رسانه تخصصی گردشگری و فرهنگی خوزستان

گلِ نرگسِ «بهبهان»

شهر بهبهان در استان خوزستان، یکی از معروف‌ترین خاستگاه‌های گل نرگس در ایران به شمار می‌رود. این گل زیبا دارای ارزش دارویی و صنعتی نیز هست. برداشت این محصول معمولا از اواسط دی‌ماه آغاز و تا اواخر بهمن‌ماه ادامه دارد.

یکی از قدیمی‌ترین نرگس‌زارهای طبیعی ایران در شهرستان بهبهان است که قدمت آن به قبل از میلاد مسیح باز می‌گردد که از دیرباز تاکنون این گل را منتسب به این شهرستان می دانند.

نرگس‌زار بهبهان هم‌اکنون نیز از جمله مناطق مهم و باسابقه رویش و پرورش گل نرگس بوده و از نرگس‌زارهای طبیعی و معروف ایران محسوب می‌شود.بهبهان پر از نرگس‌هایی است که در گرمای ملایم پاییز و زمستان این منطقه آماده برداشت می‌شوند.

انبوه گل نرگس در بهبهان به قدری زیاد بوده که رنگ یکپارچه و طلایی گل نرگس از دور نمایان بوده و بوی عطرآگین آنها به مشام هر رهگذری می‌رسد.

گل دهی نرگس همه ساله از نیمه دوم سال آغاز و تا پایان بهمن و گاهی نیز نیمه اول اسفند در بهبهان ادامه دارد. در نرگس زارهای بهبهان چهار نوع گل نرگس شناسایی شده که نرگس «شهلا» وسعت بیشتری را در این مناطق به خود اختصاص داده است.

در نرگس‌زار بهبهان سه نوع گل نرگس شناسایی شده که 70 درصد مساحت نرگس‌زار را نرگس معمولی (نرگس شهلا)، 20 درصد را نرگس پرپر و 10 درصد را نرگس مشکین یا مسکین دربر گرفته است.

گردشگران تور طبیعت گردی، به هنگام قدم زدن در میان این دشت پُر گل، می‌توانند از عطر خوش گل‌ها سرمست شوند و لحظاتی فراموش‌نشدنی را در کنار همراهان خود به خوشی سپری کنند. جدا از لذت بردن از عطرِخوش گل نرگس بهبهان، می‌توانید به گرفتن عکس‌های زیبا از مناظر این دشت مشغول شوید که به وقت صبح و تابیدن نور آفتاب به نرگس زارها، جلوه خاصی به گل‌ها می‌دهد.

مردم ولایتمدار بهبهان در یک سنت همه ساله گل نرگس از نرگس زار‌های این شهرستان را تقدیم حرم نورانی و مطهر حضرت ثامن الحجج امام رضا (ع) اهدا می‌کنند.

این مراسم هرساله با حضور مسئولان و جمعی از زائران و عاشقان امام رئوف و مهربانی، در بارگاه منور حضرت علی ابن موسی الرضا (ع) برگزار می شود

مراسم آئین اهدای هشت هزار گل نرگس بهبهان به حرم امام‌رضا (ع) به‌عنوان یک میراث ناملموس (معنوی) از سوی وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به صورت رسمی ثبت‌ملی شده است

در کتاب مطلع‌الشمس آمده است زمانی که امام رضا (ع) به بهبهان وارد شدند مردم از ایشان درخواست دعا نمودند، ایشان فرمودند: پس از من در شهر شما گل می‌روید که سال‌های برای شما باقی خواهد ماند. مردم بهبهان رویش گل نرگس در شهرستان را اثر همان دعا می‌دانند.

عکس: فرید حمودی/فارس

اهواز کهن در متون ساسانی و اسلامی و حدسی در باب مکان رام‌اردشیر

نتایج این تحقیق بیانگر روایتی نو از شکل‌گیری اهواز در روزگار ساسانیان است که اندکی با آنچه تاکنون نقل شده تفاوت دارد، اما همزمان هم می‌تواند جمع مناسب‌تری میان روایات متفاوت و گاه متناقض نقل‌شده درباب این شهر به دست دهد و هم فرضیه‌ای تازه در باب مکان رام‌اردشیر یا رامش‌اردشیر، یکی از نخستین شهرهای بنیاد شده از سوی اردشیر بابکان، بیافریند.

روح‌الله مجتهدزاده نویسنده کتاب در جستجوی هویت شهر اهواز در یادداشتی نوشت: دربارهٔ سرآغاز شکل‌گیری شهر اهواز بسیار کم می‌دانیم. هرچند بنیان شهری در این ناحیه را تا روزگار ایلامیان تخمین می‌زنند، اما کهن‌ترین روایات تاریخی و شواهد باستان‌شناختی در باب این شهر از روزگار اشکانیان و ساسانیان فراتر نمی‌رود.

آن‌گونه که از متون دوره ساسانی، همچون «شهرستان‌های ایرانشهر»، و انبوه تاریخنامه‌های دوره اسلامی برمی‌آید در این زمان شهری به نام هرمزاردشیر توسط اردشیر بابکان یا نوهٔ او هرمزاردشیران در این ناحیه بنا شد.

بنا به روایات غالب، این شهر، چون بسیاری از شهرهای ایران پیش از اسلام، ساختاری دوبخشی داشته که بخش مردمی «هوجستان‌واجار» و بخش حکومتی «هرمزاردشیر» نامیده می‌شد. با ظهور اسلام شهر حکومتی از بین رفته و شهر مردمی با عنوان سوق‌الاهواز ادامه حیات داده است. اما این روایات خود خالی از ابهام و آشفتگی نیست.

