خوزتوریسم

دزفول در صدر مقاصد گردشگری خوزستان؛ نقش تشکل‌های مردمی پررنگ شد/ نقش تشکل‌های محلی در حفاظت از میراث تاریخی دزفول پررنگ‌تر شد

فعال میراث‌فرهنگی گفت: سال گذشته با همراهی گروه یاران دبیرستانی ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۰ دزفول تصمیم گرفتیم بخشی از هزینه‌ها را برای سامان‌دهی و محوطه‌سازی آرامگاه یعقوب لیث اختصاص دهیم. تمام محوطه زیرسازی و جدول‌گذاری شد و حدود ۷ کیلومتر آبیاری قطره‌ای برای درختان و فضای سبز اجرا کردیم.

موسی محمدپور، فعال میراث‌فرهنگی و محیط‌زیست شهرستان دزفول، در گفت‌وگو با میراث‌آریا از اجرای مجموعه‌ای از طرح‌های عمرانی، فضای سبز و خدمات گردشگری در محوطه آرامگاه یعقوب لیث صفاری با مشارکت گروه‌های مردمی خبر داد.

او با معرفی خود به‌عنوان فعال حوزه‌های محیط‌زیست، فرهنگی و اجتماعی دزفول گفت: سال گذشته با همراهی گروه یاران دبیرستانی ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۰ دزفول تصمیم گرفتیم بخشی از هزینه‌ها را برای سامان‌دهی و محوطه‌سازی آرامگاه یعقوب لیث اختصاص دهیم. تمام محوطه زیرسازی و جدول‌گذاری شد و حدود ۷ کیلومتر آبیاری قطره‌ای برای درختان و فضای سبز اجرا کردیم.

به گفته محمدپور، این اقدامات زمینه ایجاد یک کمربند سبز ۱۰ هکتاری را فراهم کرده است: تمام درخت‌ها و گل‌های کاشته‌شده با سیستم آبیاری قطره‌ای تجهیز شده‌اند تا در سال‌های آینده بدون مشکل قابل نگهداری باشند. امروز محوطه آرامگاه چهره‌ای متفاوت پیدا کرده و سایه‌سار مناسبی برای گردشگران فراهم شده است.

فعال میراث‌فرهنگی و محیط‌زیست شهرستان دزفول به فعالیت‌های مشابه در دیگر نقاط شهرستان نیز اشاره کرد: در بخش سردشت، از سال ۹۶ باغی چند هکتاری را با آبیاری قطره‌ای ایجاد کردیم که اکنون به یکی از فضاهای سبز محبوب مردم و گردشگران تبدیل شده است.

او افزود که این گروه مردمی در رخدادهای مختلف مانند سیل و زلزله نیز به اندازه توان خود در کنار مردم بوده‌اند.

این فعال میراث‌فرهنگی با اشاره به اهمیت مشارکت مردمی در حفاظت از بافت تاریخی دزفول گفت: کار ما بیشتر آبادانی و ایجاد زیرساخت است. معرفی و اطلاع‌رسانی درباره ظرفیت‌های گردشگری بر عهده رسانه‌ها و پایگاه میراث‌فرهنگی است تا مردم بیشتر با این جاذبه‌ها آشنا شوند.

به گفته محمدپور، سال گذشته در محوطه گردشگری آرامگاه، امکاناتی مانند نصب آب‌خوری، سرویس‌های بهداشتی و خدمات زیرساختی فراهم شده تا گردشگران با کمترین مشکل از این فضا استفاده کنند.

او با اشاره به آمارهای رسمی گردشگری گفت: در دو سال اخیر، دزفول یکی از مقاصد پرگردشگر خوزستان در ایام نوروز بوده است. روستای پامنار و قلعه آن، که مرکز اصلی تولید کپو و دارای ثبت ملی است، از مهم‌ترین نقاط مورد توجه گردشگران به شمار می‌رود.

این فعال میراث‌فرهنگی افزود: توجه جهانی به بافت تاریخی دزفول نیز افزایش یافته و این بخش از شهر به دلیل جذابیت‌های معماری و تاریخی، گردشگران بسیاری را جذب می‌کند.

محمدپور در پایان تأکید کرد: تشکل‌های مردمی در حوزه محیط‌زیست، آبادانی و حفاظت از ابنیه تاریخی در دزفول فعال هستند و خوشبختانه فعالیت‌های چشمگیری در این زمینه انجام می‌دهند.

گزارش مجتبی گهستونی/میراث آریا

کارشناس میراث‌فرهنگی و پژوهشگر، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث آریا:

سفر خبرنگاران به شوشتر فرصتی برای روایت ناگفته‌های میراث خوزستان است/ جشنواره‌های چندرسانه‌ای آجر به آجر ناگفته‌های شوشتر را آشکار می‌کنند

پژوهشگر حوزه میراث‌فرهنگی گفت: جشنواره‌ها بستری هستند تا ناگفته‌های شوشتر آجر به آجر بیان شود. فعالیت‌های چندرسانه‌ای اخیر نیز شرایط را برای معرفی بهتر خوزستان به جوامع مختلف فراهم کرده است. سال‌هاست که صنعت گردشگری خوزستان در مسیر رشد قرار دارد و حضور گردشگران در فصل پاییز نشان‌دهنده همین روند است.

