رسانه تخصصی گردشگری و فرهنگی خوزستان

طراح گرافیک، مدیر هنری و ناشر شناخته‌شده کشور در گفت‌وگو با میراث‌آریا:

طراحی با جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی گره می‌خورد/ دور از سرزمین مادری اصالتم را از دست می‌دهم

ناشر و مدیرمسئول نشریه «نشان» با اشاره به علاقه‌اش به کتاب و رسانه‌های کاغذی گفت: گرمای کاغذ از طبیعت می‌آید و صمیمیت دارد. مزاج کاغذ گرم و آرامش‌بخش است.

ساعد مشکی، طراح گرافیک، مدیر هنری و ناشر شناخته‌شده کشور، در گفت‌وگو با میراث‌آریا، با تأکید بر اینکه «دیزاین یعنی حل مسئله»، اظهار کرد: در هر سفارش، خودم را شریک سفارش‌دهنده می‌دانم. موفقیت او موفقیت من است. شرافت حرفه‌ای یعنی نهایت تلاش برای ارائه بهترین.

او دوران نمایشگاه‌ها و جوایز را «پایان‌یافته» دانست و افزود: جایزه محصول دوران تک‌نفره‌هاست. دیزاین وقتی ارزشمند است که در زندگی روزمره جاری باشد. پوسترهای ما جایزه گرفته‌اند، اما در ایران حتی یک مکان برای نصب پوستر وجود ندارد؛ یعنی این آثار در زندگی مردم نقشی نداشته‌اند.

این ناشر و مدیرمسئول نشریه «نشان» با اشاره به علاقه‌اش به کتاب و رسانه‌های کاغذی گفت: گرمای کاغذ از طبیعت می‌آید و صمیمیت دارد. مزاج کاغذ گرم و آرامش‌بخش است.

او از انتشار دوباره نشریه «نشان» با فرمت و محتوایی تازه خبر داد و تأکید کرد نشر مشکی امروز بر تولید کتاب‌های تخصصی در حوزه دیزاین متمرکز است.

مشکی درباره مهاجرت هنرمندان گفت: تا از وطنم بیرونم نکنند می‌مانم. دور از سرزمین مادری اصالتم را از دست می‌دهم و احساس بی‌هویتی می‌کنم. من در این سرزمین می‌فهمم و زنده‌ام.

مشکی که سابقه همکاری‌های متعدد فرهنگی و هنری در خوزستان دارد، در سفر اخیر خود به اهواز و در دیداری که در «کافه رَس» و «کتاب‌شهر اهواز» انجام شد، درباره پیوند عاطفی و حرفه‌ای‌اش با این خطه سخن گفت.

این طراح گرافیک برجسته با اشاره به جایگاه تاریخی و فرهنگی خوزستان اظهار کرد: خوزستان بخشی بسیار مهم از تاریخ سرزمین مادری من است. نوستالژی و اصالتی دارد که آدم را جذب می‌کند و بعد از یک بار آمدن، احساس دین به آن داری. بی‌ریایی و صداقت مردم خوزستان آدم را نمک‌گیر می‌کند.

او با تأکید بر ظرفیت‌های بی‌بدیل این استان در حوزه میراث فرهنگی افزود: کافی‌ست یک جست‌وجوی ساده درباره آثار باستانی خوزستان انجام دهید تا به عظمت دارایی‌های این منطقه پی ببرید. اگر این سرزمین نفت نداشت، شاید مسئولان بیشتر قدر این گنجینه‌ها را می‌دانستند.

مشکی که در دوره مدیریت همایون قنواتی طراحی داخلی موزه هنرهای معاصر اهواز را برعهده داشته، تعطیلی این مجموعه را «غصه‌ای پرقصه» توصیف کرد و گفت: ساختمان موزه شباهتی به آنچه معمار طراحی کرده ندارد و نگهداری آن غمناک است. گویی برخی تصمیم‌گیرندگان با ماهیت چنین مراکز فرهنگی مخالفند و اگر نتوانند جلوی ساختشان را بگیرند، بعد از ساخت آن‌ها را به ابتذال و نابودی می‌کشانند.

او همچنین پیشنهاد کرد به‌جای تمرکز صرف بر یک موزه بزرگ، ایجاد چند مرکز کوچک فرهنگی برای تربیت نوجوانان مستعد در نقاط مختلف اهواز می‌تواند اثربخش‌تر باشد.

گزازش :مجتبی گهستونی

آثار راه‌یافته و هیئت داوران بخش «فیلم کوتاه و نیمه‌بلند داستانی» جشنواره میراث‌فرهنگی معرفی شدند

اعضای هیئت داوران و آثار پذیرفته شده بخش «فیلم کوتاه و نیمه‌بلند داستانی» چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی معرفی شدند.