نتایج این تحقیق بیانگر روایتی نو از شکل‌گیری اهواز در روزگار ساسانیان است که اندکی با آنچه تاکنون نقل شده تفاوت دارد، اما همزمان هم می‌تواند جمع مناسب‌تری میان روایات متفاوت و گاه متناقض نقل‌شده درباب این شهر به دست دهد و هم فرضیه‌ای تازه در باب مکان رام‌اردشیر یا رامش‌اردشیر، یکی از نخستین شهرهای بنیاد شده از سوی اردشیر بابکان، بیافریند.

براساس این تحقیق، هرمزاردشیر و هوجستان‌واجار در واقع نام یک مکان است که همان هسته مردمی شهر اهواز پیش از اسلام بوده و پس از اسلام با نام سوق‌الاهواز به حیات خود ادامه داده است. در مقابل هستهٔ حکومتی و نخستین اقدام شهرسازی ساسانیان در این ناحیه رام‌اردشیر یا رامش‌اردشیر بوده که با ظهور اسلام از بین رفته و آشفتگی متون جغرافیایی و تاریخی دوره اسلامی در ذکر مکان آن احتمالا از همین حقیقت ناشی شده است.

امروزه بناها و تأسیسات شرکت نفت در اهواز عمدتاً خارج از بافت تاریخی و در محلاتی چون نیوسایت، خرمکوشک، کارون، کوت عبدالله و شهرک نفت قرار دارد؛ اما آنگونه که یکی از قدیمی‌ترین نقشه‌های اهواز نشان می‌دهد، شرکت نفت در بندر ناصری یا همان محدوده تاریخی اهواز کنونی نیز دارای بناهایی بوده که امروزه اثری از آنها به جا نمانده است. این نقشه با عنوان «پلان کلی ناصری و اهواز نمایش‌دهنده [موقعیت] پل جدید» توسط یکی از کارمندان دایره عمومی دولت بریتانیایی هند تهیه و اکنون نسخه‌ای از آن در کتابخانه ملی قطر نگهداری می‌شود. در این نقشه حداقل دوبنا به وضوح مربوط به شرکت نفت است؛ یکی بنایی که با عنوان «بیمارستان شرکت» و دیگری بنایی که با نام اختصاری «ای.آی.او.سی بنگالو» به معنای کوشک یا بنگله شرکت نفت ایران و انگلیس معرفی شده است.

امروزه از هیچیک از دو بنای نام‌برده نشانی به جا نمانده است. بنای نخست، که احتمالاً باید آن را اولین بیمارستان اهواز دانست، مطابق نقشه در محلهٔ ۲۴ متری امروزی واقع بوده؛ اما امروزه در محدوده تقریبی آن هیچ بنای قدیمی که قابل تطبیق با موقعیت نشان داده شده در تصویر باشد، قابل تشخیص نیست.

دومین بنا، اما سرگذشت جالب‌تر و سرنوشت تلخ‌تری دارد. این بنا و باغ پیرامون آن را اهوازی‌های قدیم به نام «باغ رِچی» می‌شناختند. مرحوم محمدی در خاطرات شفاهی خود که با نام چکیده رویدادهای یکصدوبیست سالهٔ اخیر اهواز منتشر کرده در باب باغ رچی می‌نویسد: «اولین باغ [در اهواز]، باغ رچی نام داشت که محل زندگی سفیر انگلیس بود. باغ رچی در ساحل رودخانه، شمال اداره گذرنامه فعلی و تا محل دانشسرای مقدماتی ادامه داشت. در وسط آن ساختمانی برای سفیر ساخته و در آن باغ درختان و گل‌های زیبایی کاشته بودند» (محمدی، بی‌تا، ۳۳). در زمان نگارشِ در جستجوی هویت شهری اهواز بر مبنای این قول تصور نگارندگان این بود که عمارت لینچ و مجموعهٔ کنسولگری انگلستان همگی در یک مکان (مهمانسرای باغ معین فعلی) واقع بوده و رچی نیز تلفظی دگرگون یافته از لنچ یا لچ است. اما در این مجموعه یادداشت‌ها نشان دادیم که عمارت لینچ و مجموعه کنسولگری دو بنای متفاوت بودند.

در ادامه روشن خواهیم کرد عمارت یا باغ رچی نیز مجموعه سومی مستقل از این دو بوده و مکان آن همان بنگله شرکت نفت ایران و انگلیس در نقشه ۱۳۱۷ و در مجاورت باغ کنسولگری بوده و قاعدتاً مرحوم محمدی اشتباهاً این عمارت را جزئی از مجموعهٔ مجاور آن، یعنی کنسولگری انگلیس، برشمرده‌اند. سندی که این موضوع را روشن می‌سازد.

آنگونه که از خاطرات آرنولد ویلسون، فرستاده نظامی و کنسول دولت بریتانیا در اهواز بین سال‌های ۱۹۰۸ تا ۱۹۱۱ برمی‌آید رچی، در واقع، تلفظی محلی نام چارلز ریچی مسوول عملیات اجرایی لوله‌کشی شرکت نفت در خوزستان در سال ۱۹۱۰ بوده (ویلسون، ۱۳۹۶، ۱۷۰) و باغ و کوشک میان باغ نیز برای اقامت او ساخته شده بود اما از آنجا که این باغ دقیقاً در کنار باغ کنسولگری قرار گرفته بود، گویا مورد استفاده مأموران بریتانیایی اعزامی به اهواز نیز قرار می‌گرفت.