علی‌محمد چهارمحالی کارشناس میراث‌فرهنگی و پژوهشگر، در حاشیه سفر جمعی از خبرنگاران رسانه‌های داخلی و خارجی به شوشتر در گفت‌وگو با خبرنگار میراث آریا، این حضور را «رویدادی مبارک برای معرفی ظرفیت‌های پنهان خوزستان» دانست و تأکید کرد که رسانه‌ها می‌توانند نقش تعیین‌کننده‌ای در دیده‌شدن میراث فرهنگی این خطه ایفا کنند.

چهارمحالی با اشاره به اینکه شوشتر «سرزمین آب، آفتاب، معماری و فرهنگ» است، گفت: داشته‌های یک سرزمین زمانی به ظهور کامل می‌رسند که برای آن‌ها معرفی‌نامه و خروجی رسانه‌ای تولید شود. خبرنگاران و اهل قلم می‌توانند زوایای کمتر دیده‌شده فرهنگ و تاریخ این شهر را به جامعه معرفی کنند.

او افزود: شوشتر در حوزه صنایع‌دستی حرف‌های زیادی برای گفتن دارد و در بخش گردشگری نیز ظرفیت‌های ارزشمندی در اختیار دارد. بافت تاریخی شوشتر اکنون در مسیر آماده‌سازی برای ثبت در حافظه میراث جهانی است و امیدواریم این روند به پاسداری بهتر از میراث گذشتگان و انتقال آن به آیندگان کمک کند.

جشنواره‌های چندرسانه‌ای؛ بستری برای بیان ناگفته‌های شوشتر

این پژوهشگر با اشاره به برگزاری جشنواره‌های چندرسانه‌ای مرتبط با میراث فرهنگی گفت: هر اثر ارائه‌شده در این جشنواره‌ها بخشی از زوایای کمتر معرفی‌شده شوشتر را روایت می‌کند. ما رویدادها، شخصیت‌ها، باورها و صنایع‌دستی بسیاری داریم که برخی از آن‌ها سال‌ها در خانه‌ها خاک می‌خورند. رسانه‌ها و تولیدکنندگان محتوا می‌توانند این میراث را دوباره زنده کنند و نسل امروز را با گذشته پرافتخار این شهر آشنا سازند.

چهارمحالی تأکید کرد: این جشنواره‌ها بستری هستند تا ناگفته‌های شوشتر آجر به آجر بیان شود. فعالیت‌های چندرسانه‌ای اخیر نیز شرایط را برای معرفی بهتر خوزستان به جوامع مختلف فراهم کرده است. سال‌هاست که صنعت گردشگری خوزستان در مسیر رشد قرار دارد و حضور گردشگران در فصل پاییز نشان‌دهنده همین روند است.

آموزش میراث‌فرهنگی از مدارس؛ ۱۵ سال فعالیت مستمر

چهارمحالی در بخش دیگری از سخنان خود به فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی‌اش اشاره کرد و گفت: بیش از ۱۵ سال است که به‌صورت مستمر در حوزه آموزش میراث‌فرهنگی فعالیت می‌کنیم. تلاش ما این بوده که از مدارس و نسل نو آغاز کنیم. اکنون به‌صورت تیمی در مدارس شوشتر کارگاه‌های هفتگی با عنوان شوشترشناسی برگزار می‌کنیم.

او افزود: در این کارگاه‌ها آثار کمتر معرفی‌ شده، خانه‌های تاریخی و جاذبه‌هایی که می‌توانند فرصت گردشگری باشند به دانش‌آموزان معرفی می‌شود. همچنین درباره فرهنگ فولکلور، آداب و رسوم و هویت تاریخی مردم شوشتر آموزش می‌دهیم.

به گفته این پژوهشگر حوزه میراث‌فرهنگی، استقبال نسل جوان از این برنامه‌ها بسیار چشمگیر بوده است: امروز شاهد نوعی بازگشت به خویشتن هستیم. روزگاری آثار تاریخی برای مردم معضل تلقی می‌شد، اما اکنون آن‌ها را فرصت می‌دانند و این تغییر نگاه بسیار ارزشمند است.

چهارمحالی شوشتر را «یکی از کامل‌ترین نمونه‌های پیوند انسان، طبیعت و مهندسی تاریخی» توصیف کرد و یادآور شد: شوشتر شهری است که آب در آن نه‌فقط یک عنصر طبیعی، بلکه یک نظام مهندسی‌شده تمدنی است. هر کوچه و هر سازه در این شهر روایتگر دانشی است که قرن‌ها پیش به اوج رسیده است.

او همچنین تأکید کرد که «شناخت شوشتر بدون شناخت نظام آبی تاریخی آن ممکن نیست» و این شهر را «موزه‌ای زنده از تاریخ مهندسی ایران» می‌داند.

گزارش مجتبی گهستونی/میراث آریا

چغازنبیل؛ نخستین میراث جهانی ایران، نماد صلح، مذهب و نبوغ معماری ایلامیان

پایگاه جهانی چغازنبیل در خوزستان، یکی از شاخص‌ترین محوطه‌های باستانی ایران و جهان، به‌عنوان نخستین اثر ثبت‌شده کشور در فهرست میراث جهانی یونسکو، همچنان جایگاهی ویژه در تاریخ معماری، شهرسازی و باورهای مذهبی تمدن ایلام دارد.

اطلاعات نوشت: این محوطه تاریخی که با نام ایلامی «ال‌انتاش» شناخته می‌شود، شهری آیینی با کارکرد مذهبی و حقوقی بوده و هرگز به‌عنوان محل سکونت عمومی مورد استفاده قرار نگرفته است.