به گزارش ستاد خبری جشنواره، در بخش «فیلم کوتاه و نیمه‌بلند داستانی» چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی مرجان اشرفی‌زاده، آرش رصافی و نیما عباس‌پور داوری آثار را بر عهده دارند.

مدیریت بخش «فیلم و سینما» چهارمین دوره جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی را محمدمهدی حیدریان بر عهده دارد.

آثار راه‌یافته به بخش «فیلم کوتاه و نیمه‌بلند داستانی» عبارتند از:
۱. آغباش / صمد قربان‌زاده
۲. ارادت / کسرا قنبری
۳. امرتات / متین کاویانی آوید
۴. برای او / سید مرتضی سبزقبا
۵. برهوت / امیرعلی صراف
۶. بنت الشلبیه / سارو حیدری
۷. بهش میگن منمنداس / محمد معتمد
۸. بهیگ / مسلم فدایی
۹. پیام بر / احسان عابدنیا
۱۰. تایماز / رسول یعقوبی
۱۱. تبر / مهدی گنجی و مجید پورصادقی حقیقت
۱۲. جاتوگ / لادن حاجی‌پور
۱۳. جشن هنر / علی توکلی
۱۴. جنگل / محمدرضا مرادی
۱۵. چولیبولی / مانا پاک‌سرشت
۱۶. خوش خط / بهنام اسدالهی
۱۷. دار / محمد مقیم‌پور بیژنی
۱۸. دفتر شصت برگ / پیام میرتبریزیان
۱۹. دوتوک / حدیث جان‌بزرگی
۲۰. سر / علی رضایی‌کیا
۲۱. سرود کلنل / سجاد مشتاق
۲۲. سریشوک / صمد قربانزاده
۲۳. سلامون / کمیل ارجمندی
۲۴. سهمی از یک قبر / اشکان چاوشی
۲۵. سینما ایران: یک عاشقانه سیاسی / علیرضا شمالی
۲۶. شبیه‌خوان / رامین امیری‌فرد
۲۷. فادیا / مهتاب شیخ‌انصاری
۲۸. فریز / امیر رویینی
۲۹. قاب / محمد برزویی
۳۰. قایق کاغذی / سامان علی‌نژادیان
۳۱. کاپیتان تورس / حسین جمشیدی
۳۲. کفچلیز / شیوا بافهم
۳۳. مرثیه / فاطمه سادات جوادی
۳۴. مرچی (امروز) / هما متین‌فر
۳۵. مسیر یک سرخ / اصغر بشارتی
۳۶. نزدیکتر / محمدرضا اربابی
۳۷. ورزیگر / مصطفی مهربان
۳۸. هفت وادی / عماد سلمانیان

چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی با شعار «ایران ما، میراث ما؛ میراث ما، ایران ما» ۲۶ تا ۲۸ دی ماه ۱۴۰۴ به دبیری مهدی فرجی در استان خوزستان به میزبانی شهر اهواز برگزار می‌شود

گزارش میدانی از معماری باستانی در خوزستان که به نام « عراق » در فهرست جهانی یونسکو ثبت شد

مُضیف؛ آغوش گشوده قبیله از عصر سومر تا امروز

در پهنه‌ دشت‌های جنوب، جایی که نِی و بوریا از قلب تالاب بین‌المللی «هورالعظیم» و «هورالهویزه» قد می‌کشند، سازه‌ای بنا می‌شود که بیش از آنکه یک ساختمان باشد، یک فرهنگ است. «مُضیف»؛ واژه‌ای که از ضیافت می‌آید و ریشه در سخاوت مردمی از دوره «سومری‌ها» تا به امروز دارد که خانه‌شان را از بندبندِ نِی‌های هور می‌بافند. نکته کلیدی در ساخت این بنا، انتخاب هوشمندانه مصالح است؛ معماران بومی تنها از نی تالاب‌های آب شیرین برای تهیه مضیف استفاده می‌کنند، چرا که این نی‌ها انعطاف و ماندگاری لازم را برای خلق آن قوس‌های باشکوه دارند؛ اما نی‌های تالاب شور شادگان برای چنین معماری مناسب نیست. مضیف، تنها بنای جهان است که «در» ندارد؛ معماری نجیبی که امروزه رو به قبله ساخته می‌شود (اگرچه پیش از اسلام رو به مسیرهای پرتردد بنا می‌شد) تا آغوشش همیشه و تحت هر شرایطی به روی میهمان باز باشد.