کما اینکه ویلسون در سفری که به سال ۱۹۱۳، زمانی که دیگر نماینده مقیم بریتانیا در اهواز نبود، به این شهر داشت تأکید می‌کند «در اهواز، در محل اقامت ریچی، رئیس اداره لوله‌کشی نفت اقامت کردم» (همان، ۲۷۹) و احتمالاً به همین سبب است که اهوازی‌های قدیمی آن را با باغ کنسولگری یکی دانسته و کل محدوده را باغ رچی می‌خواندند.

به نظر می‌رسد باغ و عمارت رچی پس از ملی شدن صنعت نفت به دولت ایران واگذار شده است. در نخستین نقشه فتوگرامتری اهواز، به سال ۱۳۴۱، این عمارت به عنوان بانک ملّی معرفی شده و بسیاری از اهوازی‌های قدیمی نیز خاطره حضور بانک ملی در عمارتی قدیمی در حاشیه رودخانه، در این مکان، را دارند. بنابراین در فاصله سال‌های ۱۳۳۴ تا ۱۳۴۱ بنا از استانداری خوزستان به بانک ملی منتقل شده است. آن گونه که از عکس‌های هوایی برمی‌آید، متأسفانه این باغ و عمارت آن بین سال‌های ۵۵-۱۳۵۰، احتمالاً توسط مدیران وقت بانک ملی، ویران و محدوده آن خیابان‌کشی، تفکیک و ساخت گردیده است. هرچند برخی از بناهای ویلایی که سال‌های بعد در این محدوده ساخته شد، خود بناهایی ارزشمند، از منظر معماری مدرن به شمار می‌روند.

اما امروزه خود این بناها نیز در معرض تخریب و آپارتمان سازی‌اند و به این ترتیب هویت این پاره مهم از تاریخ شهر اهواز بیش از پیش در معرض آسیب است.

روح‌الله مجتهدزاده

مجتبی کهستونی

پامنار دزفول، نامزد ثبت‌جهانی شد

مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با اشاره به نامزد شدن ۱۲ روستای کشور برای ثبت‌جهانی گفت: روستای پامنار دزفول در صورت رفع نواقص، قابلیت ثبت‌جهانی را دارد.

به‌گزارش میراث‌آریا، سیدمصطفی فاطمی روز شنبه 20 دی‌ماه در جریان بازدید از روستای پامنار دزفول بیان کرد: در مطالعه‌ای که پیش از این روی حدود چهار هزار روستای کشور انجام شد، روستاهای هدف گردشگری انتخاب شدند ولی اکنون بر ثبت جهانی روستاها تمرکز شده است.

مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی اظهار کرد: ثبت جهانی روستاها با شاخص‌های مشخصی ارزیابی می‌شود و تلاش بر این است که نواقص آن‌ها برطرف شود.

او تصریح کرد: رفع این نواقص در ۹ شاخص‌ اصلی شامل موانع و جاذبه‌ها، رسیدگی به جاذبه‌ها، پایداری اجتماعی، پایداری اقتصادی، پایداری محیطی، ایمنی، امنیت و بهداشت، ارتباط و زیرساخت‌ها در دستورکار قرار گرفته است.

فاطمی گفت: برای معرفی و قرارگرفتن در لیست بهترین دهکده‌های گردشگری جهان باید نواقص برطرف و این شاخص‌ها ارتقا یابند.

او افزود: براین اساس، روستای کندوان تبریز به عنوان بهترین دهکده گردشگری جهان در سال ۲۰۲۳ و روستای اسفهک در سال ۲۰۲۴ معرفی شد.

مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث‌فرهنگی خاطرنشان کرد: سال ۲۰۲۵ نیز سه روستای شفیع‌آباد، سهیلی و کندلوس مازندران معرفی شدند.

او تصریح کرد: امسال نیز تاکنون ۱۲ روستا نهایی شده است و پرونده‌ها در حال تکمیل هستند تا براساس آن بتوانیم هشت روستا را تا اردیبهشت ماه معرفی و به سازمان گردشگری ملل متحد ارائه کنیم.

فاطمی گفت: اقتصاد روستای پامنار مبتنی بر گردشگری است و اغلب اهالی با قایق، تور، اقامتگاه، پذیرایی و صنایع‌دستی رفع معاش می‌کنند.

او تأکید کرد: ابتکارات و زیرساخت‌های پامنار در این بازدید خوب ارزیابی شده است؛ این روستا قابلیت ثبت‌جهانی را دارد و در صورتی که نواقص جدی این روستا در مدت محدود باقی‌مانده برطرف شود به عنوان روستای جهانی گردشگری معرفی خواهد شد در غیر این‌صورت به سال بعد موکول خواهد شد.

روستای پامنار دزفول با فاصله ۲۵ کیلومتری از شهر دزفول به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود در محدوده سد دز و کرخه و در میان‌کوه‌های زاگرس، طبیعتی بکر و چشم‌نواز دارد.

خانه‌های کاه‌گلی اهالی روستای پامنار دزفول که اغلب به کپوبافی مشغولند همراه با طبیعت زیبای دریاچه دز گردشگران زیادی را از جای‌جای ایران زمین به سوی خود جذب می‌کنند.

آجرچینی دزفول، هویت معماری اصیل ایرانی

بافت آجری، اصیل و زیبای دزفول نماد شکوه و هویت معماری اصیل ایرانی این سالها دوباره مورد استقبال شهروندان قرار گرفته و در حال احیا است.

