موضوع محوطه تاریخی عسکر مکرم خوزستان پرداخته و این باستان شناس جوان از ارزش‌های تاریخی این محوطه باستانی و مشکلاتش سخن گفته است.

شهر تاریخی عسکر مکرم درقیقا در کدام نقطه خوزستان است؟

بقایای شهر تاریخی عسکر مکرم امروزه در نزدیکی روستاهای بند قیر و جلیعه واقع شده، یعنی جایی در حدود میانه دشت خوزستان؛ محلی که رود مسرقان تاریخی یا گرگر به شاخه‌ اصلی رودخانه کارون یعنی شطیط بازمی‌گردد. اندکی پایین‌تر رودخانه دز هم به این مجموعه می‌پیوندد و در مجموع کارون بزرگ را تشکیل می‌دهند. کمی بالاتر از نقطه تلاقی گرگر و شطیط ویرانه‌ها یا بقایای شهر تاریخی عسکر مکرم بر دو سوی رود گرگر یا مسرقان تاریخی گسترده شده، بخشی در کرانه شرقی و بخشی در کرانه غربی رود. شهر تاریخی عسکر مکرم به عنوان مرکز کوره‌ای به همین نام یعنی کوره عسکر مکرم، به همراه شوشتر، جندی شاپور، دورق، رامهرمز و شوش مجموعه خوزستان تاریخی به مرکزیت سوق اهواز را تشکیل می‌دادند.

ادامه گزارش در ادامه مطلب