خوزتوریسم

پنجم خرداد ماه سالروز کشف اولین چاه نفت خاورمیانه

فیلم شبیه‌سازی شده از لحظه تاریخی کشف نفت در مسجدسلیمان

پنجم خرداد سالروز فوران نخستین چاه نفت خاورمیانه در مسجدسلیمان می‌باشد و این فیلم که توسط شرکت بریتیش پترولیوم ساخته شده لحظه کشف نفت در سال ۱۲۸۷ را نشان می دهد.

مسجدسلیمان در کشور به شهر اولین ها معروف است؛ روزگاری که بسیاری از شهرهای کشور فاقد امکانات مدرن بودند ،

ین شهر دارای فرودگاه، سوپرمارکت‌های لوکس، استخر،استادیوم ورزشی و ... بود؛ اما امروز این شهر دارای محرومیت هایی است که نیازمند توجه مسئولین است.

سالروز کشف نفت در مسجدسلیمان را گرامی باد

برای تماشای کلیپ روی تصویر زیر کلیک کنید

.

«رایة العباس»؛ سنتی ۷۰۰ ساله / برکت وفاداری حضرت ابوالفضل(ع) در زندگی عشایر عرب

کارشناس و متخصص قبائل عرب خوزستان با اشاره به پیشینه هفتصد ساله «رایة العباس» گفت: عشایر عرب توجه خاصی به وفا، پایداری و شجاعت حضرت عباس(ع) دارند و از این ویژگی‌ها در قالب رسم «رأیة العباس» برای خود یک فرهنگ و اهرم امنیتی اتخاذ کردند.

مجید خطیب الطرفی، ناظر عالی جمعیت معتمدین و انجمن صلح و سازش اقوام استان خوزستان، در گفت‌وگو با ایکنا از خوزستان اظهارکرد: امام صادق(ع) درباره جایگاه حضرت اباالفضل(ع) فرمودند که «كَانَ عَمُّنا العبَّاس بن عليٍّ نافذ البصيرة، صَلب الإيمان، جاهد مع أبي عبد الله (عليه السلام)، وأبلى بلاءً حسناً، ومضى شهيداً» عموی ما عباس، دارای بصیرت نافذ بود. بینشی ژرف و ایمانی راسخ داشت که همراه امام حسین(ع) جهاد کرد و در راه خدا شهید شد. 

وی گفت: ما در زیارت حضرت ابوالفضل(ع) عرضه می‌کنیم: «السلام علیک ایها العبد الصالح، المطیع لله و الرسول(ص) و الامیرالمومنین(ع)». عبد صالح بودن اولین ویژگی حضرت است. ایشان کسی است که با آن درجه از شجاعت و قدرت، «عبد» و بنده است و این خیلی مهم است. تمام خصوصیات انسانی در وجود حضرت ابوالفضل(ع) وجود دارد. 

خطیب در ادامه درباره رسم «رأیة العباس» در میان عشایر عرب گفت: عشایر توجه خاصی به وفا، پایداری و شجاعت حضرت عباس(ع) دارند و از این ویژگی‌ها در قالب رسم «رأیة العباس» برای خود یک فرهنگ و اهرم امنیتی اتخاذ کردند. 

کارشناس و متخصص قبائل عرب خوزستان با اشاره به پیشینه هفتصد ساله «رایة العباس» گفت: قبائل عرب پیش از اسلام در صورت برقراری صلح میان دو قبیله از «جفنه» استفاده می‌کردند و در ادامه گوسفندی قربانی و خونش را در داخل جفنه می‌گذارند. جفنه، ظرفی است که دو کف دست در آن جای می‌گیرند. برای برقراری صلح در آغاز، بزرگ خاندان قاتل، کف دست خود را در داخل جفنه قرار می‌دهد سپس بزرگ خاندان مقتول کف دست خود را در کنار دست بزرگ خاندان قاتل قرار می‌دهد.

وی ادامه داد: بزرگان قبائل در مراسم برقراری صلح حضور دارند که یکی از آنها به نمایندگی از حاضران، کف دست خود را بر بالای کف دستان بزرگ دو قبیله متخاصم قرار می‌دهد. البته میزان دیه از سوی بزرگ خاندان مقتول تعیین می‌شود که در ادامه صلح و سازش  میان دو قبیله برقرار و به خصومت‌ها پایان داده می‌شود.

