خوزتوریسم

موزه گردشگری و تاریخی راه آهن اندیمشک

مقدمات طرح ایجاد موزه راه‌آهن اندیمشک در فروردین ١٣٩۶ و در نشست مسئولان این شهرستان با دکتر سعید رسولى عضو هیات مدیره راه‌آهن کشور (مدیرعامل فعلى شرکت راه‌آهن) و خسرو نشان، مدیرکل میراث‌فرهنگى خوزستان بررسی و در خصوص مکان راه‌اندازى آن تصمیم‌گیری شد.

در ماه‌هاى بعد، کار تجهیز جمع‌آورى و انتقال عکس‌ها، اسناد، ادوات و تجهیزات قدیمى راه‌آهن در فضاى مجاور سوله انبار توشه راه‌آهن ناحیه زاگرس به عنوان محل اختصاصى در نظر گرفته شده براى این موزه انجام گرفت.

موزه راه‌آهن اندیمشک برخلاف سایر موزه‌هاى راه‌آهن کشور که نمایش ادوات و تجهیزات آن در غرفه‌اى محدود در درون ایستگاه صورت گرفته است، تنها موزه راه‌آهن ایران است که داراى سالن سرپوشیده اختصاصى است. سالنى در مجاورت ایستگاه راه آهن اندیمشک و خط راه‌آهن سراسرى تهران – جنوب و در سوله‌اى به قدمت روزهاى آغازین ساخت راه‌آهن سراسرى در ایران.

موزه راه‌آهن اندیمشک همانطور که از تصویر تابلوى ورودى آن پیداست، اسفندماه سال ٩۶، رونمایى شد. ولى افتتاح رسمى آن دهم خردادماه سال ١٣٩٧ انجام شد. تصویر مدیران ناحیه لرستان سابق (ناحیه راه‌آهن زاگرس فعلى) به همراه تاریخ تصدى آن‌ها که در ورود به ساختمان موزه و در سمت چپ دیده مى‌شود، از مهندس «على انتظام وزیرى» اولین رییس این ناحیه در سال ١٣٢۵ و دیپلمه مدرسه صنعتى ایران و آلمان که جزو سى نفر اعزامى از طرف وزارت راه به آلمان (برلین) بود، گرفته تا مدیران بعدى همگی گویاى پیشینه تاریخى و اندوخته فنى این ناحیه در بین تمام نواحى راه‌آهن ایران است.

ادوات و تجهیزات قدیمى، کلاه و البسه اهدایى لوکوموتیوران‌های پیشکسوت، زندگىنامه مشاهیر راه‌آهن اندیمشک از جمله «هاریس نالتى» که سرپرست گروه احداث راه‌آهن اندیمشک بود به همراه تصاویر و اطلاعات پل‌ها و ابنیه فنى ناحیه راه‌آهن زاگرس و … در این موزه به نمایش درآمده است.

مسیر راه‌آهن اندیمشک به عنوان بخشى از مسیر راه‌آهن سراسرى ایران بدر فهرست میراث‌جهانى یونسکو به ثبت رسیده است

گزارش :ایمان مولایی نژاد/فعال گردشگرى

عکس: نورفوتو

شناخت‌نامه‌اي از «رومن گيرشمن»؛ باستان‌شناسي كه شوش را زنده كرد

رومن گيرشمن، باستان‌شناس فرانسوي اوكرايني‌الاصل كه در سال 1895 متولد شد و در سال 1979 در حين شركت در كنگره فدراسيون بين‌المللي مطالعات كلاسيك درگذشت، يكي از پيشگامان باستان‌شناسي در ايران بود.

به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) به نقل از ايرنيكا، او نزديك به 30 سال از عمر خود را به كاوش و مطالعه در محوطه‌هاي باستاني مختلف ايران گذراند و كتاب‌هاي جامع و مشهوري را هم در خصوص تمدن پيش‌ از اسلام ايران به چاپ رساند.

آثار به چاپ‌رسيده از گيرشمن به دليل تعميم‌ها و تئوري‌هاي فردي او به طور كلي نمي‌تواند به عنوان منابع عمومي قابل ‌اعتمادي به كار رود، اما به دليل تصاوير باشكوه و زياد آن‌ها قابل توجه است.