عاطفه رشنویی سرپرست پایگاه جهانی چغازنبیل،در گفتگو با خبرنگار اطلاعات در جریان بازدید از این مجموعه تاریخی، با اشاره به پیشینه نام این شهر گفت: «ال‌انتاش» در زبان ایلامی به معنای شهر است و این محوطه در کتیبه‌های ایلامی با همین نام شناخته می‌شود. چغازنبیل نه یک شهر مسکونی، بلکه بیانیه‌ای سیاسی و مذهبی از سوی پادشاه ایلامی، اونتاش‌ناپیریشا، برای نمایش صلح و روابط مسالمت‌آمیز با سرزمین میان‌رودان بوده است.

وی با بیان اینکه نزدیک به هشت سال افتخار سرپرستی این پایگاه جهانی را بر عهده داشته، افزود: فعالیت در چغازنبیل، پرافتخارترین دوران کاری من بوده است. این محوطه امانتی است متعلق به تمام مردم جهان و ما وظیفه داریم با تمام توان از آن حفاظت کنیم و آن را سالم به آیندگان بسپاریم.

شهری با سه حصار متحدالمرکز

به گفته رشنویی شهر ایلامی چغازنبیل در گستره‌ای حدود ۴۵۰هکتار و در قالب سه حصار متحدالمرکز شکل گرفته است. حصار سوم، بزرگ‌ترین بخش محوطه را دربر می‌گیرد و به‌صورت بیضی‌شکل در دشت گسترده شده است. پس از آن حصار دوم قرار دارد که به محوطه مقدس منتهی می‌شود و در نهایت حصار اول، معبد و حرم زیگورات را در بر می‌گیرد.

وی توضیح داد: پس از عبور از حصار دوم وارد محوطه مقدس می‌شویم؛ فضایی که به دلیل تمرکز بناهای آیینی اهمیت ویژه‌ای داشته است. با عبور از حصار اول نیز به معبد و حرم می‌رسیم که زیگورات چغازنبیل در آن قرار دارد؛ بنایی که در زمان خود بلندترین سازه مذهبی شناخته می‌شده است.

نبوغ مهندسی و ثبت جهانی

سرپرست پایگاه جهانی چغازنبیل با اشاره به موقعیت طبیعی این محوطه گفت: چغازنبیل بر روی یک بلندی‌ به نام ریش سردارآباد ساخته شده و با وجود فاصله حدود سه کیلومتری با رودخانه خروشان دز، هرگز در معرض آب‌گرفتگی قرار نگرفته است. اختلاف ارتفاع ۱۷متری و نبوغ مهندسی سازندگان، امنیت این شهر آیینی را تضمین کرده است. وی افزود: همین ویژگی‌ها، در کنار ارزش‌های مذهبی و معماری منحصربه‌فرد، باعث شد چغازنبیل در آبان‌ماه سال ۱۳۵۸به‌عنوان اولین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شود.

سند مالکیت و اهمیت حقوقی

رشنویی یکی از مهم‌ترین دستاوردهای اخیر این پایگاه را دریافت سند مالکیت عرصه فرهنگی عنوان کرد و گفت: چغازنبیل از معدود آثار میراث جهانی کشور است که سند مالکیت کامل عرصه فرهنگی آن صادر شده و این موضوع از نظر حقوقی و حفاظتی اهمیت بسیار بالایی دارد.

حفاری علمی؛ مشروط به اعتبار

وی در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره وضعیت حفاری‌های باستان‌شناسی اظهار کرد: در حال حاضر حفاری اکتشافی در محوطه انجام نمی‌شود. ما مخالف حفاری نیستیم، اما حفاری باید علمی، هدفمند و مبتنی بر پرسش‌های پژوهشی مشخص باشد و به شناخت بهتر مجموعه کمک کند.

به گفته رشنویی، پژوهشگران ایرانی، تجهیزات لازم برای مطالعات غیرمخرب و دانش تخصصی را در اختیار دارند، اما محدودیت اعتبارات باعث شده اولویت اصلی بر حفاظت و مرمت آثار مکشوفه متمرکز شود.

همکاری‌های بین‌المللی

سرپرست پایگاه جهانی چغازنبیل درباره همکاری‌های علمی بین‌المللی نیز گفت: در اوایل دهه ۹۰شمسی همکاری‌هایی با دانشگاه‌های آلمان انجام شد، اما تفاهم‌نامه‌ها تمدید نشد. امکان همکاری با دانشگاه‌هایی از کشورهایی مانند چین و هند وجود دارد و زیرساخت آن نیز فراهم است. این موضوع از طریق وزارتخانه و امور بین‌الملل در حال پیگیری است.

وی در پایان تأکید کرد: میراث فرهنگی باید در سیاست‌گذاری‌های کلان کشور جدی‌تر دیده شود. ما نیاز داریم هم از میراث خود حفاظت کنیم و هم آن را به‌درستی و شایسته به جهان معرفی کنیم

آثار راه‌یافته و هیئت داوران بخش «شعر، موسیقی و نماهنگ» جشنواره میراث‌فرهنگی معرفی شدند

اعضای هیئت داوران و آثار پذیرفته شده بخش «شعر، موسیقی و نماهنگ» چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی معرفی شدند.

به گزارش ستاد خبری جشنواره، در بخش «شعر و ترانه» عبدالرحیم سعیدی‌راد، علیرضا بدیع و اسماعیل امینی، در بخش «موسیقی و سرود» حمیدرضا نوربخش، ابوالفضل صادق‌نژاد و حجت اشراف‌زاده و در بخش «نماهنگ» محسن صفایی‌فرد، محمود محمودی و ایمان رحیم‌پور آثار راه‌یافته به چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی را داوری می‌کنند.

چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی با شعار «ایران ما، میراث ما؛ میراث ما، ایران ما» 26 تا 28 دی ماه 1404 به دبیری مهدی فرجی در استان خوزستان به میزبانی شهر اهواز برگزار می‌شود.

گزارش کامل در ادامه نوشته

فرماندار شادگان در پاسخ به پرسش‌های اختصاصی میراث‌آریا:ثبت جهانی روستای صراخیه در دستور کار؛ شادگان به قطب گردشگری تالابی و ساحلی تبدیل می‌شود.

فرماندار شادگان از احداث جزیره شهر نی با مشارکت بخش خصوصی خبر داد: این جزیره هنوز جای کار زیادی دارد. جزایر دیگری نیز در تالاب وجود دارد که در صورت جذب سرمایه‌گذار می‌توان آن‌ها را به ظرفیت‌های گردشگری تبدیل کرد.

به گزارش خبرنگار میراث آریا یعقوب مقدم، فرماندار شهرستان شادگان، در جریان سفر خبرنگاران رسانه‌های داخلی و خارجی به این شهرستان در آستانه برگزاری چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی خوزستان، با تشریح ظرفیت‌های کم‌نظیر گردشگری شادگان، از برنامه‌های گسترده برای توسعه زیرساخت‌ها و تبدیل این منطقه به یکی از مقاصد مهم گردشگری کشور سخن گفت.

ظرفیت‌های طبیعی و اکولوژیک شادگان؛ از تالاب بین‌المللی تا جزایر بکر

مقدم با اشاره به طبیعت منحصربه‌فرد شادگان گفت: شادگان ظرفیت‌های گسترده‌ای در حوزه گردشگری دارد. تالاب بین‌المللی شادگان، نیزارها، اکوسیستم ویژه و سفرهای کوتاه قایقی به جزایر وسط تالاب، جذابیت‌های کم‌نظیری برای گردشگران ایجاد کرده است. ما در طول سال میزبان گردشگران زیادی هستیم و این حضور در ایام نوروز به اوج می‌رسد.

به گفته او، در نوروز ۱۴۰۴ بیش از ۱۱۳ هزار گردشگر از شادگان بازدید کردند که حدود ۲ هزار نفر از آن‌ها گردشگران خارجی از کشورهایی مانند نروژ، سودان، اسلواکی و اتریش بودند.

بهترین زمان سفر به شادگان

فرماندار شادگان با اشاره به شرایط اقلیمی منطقه توضیح داد: بهترین زمان حضور گردشگران، ماه‌های سرد سال است. اکنون که در دی‌ماه هستیم، هوایی بهاری را تجربه می‌کنیم. در ماه‌های گرم سال، گرما و رطوبت بالا شرایط را سخت می‌کند، اما حتی در همان روزهای گرم هم گردشگران زیادی برای قایق‌سواری به تالاب می‌آیند.

تجربه محبوب گردشگران

مقدم قایق‌سواری را مهم‌ترین تجربه گردشگران دانست و افزود: سفر کوتاه قایقی به جزایر تالاب، تجربه‌ای فراموش‌نشدنی برای گردشگران است. هزینه رفت‌وبرگشت به جزیره امسال حدود ۵۰۰ هزار تومان بود که برای یک خانواده ۴ یا ۵ نفره رقم زیادی محسوب نمی‌شود. بیشتر قایق‌ها صیادی و بومی هستند، اما برنامه داریم قایق‌های استاندارد گردشگری را نیز وارد کنیم.

جزیره شهر نی؛ پروژه‌ای در حال توسعه

فرماندار شادگان از احداث جزیره شهر نی با مشارکت بخش خصوصی خبر داد: این جزیره هنوز جای کار زیادی دارد. جزایر دیگری نیز در تالاب وجود دارد که در صورت جذب سرمایه‌گذار می‌توان آن‌ها را به ظرفیت‌های گردشگری تبدیل کرد. محدودیت محیط‌زیستی اجازه ساخت‌وساز سنگین نمی‌دهد، اما با استفاده از پنل‌های خورشیدی و سازه‌های بومی، امکانات اولیه فراهم شده است.

چالش اقامت در شادگان و برنامه‌های جدید برای ایجاد هتل و بوم‌گردی، موضوعی بود که مقدم به آن پرداخت و گفت: مردم شادگان به مهمان‌نوازی شهره‌اند و هر مسافر غیربومی در کمتر از ۱۰ دقیقه چندین دعوت برای اقامت در خانه‌های مردم دریافت می‌کند. اما با توجه به رشد گردشگری، نیاز به اقامتگاه رسمی ضروری است.

او افزود: در شورای اشتغال شهرستان، ایجاد هتل و مهمانسرا را تصویب کرده‌ایم. چندین اقامتگاه بوم‌گردی در شهر و روستاهای بخش خنافره در حال احداث و تکمیل است و به‌زودی افتتاح خواهند شد. در بخش مرکزی نیز بوم‌گردی‌هایی ایجاد شده که امکان شب‌مانی را فراهم می‌کنند.