خطیب با اشاره به اینکه با ظهور اسلام رویه صلح میان قبایل تغییر پیدا کرد، گفت: در صدر اسلام، پس از برقراری صلح و پرداخت دیه، عبارت «لک الامان» بیان می‌شود، خاتمه بخشی به خصومت‌ها با بیان عبارت «لک الامان» به خوبی از قدرت شیوخ و انسجام عشایر در برقراری امنیت جامعه سخن می‌گوید.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به رسم «رأیة العباس» بیان کرد: در برهه‌ای از زمان، در کاروان‌های زیارتی اباعبدالله الحسین(ع) و ابوالفضل العباس(ع)، «رایه» یا پرچم سفید گره خورده از سوی زائران برافراشته می‌شد، زیرا راهزنان با مشاهده چنین رأیتی که میان زائران به رایة العباس معروف شده، دچار ترس و وحشت شده و از هر گونه دست درازی به اموال زائران خودداری می‌کردند.

ناظر عالی جمعیت معتمدین و انجمن صلح و سازش خوزستان ادامه داد: زائران هنگام رسیدن به قبه حضرت ابوالفضل العباس(ع)، رایة را به یکی از سادات(فرزندان مولای متقیان) برای باز کردن گره تقدیم می‌کنند.

این کارشناس و متخصص قبائل عرب خوزستان اضافه کرد: عشایر عرب به ویژه در جنوب عراق، فرات اوسط و اهواز برانگیخته شده و اذعان داشتند که راهزنان از رایة العباس هراس بسیاری دارند. از این رو اکنون رایة العباس برای حفظ امنیت جامعه و برقراری صلح در میان دو قبیله متخاصم گره می‌خورد.

وی در رابطه با چگونگی گره زدن رایة العباس خاطرنشان کرد: رایة روی یک نيزه گره زده می‌شود که بزرگ عشیره یا قبیله قاتل، از سر نیزه گره می‌زند؛ چنین کاری گویای اعتراف کامل به جنایت صورت گرفته است، این اعتراف در برابر بزرگان عشایر حاضر در مجلس و همچنین بزرگ خاندان مقتول صورت می‌گیرد. بزرگ خاندان مقتول نیز پایین نيزه را گره می‌زند. چنین کاری دلالت بر تواضع بزرگ عشیره مقتول نسبت به عشایر حاضر در جلسه دارد که درخواست صلح کردند.

کارشناس و متخصص قبائل عرب خوزستان اضافه کرد: یکی از سادات حاضر در مجلس، عصا را از وسط گرفته و اقدام به باز کردن دو گره می‌کند و به میمنت رأیة العباس، مبلغی از مبلغ تعیین شده کسر می‌شود و در نهایت صلح میان دو عشیره یا قبیله برقرار می‌شود.

خطیب ادامه داد: مراسم مذکور تحت عنوان «مشیه» یا جلسه‌ای که بزرگان عشایر و قبایل در آن حضور دارند، نام‌گذاری می شود. به عبارت دیگر بزرگان و در رأس آنها علمای دین و ساداتی که در حل و فصل درگیری های طایفه ای مؤثر هستند، پس از بحث و تبادل نظر و شنیدن گزارش کامل واقعه از زبان بزرگ عشیره یا قبیله مقتول تصمیم نهایی را اتخاذ کرده و دیه متعارف دریافت می‌شود.

وی با بیان اینکه یکی از فلسفه‌های رایة العباس، این است که کفیل دو عشیره حضرت ابوالفصل العباس(ع) است، گفت: این سنت نیک از بروز فجایع بسیار، جلوگیری کرده و به عنوان یک اهرم بازدارنده بی نظیر در میان عشایر مطرح است.

خطیب با اشاره به گسترش این فرهنگ در زندگی عشایر عنوان کرد: در مراسم خواستگاری با خواندن فاتحه برای حضرت ابوالفضل العباس(ع) به وفایشان برای سیدالشهدا اشاره می‌شود.

ناظر عالی جمعیت معتمدین و انجمن صلح و سازش  استان خوزستان با اشاره به سفارش امام علی(ع) برای اصلاح ذات البین اظهار کرد: امام علی(ع) در سخنی فرمودند که رسول خدا(ص) فرمودند: «آشتی دادن مردمان بهتر از سال‌ها نماز و روزه است» و در عین حال می‌فرمایند که «شما، و همه فرزندانم و کسانی که نامه‌ام بدان‌ها می‌رسد را به آشتی با یکدیگر سفارش می‌کنم.»

