خوزتوریسم

خوزستان؛ پیشگام بسیاری از «اولین‌ها» در ایران

سفر من به خوزستان، هرچند کوتاه و محدود، تجربه‌ای ناب و تأثیرگذار بود. با وجود آنکه فرصت بهره‌گیری کامل از تنوع جاذبه‌های طبیعی و فرهنگی استان فراهم نشد، اما آنچه بیش از همه در ذهنم ماند، مهربانی، سخاوت و گشاده‌رویی مردمان خوزستان بود؛ مردمانی که با وجود رنج‌ها، کرامت انسانی خود را حفظ کرده‌اند.

لیلا ضامنی، فعال رسانه در یادداشتی نوشت: نام خوزستان برای من تنها یک نام جغرافیایی نیست؛ مفهومی است درهم‌تنیده با تاریخ، فرهنگ، هنر، موسیقی، مقاومت، نفت، تکنولوژی و رودخانه‌هایی که شریان‌های حیاتی جنوب‌غرب ایران را شکل داده‌اند. سرزمینی که از یک‌سو به کوه‌های استوار زاگرس تکیه دارد و از سوی دیگر به آبراهه‌های خلیج‌فارس می‌پیوندد و در این پیوند، هویتی منحصربه‌فرد و چندلایه ساخته است.

خوزستان مهد بخش وسیعی از تمدن کهن ایران، یعنی تمدن ایلامی است؛ تمدنی که ریشه‌های آن به دوران ماقبل تاریخ بازمی‌گردد. اسناد تاریخی نشان می‌دهد که پیشینه زیست بشر در این منطقه به حدود ۲۷۰۰ سال پیش از میلاد مسیح می‌رسد. همین پیشینه عمیق، خوزستان را به یکی از کانون‌های اصلی شکل‌گیری تمدن ایرانی بدل کرده است؛ سرزمینی که تاریخ در آن زنده و قابل لمس است.

سفر من به خوزستان، هرچند کوتاه و محدود، تجربه‌ای ناب و تأثیرگذار بود. با وجود آنکه فرصت بهره‌گیری کامل از تنوع جاذبه‌های طبیعی و فرهنگی استان فراهم نشد، اما آنچه بیش از همه در ذهنم ماند، مهربانی، سخاوت و گشاده‌رویی مردمان خوزستان بود؛ مردمانی که با وجود رنج‌ها، کرامت انسانی خود را حفظ کرده‌اند. مشاهده چهره‌های رنج‌دیده مردم جزیره‌نشین تالاب شادگان بغضی سنگین بر دلم نشاند و این پرسش را پررنگ‌تر کرد که چرا استانی که بر نفت بنا شده و روزگاری پیشگام بسیاری از «اولین‌ها» در ایران بوده، امروز با محرومیت دست‌وپنجه نرم می‌کند.

دفاع و مقاومت مردم خوزستان در هشت سال جنگ تحمیلی بر کسی پوشیده نیست. زخم‌های عمیق آن سال‌ها هنوز بر پیکر خرمشهر و آبادان دیده می‌شود؛ زخم‌هایی که نه‌تنها نشانه رنج، بلکه سندی از ایستادگی و فداکاری‌اند. در کنار این تاریخ مقاومت، جاذبه‌های تاریخی شهرهایی چون شوش، شوشتر و دزفول از نظر اهمیت و غنا هم‌سنگ جاذبه‌های تاریخی استان فارس‌اند و ظرفیت عظیمی برای جذب گردشگر دارند. با این حال، ضعف زیرساخت‌ها مانعی جدی در مسیر شکوفایی گردشگری استان به شمار می‌آید.

در چنین شرایطی، جشنواره چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی می‌تواند فرصتی ارزشمند برای بازنگری و توجه دوباره به خوزستان و ظرفیت‌های میراثی آن باشد. تولیدات این جشنواره در قالب‌های متنوع رسانه‌ای قادر است جاذبه‌های پنهان و کمتر دیده‌شده خوزستان را به مخاطبان داخلی و جهانی معرفی کند و تصویری واقعی‌تر و عمیق‌تر از این استان ارائه دهد.