سیاست گردشگری شادگان؛ از تالاب تا خلیج فارس

مقدم با اشاره به موقعیت جغرافیایی ویژه شادگان گفت: شادگان بین دو اتوبان اصلی اهواز–آبادان و آبادان–ماهشهر قرار دارد و دسترسی بسیار مناسبی دارد. علاوه بر تالاب، ما ۵۵ کیلومتر مرز آبی با خلیج فارس داریم. اسکله صیادی و تجاری فعال است و برای احداث اسکله گردشگری در ساحل خلیج فارس نیز تصمیم‌گیری شده و عملیات اجرایی آن به‌زودی آغاز می‌شود.

به گفته او، با تکمیل این مجموعه، شادگان هم گردشگری تالابی، هم گردشگری روستایی و هم گردشگری ساحلی را به‌صورت هم‌زمان ارائه خواهد داد.

ثبت جهانی روستای صراخیه و ظرفیت روستاهای تالابی

فرماندار شادگان از برنامه‌ریزی برای ثبت‌ جهانی روستای صراخیه خبر داد: روستای صراخیه به‌عنوان روستای مقصد گردشگری در حال ثبت جهانی است که افتخاری بزرگ برای شهرستان محسوب می‌شود. روستاهای متعدد در محدوده تالاب به‌دلیل مجاورت با این پهنه آبی، ظرفیت‌های بالایی دارند و مردم این روستاها با قایق امرار معاش می‌کنند.

چالش بزرگ شادگان: کمبود آب شیرین

مقدم در بخش پایانی گفت‌وگو به یکی از مهم‌ترین مشکلات شهرستان اشاره کرد و یادآور شد: شادگان با وجود قرار گرفتن میان دو رودخانه بزرگ کشور، از کمبود آب شیرین رنج می‌برد. توسعه بی‌رویه کشت در بالادست رودخانه مارون باعث شده سهم آب شهرستان کاهش یابد. سد مارون برای ۵۰ هزار هکتار طراحی شده، اما سال گذشته بیش از ۱۵۰ هزار هکتار در بالادست کشت شده است. این موضوع تولیدات کشاورزی شادگان را با مشکل جدی مواجه کرده است.

خوزستان، آینه میراث ایران؛ ضرورت هم افزایی تاریخی در آستانه میزبانی بزرگ

حضور کودکان و نوجوانان در بخش‌های مختلف چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی خوزستان در کنار خانواده‌ها و برگزاری جشن‌های خیابانی می‌تواند مسیر پر چالش شادی و نشاط در جامعه را هموار نموده و روزنه‌ای از امید به آینده را در دل‌ها ایجاد نماید.

زاهد مهمدی کرتلایی، نماینده سازمان‌های مردم‌نهاد خوزستان در هیت نظارت استانداری خوزستان در یادداشتی نوشت: ارتقای جایگاه فرهنگی خوزستان، فراتر از نام ها و شعارها، در گروِ روایت درست اصالت آن است.

میزبانی از چهارمین جشنواره بین المللی چند رسانه‌ای میراث‌فرهنگی تنها یک رویداد تقویمی نیست؛ بلکه گشودن دریچه‌ای نوین به سوی گنجینه‌های ملموس و ناملموس سرزمینی است که هر وجب از خاکش، ورق پُر زرق و برقی از تاریخ جهان است. ما اعضای سازمان‌های مردم‌نهاد و فعالان اجتماعی، این رویداد را نه یک میهمانی دولتی، بلکه فرصتی برای باز پس گیری جایگاه واقعی خوزستان در نقشه فرهنگی جهان می‌دانیم.

اکنون که در آستانه برگزاری این جشنواره بزرگ هستیم، باید فراتر از تماشاچی بودن، به فکر بهره‌برداری حداکثری از این اتمسفر باشیم و این رویداد را یک فرصت طلایی برای یک تحول اساسی ببینیم.

تثبیت گردشگری خوزستان

حضور صدها هنرمند، خبرنگار و چهره‌های شاخص ملی و بین‌المللی در خوزستان، بهترین فرصت برای اصلاح روایت‌های نادرست و معرفی چهره واقعی، با فرهنگ و امن‌ِ استان است.

انتقال دانش و تجربه

برگزاری کارگاه‌های تخصصی و نشست‌های جانبی در حاشیه جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی خوزستان، سفره ای از دانش است که جوانان و فعالان اجتماعی و فرهنگی باید بیشترین سهم را از آن برداشت نمایند.

تقویت اقتصاد محلی

از صنایع‌دستی گرفته تا اقامتگاه‌های بوم‌گردی، این جشنواره محرکی برای دیده شدن هنرِ دستِ زنان و مردان این دیار است.

موفقیت این جشنواره تنها در گروِ پنل‌های تخصصی نیست؛ بلکه در انعکاس «تجربه زیسته‌ای» است که میهمانان در خیابان‌ها و سایت‌های تاریخی ما برداشت خواهند نمود.

ایجاد شور و نشاط عمومی

حضور کودکان و نوجوانان در بخش‌های مختلف این جشنواره در کنار خانواده‌ها و برگزاری جشن‌های خیابانی می‌تواند مسیر پر چالش شادی و نشاط در جامعه را هموار نموده و روزنه‌ای از امید به آینده را در دل‌ها ایجاد نماید.

همچنین لازم و ضروری است با اقدامات زیر، شکوه این میزبانی را دوچندان کنیم.

اخلاق میراث بانی

در طول بازدیدها و برنامه‌های میدانی، با رعایت دقیق پروتکل‌های حفاظتی در سایت‌های تاریخی، الگوی «بازدید مسئولانه» را به میهمانان نشان دهیم.