به گزارش ایرنا خوون چینی (آجرچینی) کاربرد تزیین آجر است و از ضخامت آن در ایجاد انواع گره‌های زمینی در پیشانی نما استفاده می‌شود، به نقلی دیگر خوون چینی آرایش ساختمان است که در آن، آجرکاری از قطعات مختلف آجر و کنار هم قرار دادن آن‌ها برای ایجاد انواع گره‌های تزیینی استفاده می‌شود.

این شیوه‌ آجرچینی در شهرهای دزفول و شوشتر به وجود آمده‌است و در دوره صفویه توسعه یافته و تا اواخر دوران قاجاریه و پهلوی اول ادامه یافته است.

در هنر و معماری ایران قدیم نیز واژه خوون بسیار مشهور بوده‌ است اما در سده‌های اخیر در زبان فارسی روان، ناشناخته مانده‌است. واژه (خوون) یک نامگذاری در هنر معماری ایرانی است و به نگاره‌های زینتی موزاییک مانندی که بر پیشانی بنا می‌ساختند گفته می‌شده است.

در خوون‌های موجود شهر دزفول کلمه علی بیش از دیگر نوشته‌ها به چشم می‌خورد که نشانگر اعتقادات مذهبی سازندگان این آثار است.

به گفته رئیس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی دزفول، خوون چینی یکی از تزیینات دوران قدیم برای ساختمان‌ها بوده است که با گذر زمان این هنر معماری در حال فراموشی بود.

حمیدرضا خادم افزود: اداره میراث فرهنگی شهرستان دزفول با کمک انجمن‌ها و دوستداران بافت قدیم و معماری اصیل ایرانی اقدام به برگزاری ورکشاپ‌هایی کرده است که با استقبال مردمی همراه بوده و اکنون این معماری در ساختمان‌های بافت قدیم و حتی بافت‌های جدید نیز استفاده می‌شود.

وی ادامه داد: این هنر آجرچینی زیبا در طرح‌های ساختمانی استفاده می‌شود و دوباره در حال احیا شدن است.

علاقه‌مندان زیادی در حال فراگرفتن این معماری اصیل هستند، استاد امیر قانعی یکی از استادکارانی است که در این مدت تلاش زیادی برای ترویج این هنر زیبا انجام داده است.

او که از حدود ۱۴ سال پیش به صورت تجربی این شغل را فرا گرفته است، می‌گوید: آجرچینی، نوع چیدن و قرارگرفتن آجر در بنا است که یکی از مهمترین وپرکاربردترین معماری ایرانی را تشکیل می‌دهد و باعث شده معماری ایران به عنوان یکی از غنی‌ترین سبک‌های معماری جهان معرفی شود.

امیر قانعی از رسیدن این شغل به صورت سینه به سینه به خود می‌گوید و عنوان می‌کند: دزفول با داشتن خاک حاصلخیز اقلیم مناسبی برای پخت آجر دارد به طوری که تمامی بناهای گذشته این شهر آجری بوده و دزفول به شهر آجر معرفی شده است؛ این ویژگی منحصر به دزفول است زیرا در شهرهای دیگر از جمله شوشتر از مصالح دیگری نیز استفاده شده است.

این استاد آجرچینی، برای مرمت بناها از آجرهای پخته‌ای که از یزد و قم تهیه می‌کند در قالب‌های ۲۰ در ۲۰ سانتی متر با ضخامت سه یا ۴.۵ سانتی متر استفاده می‌کند؛ از آجرهایی با ضخامت سه سانتیمتر برای دیوارچینی و از آجرهای ۴.۵ سانتی متری برای کف‌پوش و اجرای پوشش، طاق و گنبد هتلها و عمارتها.

به گفته قانعی، معماری خاص دزفول جذابیت‌های خاصی در چیدمان آجرها، سابات و شوادون‌ها در کنار نقوش آجری متنوع دارد که هر کدام مفهوم خاصی دارند و می‌توانند زمینه جذب گردشگر را فراهم آورند البته اگر شهر دزفول از کوره برخوردار باشد و بتوان آجر با کیفیت بالاتری در این شهرستان تولید کرد، شرایط بهتر خواهد شد.

این استاد کار که تاکنون مرمت خانه قلق‌چی، مجاهد، تیزنو، قطب و تعدادی سابات را انجام داده، زمان اجرای طرح‌های آجرچینی را وابسته با حجم کار می‌داند و می‌گوید: برای آجرچینی یک عمارت یکهزار متری با بکارگیری گروه کامل استادکار، در مدت ۶ ماه می‌توان دیوارچینی، سقف، گنبد و نقوش آجری را اجرا کرد البته طرحی که انتخاب می‌شود نیز ممکن است زمان بر باشد.

وی با اشاره به استقبال مردم از معماری اصیل دزفول در سال‌های اخیر و تلاش‌ها برای احیای دوباره هنر آجرچینی از سال ۹۸ می افزاید: برای نخستین بار، آجرچینی در خانه افشارنیا اجرا شد که مورد استقبال فراوان مردم قرار گرفت و افراد زیادی متقاضی اجرای آن شدند.

قانعی با تاکید بر ضرورت اطلاع‌رسانی برای حفظ هویت فرهنگی شهر دزفول پیشنهاد می‌کند ورودی تمامی ادارات، مدارس و سازمان‌ها به منظور حفظ معماری اصیل دزفول به صورت سنتی(آجرچینی) یا تلفیقی با معماری مدرن اجرا شود.

با توجه به در دسترس نبودن معمارهای قدیمی، اجرای برخی طرح‌ها دشوار است همین موضوع باعث شده این استادکار مجبور شود از شیوه آزمون و خطا برای اجرای برخی درخواست‌ها و طرح‌ها استفاده کند که یک چالش بزرگ است.