کارشناس و متخصص قبائل عرب خوزستان با بیان اینکه عدم وجود اختلاف و تبعیض و تفاوت در میان طبقات جامعه معنای دیگر اصلاح ذات البین است، عنوان کرد: جامعه باید به گونه‌ای باشد که افراد در آن از حداقل ضروریات زندگی بهره‌مند باشند. رسول خدا(ص) در حدیثی می‌فرمایند که مؤمن نسبت به مؤمنان چون نسبت سر به تن است و وقتی از دردی شکایت کند اعضای تنش همدیگر را به یاری او می‌خوانند.

تاریخچه  نیشکر در ایران:

استان خوزستان از دیرباز مهد کشت نیشکر ایران بوده و کشت نیشکر در خوزستان ۷۰۰ تا ۸۰۰ سال قبل از میلاد رواج داشته و کلمه خوزستان به معنی شکرستان می‌باشد. 

ریشه لغوی شکر به کلمه ساکارا مربوط می شود که در زبان سانسکریت به گیاه نیشکر اطلاق شده است. طبق شواهد تاریخی، ایرانیان از نخستین اقوامی بودند که شکر را می شناختند .همچنین سوابقی از کاربرد واژه شکر در زبان پهلوی و نوشتار های دوره ساسانیان وجود دارد.  شکر غالباً از دو گیاه نیشکر (CANE) و چغندر قند (Sugar beet) به دست می آید، ولی سابقه کشت نیشکر بسیار طولانی بوده و به چند هزار سال قبل از میلاد در جزایر جنوب شرق آسیا بر می گردد،

 از جمله دلایلی که باعث استقرار این گیاه در منطقه شده، وجود خاک‌های حاصلخیز، آب فراوان، درجه حرارت مناسب و نور کافی می‌باشد. آغاز فعالیت برای کشت نیشکر در خوزستان در سال ۱۳۱۶ الی ۱۳۱۸ بوده ولی شروع جنگ جهانی و کارشکنی شرکت نفتی سابق ایران و انگلیس باعث عدم رسیدگی به این فعالیت شد. با همکاری FAO در سال ۱۳۳۰ برنامه کشت نیشکر در خوزستان پایه گذاری شد و تا امروز ادامه داشته بطوری که در حال حاضر برنامه توسعه نیشکر یکی از بزرگترین طرحهای ملی ایران است. سطح زیر کشت این محصول در سال ۱۳۶۵ به مقدار ۲۸۰۰۰ هکتار با متوسط عملکرد ۸۳ تن ساقه در هکتار بوده است.اوج اهميت نيشكر در خوزستان را باید به دوران قبل از اسلام در دوره ساسانيان جست. اما پس از دوران ساسانیان در قرون اوليه هجري ني عسكري يكي از بهترين و پر عيارترين انواع نيشكرهاي خوزستان بوده است و شوشتر، شوش، جندي شاپور و اهواز به مراكز استحصال شكر و تصفيه آن تبديل شده بودند.
آباداني مزارع نيشكر اهواز تا قرن پنجم و ششم هجري نيز باقي بود، اما كم كم اين رونق رو به زوال نهاد و به توليد محلي بسنده شد. طبق بررسي هاي علمي، از نظر فيزيولوژي نيشكر بدون تصفیه مي تواند تا 180 تن ني در هكتار توليد كند اما باید گفت که خوزستان تنها منطقه در جهان است كه تا 220 تن ني در هكتار نيز توليد كرده است.

برخي از مورخين نظیر پرفسور گریشمن از رواج كشت نيشكر در ايران از زمان اشكانيان یاد می کنند. اما برخی مورخین نیز کشت نیشکر را پس از لشکرکشی های داریوش اول به هندوستان و در اوایل قرن پنجم قبل از میلاد یا پس از حمله اسکندر مقـدونی به هند و بـازگشت وی به ایـران می دانند.

منبع: توسعه نیشکر و صنایع جانبی

برداشت نیشکر از مزارع نیشکر دعبل خزاعی- خوزستان

عکس: میلاد حمادی

مسجد رَنگونی ها؛ بنایی برپا شده با لوله های نفت

هر بیننده‌ای با دیدن بنای مسجد رنگونی‌ها ناخودآگاه به یاد مساجد و معابد هند علی‌الخصوص معابد شمال غربی هند و شهر پنجاب می‌افتد. تزئينات اين بنا شباهت زيادی به گچبری برجسته و بَرهشته دارند با اين تفاوت که با سيمان انجام گرفته و در واقع سيمان بری مي باشند. در تزئینات نماها و شبستان مسجد از نقوش گیاهی، هندسی، گل لوتوس (نیلوفر) در تزئینات محراب و قوس بالای درها و پنجره‌ها و همچنین طرحی برگرفته از چرخ به‌کار رفته در سرستون آشوکا استفاده شده است