گيرشمن عضو خانواده‌اي مرفه در اوكراين بود و در سال 1914 به خدمت ارتش روسيه درآمد. در سال 1917 به ضدانقلابيون پيوست و پس از پيروزي كمونيست‌ها به استانبول پناهنده شد.

او در تركيه براي كسب درآمد شروع به كار به عنوان ويولونيست كرد و سپس به يك مزرعه‌ اشتراكي در فلسطين پيوست و همين شهر بود كه علاقه او را به تاريخ برانگيخت.

به دنبال اين علاقه او دوره آموزشي فشرده‌اي را در پاريس آغاز كرد و اين دوره به او امكان داد تا با اشخاص برجسته‌اي در حوزه كتيبه‌شناسي و باستان‌شناسي خاور نزديك همراه شود.

در همين دوران با همسر خود تانيا آشنا شد. تانيا با ترك حرفه خود به عنوان جراح دندانپزشك گيرشمن را در تمامي ماموريت‌هايش حتا در شرايط سخت همراهي و حمايت كرد.

تانيا تصاوير آثار گيرشمن را ‌مي‌كشيد و به او در مرمت آثار كشف شده كمك مي‌كرد. او در زندگي‌نامه خود تصويري قابل لمس از زندگي در اين ماموريت‌ها ارايه مي‌دهد. گيرشمن در سال 1931 به عنوان رييس هيات باستان‌شناسي ايران كه توسط موزه لوور تشكيل شده بود انتخاب شد.

اين انتخاب سرآغاز زندگي حرفه‌يي طولاني و پرآوازه گيرشمن بود و راه او را به محوطه‌هاي باستاني مهم ايران باز كرد.

وي تا سال 1972 در ايران فعاليت كرد و كار خود را با كاوش در مسجد سليمان به پايان رساند.

نخستين پروژه گيرشمن در محوطه‌هاي گيان تپه در نزديكي نهاوند و خصوصا در محوطه سيلك بود. در اين محوطه بر اساس مطالعات لايه‌نگاري شيوه‌اي خاص براي كاوش علمي تهيه كرد.

او همچنين به مطالعه و شناسايي بقاياي معماري آجرهاي نپخته را كه پيش از آن از سوي بعضي باستان‌شناسان ناديده گرفته شده بود، پرداخت. به اين ترتيب، او يكي از مهم‌ترين فرهنگ‌هاي باستان فلات ايران را كه قدمت آن به هزاره چهارم پيش از ميلاد مي‌رسد و به دليل كيفيت بالاي هنري آن قابل توجه است از خطر فراموشي نجات داد.

تصویر: ریچارد فرای در نزد رومن گیرشمن در خرابه‌های باستانی شوش در سال ۱۹۶۶

گزارش کامل: در ادامه نوشته

سیلوی تاریخی اهواز

سیلوی تاریخی اهواز (شهید آذر پیکان) مجددا آغاز به کار کرد.

سیلوی قدیمی اهواز با قدمتی بیش از ۸۰ سال یکی از جاذبه‌های گردشگری صنعتی خوزستان است.

، استان خوزستان به عنوان یکی از استان‌های صنعتی کشورمان از گذشته تاکنون مطرح بوده است.

وجود مراکز صنعتی مختلف از جمله فولادسازی، میادین نفتی، پالایشگاه نفت، لوله سازی، پتروشیمی و .. نشان دهنده ظرفیت‌های مخالف اقتصادی این استان است.

اما وجود مراکز صنعتی با قدمتی طولانی و تاریخی در استان خوزستان این استان را به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری صنعتی مطرح کرده است.

یکی از این مراکز صنعتی سیلوی قدیمی اهواز است که در کنار رودخانه کارون قرار دارد و به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری و تاریخی این شهر مطرح است.

سیلوی اهواز در سال 1315 شمسی طراحی و احداث ساختمان آن در سال 1317 شمسی آغاز شد و عملیات اجرایی آن در سال 1319 شمسی با هزینه پانزده میلیون ریال به پایان رسید.