از غبار فراموشی تا تولد دوباره
سال‌ها بود که مضیف در خوزستان به خاطره‌ها پیوسته بود. آخرین بازماندگان این سازه‌های باشکوه در شعله‌های هشت سال دفاع مقدس سوختند و از میان رفتند. تا ۲۲ سال پیش، تنها یک مضیف در شادگان باقی مانده بود و این هنر اصیل در آستانه انقراض قرار داشت، اما ورق زمانی برگشت که در سال 1384، فرزندانِ «شیخِ حیدری» در روستای بردیه سوسنگرد، تصمیمی بزرگ گرفتند. آنها برای پدرشان که بزرگ قبیله بود، مضیفی بنا کردند تا مکانی برای رتق و فتق امور قوم و میهمان‌نوازی باشد.
اینجا کسی غریبه نیست
«علی حیدری»، معلم دغدغه‌مند سوسنگردی که حالا خود یکی از پیشگامان گردشگری استان است، داستان چگونگی ساخت اولین مضیف را بعد از دو دهه، در جمع خبرنگارانی که از تهران آمده و میهمان مضیف «حاج عبدالله» بودند، روایت می‌کند. او می‌گوید:«مضیف قدم هر میهمانی را گرامی می‌دارد.» در فرهنگ مضیف، غریبه و آشنا ندارد؛ میهمان غریبه تا سه روز می‌تواند در مضیف استراحت کند و تا پیش از اتمام این سه روز هیچ‌کس از او نام و نشانی نمی‌پرسد.
حیدری می‌گوید:«ما امروز در مکانی نشسته‌ایم که شاید یکی از قدیمی‌ترین فرم‌های سکونت بشری باشد؛ سازه‌ای که ریشه‌اش به تمدن سومر گره خورده است.» وی توضیح می‌دهد که چرا این معماری منحصر به جنوب غرب خوزستان است:«طبیعت، معمار اصلی این سرزمین بوده است. وجود سه تالاب بزرگ از جمله هورالعظیم، هورالهویزه و شادگان، مصالحی را در دسترس مردم گذاشت که با اقلیم‌شان سازگار بود. الیاف طبیعی و نِی، تنها دارایی مردم بود و آنها با همین دست‌ تنگ، چنان شکوهی آفریدند که مضیف نام گرفت.»
او با یادآوری خاطرات سال ۱۳۸۴ می‌گوید:«اولین مضیف جدید را در همان سال در روستای بردیه برپا کردیم. آن زمان اگر در اینترنت واژه مُضیف را جست‌و‌جو می‌کردید، موتورهای جست‌و‌جو به اشتباه شما را به سمت تصاویر میهمانداران هواپیما می‌بردند! هیچ‌کس شناختی از این سازه نداشت، اما امروز به همت فعالان و خبرنگاران، بیش از ۱۰۰ مضیف فعال در سراسر کشور داریم.» حیدری با تأکید بر کلمه «حرمت» می‌گوید:«قداست مضیف به حرمت میهمانی است که در آن پا می‌گذارد؛ مضیف حرمت دارد و این بزرگ‌ترین میراثی است که باید به نسل‌های بعد منتقل کنیم.»

اینجا هیچ طبقه بندی نیست

حیدری از «جادوی اعداد فرد» در معماری مضیف می‌گوید:«در علم معماری ثابت شده که ستون‌های فرد، استحکام و روشنایی بیشتری به فضا می‌بخشند.» او بر نبود طبقات اجتماعی تأکید دارد:«در مضیف هیچ طبقه‌بندی‌ای نداریم. آن کسی که در انتهای مجلس نشسته با آن که در صدر است، با هم برابرند. این برابری در خودپذیرایی نیز تجلی می‌یابد؛ همیشه بساط چای و قهوه در دل صندوقچه‌ای مهیاست. در قلب مضیف، اجاقی (گودال آتش) برای گرم نگه داشتن دله‌ها تعبیه شده و در بیرون، شب‌ها باید شعله‌ای روشن که دود دارد باشد تا از دوردست‌ها، مسافران را به سوی این مضیف امن فراخواند.»
وی به افتخار ثبت داستان مضیف در سال ۲۰۱۶ در کتاب «داستان‌های گردشگری» سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) اشاره می‌کند و از گسترش این سازه در نهادهای رسمی می‌گوید؛ از مضیف‌های عظیمی که با ۱۳ ستون و طول ۲۳ متر برای منطقه آزاد اروند ساخته شد تا مضیفی که برای فرمانداری شوش تأسیس شده است.

گزارش کامل در ادامه نوشته

میرجلال‌الدین کزازی، استاد ادبیات فارسی و شاهنامه‌پژوه، در گفت‌وگو با میراث‌آریا:

«یعقوب لیث» دومین پاسدار بزرگ زبان پارسی است/ زبان پارسی میراث همه تیره‌های ایرانی است/ مرگ هر واژه، سوگی برای فرهنگ ایرانی

استاد برجسته ادبیات فارسی درباره اهمیت حفظ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی گفت: اگر واژه‌ای از یکی از زبان‌های ایرانی بمیرد، ایرانیِ جان‌آگاه باید به سوگ بنشیند. با مرگ هر واژه، گنجینه‌ای بی‌جانشین از میان می‌رود.