قدمت آمیزش فرهنگی ایران و هند به هزاران سال پیش، به زمان شکلگیری کتب مقدس ودا (کتب مقدس هندوان) و تدوین کتاب اوستا (کتاب مقدس ایرانیان باستان) باز می‌گردد. این آمیزش و ارتباطات فرهنگی در طول تاریخ ادامه یافت و ما پس از ورود اسلام نیز شاهد روابط ارزنده‌ای بودیم که حاصل آن آثار بی‌نظیر هنری و شاهکارهای برجسته‌ی معماری است. روابط ایران و هند به حدی عمیق و وسیع است که شاید بتوان به جرأت ادعا کرد که هیچ دو کشور و دو ملتی در طول تاریخ و عرض جغرافیا روابطی چنین گسترده، ژرف و طولانی نداشته اند. معماری «هندو – اسلامی» نیز فرزند همین آمیزش است. این معماری را گاه با نام «هندو – ایرانی» نیز میخوانند، چرا که هندی‌ها اسلام خود را از ایرانیان پذیرفتند و حرمت و شأنی را که خط و زبان عربی به عنوان یک فرهنگ دینی در ایران دارد، هندی‌های مسلمان برای خط و زبان فارسی قائلند.

گزارش کامل در ادامه مطلب

شوشـتر نـو

کامران دیبا معمار مدرن، آوانگارد و تاریخ­‌گرای ایرانی‌ست که گرچه اندک‌زمانی در وطن به کار پرداخت، اما تأثیری پابرجا و قابل‌ستایش بر معماری، هنر و سبک اندیشه و زندگی ایرانی از خود بر جای گذاشت. او هم الگوی معماران بود و هم برای بهتر کردن سطح فکری و زندگی عامه‌ی مردم می‌کوشید. آن زمان که نگاه معماران به غرب و معماری مدرن آن معطوف بود، کامران دیبا نگاهش را به ارزش‌های پایدار و انسان دوستانه­‌ی معماری و شهرسازی در فرهنگ ایرانی معطوف کرد. کریم امامی در دانشنامه‌ی ایرانیکا، کامران دیبا را چنین توصیف می‌کند: «معمار، نقاش و یک کاتالیزور هنری؛ او روند پیشرفت جریان‌های هنری را سرعت می‌بخشد.»

یکی از آخرین کارهای دیبا در سال­‌های کاری در ایران، طراحی شهرک شوشتر نو بود که سرانجام دیبا را به آرزوی دیرین طراحی شهر و شهرسازی رساند و او توانست ایده‌های شهرسازی خود را که جسته و گریخته در طرح‌های دیگر معماری‌اش نمود یافته بود، در این پروژه به اجرا درآورد. به اصرار دیبا محل احداث شهرک شوشتر نو از وسط صحرا به مجاورت شوشتر منتقل شد، چرا که می‌خواست شهرک نو به‌نوعی ادامه و گسترش شهر موجود باشد. کامران دیبا کادر بزرگ و مجهزی را در دفترش برای طراحی این شهرک اختصاص داد و خود با عشق و علاقه‌­ی زیادی، تا جزئیاتی از جمله نام­‌گذاری معابر با نام­‌هایی از ادبیات ایران مانند شیرین و فرهاد و بلوار وصال را زیر نظر داشت. آن روز که دیبا بر انتقال پروژه‌ی شهرک شوشترنو از میان صحرا به کنار شهر تاریخی شوشتر اصرار ورزید، می‌دانست چه مجموعه‌ی ارزشمندی در این شهر حیات دارد، یعنی همان مجموعه‌ی سازه‌های آبی شوشتر که به‌عنوان بزرگ‌ترین موزه‌ی آبی جهان مطرح است. بی‌شک قرارگیری در کنار چنین مجموعه‌ی عظیمی ضمن تضمین حیات شهرک شوشتر نو، عاملی هویت‌ساز برای طرح شوشتر نو بوده است.

متأسفانه دیبا فرصت نیافت طرح شهرک را همان‌گونه که می‌خواست با تمام جزئیات آن و سرویس­‌های اجتماعی، آموزشی، مذهبی، فرهنگی و تفریحی به اتمام برساند. او معتقد بود در کشورهای در حال رشد، نقش معمار با تحویل ساختمان‌ها به اتمام نمی‌رسد و روش استفاده­‌ی صحیح از ساختمان، اغلب محتاج دخالت مستقیم معمار سازنده است.