برای من، خوزستان تنها یک اقلیم نیست؛ خوزستان یک «ایران» است، با همه کامیابی‌ها و ناکامی‌هایش. سرزمینی سرشار از جاذبه‌های طبیعی، تاریخی و انسانی که امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند دیده‌شدن و شناسانده‌شدن است. تحقق این امر، جز با بهره‌گیری هوشمندانه از ظرفیت‌هایی چون جشنواره چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی ممکن نخواهد بود. این جشنواره می‌تواند آغازی برای آینده‌ای درخشان‌تر در حوزه گردشگری و صنایع دستی خوزستان باشد؛ آینده‌ای که در آن، خوزستان دلیر و مقاوم، جایگاه شایسته خود را در نگاه جهانیان بازمی‌یابد.

لیلا ضامنی

گزارش مجتبی گهستونی/میراث آریا

نشست ققنوس با بررسی روند مرمت و احیای خانه مستوفی شوشتر برگزار می‌شود

نشست تخصصی ققنوس با موضوع نقد و بررسی روند مرمت تا احیای خانه تاریخی مستوفی شوشتر، با حضور مشاور، بهره‌بردار و سرمایه‌گذار بنا، روز چهارشنبه ۱۰ دی‌ماه در دانشکده پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران برگزار خواهد شد.

نشست تخصصی ققنوس با هدف نقد و بررسی فرآیند مرمت و احیای بناهای تاریخی، این هفته به بررسی تجربه مرمت و احیای خانه تاریخی مستوفی شوشتر اختصاص دارد. این نشست با حضورمشاور، بهره‌بردار و سرمایه‌گذار بنا، روز چهارشنبه ۱۰ دی‌ماه، ساعت ۱۳، در سالن قضاوت دکتری ساختمان تحصیلات تکمیلی پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران برگزار خواهد شد.

در این نشست، روند شکل‌گیری پروژه از مرحله مرمت تا احیا، چالش‌های فنی، مدیریتی و اقتصادی، و نحوه تعامل میان متخصصان مرمت، سرمایه‌گذار و بهره‌بردار مورد بحث و تحلیل قرار می‌گیرد. همچنین تجربه عملی این پروژه به‌عنوان نمونه‌ای از احیای بناهای تاریخی با رویکرد مشارکت بخش خصوصی، از منظر کارشناسان و فعالان حوزه میراث فرهنگی بررسی خواهد شد.

نشست‌های ققنوس بستری برای گفت‌وگوی تخصصی پیرامون حفاظت، مرمت و بهره‌برداری از بناهای تاریخی را فراهم می‌کند و تلاش دارد با ارائه نمونه‌های عینی، به ارتقای دانش و تبادل تجربه در این حوزه کمک کند.

ضرورت بهره‌گیری از نقش مؤثر خانه سازمان‌های مردم‎‌نهاد در جشنواره چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی

سازمان‌های مردم‌نهاد، به‌عنوان پل ارتباطی جامعه و حاکمیت، نقشی بی‌بدیل در مردمی‌سازی میراث‌فرهنگی دارند.لذا بهره‌گیری از نقش مؤثر خانه سازمان‌های مردم‎‌نهاد در جشنواره چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی ضروری است.

سیروس داودی، کنشگر فرهنگی و دبیر شورای مشورتی خانه سازمان‌های مردم‌نهاد استان خوزستان در یادداشتی نوشت: حضور بیش از ۴۰ خبرنگار حوزه میراث‌فرهنگی از سراسر کشور در خوزستان، باید به یکی از مؤثرترین بزنگاه‌های فرهنگی–رسانه‌ای استان تبدیل شود؛ فرصتی برای روایت واقعی خوزستان، پیوند مردم با میراث و حتی گشودن مسیرهای جدید جذب سرمایه‌گذاری ملی.