لبخند و آغوش بازِ خوزستان

خونگرمی ما خوزستانی‌ها زبانزد تاریخ است. برخورد گرم و مهمان نوازی، راهنمایی درست گردشگران و به اشتراک گذاشتن قصه های محلی، خاطره ای می سازد که هیچ فیلم و عکسی قادر به خلق آن که با حضور فعال در سالن‌ها و اکرانها، سطح بالای دغدغه مندی و سواد فرهنگی استان را به رخ بکشند.

جشنواره چند رسانه ای میراث‌فرهنگی در خوزستان، آزمونی برای همبستگی ماست. شایسته است به گونه‌ ای عمل کنیم که میهمانان نه تنها با لوح و تندیس، بلکه با قلبی مالامال از عشق به مردم خوزستان و کوله باری از خاطرات خوش، این خاک کهن را ترک کنند. موفقیت این جشنواره، موفقیت تمام مردم با فرهنگ، خون گرم و هنرمند خوزستان است.

انتهای پیام/

ویترین میراث ناملموس دزفول برای خبرنگاران داخلی و خارجی/ پیوند تاریخ، موسیقی و آیین‌های بومی در قلب بافت تاریخی دزفول

مدیر خانه تاریخی قطب با تأکید بر نقش این مجموعه در احیای آیین‌های بومی گفت: هدف ما از آغاز فعالیت، احیای سنن و رسوم قدیمی دزفول و آشنا کردن نسل جوان با آیین‌های اصیل محلی بوده است. خوشبختانه برنامه‌های متنوع فرهنگی با استقبال گسترده شهروندان و هنرمندان روبه‌رو شده و جایگاه این عمارت را در تقویم فرهنگی شهر تثبیت کرده است.

مهدی اکبری، مدیر خانه تاریخی قطب دزفول، هم‌زمان با بازدید خبرنگاران رسانه‌های داخلی و خارجی در آستانه برگزاری چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث فرهنگی خوزستان، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا از تبدیل این بنای ۴۰۰ ساله به یکی از مهم‌ترین مراکز فرهنگی شهر خبر داد.

او با اشاره به مرمت و بازگشایی این خانه تاریخی از دی‌ماه ۱۴۰۲ گفت: عمارت قطب یا خانه قطب رازی پس از احیا و بهسازی اساسی، فعالیت خود را با رویکرد فرهنگی و اجتماعی آغاز کرده و امروز به‌عنوان پاتوق رویدادهای فرهنگی و هنری دزفول شناخته می‌شود.

احیای سنت‌ها و پیوند نسل‌ها

مدیر خانه تاریخی قطب با تأکید بر نقش این مجموعه در احیای آیین‌های بومی افزود: هدف ما از آغاز فعالیت، احیای سنن و رسوم قدیمی دزفول و آشنا کردن نسل جوان با آیین‌های اصیل محلی بوده است. خوشبختانه برنامه‌های متنوع فرهنگی با استقبال گسترده شهروندان و هنرمندان روبه‌رو شده و جایگاه این عمارت را در تقویم فرهنگی شهر تثبیت کرده است.

به گفته او، از زمان بازگشایی تاکنون رویدادهای متعددی در این مجموعه برگزار شده که از جمله آن‌ها می‌توان به اجرای موسیقی سنتی و محلی دزفول، آوازهای فولکلور با حضور خوانندگان مجرب، شب‌های موسیقی دزفولی، آیین‌های سمنوپَزو و حنابندون دزفولی، جشن باران، شب چله، جشن تولد زمستان، استقبال از بهار، شاهنامه‌خوانی، کتابخوانی با حضور نویسندگان دزفولی، شعرخوانی محلی و پذیرایی با غذاهای اصیل دزفولی اشاره کرد.

خانه‌ای با ارزش معماری کم‌نظیر

اکبری درباره ویژگی‌های معماری این بنای تاریخی نیز توضیح داد: خانه قطب رازی که قدمت آن به اواخر دوره صفوی و ابتدای قاجاریه بازمی‌گردد، یکی از نمونه‌های برجسته معماری تاریخی دزفول است. آجرکاری‌های کم‌نظیر، خوون‌چینی‌های ظریف، فضاهای سنتی و شوادون بزرگ این خانه، آن را به آلبومی کامل از سبک‌های معماری دزفول تبدیل کرده است.

جایگاه در بافت تاریخی دزفول

او با اشاره به ظرفیت‌های گردشگری دزفول گفت: این شهر با ۲۸ محله قدیمی و ۲۴۰ هکتار بافت تاریخی، یکی از غنی‌ترین بافت‌های تاریخی جنوب کشور را در خود جای داده است. خانه قطب رازی نیز پس از مرمت، به یکی از زیرساخت‌های مهم گردشگری و فرهنگی شهر تبدیل شده و نمونه‌ای موفق از بهره‌برداری فرهنگی از خانه‌های تاریخی به شمار می‌رود.

قطب؛ مرکز تپنده فرهنگ دزفول

مدیرخانه تاریخی قطب در پایان تأکید کرد: عمارت قطب امروز تنها یک بنای تاریخی نیست؛ بلکه مرکز تپنده فرهنگ، آیین و هنر دزفول است. این خانه با ایجاد فضای تعامل فرهنگی و فراهم کردن بستری برای حضور نسل جوان، نقش مؤثری در پویایی فرهنگی شهر ایفا می‌کند و می‌تواند الگویی برای بازآفرینی دیگر خانه‌های تاریخی دزفول باشد.