گفتنی است در حال حاضر این شهرک ارزشمند با همه‌ی جوایز، شناسایی جهانی و افتخارات گذشته­‌ی خود، به مدت سه دهه قربانی بی‌توجهی‌­ها و دچار تخریب شده است.

این پروژه‌­ی بزرگ­‌مقیاس در زمره­‌ی بهترین و تأثیرگذارترین آثار طراحی شده توسط کامران دیبا است؛ مخصوصاً که ما سابقه­‌ی ایجاد نمونه‌­های بی­شمار این چنینی را نداریم. از این رو به بررسی این پروژه با تشریح جرئیات در همه‌­ی جوانب طراحی تا ساخت و بی­‌مهری، بی­توجهی و فراموش شدن آن خواهیم پرداخت.

دیبا معتقد بود که نقش شهرساز هم با ساخت مجموعه‌ی مسکونی به پایان نمی‌رسد و مجموعه تا اسکان ساکنان و بهره‌برداری صحیح از آن، محتاج نظارت و پاسداری است. مدیریت مسئولین مربوطه و هماهنگی خدمات در مراحل ابتدایی، امری ضروری است.

گزارش کامل در ادامه نوشته

 قلعه کوه‌های گل و گلاب بهبهان

قلعه گلو یا همان قلعه گل و گلاب از طبیعت بکر استان خوزستان در شهرستان تاریخی بهبهان بوده که کمتر گردشگری تا کنون موفق به تماشای این قلعه شده است.

به گزارش خبرگزاری تسنیم از اهواز، خوزستان شهری پرآوازه‌ که به دلیل برخورداری از دریا، جلگه‌های حاصل‌‎خیز و به عنوان نقطه‌ای استراتژیک در شکل‌گیری تمدن‌ها نقش بی‌نظیری داشته است. آب و هوایی تابستانه در ایام پاییز و زمستان در مناطق جنوبی و آب و هوایی بهاره و بکر در ایام بهار و تابستان در مناطق شمالی سبب شده که  این استان  به نگینی درخشان در کشور تبدیل شود.

اغلب شهرهای خوزستان به دلیل منابع خدادادی و داشتن آب و هوایی مطبوع به عنوان پایتخت در تمدن‌های مختلف انتخاب می‌شدند به طوری که با کشفیات آثار تاریخی در جای جای این استان به قدمت هر نقطه و ساکنان آن منطقه می‌توان پی برد.

 یکی از شهرهای خوش آب و هوای این استان شهرستان بهبهان با نام قدیمی و آشنا اَرْجان یا اَرَجان است، باستان شناسان بر اساس کشفیات صورت گرفته قدمت این شهر را به هزاره دوم پیش از میلاد مسیح عنوان می‌کنند. در واقع با استناد به گور کشف شده از کتین هوتران فرزند پادشاه ایلامی که در هزاره‌دوم پیش از میلاد مسیح سلطنت می‌کرده همراه با جام ارجان و حلقه قدرت می‌توان به قدمت تاریخی شهر بهبهان پی برد.

گزارش کامل در ادامه نوشته 

سازه آبی لور اندیمشک یادگاری به جا مانده از دوران ایلخانی

نیاز انسان در طول تاریخ به ایجاد ارتباط با مناطق مختلف منجر به ساخت راه ها شد. همچنین او برای سهولت در امر حمل و نقل و رفت آمد اقدام به ایجاد ابنیه فنی برای راه ها کرده که یکی از این ابنیه، پل است. سرزمین حاصلخیز خوزستان که پرآب ترین و طولانی ترین رودخانه های ایران در آن جاری است حکایتی از این موارد دارد در کنار رودخانه های پرآب و فراوان، کمی ارتفاع و شیب و مسطح بودن خوزستان امکان کاربری پل ها را به موارد دیگر نیز داده که نمونه کاملاً شناخته شده آن مجموعه سازه های آبی شوشتر است که در جهان شناخته شده و نسبتاً سالم و پابرجاست. در سال 1390 در راستای تعین حریم محوطه لور و در بررسی سطحی این محوطه بقایای این پل بند کشف و بدین منظور محوطه کاملاً بررسی شد تا تمامی آثار متعلق به این مجموع کشف و ثبت شود. ابعاد و اندازه پل ثبت و ضبط و بقایایی از طاق قوس های پل به دست آمد و اندازه آنها مشخص شد. اثراتی از راه عبوری مربوط به پل کشف و کانال های ارتیاطی، حوضچه ها و محل آسیاب آبی نیز کشف شد و در گمانه های کنار پل تعدادی قطعه سفال نیز که احتمالاً متعلق به زمان آبادانی پل بوده جمع آوری شد تا بتوان به تاریخ نسبی ساخت پل را دست یافت. در انتها با طراحی پل شکل احتمالی آن به دست آمده و با دیگر مجموعه های دارای کاربری یکسان مقایسه شد. با توجه به اینکه این اولین گزارش درباره این مجموعه است ، ما در این پژوهش به دنبال این هدف و پرسش هستیم که به طور دقیق این سازه ها به چه منظوری ساخته شده اند؟ با توجه به اینکه محوطه لور از اواخر دوره ساسانی تا دوره متأخر اسلامی مسکونی بوده، این پل در کدام دوره ساخته شده است؟ احتمالاً پل به چه شکل بوده است؟ این پل بند چگونه ساخته شده است؟ آیا فقط به منظور عبور و مرور ساخته شده یا کاربرد دیگری هم داشته؟ چه عامل احتمالی باعث ریزش پل شده است؟ مصالح پل از چه موادی تشکیل یافته است؟