میرجلال‌الدین کزازی، شاعر، شاهنامه‌پژوه و استاد برجسته ادبیات فارسی، یعقوب لیث» در گفت‌وگو با میراث آریا، درباره نسبت ملی‌گرایی و توجه به اقوام ایرانی گفت: اندیشیدن به ایران و اندیشیدن به تیره‌های ایرانی نه تنها ناساز نیست، بلکه سخت به یکدیگر وابسته‌اند. ایران سرزمین همه تیره‌هاست؛ کرد، لر، گیلک، بلوچ، مازنی، تات و خوزی

او زبان فارسی را «بنگاه هم‌بهری» نامید و افزود: زبان فارسی از همه تیره‌ها بهره برده است و هرگونه فراموشی یا از دست رفتن واژه‌ای، گنجینه‌ای بی‌جانشین را از فرهنگ ایرانی می‌رباید.

این استاد برجسته ادبیات فارسی، شاهنامه را «نامه منش و فرهنگ ایرانی» دانست و تاکید کرد: شاهنامه، همه جای آن خوش است، حتی اگر در چشم دیگری ناخوش بیفتد.

کزازی درباره جایگاه یعقوب لیث‌صفاری در پاسداری از زبان فارسی تصریح کرد: بی‌گمان یعقوب دومین مرد بزرگ پس از فردوسی در پاسداری از زبان پارسی است. او هنگامی که ستایشی عربی درباره خود شنید، گفت: آنچه را من اندر نیابم چرا باید گفت؟ از آن پس زبان دربار او پارسی شد.

گزارش کامل در ادامه نوشته

کامیار عبدی، باستان‌شناس به میراث‌آریا پاسخ می‌دهد

«عیلام» چگونه از پیوند کوه و دشت به یک قدرت بزرگ باستانی بدل شد؟/ آیا «عیلام» در ۶۴۶ پیش از میلاد پایان یافت یا در دل هخامنشیان تداوم پیدا کرد؟

کامیار عبدی، باستان‌شناس، با ترسیم تصویری از خاستگاه، ساختار و تداوم حکومت عیلام، این تمدن کهن را اتحادیه‌ای قومی–سیاسی می‌داند که از هم‌افزایی دشت حاصلخیز شوشان و ارتفاعات زاگرس زاده شد؛ حکومتی که از هزاره چهارم پیش از میلاد شکل گرفت، قرن‌ها در تعامل و تقابل با بین‌النهرین زیست و حتی پس از فروپاشی سیاسی، ردپای فرهنگی، زبانی و هویتی آن تا دوران اسلامی نیز قابل پیگیری است.

کامیار عبدی، باستان‌شناس، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا، با تشریح جایگاه عیلام در تاریخ ایران باستان اظهار کرد: عیلام را باید یکی از قدرت‌های بزرگ خاور نزدیک دانست که نه بر پایه یک قوم واحد، بلکه به‌مثابه یک اتحادیه قومی از مردمانی شکل گرفت که در دشت شوشان در شمال استان خوزستان و مناطق کوهستانی شرق آن، از کهگیلویه و بویراحمد تا فارس، پراکنده بودند.

وی با اشاره به ابهام‌های تاریخی درباره چگونگی شکل‌گیری این حکومت افزود: نحوه دقیق پیدایش حکومت عیلام برای ما روشن نیست، اما شواهد باستان‌شناختی نشان می‌دهد که ریشه‌های آن به تحولات پیش‌ازتاریخی بازمی‌گردد؛ تحولاتی که مراحل آن را در محوطه‌هایی مانند چغامیش، شوش و احتمالاً چغازَفلا می‌بینیم و سپس در تَلِه باکن و تَلِه ملیان فارس ادامه پیدا می‌کند.

عبدی تاکید کرد: به نظر می‌رسد مردمانی که در این محوطه‌ها می‌زیستند، از نظر قومی و زبانی با یکدیگر خویشاوند بوده‌اند و همین پیوندهای هویتی، زمینه‌ساز شکل‌گیری ارتباطات اقتصادی و در نهایت یک نظام اداری و سیاسی مشترک شده است.

گزارش کامل در ادامه نوشته

۲۴۴ هکتار میراث زنده در دزفول/ لزوم رعایت ضوابط بافت تاریخی در ساخت‌وسازها

رئیس میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی دزفول با اشاره به گستردگی بافت تاریخی این شهر گفت: آمار خانه‌های تاریخی به دلیل پایش روزانه مدام در حال تغییر است، اما آنچه اهمیت دارد زنده ماندن نبض بافت است؛ نبضی که با مرمت، خاطره، آیین و حضور مردم همچنان می‌تپد.