نبود نیروی کار آجرچینی در دزفول

این استادکار آجرچینی مهمترین چالش این شغل را نبود نیروی کار می‌داند و می‌گوید: تقاضای کار در حال حاضر بسیار بالا ولی نیروی کار کم است از این رو آماده آموزش به افراد علاقه‌مند هستیم تا نیروهای جوان و باانگیزه بتوانند در این حوزه فعالیت کنند.

به گزارش ایرنا، ۳۰ دی ماه هنر آجرکاری خوون چینی در تقویم گردشگری شهرستان دزفول ثبت شده است.

بافت قدیم دزفول با حدود ۲۷۰ هکتار وسعت دارای ۱۵۴ اثر ثبتی و بیش از ۲۰۰ اثر در شرف ثبت است.

کاخ آپادنا

«کاخ آپادانا» در شهرستان شوش استان خوزستان و در محدوده مربوط به قلعه شوش قرار گرفته است؛ شوش، یکی از کهن‌ترین شهرهای جهان است.

این کاخ، قصر زمستانی شاهان هخامنشی و کاخ اصلی داریوش یکم بوده که به دستور داریوش کبیر، در شهر باستانی شوش روی آثار و بقایای عیلامی بنا نهاده شد دیوارهای کاخ از خشت و ستون‌های آن از جنس سنگ است

. بخش‌های مهمی از آن در زمان اردشیر اول دچار آتش‌سوزی شد و در زمان اردشیر دوم بازسازی شد.

در نهایت هم حفاری سال‌های ۱۳۱۱ از زیرخاک بیرون آورده شد. و در مهرماه ۱۳۸۰ به عنوان اثر ملی به ثبت رسید

. محوطه‌ی تاریخی شوش که شامل عمارت‌های کاخ شائور، کاخ آپادانا، دروازه شرقی، مسجد جامع شوش، تپه‌های آکروپل، قلعه فرانسوی‌ها و … در سال ۲۰۱۵ میلادی به ثبت جهانی رسیدهاشت.

مجموعه‌ی کاخ آپادانا از اتاق‌ها و تالارهای بسیاری برخوردار بوده که در حال حاضر تنها ۱۱۰ اتاق و تالار آن توسط کاوش‌گران و باستان‌شناسان کشف شده است

عکس:وحید حسینی

برگزاری پنجمین نشست شورای سیاست‌گذاری چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی

در ادامه برنامه‌ریزی‌ها برای برگزاری هرچه بهتر چهارمین دوره جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی، پنجمین نشست شورای سیاست‌گذاری آن برگزار شد.

به گزارش خبرنگار میراث آریا، پنجمین نشست شورای سیاست‌گذاری چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی با حضور اکثریت اعضا و دبیران کارگروه‌ها، عصر روز گذشته سه‌شنبه ۱۶ دی‌ماه ۱۴۰۴ در وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی برگزار شد.

در این جلسه، گزارشی از کیفیت آثار دریافتی و آخرین وضعیت داوری‌ها ارائه شد. بر اساس این گزارش، بیش از ۶۳۵۰ اثر به دبیرخانه جشنواره ارسال شده که نشان‌دهنده استقبال گسترده هنرمندان و علاقه‌مندان است.

همچنین پیرامون چگونگی مراسم افتتاحیه و اختتامیه و زمان برگزاری این رویداد، در جلسه آتی این شورا بحث و بررسی صورت می‌گیرد.

این نشست ادامه‌ای بر جلسات قبلی شورای سیاست‌گذاری بود که از جمله آن‌ها می‌توان به نشست آذرماه اشاره کرد که طی آن، ضمن ارائه گزارش‌هایی از روند صعودی ارسال آثار و استقبال چشمگیر هنرمندان، پوسترهای اصلی جشنواره و بخش جایزه ویژه خوزستان رونمایی شد و برنامه‌ریزی برای تجلیل از فعالان میراث‌فرهنگی خوزستان مورد بحث قرار گرفت.

چهارمین دوره جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی به ریاست علی دارابی (قائم‌مقام وزیر و معاون میراث‌فرهنگی) و دبیری مهدی فرجی با شعار «ایران ما، میراث ما؛ میراث ما، ایران ما» در استان خوزستان و به میزبانی شهر اهواز برگزار خواهد شد.

این رویداد شامل بخش‌های ملی و بین‌المللی (از جمله جایزه ویژه میراث ناملموس و جایزه ویژه خوزستان) است و تمرکز ویژه‌ای بر روایت تمدنی ایران و جذب نسل جوان دارد.

جلسات قبلی شورای سیاست‌گذاری نیز بر ارتقای سواد میراثی جامعه، تقویت مشارکت هنرمندان و برنامه‌ریزی برای برگزاری باشکوه در خوزستان تأکید داشته‌اند.

آثار راه‌یافته و هیئت داوران بخش «فیلم بلند داستانی» جشنواره میراث‌فرهنگی معرفی شدند

اعضای هیئت داوران و آثار پذیرفته شده بخش «فیلم بلند داستانی» در چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی معرفی شدند.

به گزارش ستاد خبری جشنواره، داوری آثار بخش «فیلم بلند داستانی» چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی پروین ثقه‌الاسلام، پوران درخشنده، علیرضا رضاداد، سید محمد بهشتی، رسول صدرعاملی، احمدرضا درویش و علیرضا تابش بر عهده دارند.

مدیریت بخش «فیلم و سینما» در چهارمین دوره جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی بر عهده محمدمهدی حیدریان است.