خوزستان می‌تواند به‌عنوان چهارمین میزبان جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی، در ساختار هشت کمیته جشنواره نقش و ترکیب مؤثری ایفا کند. پیشنهاد می‌شود با مشخص شدن کمیته‌ها، برای پیش‌برد اهداف جشنواره، شاهد حضور نیروهای بومی خوزستان برای هر کمیته باشیم یا رابط مشخصی در این کمیته‌ها تعریف شود. در رویدادی با ماهیت چندرسانه‌ای، این خلأ به‌معنای ضعف در روایت، مستندسازی و اثرگذاری اجتماعی است.

پیشنهاد می‌شود که برای افتتاحیه با اختتامیه از مجریان خوزستانی که دارای توانمندی‌های بالقوه هستند بهره گرفته شود. استان از ظرفیت انسانی، رسانه‌ای و فرهنگی لازم برخوردار است و نادیده‌گرفتن این توان، جشنواره را از بستر اجتماعی میزبان جدا می‌کند.

در این میان، باید به نقش مؤثر خانه سازمان‌های مردم نهاد استان خوزستان اشاره کرد؛ نهادی که همواره به‌عنوان حلقه اتصال سمن‌ها، مردم و ساختارهای رسمی عمل کرده است. حضور فعال و هماهنگ‌کننده یکی از خبرنگاران فعال حوزه میراث‌فرهنگی در کنار دیگر خبرنگاران، نمونه‌ای از نقش‌آفرینی مؤثر کنشگران مدنی است؛ حضوری که به تسهیل ارتباط میدانی، دسترسی به روایت‌های محلی و درک دقیق‌تر بافت فرهنگی استان کمک شایانی کرد و نشان داد مشارکت چگونه می‌تواند کیفیت روایت رسانه‌ای را ارتقا دهد.

در عین حال، لازم است از پیگیری‌های جوروند مدیرکل میراث‌فرهنگی استان و همکارانش در میزبانی مناسب از خبرنگاران و تلاش‌های دبیر چهارمین جشنواره قدردانی شود.

در دیدار انجام‌ شده با او، پیشنهاد برگزاری کارگاه‌های تخصصی آموزشی با اعطای گواهی معتبر مطرح شد؛ پیشنهادی که می‌تواند جشنواره را از یک رویداد صرفاً نمایشی، به فرآیندی آموزشی و ماندگار برای خبرنگاران، فعالان فرهنگی و سمن‌ها تبدیل کند.

سازمان‌های مردم‌نهاد، به‌عنوان پل ارتباطی جامعه و حاکمیت، نقشی بی‌بدیل در مردمی‌سازی میراث‌فرهنگی دارند. با این حال، بی‌توجهی به ظرفیت سمن‌ها و همچنین استفاده‌نشدن از شبکه گسترده انجمن‌های اولیا و مربیان، یکی از خلأهای جدی جشنواره در حوزه مشارکت اجتماعی و آموزش عمومی است.

افزون بر این، برنامه‌ریزی برای دیدار خبرنگاران ملی با استاندار یا معاون اقتصادی استانداری می‌توانست زمینه معرفی ظرفیت‌های اقتصادی، گردشگری و سرمایه‌گذاری خوزستان را در سطح ملی فراهم آورد.

خوزستان امروز بیش از برگزاری رویداد، نیازمند بهره‌برداری هوشمندانه از فرصت‌هاست. جشنواره چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی زمانی به نقطه اثرگذاری می‌رسد که به مردم، سمن‌ها، رسانه‌های بومی و کنشگران محلی اعتماد کند و روایت را به ابزار توسعه، گفت‌وگو و تصمیم‌سازی تبدیل سازد، نه صرفاً به ثبت چند تصویر گذرا.