برای دریافت مقاله رویتصویر زیر کلیک کنید

نگــارکنــد الیــمایـی خنـگ اژدر 2 و مقایسة آن با دیگر نگارکندهای الیـمایی

نگارکند یکی از داده‌های مهم و پراهمیت در علم باستان‌شناسی که بخش مهمی از سنت، تاریخ، فرهنگ، تمدن و هنر پیشینیان را بازنمایی می‌کند و بیانگر مفاهیم و اندیشه‌ها، آیین‌ها و مناسک، شرح پیروزی‌ها و دستاوردها، تکنیک‌های حجاری، بازگوکنندة ظرایف هنری و تبلور اوضاع سیاسی، مذهبی، اجتماعی و همچنین روشی برای اقناع حس ماندگاری فرمانروایان است. نگارکند یکی از فراگیرترین شیوه‌های رایج در سراسر خاور نزدیک باستان بود. رواج این سنت در دورة اشکانی سبب شد تا نگارکندهای بسیاری در قلمرو این امپراطوری خلق شود که بخش عمدة آنها در جغرافیای حکومت خودمختار الیمایی 3-162 ق.م- 224 م واقع شده است. محدودة اصلی شاهک‌نشین مستقل الیمایی، کوهستان‌های بختیاری و بخش مرکزی رشته‌کوه‌های زاگرس بوده است. نگارکندها، گسترده‌ترین و شاخص‌ترین آثار هنری این عصر محسوب می‌شوند که ویژگی‌هایی نظیر تمام‌رخ‌نمایی، روحانیت، خطی‌بودن، صلابت و رئالیسم تطبیقی را برای آنها برشمرده‌اند. یکی از استقرارگاه‌های مهم الیماییان، دشت ایذه در استان خوزستان است که نگارکندهای متعددی از آن دوره را در خود جای داده است. نگارکند خنگ اژدر 2 در 13 کیلومتری شهر ایذه، مجاورت نگارکند خنگ اژدر1 و نزدیکی نگارکندهای یارعلی‌وند و کمالوند قرار دارد که ویژگی‌های مترتب بر هنر الیمایی را داراست؛ این نگارکند در زمرة نگاره‌های مذهبی است و صحنه‌ای آیینی را به نمایش گذاشته است. فرسایش زیاد و نداشتن کتیبه، گاهنگاری و شناسایی هویت نگارکند را دشوار کرده است. از این رو برای پی‌بردن به مضامین و گاهنگاری نگارکند با روش مفهوم‌شناسی تصویری به مقایسة آن با نگارکندهای ایلامی، پارتی و الیمایی پرداخته شد و با استخراج ویژگی‌های مشترک سبکی، موضوعی و هنری، مضامین نهفته در نگارکند و تکنیک‌های اجرا و مشخصات سبکی آن به عنوان هنری بومی مورد تحلیل قرار گرفت. در نهایت بر‌اساس درون‌مایه آیینی نگارکند و مقایسه با نگارکندهای کتیبه‌دار همسان در دورة الیمایی گاهنگاری شده است.

برای دانلود روی تصویر زیر کلیک کنید 

باشگاه هاي كارگري وكارمندي درمسجد سليمان

در دوران شرکت سابق نفت ایران و انگلیس، کارکنان هندی زیادی در نفت مشغول بودند که پس از ملی شدن نفت با اینکه از آنها خواسته شده بود در صورت تمایل می توانند به کار ادامه دهند ولی به جزء عده ای بسیار محدود، بقیه با انگلیسی ها ایران را ترک کردند.