به‌گزارش میراث‌آریا، حمیدرضا خادم با اشاره به وسعت بافت تاریخی این شهر اظهار کرد: در دزفول حدود ۲۴۴ هکتار بافت تاریخی داریم. تعدادی از خانه‌ها در گذر زمان تخریب شده‌اند و برخی نیز در دوره جنگ ساخته شده‌اند. بسیاری از خانه‌های موجود در بافت دستخوش تغییرات شده‌اند و بخشی از آن‌ها توسط مالکان‌شان مرمت شده‌اند.

رئیس میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی دزفول افزود: تاکنون ۸۱ خانه در بافت تاریخی دزفول ثبت‌ملی شده‌اند، اما تعداد خانه‌ها بسیار بیشتر از این رقم است و به دلیل پایش روزانه، امکان ارائه آمار صددرصدی وجود ندارد؛ چرا که وضعیت خانه‌ها به صورت مداوم در حال تغییر است، مثلاً مشخص می‌شود چه تعداد از آن‌ها همچنان سرپا هستند.

مرمت‌های در حال تغییر و الحاق به عمارت قطب

او ادامه داد: بخشی از خانه‌هایی که در حال مرمت هستند، در قالب طرح الحاق به عمارت قطب در بافت تاریخی دزفول تعریف شده‌اند. به همین دلیل، آمار خانه‌های مرمتی همواره دستخوش تغییر می‌شود.

ثبت جهانی؛ از کپو تا پامنار

خادم درباره پرونده‌های ثبت جهانی این شهرستان گفت: دزفول به عنوان شهر جهانی صنایع‌دستی در رشته کپوبافی در یونسکو به ثبت رسیده و در حال حاضر نیز به دنبال ثبت جهانی روستای پامنار به‌عنوان یک هدف گردشگری هستیم که خارج از محدوده شهری قرار دارد.

او اضافه کرد: در حوزه صنایع‌دستی دزفول علاوه بر کپوبافی رشته‌های فاخری همچون خراطی نیز وجود دارد که نیازمند این هستند تا به واسطه رویدادهای مختلف به جهانیان معرفی شوند.

اولویت میراث فرهنگی؛ خانه‌های ثبت ملی

رئیس میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی دزفول درباره اولویت‌های این اداره توضیح داد: اولویت نخست ما حفظ خانه‌های ثبت ملی است و پس از آن خانه‌هایی که دارای ارزش تاریخی هستند. در مورد خانه‌های ثبت ملی، خود میراث‌فرهنگی ورود مستقیم دارد و برای خانه‌های دارای ارزش تاریخی که ثبت نشده‌اند، از راه سرمایه‌گذاران یا تشویق مالکان اقدام می‌کنیم.

او با تأکید بر حضور مستمر در بافت تاریخی گفت: ما عملاً شبانه‌روز در بافت حضور داریم و مالکان را به مرمت و حفظ خانه‌ها تشویق می‌کنیم. وقتی مشوق‌ها وجود نداشته باشد و مردم با ارزش قدمت خانه‌ها آشنا نشوند، بعضاً می‌گویند بهتر است خانه را تخریب کنیم و چند طبقه بسازیم.

عمارت قطب؛ قلب تپنده بافت

خادم با اشاره به نقش اجتماعی بناهای تاریخی گفت: امروز کسی دلش نمی‌آید عمارت قطب را تخریب کند. این خانه زنده است، سرشار از خاطره؛ مردم دوستش دارند، در آن جشن می‌گیرند، مولودی‌خوانی و مرثیه‌خوانی برگزار می‌شود.

او افزود: وقتی چنین فضاهایی در بافت فعال باشند، نبض بافت تندتر می‌زند و تا زمانی که این نبض‌ها به هم متصل باشند، قلب بافت تاریخی زنده می‌ماند.

ضوابط ساخت‌وساز؛ عین به عین گذشته

رئیس میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی دزفول درباره محدودیت‌های ساخت‌وساز در بافت تاریخی گفت: در این محدوده محدودیت ارتفاع وجود دارد و مالکان نمی‌توانند بیش از ضوابط تعیین‌شده بسازند؛ ارتفاع ساختمان باید مطابق کد ارتفاعی و حتی براساس نقشه‌های سال ۱۳۳۵ باشد؛ اگر بنا یک‌طبقه بوده، همان یک‌طبقه باقی بماند و اگر حیاط‌دار بوده، همان الگو حفظ شود.

او تأکید کرد: نما باید سنتی و با مصالح سنتی تعریف‌شده باشد و الحاقاتی مانند سرکش، شاب (سایه‌بان) و موارد مشابه ممنوع است؛ حتی اگر دیوار جدید باشد، باید به سبک قدیم اجرا شود.

حمایت مشروط؛ کاربری مهم است

خادم درباره حمایت‌ها نیز گفت: حمایت ما مالی مستقیم نیست؛ اما اگر خانه کاربری اقامتی، خدماتی، پذیرایی یا فرهنگی داشته باشد و منجر به ایجاد اشتغال شود، حمایت می‌کنیم. اما اگر صرفاً برای سکونت شخصی بازسازی شود، کمک مالی تعلق نمی‌گیرد.