ساختمان اصلی بنا شامل یک 60استوانه ذخیره غلات است که در سه ردیف 20تایی احداث شده است که این مخازن ذخیره را یک ساختمان مستطیل شکل با بازشوهای متعدد احاطه کرده‎اند و در بالای استوانه‎ها ساختمان مستطیل دیگری با سقف شیروانی دیده می‎شود.

ارتفاع مجموعه اصلی سیلو را 51 متر عنوان کرد و افزود: یک برج چهار طبقه که در زیر آن زیر زمینی احداث شده در سمت شمال سیلو و با ارتفاعی بیش از ساختمان اصلی به آن متصل است و یک تونل به طول 145 متر و به عرض 82/2متر به آن متصل می‎شود که گندم‎ها را بوسیله نوار نقاله از سیلو به برجی که در ساحل رودخانه قراردارد و سپس به کشتی منتقل می‎کرده است.

مصالح این سازه از دیوارهای پیش‎ساخته بتنی مسلح ساخته شده و جنس درب‎ها و پنجره نیز چوبی است؛ ضمن این‎که چندین ساختمان مستطیل شکل اداری و صنعتی به صورت متصل و یا جدا از بنا در محوطه سیلو قراردارد و جزو مجموعه سیلوی بزرگ اهواز محسوب می‎شوند.

این اثر به عنوان اثر شاخص شهر اهواز در تاریخ معاصر و شکل‎گیری اهواز مدرن است.

سیلوی اهواز با ظرفیت 3200 تن دومین سیلوی کشور بعد از سیلوی تهران محسوب می‎شود. این سیلو به سه راه آبی(رود کارون)،شوسه و راه آهن دسترسی دارد و به عنوان محل صادرات گندم در منطقه جنوب کشور به کشورهای همسایه حائز اهمیت فراوان بوده است .

فرم بنا و شیوه قرارگیری آن در ساحل و چشم‎انداز زیبای کارون به خصوص اتصال آن به برجی که در آب رودخانه احداث شده، موجب شده است که به عنوان یک نماد شهری یکی از جاذبه‎های تاریخی این شهر محسوب شود

طراحی سیلوی اهواز به سال ۱۳۱۵ هجری شمسی انجام و در سال ۱۳۱۹ ساخت آن با اعتبار ۱۵ میلیون ریال به پایان رسید.

از ویژگی این بنای تاریخی قرار گرفتن در کنار رودخانه کارون و مسیر راه آهن است و در ساخت آن از دیوار‌های پیش‎ساخته بتنی مسلح استفاده شده است و چندین ساختمان مستقل در محوطه این بنا وجود دارد.

سیلوی قدیمی اهواز در سال ۱۳۹۷ به شماره ۳۲۱۶۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

فعالیت مجدد سیلوی اهواز با هدف افزایش ظرفیت انباری استان و نگهداری گندم خریداری شده از کشاورزان در فضایی مطلوب و مناسب انجام شده است. سیلوی شهید آذر پیکان اهواز با قرار گرفتن در مدار حمل و نقل ریلی به شبکه سراسری ریلی متصل است و این مساله ظرفیت خوبی برای جابجایی محصولات انبارشده در سیلو است.

این سیلو با قدمتی ۸۳ ساله در ساحل غربی رود کارون و در حریم این رودخانه قرار دارد و محل نگهداری و ذخیره سازی غلات و به خصوص گندم است. با آغاز به کار مجدد این سیلو، بسیاری از کارگران سابق سیلو، به کار برگشته اند.

عکاس : فاطمه رحیماویان

آسیاب‌های آبی دزفول؛ قرن‌ها گردش آب و سنگ

آسیاب‌های تاریخی دزفول حدود ۱۷۰۰ سال قبل یعنی در دورۀ ساسانیان و در واقع همزمان با ساختِ اولیۀ شهر دزفول ساخته شده‌اند.

پیشینه تاریخی آسیاب‌های آبی در ارتباط با سازه پل قدیم دزفول بوده که به دوره ساسانیان بر می‌گردد اما عمده آثار موجود از آسیاب‌ها که در سه بخش از رودخانه موجود می‌باشند به دوره‌های تاریخی صفویه و قاجاریه برمیگردد

کنار هم قرارگیری آسیاب‌ها به شکلی است که در گذشته حالت سد مانند داشته تا آب را به جای مورد نظر هدایت کنند.