روایت دیده‌شدن خوزستان، میان تصویر، واقعیت و مسئولیت روایت

جشنواره‌ی چندرسانه‌ای اگر قرار است اثربخش باشد، باید از خوزستان «مسئله‌مند اما توانمند» تصویر بسازد، استانی که هم چالش دارد و هم ظرفیت، هم رنج دارد و هم ریشه، هم خاطره دارد و هم آینده.

بهنوش بساک کاظمی، قصه‌گو، نویسنده و پژوهشگر در یادداشتی نوشت: در روزهای گذشته، خوزستان میزبان جمعی از خبرنگاران و فعالان رسانه‌های داخلی و خارجی بود که با هدف شناسایی ظرفیت‌های استان برای جشنواره چندرسانه‌ای میراث فرهنگی به این سرزمین سفر کردند، سفری کوتاه، فشرده و پر از تصویر. از رود و نخل و خاک گرفته تا صداهای مردمانش.

بی‌تردید، نفس توجه رسانه‌ای به خوزستان، آن هم در حوزه میراث فرهنگی و گردشگری، اتفاقی مثبت است. خوزستان سال‌هاست بیش از آنکه دیده شود، روایت شده و اغلب هم نه آن‌گونه که هست، بلکه آن‌گونه که ساده‌تر، بحرانی‌تر یا کلیشه‌ای‌تر بوده است. حضور خبرنگاران می‌تواند فرصتی باشد برای بازتعریف این روایت، فرصتی برای نشان‌دادن لایه‌های پنهان، تنوع فرهنگی، زیست بومی و ظرفیت‌های انسانی این استان.

آنچه در این سفرها تولید می‌شود، صرفاً گزارش یا عکس نیست، بلکه تصویر ذهنی از خوزستان است. تصویری که اگر با شناخت عمیق، گفت‌وگو با کنشگران محلی و درک بافت فرهنگی همراه نباشد، ناخواسته به بازتولید همان روایت‌های سطحی منجر می‌شود، روایت‌هایی که یا خوزستان را صرفاً زخمی و محروم نشان می‌دهند، یا فقط به چند نماد تکرارشده بسنده می‌کنند.

به‌عنوان قصه‌گو و کنشگر حوزه فرهنگی و رئیس کمیته گردشگری ورزشی خوزستان، معتقدم که خوزستان بیش از قاب‌های سریع و بازدیدهای شتاب‌زده، به هم‌ نشینی و شنیدن نیاز دارد. خبرنگار اگر قرار است روایت‌گر باشد، باید مجال لمس زیست روزمره مردم، گفت‌وگو با هنرمندان بومی، زنان کنشگر، جوانان خلاق و فعالان گردشگری محلی را داشته باشد، نه فقط عبور از مسیرهای از پیش‌طراحی‌شده.

روی صحبت من نه به اصل حضور، بلکه به شیوه روایت است. جشنواره‌ی چندرسانه‌ای اگر قرار است اثربخش باشد، باید از خوزستان «مسئله‌مند اما توانمند» تصویر بسازد، استانی که هم چالش دارد و هم ظرفیت، هم رنج دارد و هم ریشه، هم خاطره دارد و هم آینده.

امید است آنچه از این سفرها منتشر می‌شود، نه صرفاً گزارشی گذرا، بلکه روایتی مسئولانه باشد، روایتی که خوزستان را نه فقط برای دیده‌شدن در جشنواره‌ها، بلکه برای زیستن، فهمیده‌شدن و سرمایه‌گذاری فرهنگی معرفی کند.

خوزستان، بیش از آنکه سوژه باشد، صاحب روایت است

بازدید خبرنگاران داخلی و خارجی از آرامگاه یعقوب لیث در آستانه چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی خوزستان/ حضور خبرنگاران، بازشناسی میراث جندی‌شاپور را شتاب می‌دهد

رئیس پایگاه ملی گندی‌شاپور، حضور خبرنگاران در استان خوزستان را «بسیار ارزشمند» توصیف کرد و گفت: تا زمانی که فعالیت‌های ما بازتاب رسانه‌ای پیدا نکند، بخش مهمی از تلاش‌ها دیده نمی‌شود. حضور خبرنگاران داخلی و خارجی باعث می‌شود مردم، گردشگران و علاقه‌مندان بتوانند برای سفر و بازدید برنامه‌ریزی کنند. ما همیشه مفتخریم که میزبان اصحاب رسانه باشیم و از قلم شیوا و رسای آن‌ها بهره ببریم.

یعقوب زلقی، رئیس پایگاه ملی گندی‌شاپور، روز جمعه ۵ دی ماه، در گفت‌وگو با میراث‌آریا، حضور خبرنگاران را «بسیار ارزشمند» توصیف کرد و گفت: تا زمانی که فعالیت‌های ما بازتاب رسانه‌ای پیدا نکند، بخش مهمی از تلاش‌ها دیده نمی‌شود. حضور خبرنگاران داخلی و خارجی باعث می‌شود مردم، گردشگران و علاقه‌مندان بتوانند برای سفر و بازدید برنامه‌ریزی کنند. ما همیشه مفتخریم که میزبان اصحاب رسانه باشیم و از قلم شیوا و رسای آن‌ها بهره ببریم.

بازدید گسترده و ثبت تصویری آثار تاریخی

زلقی با اشاره به حضور خبرنگاران شاخص از نقاط مختلف کشور، به‌ویژه تهران، افزود: این بازدیدها همراه با ثبت عکس، تصویر و انجام مصاحبه‌های متعدد بوده و قطعاً بازتاب آن‌ها می‌تواند نقش مهمی در معرفی هرچه بیشتر آثار ارزشمند گندی‌شاپور و آرامگاه یعقوب لیث داشته باشد.