آثار راه‌یافته به بخش «فیلم بلند داستانی» عبارتند از:
۱. آبادان یازده شصت / مهرداد خوشبخت (کارگردان) / حسن کلامی (تهیه‌کننده)
۲. آسمان غرب / محمد عسگری (کارگردان) / حبیب‌الله والی‌نژاد (تهیه‌کننده)
۳. احمد / امیرعباس ربیعی (کارگردان) / حبیب‌الله والی‌نژاد (تهیه‌کننده)
۴. اسفند / دانش اقباشاوی (کارگردان) / زنده‌یاد جلیل شعبانی و مهاجر توحیدپرست (تهیه‌کننده)
۵. اشک هور / مهدی جعفری (کارگردان) / مجتبی فرآورده (تهیه‌کننده)
۶. بچه مردم / محمود کریمی (کارگردان) / سید علی احمدی (تهیه‌کننده)
۷. پالایشگاه / مهرداد خوشبخت (کارگردان) / سعید سعدی (تهیه‌کننده)
۸. پرویز خان / علی ثقفی (کارگردان) / عطا پناهی (تهیه‌کننده)
۹. پیشمرگ / علی غفاری (کارگردان) / آرش زینال‌خیری (تهیه‌کننده)
۱۰. خدای جنگ / حسین دارابی (کارگردان) / سعید سعدی (تهیه‌کننده)
۱۱. ژولیت و شاه / اشکان رهگذر (کارگردان) / آرمان رهگذر (تهیه‌کننده)
۱۲. صیاد / جواد افشار (کارگردان) / محمدرضا شفیعی (تهیه‌کننده)
۱۳. مثل یک اسب / راد نژادفتحی (کارگردان و تهیه‌کننده)
۱۴. مجنون / مهدی شاه‌محمدی (کارگردان) / عباس نادران (تهیه‌کننده)
۱۵. مست عشق / حسن فتحی (کارگردان) / حسن علیزاده و مهران برومند (تهیه‌کننده)
۱۶. ونگوگ آرپناهی / حسین ذوالفقاری (کارگردان) / مریم مرادی (تهیه‌کننده)
۱۷. هر چی تو بگی / مرتضی آتش‌زمزم (کارگردان و تهیه‌کننده)
۱۸. هورامان / میثم فلاح (کارگردان و تهیه‌کننده)
۱۹. یوز / رضا ارژنگی (کارگردان) / احسان کاوه (تهیه‌کننده)

چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی با شعار «ایران ما، میراث ما؛ میراث ما، ایران ما» به دبیری مهدی فرجی در استان خوزستان به میزبانی شهر اهواز برگزار می‌شود

نقش رسانه‌های ارتباط جمعی در توسعه گردشگری استان خوزستان

استان خوزستان به‌عنوان یکی از کهن‌ترین و غنی‌ترین مناطق ایران از نظر تاریخی، فرهنگی و طبیعی، ظرفیت‌های بی‌نظیری برای توسعه گردشگری دارد.

حسن بهداد، مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان در یادداشتی نوشت: با وجود برخورداری از آثار ثبت‌شده جهانی، تنوع قومی و فرهنگی، منابع طبیعی و موقعیت جغرافیایی خاص، این استان هنوز نتوانسته جایگاه شایسته‌ای در نقشه گردشگری کشور و منطقه به دست آورد. یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر در این وضعیت، نقش و عملکرد رسانه‌ها در بازنمایی خوزستان است. رسانه‌ها می‌توانند به‌عنوان پیشران توسعه گردشگری عمل کنند یا در صورت عملکرد نادرست، مانعی جدی در مسیر آن باشند.

رسانه‌ها، اعم از رسانه‌های سنتی مانند تلویزیون، رادیو و مطبوعات و رسانه‌های نوین مانند شبکه‌های اجتماعی، وب‌سایت‌ها و پلتفرم‌های ویدیویی، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری تصویر ذهنی مخاطبان دارند. گردشگری به‌شدت وابسته به تصویر ذهنی است؛ به این معنا که تصمیم افراد برای سفر به یک مقصد، بیش از آنکه مبتنی بر واقعیت عینی باشد، برپایه تصاویری است که از طریق رسانه‌ها دریافت می‌کنند. در مورد خوزستان، متأسفانه تصویر غالب رسانه‌ای اغلب با مفاهیمی چون گرمای شدید، آلودگی هوا، ریزگردها، صنایع نفتی و مشکلات زیست‌محیطی گره خورده است. هرچند شاید این چالش‌ها واقعی هستند، اما تمرکز یک‌جانبه بر آن‌ها باعث شده ظرفیت‌های گردشگری استان در حاشیه قرار گیرد.

در مقابل، رسانه‌ها این توانایی را دارند که با رویکردی متعادل و حرفه‌ای، چهره‌ای واقعی‌تر و جذاب‌تر از خوزستان ارایه دهند. استان خوزستان میزبان آثار تاریخی کم‌نظیری مانند زیگورات چغازنبیل، شهر باستانی شوش، سازه‌های آبی تاریخی شوشتر و ده‌ها محوطه تاریخی دیگر است که هر یک می‌توانند به‌تنهایی مقصد گردشگران داخلی و خارجی باشند. همچنین تنوع فرهنگی اقوام عرب، بختیاری، لر، فارس، شوشتری، دزفولی، ‌بهبهانی و دیگر اقوام‌، به همراه موسیقی محلی، پوشش سنتی، غذاهای بومی و آیین‌های مذهبی و قومی، ظرفیت بزرگی برای گردشگری فرهنگی و مردم‌نگر ایجاد کرده است. رسانه‌ها با تولید مستندها، گزارش‌ها، برنامه‌های تلویزیونی و محتوای دیجیتال می‌توانند این ظرفیت‌ها را به‌صورت جذاب و قابل‌درک برای مخاطبان معرفی کنند.