شکل معماری آسیاب‌ها برگرفته از سبک معماری بومی شهرستان دزفول بوده و به صورت یک مجموعه به هم پیوسته ساخته شده و به هم مرتبط است.

پایه آسیاب‌ها از ملات گچ، خاکستر و آجرها در سه ردیف ساخته شده‌اند که تکرار شده و در قسمت‌هایی از سنگ ساخته می‌شود. دیوارها نیز از آجر و سنگ قلوه رودخانه و ملات ساروج که نوعی آهک‌بندی بوده پوشیده شده است.

تعداد این آسیاب‌ها بین ۵۰ تا ۶۰ حلقه بوده که برخی از آن زیر پل قدیم ، برخی زیر پل جدید و برخی در محدودۀ «علی کله» شهر دزفول قرار گرفته‌اند.

البته به مرور زمان به دلیل طغیان رودخانه و قرار گرفتن در مسیر جاده ساحلی برخی از آن‌ها تخریب شده‌اند، به گونه‌ای که امروز فقط حدود ۲۰ حلقه از این آسیاب‌ها باقی مانده‌اند.

آسیاب‌های آبی دزفول تیرماه ۱۳۸۰ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است، اما اهمیت این سازه‌ها امروزه به حدی است که مطالعاتی ویژه روی این سازه‌ها، مجموعه پل‌های باستانی و دیگر سازه‌های آبی دزفول با هدف ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو آغاز شده است.

عکس: امین نظری/ایسنا

اسب اصیل عرب

اسب اصیل عرب قدیمی‌ترین نژاد اسب در جهان است که در استان خوزستان نیز پرورش داده می‌شود.

اسب‌های اصیل عرب علاوه بر برخورداری از خصوصیات ظاهری بسیار خوب همچون اندام ورزیده، چابک، سریع و رنگ مو و یال‌های زیبا، از شجاعت، جرئت، استقامت، هوش و نجابت برخوردار هستند که این ویژگی‌ها آنان را به بهترین گزینه برای مسابقات زیبایی و سوارکاری بدل کرده است.

خاستگاه این اسب‌ها استان خوزستان است که اصطبل‌های پرورش اسب زیادی در شهرستان‌های این استان وجود دارد.

در این اصطبل‌ها مربی‌های آموزش دیده به پرورش، نگه داری، مراقبت و آماده سازی اسب‌ها برای مسابقات می‌پردازند.

اگر چه تاریخ دقیق اسب‌ عرب بسیار اولیه، در زیر شن و ماسه‌های صحرای باستانی پنهان شده است، اما اکثر متخصصان به این نتیجه رسیده‌اند

که اسب‌های عربی از شبه‌جزیره عربستان برخاسته‌اند. قبایل بدوی، ردپای تاریخ مشترک خود با این اسب‌ها را از 3000 سال پیش از میلاد به جای گذاشته‌اند و سوابق دقیق اجداد یا همان شجره‌نامه آن‌ها را حفظ کرده‌اند. مقاومت نژاد امروزی اسب‌ عرب نتیجه آب و هوا و زمین‌های آن‌قدر ارزشمند بودند که برخی از افراد برای گرم نگه داشتن و محافظت از آنها، اسبشان را شب‌ها به چادرهای خانوادگیشان می‌آوردند.

اسب عرب بدون شک یکی از زیباترین نژادهای اسب میباشد. این نژاد برای هزاران سال با دقت و ریزبینی تولید نسل شده و به همین سبب به عنوان خالص ترین نژاد در میان تمامی نژادهای اسب پنداشته میشود. اسب عرب همچنین یکی از قدیمی ترین نژادهای اسب به شمار میرود و حدود ۵۰۰۰ سال است که به عنوان همراهی برای بشر وجود داشته و یکی از سواری های مورد علاقه ی چهره های تاریخی ای مانند چنگیز خان، ناپلئون و جورج واشینگتن بوده است. در ادامه به بررسی این نژاد میپردازیم.