محل اقامت آنها در مسجدسلیمان، برای مجردها، هاستل هندی ها در کوی شرکتی میدان که بعدها پانسیون فردوسی نامگذاری شد و هاستل سبزآباد بالای کوه مالکریم بود.

هندی های متاهل نیز منازل سازمانی داشتند و باشگاه آنها باشگاه کریکت بود.

در مسجدسلیمان، باشگاه های کارمندی شامل باشگاه ایران، باشگاه مرکزی (Central Hall) و باشگاه گلف بی بیان، و برای کارگران باشگاه چشمه علی، باشگاه کارون و باشگاه نفتون بود.

باشگاه ها بوسیله هیات امناء که انتخابی اعضاء بودند، برای یکسال انتخاب می شدند و معمولا برای باشگاه های کارمندی یکی از مدیران ارشد، رئیسه هیات امناء (هیات مدیره) شده، و برای باشگاه های کارگری اعضاء هیات مدیره از کارگران عضو انتخاب شده، ولی رئیس هیات مدیره معمولا از یکی از روسای امور اداری برگزیده می شد.

در دوران کودکی که در مسجدسلیمان بودم، برادر بزرگم که رئیس کارگزینی کارگران (Labour Office) و رئیس هیات مدیره باشگاه های کارگری بود، گاهی در هنگام اجرای برنامه های خاص و یا فیلم های سینمایی، در آن باشگاه ها حضور
می یافت و این کار به دلیل حفظ نظم و به لحاظ حرمت وی، و یا ترس کارگران از روسای امور اداری بود.

شبی که قرار بود یک فیلم مطرح هندی در باشگاه چشمه علی نمایش داده شود و انتظار شلوغی بیش از حد بود، برادر بزرگم، من و برادر دیگرم را همراه خودش به باشگاه چشمه علی برد. خودرویی که ما را به باشگاه می برد، یک استیشن شبیه «ون» امروزی به نام تُرک (TURK) بود که بزرگتر و ظاهر زمخت و پرصدایی نیز داشت. پس از سوار شدن، به محل هاستل هندیها رفتیم تا دونفر کارمند حسابداری به نام «پِرورا و نیورا» را که یکی بلیط سینما می فروخت و دیگری کنترل می کرد، سوار کنیم.

در بین راه یکی از کارمندان هندی که با برادر بزرگم به زبان انگلیسی صحبت می کرد، رو به من کرد و گفت: «بَچُون کیلی کُوب است» و ادامه داد: «یک فیلم کیلی کُوب برای تو نشان داد».

به باشگاه رسیدیم، جمعیت زیادی از کارگران و خانواده های آنان حاضر بودند و پس از خریدن بلیط به سالن روباز سینما وارد می شدند. صندلی ها پُر شده و عده زیادی نیز سرپا ایستاده بودند و با شروع فیلم، به علت ازدحام و سروصدا، امکان شنیدن صدای فیلم را سخت کرده بود و جالبتر اینکه در هنگام نمایش صحنه های هیجان انگیز (اکشن) مثلا هنرپیشه ای که در جنگ تن به تن با صدنفر درگیر شده و آنها را می زد و یا فراری میداد، همه کف زده و یا سوت می کشیدند.

دیدن این صحنه ها از تماشای خود فیلم جالبتر و دیدنی تر بود. کسانی که زیاد احساساتی می شدند از جای خود بلند شده و هنرپیشه فیلم را تشویق کرده و یا برایش سوت می کشیدند، با اعتراض سایرین که فریاد می زدند بشین، بشین... مواجه
می شدند.

به هرحال من زیاد دوام نیاوردم و از بردار بزرگم خواستم به خانه بازگردم و به ناچار، به همراه برادر دیگرم، به محوطه باز و فضای سبز باشگاه رفتیم تا سرگرم شده و پس از پایان فیلم با خودرویی که آمده بودیم، به خانه برگشتیم.

در آن زمان اختلاف طبقاتی در نفت بسیار زیاد بود، باشگاه های کارگری با امکانات اندک و نشان دادن فیلم های ایرانی و هندی کیلویی، سرگرمی آنان و خانواده هایشان بود. البته ناگفته نماند امکانات ورزشی زیادی برای آنها فراهم بود، زیرا شرکت در مسابقات ورزشی و اکثرا مدال آوری از میان کارگران بود.