تحول دو ساله در بافت تاریخی

او در پایان خاطرنشان کرد: در دو سال گذشته واقعاً یک تحول در بافت تاریخی دزفول ایجاد شده و استقبال مردم از مرمت و احیای خانه‌ها به‌وضوح افزایش یافته است.

جواد خراسانی/میراث آریا

به مناسبت ۱۵ دی سالروز ثبت ملی پل ساسانی دزفول ۱۷۶۳ سال ایستادگی پل ساسانی در قلب دزفول

پل ساسانی دزفول هر روز پیش از آن‌ که شهر کاملاً بیدار شود، بر بستر رود دز ایستاده است. سازه‌ای که قرن‌ها رفت‌وآمد، صدا و زندگی را در خود ثبت کرده و هنوز بخشی از جریان روزمره شهر است. این پل نه یادگاری خاموش، بلکه نمادی زنده از تاریخ و هویت دزفول به شمار می‌رود.

به گزارش خبرگزاری فارس، دزفول، پل ساسانی یکی از معدود سازه‌هایی است که مرز میان گذشته و امروز را از میان برداشته است. پلی که نه‌ تنها کارکرد ارتباطی خود را حفظ کرده، بلکه به یکی از نشانه‌های شاخص شهر بدل شده و حضور آن در فرهنگ و زندگی مردم، پیوندی عاطفی و هویتی ایجاد کرده است.

در امتداد این گذر تاریخی، نشانه‌های مهندسی باستانی با وضوحی کم‌نظیر خودنمایی می‌کنند. طاق‌ها با نظمی دقیق برپا شده‌اند و پایه‌ها با مصالحی شکل گرفته‌اند که قرن‌ها سیلاب و فرسایش را تاب آورده‌اند. همگی حاصل دانشی است که دوام و پایداری را به‌خوبی می‌شناخت.

پل ساسانی دزفول با طولی حدود ۳۸۶ متر، ارتفاعی نزدیک به ۱۵ متر و بیش‌ از ۱۴ قوس آجری، شرق و غرب شهر دزفول را به هم متصل می‌کند. این ابعاد صرفاً ارقام فنی نیستند، بلکه نشان‌دهنده مقیاسی‌اند که سازندگان پل برای مهار رود و پاسخ به نیازهای ارتباطی منطقه در نظر گرفته بودند.قرار گرفتن پل در مسیر ارتباطی جندی‌شاپور به شوش، آن را به شریان حیاتی منطقه بدل کرده بود. مسیری که علم، قدرت و تجارت از آن عبور می‌کرد. پلی که جریان رود را سامان داد، بدون آن‌که حیات پیرامون خود را مختل کند.

روایتی از اقتدار و اسارت

ساخت این پل به دستور شاپور اول ساسانی و پس از شکست سپاه روم در سال ۲۶۳ میلادی انجام شد. زمانی که والریانوس، امپراتور روم، به اسارت درآمد و موازنه قدرت در منطقه دگرگون شد. در همین چارچوب تاریخی، اسیران رومی در ساخت پل به کار گرفته شدند و نتیجه، سازه‌ای شد که تلفیقی از دانش فنی و اراده سیاسی بود.پل ساسانی دزفول از همان ابتدا فراتر از یک پروژه عمرانی تعریف می‌شد. نمادی عینی از دانش و توان مهندسی مردمی که توانایی مهار طبیعت، سازمان‌دهی فضا و اجرای طرح‌های ماندگار را در مقیاسی بزرگ داشتند.

آنچه پل ساسانی دزفول را ممتاز می‌کند، تنها قدمت آن نیست، بلکه تداوم حیات آن است. پلی که از ابتدای ساخت تاکنون پابرجا مانده و به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین پل‌های استوار جهان شناخته می‌شود.

حضور پر معنا در زندگی مردم

پل ساسانی دزفول همچنان نقش ارتباطی و نمادین خود را حفظ کرده و به‌عنوان یکی از شاخص‌ترین نشانه‌های شهر در فرهنگ و زیست روزمره مردم جریان دارد. این پل از جنبه‌های گوناگون اهمیت دارد. نماد اقتدار ایرانیان، نمونه‌ای از بهره‌گیری هوشمندانه از نیروی انسانی، شاهدی بر ماندگاری تاریخی، جلوه‌ای از مهندسی باستانی و ظرفیتی مهم برای گردشگری فرهنگی در این منطقه است.

پیشینه این پل، پیشینه پیوند انسان، دانش و زمان است. سازه‌ای که قرن‌ها پیش بنا شد اما هنوز در فرهنگ، حافظه و زندگی مردم دزفول حضور دارد و معنا تولید می‌کند. با این همه، پل ساسانی دزفول بیش از آنچه امروز می‌بیند، شایسته توجه است. توجهی که در حفاظت، معرفی و تثبیت جایگاه ملی آن معنا پیدا می‌کند و پاسدار میراثی است که نه‌تنها متعلق به دزفول، بلکه بخشی از حافظه تاریخی ایران به شمار می‌رود.