او تأکید کرد پایگاه ملی جندی‌شاپور آماده است هرگونه اطلاعات، نقشه، عکس و داده‌های تکمیلی را برای تولید گزارش‌های دقیق در اختیار خبرنگاران قرار دهد.

پیشرفت‌های زیرساختی در محوطه گندی‌شاپور

رئیس پایگاه ملی گندی‌شاپور در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات انجام‌شده در حوزه زیرساخت گردشگری اشاره کرد و گفت: در یک سال گذشته کارهای بزرگی در حوزه فضای سبز، مبلمان محیطی، نورپردازی، ایجاد برج نوری، تقویت روشنایی، توسعه پارکینگ و بهبود پیاده‌راه‌ها انجام شده است. این اقدامات باعث افزایش رضایت گردشگران شده است.

او همچنین از تکمیل پروژه‌های مرمتی در بخش میراث فرهنگی، اجرای طرح‌های زیر ساختی، و توسعه آموزش‌های صنایع‌دستی به‌ویژه برای بانوان خبر داد و افزود: نمایشگاه‌های نوروزگاه و رویدادهای مشابه با استقبال گسترده مردم روبه‌رو شده‌اند و این نشان می‌دهد که زیرساخت‌ها اثرگذار بوده‌اند.

زلقی علام کرد دو پروژه جدید در حوزه تقویت دوربین‌های نظارتی و بهبود منظر ورودی محوطه تا پیش از نوروز به بهره‌برداری می‌رسد.

آرامگاه یعقوب لیث صفاری در نزدیکی شهر باستانی گندی‌شاپور و در روستای اسلام‌آباد دزفول قرار دارد. این بنا با گنبد مخروطی و دندانه‌دار، از دوره سلجوقی تا قاجار دستخوش تغییرات بوده و به شماره ۲۵۵۰ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. یعقوب لیث، بنیان‌گذار سلسله صفاریان، از چهره‌های مهم تاریخ ایران و احیاگر زبان فارسی پس از اسلام شناخته می‌شود.

محوطه گندی‌شاپور نیز یکی از مهم‌ترین مراکز علمی جهان باستان بوده است؛ شهری که دانشگاه و بیمارستان آن در دوره ساسانی شهرت جهانی داشت.

نقش و تأثیر حضور خبرنگاران در چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی خوزستان

دیپلماسی فرهنگی در میدان عمل / خوزستان میزبان رسانه‌های ملی و جهانی

برگزاری چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی خوزستان در هفته پایانی دی‌ماه، تنها یک رویداد فرهنگی نیست؛ بلکه یک فرصت راهبردی برای بازتعریف تصویر خوزستان در سطح ملی و جهانی است.

میراث‌آریا_ حضور خبرنگاران خارجی و ملی، خوزستان را وارد یک شبکه ارتباطی گسترده می‌کند. این شبکه می‌تواند مسیر همکاری‌های رسانه‌ای آینده را باز کند و زمینه تولید مستندهای بلند و گزارش‌های تحقیقی را فراهم کرده، هنرمندان و صنعتگران محلی را به رسانه‌های جهانی متصل کند و ظرفیت‌های گردشگری را در پلتفرم‌های بین‌المللی فراهم بیاورد. این نوع دیپلماسی فرهنگی، سرمایه‌ای است که ارزش آن در بلندمدت آشکار می‌شود.

حضور بیش از ۴۰ خبرنگار، عکاس، مستندساز و تولیدکننده محتوای حرفه‌ای از رسانه‌های معتبر، ظرفیت بی‌سابقه‌ای برای روایت دوباره خوزستان فراهم می‌کند؛ روایتی که می‌تواند بر آینده گردشگری، صنایع‌دستی، اقتصاد محلی و حتی هویت فرهنگی استان اثر بگذارد.

این حضور رسانه‌ای، اگر با برنامه‌ریزی دقیق و مشارکت فعال جامعه محلی همراه شود، می‌تواند به نقطه عطفی در معرفی ظرفیت‌های خوزستان تبدیل شود.

بازتعریف تصویر خوزستان در رسانه‌های ملی و جهانی

سال‌هاست که تصویر خوزستان در رسانه‌ها بیشتر تحت‌تأثیر مسائل اقتصادی، زیست‌محیطی یا سیاسی قرار گرفته است. جشنواره چندرسانه‌ای فرصتی است تا خبرنگاران با مشاهده مستقیم، از دریچه‌ای دیگر، نگاهی متفاوت به میراث جهانی شوش، چغازنبیل و سازهای آبی شوشتر، جنگل‌ها و چشم‌اندازهای طبیعی، آیین‌ها و موسیقی‌های بومی، صنایع‌دستی اصیل مانند حصیربافی، گلیم‌بافی، میناکاری صبی، احرامی‌بافی، کپوبافی، بوریا بافی، دست بافته‌های عشایری، روستاهای گردشگری و جوامع محلی فعال، داشته باشند و روایتی تازه و واقعی از خوزستان ارائه دهند؛ روایتی که بر فرهنگ، تاریخ، هنر و زندگی مردم استوار است. این تغییر روایت، اثرات بلندمدت دارد و می‌تواند جایگاه خوزستان را در نقشه گردشگری فرهنگی منطقه ارتقا دهد.

گزارش کامل در ادامه نوشته