در سال‌های اخیر، نقش رسانه‌های اجتماعی در توسعه گردشگری بیش از پیش برجسته شده است. امروزه بسیاری از گردشگران مقصد سفر خود را بر اساس تصاویر و تجربه‌هایی انتخاب می‌کنند که در اینستاگرام، یوتیوب یا سایر شبکه‌های اجتماعی مشاهده می‌کنند. حضور فعال بلاگرهای سفر، عکاسان و تولیدکنندگان محتوای دیجیتال می‌تواند تأثیر چشمگیری در معرفی جاذبه‌های کمتر شناخته‌شده خوزستان داشته باشد. انتشار تصاویر از نخلستان‌ها و رود کارون گرفته تا سنگ‌نگاره‌های کول فرح ایذه و معماری سنتی شهرها و زندگی روزمره مردم محلی، می‌تواند تصویری زنده، انسانی و متفاوت از این استان ارایه دهد و حس کنجکاوی و تمایل به سفر را در مخاطبان برانگیزد.

علاوه بر جذب گردشگر، رسانه‌ها نقش مهمی در جذب سرمایه‌گذاری گردشگری نیز ایفا می‌کنند. سرمایه‌گذاران برای ورود به یک منطقه نیازمند شناخت ظرفیت‌ها، امنیت سرمایه‌گذاری و چشم‌انداز توسعه هستند. رسانه‌ها با برجسته‌سازی فرصت‌های گردشگری خوزستان، معرفی پروژه‌های موفق و انعکاس حمایت‌های دولتی و محلی، می‌توانند زمینه جذب سرمایه در حوزه‌هایی مانند هتل‌سازی، اقامتگاه‌های بوم‌گردی، تورهای گردشگری و صنایع‌دستی را فراهم کنند. توسعه این زیرساخت‌ها خود به افزایش اشتغال و بهبود وضعیت اقتصادی استان منجر خواهد شد.

از سوی دیگر، رسانه‌ها می‌توانند نقش مؤثری در تقویت مشارکت جوامع محلی در گردشگری ایفا کنند. زمانی که مردم یک منطقه از طریق رسانه‌ها متوجه ارزش فرهنگی و اقتصادی میراث خود شوند، انگیزه بیشتری برای حفظ آن و مشارکت در فعالیت‌های گردشگری پیدا می‌کنند. معرفی کسب‌وکارهای محلی، هنرمندان صنایع‌دستی، راهنمایان گردشگری بومی و فعالان فرهنگی، نه‌تنها به رونق اقتصادی کمک می‌کند، بلکه هویت محلی و احساس تعلق اجتماعی را نیز تقویت می‌کند.

با این حال، برای بهره‌گیری مؤثر از ظرفیت رسانه‌ها در توسعه گردشگری خوزستان، لازم است یک راهبرد رسانه‌ای منسجم و هدفمند تدوین شود. این راهبرد باید مبتنی بر تولید محتوای باکیفیت، مستمر و متناسب با مخاطبان مختلف باشد. همکاری میان اداره‌کل میراث فرهنگی،گردشگری و ‌صنایع‌دستی خوزستان، منطقه آزاد اروند، شرکت‌های نفتی، پتروشیمی ها، شرکت توسعه نیشکر و صنایع وابسته، رسانه‌های محلی و ملی، دانشگاه‌ها و فعالان بخش خصوصی می‌تواند نقش مهمی در تحقق این هدف داشته باشد.

در جمع‌بندی می‌توان گفت امروزه گردشگران برای مسافرت به مکان‌های گوناگون به‌دنبال منابع اطلاعات قوی در زمینه‌های مختلف گردشگری در هر کشور هستند که به‌دلیل گسترش و نقش غیرقابل انکار رسانه در تمامی عرصه‌های زندگی بشر چون فرهنگ‌سازی، آموزش، اطلاع‌رسانی و ایجاد مشارکت اجتماع در توسعه صنعت گردشگری نقش تعیین‌کننده‌ای دارند و کشورها به این نتیجه رسیده‌اند که مهم‌ترین راه تبلیغات و معرفی در جذب گردشگر، رسانه‌ها است. رسانه‌ها یکی از کلیدی‌ترین ابزارها برای توسعه گردشگری استان خوزستان به شمار می‌روند.

حسن بهداد مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان

گزارش:سیدجواد خراسانی/میراث آریا

مدیر پایگاه چغازنبیل در گفتگو با ایلنا مطرح کرد

حصار الکتریکی راه نجات چغازنبیل است

چغازنبیل، یکی از برجسته‌ترین آثار تاریخی ایران، واقع در استان خوزستان و در نزدیکی شهر شوش، متعلق به تمدن عیلام است. این محوطه‌ی باستانی که به‌عنوان بزرگترین معبد باقی‌مانده از دوران عیلام شناخته می‌شود، در حدود ۳۰۰۰ هزار سال پیش (قرن ۱۳ قبل از میلاد) ساخته شده و در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.

به گزارش خبرنگار ایلنا، چغازنبیل علاوه بر زیگورات عظیم خود، دارای مجموعه‌ای از معابد و بناهایی است که نشان‌دهنده فرهنگ و معماری پیشرفته آن زمان است.