به طور کلی اسب عرب جزو اسب های کوتاه قد به حساب می آید. قدرت و تعادل این اسب ها ناشی از بدن جمع و جور، سم های محکم، ران های قوی، استخوان های محکم و فاصله ی نسبتا کم بین ران پا و کتف آنهاست. اعضای بدن متناسب با هم، چشم ها و مجراهای تنفسی درشت، پوزه ی کوچک، گردن ظریف و قوس دار، بالا گرفتن دم به هنگام حرکت، گوش های کوچک و رو به جلو و یال و دمی لطیف بعضی از دلایل ظریفی و زیبایی اسب عرب به شمار میروند. بعضی از اسب های عرب نسبت به سایر نژاد ها یک مهره ی کمر (۵ عدد به جای ۶ عدد) و یا یک جفت دنده (۱۷ جفت به جای ۱۸ جفت) کمتر دارند. حرکت این اسب بلند و با سرافرازی است. قدم رفتن اسب عرب متوازن و خوش نما، یورتمه اش بلند و پر انرژی و حرکت چهارنعلش روان و تماشایی است. ظاهر اسب عرب بیانگر زیبایی، قدرت و چابکی آن است.

اسب های عرب برای قرن های متعددی در صحراها و کویر ها و در ارتباط نزدیکی با انسان ها وجود داشته اند. مالکان اسب های مادیان ارزشمند جنگی به منظور جلوگیری از دزدیده شدن مادیان های قیمتی خود، آن ها را درون خیمه های خود و در کنار خانواده و فرزندان خود نگهداری میکردند. تنها اسب هایی که به طور طبیعی از سرشت خوبی برخوردار بودند اجازه ی تکثیر داشتند و نتیجه ی آن، این شد که امروزه اسب های عرب از آنچنان خوی خوبی برخوردارند که جزو یکی از تنها نژادهای اسبی هستند که قوانین فدراسیون سوارکاری آمریکا (United States Equestrian Federation) به افراد زیر ۱۸ سال اجازه ی نمایش دادن نریان های آن ها را در اکثر مسابقات زیبایی میدهد.

عکاس : فاطمه رحیماویان

دردنامه اولین باشگاه کارگری خاورمیانه

باشگاه کاوه مسجدسلیمان -اولین باشگاه ورزش کارگری خاورمیانه-؛ می خواستند تخریبش کنند و زمینش را به فروش برسانند ولی ما مردم منطقه بازار چشمه علی نگذاشتیم، چون پای خاطرات و آمد و رفت بزرگان به نام ورزش مثل آقا تختی به این باشگاه در میان است. اگر تخریبش کنند تکلیف آن همه خاطره چه می شود؟ اصلا خاطره هم هیچ، تکلیف جوانان این شهر که حتی یک پارک درست و حسابی هم برای گذراندن اوقات فراغت ندارند، چیست؟

به گزارش ایسنا، این جملات را حسین خیراللهی از ساکنان منطقه قدیمی بازار چشمه علی می گوید که خانه شان در همسایگی باشگاه کاوه است. باشگاهی فرهنگی ورزشی که در سال ۱۳۰۷ در این منطقه احداث شد و اکنون در حال فروپاشی و پاتوق کارتون خواب ها و افراد معتاد است. مجموعه ای که به جای مرمت و ارزش نهادن به آن به عنوان یک بنای تاریخی، حالا در گیر و دار بی توجهی و بی مهری، هر لحظه در معرض تخریب است.

در همین روزهای گرم خوزستان برای دیدن وضعیت باشگاه قدیمی کاوه (هخامنش یا بدر) که مردم محلی می گویند اولین باشگاه ورزش کارگری خاورمیانه است، راهی مسجدسلیمان شدیم، شهری که آن را به واسطه نخستین چاه شماره یک خاورمیانه در سال ۱۹۰۱ میلادی و نخستین اکتشاف نفت و ... با لقب شهر اولین ها می شناسند