باشگاه های کارمندی لوکس، با تجهیزات گران قیمت و بیشتر برای صرف شام اعضاء، برنامه های هنری و یا تشریفاتی مورد استفاده قرار می گرفت. فیلم های سینمایی نیز از فیلم های مطرح هالیوودی، هفته ای دو شب نمایش داده می شد.

سید نعمت اله امام

منبع:http://www.petromuseum.ir/

مجموعه  تاریخی  خان شوشتر

تاریخچه مجموعه خان:

خاندان مرعشی را می‌توان جزء خانواده های معتبر و سرشناس شوشتر معرفی کرد که از دیر باز از اعتبار اجتماعی ویژه ای در این شهر برخوردار بوده‌اند. وجود شخصیت‌هایی نظیر شهید ثالث قاضی نورا… مرعشی شوشتری یا سید محمد شاه مرعشی دلیل این مدعاست. خاندان مرعشی خوانین محله حیدرخانه یا کهواز بوده که در این محله بزرگ دارای املاک زیادی می‌باشند. مجموعه خان که در انتهای خیابان امام خمینی شرقی و در محله بی‌بی دو خواهران واقع است، نمونه ای از این املاک است که در دوره قاجاریه توسط این خاندان ساخته شده‌اند. مجموعه خان شامل حمام، ساباط، باغ، خانه، زورخانه، مسجد و زندان است که این عناصر با هم یک ارسن شهری به نام مجموعه خان را به وجود آورده‌اند.

معرفی مجموعه خان:

مجموعه خان در انتهای خیابان امام شرقی و در محله بی‌بی دو خواهران و درست در کنار رودخانه گرگر واقع است. این مجموعه یک ارسن مهم شهری در شوشتر است که شامل حمام، باغ، مسجد، زورخانه، ساباط، زندان و خانه های با ارزش است که متاسفانه به دلیل کم توجهی و عبور خیابان جدید از کنار آن منظر تاریخی این مجموعه دست خوش تغییر و تحول شده است.

حمام خان که یکی از عناصر این مجموعه تا سالهای اخیر مورد استفاده مردم قرار داشته است. در ضلع غربی حمام ساباط قرار دارد که دارای سه طبقه است. این ساباط که در نوع خود یکی از زیباترین ساباطهای شوشتر است در طبقه سوم خود دارای مسجدی کوچک است که در حال حاضر سقف آن تخریب شده است.

زورخانه نیز در زیر این ساباط قرار دارد که به نظر می رسد تا دهه 50 مورد استفاده و ورزش کاران بوده و در حال حاضر جلوی درب آن مسدود می باشد. از نکات جالب توجه این زورخانه این است که فضای این زورخانه در دل سنگ و مانند یک شوادان ساخته شده است و گود آن به صورت هشت پر یا هشت ضلعی تراش خورده است. متاسفانه عبور فاضلاب شهری از بالای آن، به این اثر آسیب فراوان وارد کرده است در قسمت جنوبی این مجموعه و در حاشیه رودخانه گرگر باغ خان قرار گرفته است که بواسطه خاک آبرفتی مناسب از پوشش گیاهی خوبی برخوردار می باشد. در این باغ انواع درختان مرکبات نخل، کنار، موز و درختان فراوان دیگر و نیز گل و گیاه زیادی وجود دارد. این باغ درحال حاضر دو قسمت شده که باز متاسفانه عبور پل علامه شیخ از بالای آن و ساخت و سازهای خانه های مشرف به این باغ زیبا آسیب های زیاد وارد کرده است. یکی از نکات فنی این باغ سیستم آب رسانی این باغ است که از طریق مجرایی قنات گونه در دیواره غربی رودخانه گرگر تامین می شود و با عبور از مسیری در حدود 200 الی 300 متری به باغ می رسد. آب حمام خان نیز از طریق همین کانال که در اصطلاح محلی به آن نیر (neer) می‌گویند تامین می‌شود.

در ضلع شرقی مجموعه نیز خانه هایی با ارزش قرار دارد که در حال حاضر به صورت ویرانه ای مبدل گشته اند این خانه ها که در زمانی از شکوه و جلال خاصی برخوردار بوده‌اند به شاه نشین معروف اند که خود همین امر اهمیت آن را مشص می سازد این خانه ها که از بخش های اندرونی و بیرونی تشکیل شده دارای شوادونی مهم و مثال زدنی هستند که به شوادون دیوان خانه معروف هستند و در حال حاضر متاسفانه جلوی درب این شوادون مسدود شده است.