اهمیت این سازه در ۱۵ دی‌ماه ۱۳۱۰ با ثبت در فهرست آثار ملی ایران به شماره ۸۴ رسمیت یافت. ثبت ملی پل، جایگاه آن را به‌عنوان یکی از آثار کهن و شاخص تاریخی کشور تثبیت کرد

منبع :فارس

عکس:محمد آذر کیش

پژوهشگر و عضو هیئت علمی دانشگاه پیام‌نور در گفت‌وگو با میراث آریا:

آثار سید عبدالله جزایری گنجینه‌ای کمتر شناخته‌شده‌اند/ «فائق‌البیان» به‌زودی با تصحیحی تازه منتشر می‌شود

مهدی کدخدای، طراحی که به‌زودی تصحیح تازه‌ای از دیوان سوزنی سمرقندی منتشر می‌کند، درباره این انتخاب گفت: دیوان سوزنی سرشار از واژه‌های کهن است و از خلال اشعار او می‌توان تصویری دقیق از جامعه قرن ششم به دست آورد. تصحیح قبلی این دیوان هم مغلوط و هم ناقص بود و پرداختن به آن ضرورتی پژوهشی داشت.

مهدی کدخدای طراحی، شاعر، پژوهشگر و عضو هیئت علمی دانشگاه پیام‌نور، در گفت‌وگو با میراث آریا از تازه‌ترین پژوهش‌ها و تصحیحات خود در حوزه ادبیات کلاسیک و متون بومی خوزستان سخن گفت.

او که آثاری چون «تذکره شوشتر»، «طلسم سلطانی»، «لغات محلی شوشتر» را تصحیح و منتشر کرده، این روزها چند اثر مهم دیگر از جمله «فائق‌البیان» را برای انتشار آماده می‌کند.

کدخدای طراحی درباره چرایی تصحیح دوباره تذکره شوشتر گفت: چاپ‌های قبلی این کتاب تصحیح دقیق و مناسبی نداشتند. در نسخه جدید، بر اساس چهار نسخه خطی، افتادگی‌ها رفع شده است. یکی از این نسخه‌ها را نوه مؤلف از روی خط او نوشته و اعتبار ویژه‌ای دارد.

او افزود که این کتاب خواننده را با تاریخ، جغرافیا، بناهای مذهبی و مشاغل روزگار مؤلف در شوشتر آشنا می‌کند و نثر ساده و روان آن با بهره‌گیری از سجع و تشبیه همراه است.

این پژوهشگر درباره دلیل پرداختن به طلسم سلطانی اثر سید عبدالله جزایری توضیح داد: در مطالعه نسخه خطی کتاب دریافتم که نکات ارزشمندی برای فهم متون نظم و نثر فارسی در آن وجود دارد. تفصیل مطالب در این کتاب بیش از آثار مشابه است.

کدخدای طراحی که به‌زودی تصحیح تازه‌ای از دیوان سوزنی سمرقندی منتشر می‌کند، درباره این انتخاب گفت: دیوان سوزنی سرشار از واژه‌های کهن است و از خلال اشعار او می‌توان تصویری دقیق از جامعه قرن ششم به دست آورد. تصحیح قبلی این دیوان هم مغلوط و هم ناقص بود و پرداختن به آن ضرورتی پژوهشی داشت.

او با اشاره به تحول فکری سوزنی افزود: سوزنی بعدها از اشعار هزل خود توبه کرد و در سال‌های پایانی عمر اشعاری در زهد و اندرز سرود.

این استاد دانشگاه درباره کتاب در دست انتشار گویش شوشتری گفت: در این پژوهش به نظام آوایی، صرفی و نحوی گویش شوشتری پرداخته‌ام و برای نخستین بار ساختمان‌های ترکیبی و اشتقاقی این گویش بررسی شده است.

کدخدای طراحی درباره اثر تازه‌ای که با همکاری علی‌محمد چهارمحالی آماده انتشار دارد، توضیح داد: فائق‌البیان نوشته سید نعمت‌الله صغیر شوشتری است و در آن به تاریخ بند میزان اشاره شده است. برخی آثار دیگر این نویسنده هنوز تصحیح و منتشر نشده‌اند.

این پژوهشگر با اشاره به جایگاه شوشتر در منابع تاریخی و ادبی گفت: در کتاب‌های متعددی همچون الفهرست ابن‌ندیم، رساله قشیریه، کشف‌المحجوب، مجمل‌التواریخ، نزهه‌القلوب و آثار دیگر، اطلاعات ارزشمندی درباره شوشتر و شخصیت‌های آن آمده است. گردآوری همه این منابع نیازمند تدوین کتابی مستقل است.