گزارش کامل در ادامه نوشته

بقعه «شیخ اسماعیل قصری» در دزفول

یکی از قدیمی‌ترین بناهایی که در شهر دزفول بعد از مسجد جامع این شهر ساخته شد بقعه «شیخ اسماعیل قصری» است که در قرن ششم هجری احداث شد. شیخ اسماعیل قصری از عرفای بزرگ قرن ششم و از اصحاب و شاگردان نمونه شیخ ابونجیب سهروردی بوده است که پس از خاتمه دوران تعلم از اصفهان برای تبلیغ مذهب تشییع به دزفول عزیمت می‌کند. شیخ اسماعیل قصری که مظهر رموز شریعت و طریقت و از علمای علم حدیث بود پس از سال‌ها تلاش و کوشش در ریاضت در سال ۵۸۹ هجری قمری فوت می‌شود و او را در مدرسه و خانگاهش به خاک می‌سپارند که بعدها به بقعه متبرکه تبدیل می‌شود که البته در گذر زمان بر اثر سه زلزله در شهر دزفول از زمان فوت وی تا ۲۰۰ سال پیش مزار شیخ اسماعیل زیر آوار پنهان می‌شود و سال‌های بسیار برای همگان ناشناخته می‌ماند تا این‌ که محمدحسین حکمت‌فر، از پژوهشگران دزفولی، در سال ۱۳۵۵ در یکی از پژوهش‌های خود در حین خواندن کتاب نفحات‌الأنس از عبدالرحمان جامی متوجه می‌شود که شیخ اسماعیل قصری در مکانی در بازار قدیم دزفول دفن شده است.این پژوهشگر دزفولی به همراه سایر خدمتگزاران در همان سال با گرفتن مجوز از میراث فرهنگی اقدام به تعمیر و مرمت بقعه شیخ اسماعیل قصری و یافتن مزار از زیر خروارها خاک می‌کند اما به دلیل گذشت زمان و آسیب فراوان به ساختمان بقعه و به وبژه گنبد آن، با نظر و مجوز کارشناسان میراث فرهنگی، اوقاف و معماران سنتی بعد از هشت سال جنگ تحمیلی، ساختمان بقعه تخریب و اقدام به بازسازی کامل می‌شود.

مهناز دژبان

اولین پمپ بنزین ایران در آبادان با قدمت یک قرن

در حدود یکصد سال پیش نخستین پمپ بنزین در ایران شروع به کار کرد و بنزینی با عنوان پارس عرضه می‌کرد. این پمپ بنرین در شهر آبادان و در سال ۱۳۰۶ توسط یک شرکت انگلیسی بنا شده است و ابتدا برای توزیع و فروش نفت سفید بوده است. بعد از آن و با ورود اتومبیل ها این جایگاه به پمپ بنزین هم تبدیل شد. سپس این محل به موزه نفت تبدیل شده است و در آن نمونه ای از انواع مخازن، نازل ها، تلمبه ها از دوران مختلف و تعدادی عکس قدیمی و مستندات در معرض نمایش است.

خانه‌ای با ۵۰۰۰ شی تاریخی در خوزستان

خلیل دحیمی، موزه‌دارِ محلی ساکن شهرستان حمیدیه از توابع استان خوزستان در مدت ۳۸ سال گذشته نزدیک به ۵۰۰۰ ابزار قدیمی و تاریخی از مناطق مختلف این استان جمع آوری کرده و اکنون حدود ۶ سال است که واحدی مسکونی را به مکانی برای دیدن این اشیا اختصاص داده و می‌گوید که این ابزار و وسایل بخش بزرگی از فرهنگ و سنت مردم استان خوزستان را در خود دارد، آثاری که برخی از آن‌ها به هزار سال قبل برمی‌گردد. آثار قدیمی و تاریخی جمع‌آوری شده در این خانه مربوط به زندگی روزمره، کار، کشاورزی، فرش‌های دست‌باف، لباس‌ها و زیورآلات خانم‌ها و نیز شمشیرهای برجامانده از گذشتگان استان خوزستان است.

ار قدیمی و تاریخی جمع‌آوری شده در این خانه مربوط به زندگی روزمره، کار، کشاورزی، فرش‌های دست‌باف، لباس‌ها و زیورآلات خانم‌ها و نیز شمشیرهای برجامانده از گذشتگان استان خوزستان است.

معبد بردنشانده مسجد سلیمان

معبد بردنشانده در مسجدسلیمان قدیمی ترین عبادتگاه روباز در زمان هخامنشی به شمار می رود که در اسفند ۱۳۶۷ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.حفاری های غیر مجاز و نوع سازه آن که به صورت خشکه چین می باشد بر اثر عوامل طبیعی همچون سیل باران زلزله آسیب زیاد زیادی دیده است./