زیگورات چغازنبیل، بنای برج‌ مانندی است که به‌منظور پرستش خدایان عیلامی ساخته شد. این بنا در اصل به شکل یک هرم چند طبقه‌ای بوده و با استفاده از آجرهای بزرگ خشتی بنا شده است. ارتفاع زیگورات در زمان ساخت حدود ۵۲ متر بوده که امروزه به دلیل فرسایش و گذشت زمان، ارتفاع آن کاهش یافته است. از آن زمان تا کنون، چغازنبیل به‌عنوان یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری و تاریخی ایران شناخته می‌شود.

مشکلات جدی حفاظت از چغازنبیل

با وجود اهمیت تاریخی و جهانی این محوطه باستانی، چغازنبیل با مشکلات جدی در زمینه حفاظت و نگهداری روبه‌رو است.

عاطفه رشنویی، مدیر پایگاه میراث جهانی چغازنبیل، در گفتگو با ایلنا، با تاکید بر ضرورت حفاظت مستمر از این مکان تاریخی، به مشکلات عمده‌ای که این محوطه باستانی با آن‌ها مواجه است، اشاره کرد.

وی گفت: یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها، نبود حصار مناسب برای جلوگیری از تردد غیرمجاز افراد و وسایل نقلیه در داخل محوطه است.

رشنویی افزود: این مشکل باعث شده که افراد بدون آگاهی از اهمیت اثر به‌ راحتی وارد محوطه شوند و حتی در بعضی موارد با خودرو داخل محوطه حرکت کنند که خطرات زیادی برای این اثر تاریخی به همراه دارد.

اهمیت حصارکشی و اقدامات حفاظتی

مدیر پایگاه میراث جهانی چغازنبیل تأکید کرد: برای جلوگیری از آسیب‌های بیشتر، باید حصاری مناسب در اطراف چغازنبیل کشیده شود. به‌ویژه با توجه به اینکه بخش‌هایی از حریم درجه یک چغازنبیل در معرض تسطیح قرار دارد، نیاز به نیروی متخصص و تجهیزات حفاظتی لازم احساس می‌شود.

وی گفت: بهترین راهکار در این زمینه، استفاده از حصارهای الکترونیکی است که البته تأمین بودجه لازم برای این کار به‌ویژه در شرایط کنونی اقتصادی کشور، چالش بزرگی به شمار می‌رود. چون هزینه آن حدود ۲۰ میلیارد تومان می‌شود، اما تأمین این منابع مالی برای ما مشکل است.

اقدامات انجام‌شده و دستاوردها

با وجود چالش‌ها، تلاش‌های زیادی برای حفظ و نگهداری چغازنبیل انجام شده است و آنطور که عاطفه رشنویی به ایلنا گفته است، از ۱۰ سال گذشته تاکنون، همکاران او در تیم‌های پایش و اجرا با ایستادگی در شرایط سخت جوی در گرما و سرما، بی‌وقفه برای حفظ سلامت معبد چغازنبیل تلاش کرده‌اند.

یکی دیگر از دستاوردهای مهم در زمینه حفاظت از چغازنبیل، اخذ سند مالکیت ۴۵۰ هکتار از اراضی اطراف محوطه است. این سند مالکیت که پس از ۷ سال تلاش به‌دست آمده، به‌عنوان گامی مهم در حفظ این محوطه و جلوگیری از تصرفات غیرقانونی به شمار می‌رود.

رشنویی گفت: توانستیم سند مالکیت ۴۵۰ هکتار از زمین‌های اطراف چغازنبیل را دریافت کنیم، که این مسئله به ما کمک می‌کند تا از تصرفات عدوانی جلوگیری کنیم.

مدیر پایگاه میراث جهانی چغازنبیل گفت: حفاظت از چغازنبیل باید به‌عنوان اولویت نخست سیاست‌گذاران در استان و کشور قرار گیرد.

او تصریح کرد: چغازنبیل همیشه در اولویت سیاست‌گذاران نبوده است، درحالیکه این محوطه باید جزء اصلی‌ترین اولویت‌های حفاظت میراث فرهنگی باشد. اگر وضعیت حفاظت از این محوطه تغییر نکند، احتمال آسیب‌های جدی به این اثر جهانی وجود دارد.

چغازنبیل با تاریخ چند هزار ساله خود، نه تنها یکی از گنجینه‌های ارزشمند ایران، بلکه جزو میراث جهانی بشر به‌شمار می‌آید. این محوطه باستانی نیازمند توجه و تلاش‌های همه‌جانبه در زمینه حفاظت و نگهداری است. از تامین منابع مالی برای حصار کشی و نیروی متخصص گرفته تا ایجاد زیرساخت‌های مناسب برای جلوگیری از آسیب‌های احتمالی، همه این موارد باید در اولویت‌های دولت و مسئولان قرار گیرد تا این میراث ارزشمند برای نسل‌های آینده محفوظ بماند.

بازدید گروهی از گردشگران ناشنوا از آثار و بناهای تاریخی خوزستان

گروهی شامل ۲۸ گردشگر کم‌شنوا و ناشنوا که در قالب یک گشت اختصاصی از تهران به خوزستان سفر کرده بودند، به مدت چهار روز از خوزستان و آثار و بناهای ثبت جهانی خوزستان بازدید کردند.

ساناز(سمیرا) جلوداری راهنمای گردشگری این گشت اختصاصی درباره حضور این گردشگران اظهارکرد: این گردشگران با هدف آشنایی با آثار و جاذبه‌های فرهنگی و تاریخی از تهران عازم خوزستان شدند و با همراهی راهنمای ناشنوا حامد نیاسری و مترجم زبان اشاره مهرنوش واحدی در سفری چهار روزه از میراث‌جهانی شوش، چغازنبیل و سازه‌های آبی‌تاریخی شوشتر و برخی از بناهای تاریخی خوزستان بازدید کردند.

‌