کدخدای طراحی با تأکید بر اهمیت تاریخی این شهر افزود: شوشتر قرن‌ها کرسی ایالت خوزستان بوده و شخصیت‌های علمی و ادبی برجسته‌ای از آن برخاسته‌اند. این شهر مرکز دیبابافی و احرامی‌بافی بوده و سازه‌های آبی آن از آثار شاخص جهان است.

او همچنین به گستره نفوذ گوشه شوشتری در موسیقی ایرانی اشاره کرد و گفت: با وجود این ظرفیت‌ها، بنیاد شوشترشناسی هنوز فعالیت بایسته و شایسته‌ای ندارد.

گزارش: مجنبی گهسنونی

بازآفرینی هویت، بازآفرینی شهر: خرمشهر و مسیر پیوستن به شبکه شهرهای خلاق

خرمشهر تنها شهری جنگ‌زده نیست؛ شهری است که می‌تواند از دل خاطرات تلخ و شیرین خود، آینده‌ای خلاق و پایدار بسازد. اگر امروز اقدام کنیم، خرمشهر می‌تواند: شهری خلاق، شهری خاطره‌محور، شهری گردشگرپذیر و شهری با اقتصاد فرهنگی پویا باشد.

نجلا درخشانی، کارشناسی ارشد مرمت و احیای بناها و بافت‌های تاریخی در یادداشتی نوشت: خرمشهر، شهری است که نامش با مقاومت، خاطره، رنج و باززایی گره خورده؛ اما در لایه‌های زیرین این تاریخ پرحادثه، ظرفیت‌هایی نهفته است که هنوز به زبان توسعه شهری ترجمه نشده‌اند. سال‌هاست که نظریه‌پردازان توسعه شهری از «شهر خلاق» سخن می‌گویند؛ شهری که نه بر پایه سازه‌های بتنی، بلکه بر شانه‌های خلاقیت انسانی، حافظه جمعی و توان فرهنگی بنا می‌شود.

خرمشهر، اگرچه در نگاه نخست شهری جنگ‌زده و بازسازی‌شده به نظر می‌رسد، اما در واقع یکی از غنی‌ترین بسترهای خلاقیت شهری در ایران است؛ شهری که می‌تواند با تکیه بر خاطرات جمعی، رویدادهای تاریخی و هویت منحصربه‌فرد خود، به الگویی برای توسعه فرهنگی و گردشگری تبدیل شود.

این یادداشت تلاشی است برای بازخوانی خرمشهر از منظر «شهر خلاق»؛ شهری که اگر درست دیده شود، می‌تواند به یکی از مهم‌ترین قطب‌های گردشگری فرهنگی و جنگ در جنوب ایران بدل گردد

گزارش کامل در ادامه نوشته

مردم شوشتر چگونه با سرمایه‌های خُرد و حقوق معلمی ساباط‌ها و خانه‌های پدری را از زوال نجات دادند؟

ورق به نفع تاریخ برمی‌گردد

در بافت تاریخی شهر جزیره‌ای شوشتر، اتفاقاتی در جریان است که فعالان میراث فرهنگی معتقدند مردم این شهر تاریخی، در عمل ده گام جلوتر از مسئولان حرکت می‌کنند. ساکنان این بافت نه‌تنها مطالبه‌گر احیای میراث تاریخی خود هستند، بلکه در بسیاری از موارد، خود پیشگام مرمت و حفاظت از بناهای تاریخی شده‌اند؛ موضوعی که نشان می‌دهد مشارکت مردمی به یکی از ارکان اصلی حفظ این بافت تبدیل شده است. این نگاه را «روزبه سلمان»، فعال میراث فرهنگی و مالک یکی از خانه‌های تاریخی شوشتر، مطرح می‌کند. او فردی است که بهره‌برداری از اولین اثر تاریخی واگذار‌شده به بخش خصوصی کشور توسط صندوق احیای بافت و بناهای تاریخی کشور، یعنی خانه تاریخی مستوفی، به او سپرده شد؛ پروژه‌ای که پس از احیا، به‌عنوان یک الگوی پایلوت در سطح کشور مطرح شد.

در کنار مرمت‌های شخصی، بناهایی نیز با مشارکت مستقیم مردم و میراث فرهنگی در حال احیا هستند. بر اساس آمار ارائه‌شده از سوی سلمان، تا همین اواخر دست‌کم هشت کارگاه مرمتی به‌صورت مشارکتی در شوشتر فعال بوده‌ است. او از یکی از ساکنان منطقه به نام «فردوسیان» نام می‌برد که اعلام کرده تمام هزینه مصالح را شخصاً پرداخت می‌کند و مرمت بنا را با نظارت میراث فرهنگی پیش می‌برد.

گزارش کامل در ادامه نوشته