سیروس داودی

گزارش مجتبی گهستونی/میراث آریا

جشنواره چندرسانه‌ای؛ فرصتی برای دیده‌شدن ظرفیت‌های پنهان خوزستان

جشنواره چندرسانه‌ای این امکان را فراهم کرده که نگاه نخبگان، هنرمندان، فیلم‌سازان و فعالان رسانه‌ای به خوزستان معطوف شود و این استان نه فقط به‌عنوان سرزمین مقاومت، بلکه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کانون‌های تمدنی ایران دیده شود.

سید محسن هاشمی، فعال رسانه در یاداشتی نوشت: سفر اخیر به خوزستان برای من، که دومین‌بار بود قدم بر این خاک گران‌قدر می‌گذاشتم، تجربه‌ای ارزشمند و پربار بود. خوزستان سرزمینی است که نامش با یادمان شهدا، مقاومت مردم و تاریخ سترگ ایران گره خورده است؛ اما در کنار این هویت حماسی، گنجینه‌ای عظیم از آثار تاریخی، فرهنگی و طبیعی را نیز در خود جای داده که متأسفانه هنوز آن‌گونه که باید به مردم کشور معرفی نشده است.

این استان پهناور، به‌تنهایی نماینده بخش مهمی از ظرفیت‌های گردشگری ایران است؛ از گردشگری دریامحور گرفته تا محوطه‌های تاریخی کهن، از صنایع‌دستی اصیل تا آثار تمدنی که ریشه‌های هویت ایرانی را در دل خود حفظ کرده‌اند. با وجود این، بخش زیادی از این داشته‌ها برای افکار عمومی ناشناخته مانده و مردم هنوز فرصت و آمادگی لازم برای دیدن و شناختن آن‌ها را پیدا نکرده‌اند. از همین رو، این سفر برای من بسیار ثمربخش بود و بار دیگر اهمیت معرفی خوزستان را یادآوری کرد.

اما درباره جشنواره چندرسانه‌ای باید گفت که برگزاری این رویداد در خوزستان، ویژگی منحصربه‌فردی دارد. سال‌هاست که خوزستان بیشتر با دفاع‌مقدس و رشادت مردمش شناخته می‌شود؛ در حالی که ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی آن کمتر دیده شده است. جشنواره چندرسانه‌ای این امکان را فراهم کرده که نگاه نخبگان، هنرمندان، فیلم‌سازان و فعالان رسانه‌ای به خوزستان معطوف شود و این استان نه فقط به‌عنوان سرزمین مقاومت، بلکه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کانون‌های تمدنی ایران دیده شود.

این رویداد توانسته است توجه لایه‌های مختلف جامعه را به داشته‌های تاریخی و فرهنگی خوزستان جلب کند و زمینه‌ای فراهم آورد تا آثار فاخر هنری و رسانه‌ای درباره این استان تولید و منتشر شود. چنین توجهی می‌تواند در بلندمدت به معرفی بهتر ظرفیت‌های گردشگری خوزستان و تقویت جایگاه آن در ذهن مردم کشور کمک کند.

خوزستان، با همه عظمت تاریخی و فرهنگی‌اش، شایسته آن است که بیش از گذشته دیده شود. جشنواره چندرسانه‌ای می‌تواند یکی از مسیرهای مهم برای تحقق این هدف باشد؛ مسیری که اگر استمرار یابد، می‌تواند نگاه ملی را نسبت به این استان غنی و کهن دگرگون کند

سید محسن هاشمی

گزارش مجتبی گهستونی/میراث آریا

جشنواره چندرسانه‌ای؛ رویدادی برای متخصصان روایت‌گری فرهنگی

هر جشنواره‌ای در هر سطح و اندازه‌ای می‌تواند اثرگذار باشد؛ به شرط آنکه با همت و برنامه‌ریزی درست برگزار شود. جشنواره‌ای که پشتوانه حاکمیتی و مدیریتی قوی داشته باشد، طبیعتاً گستره بیشتری از مخاطبان را درگیر می‌کند و امکان معرفی بهتر میراث‌فرهنگی و ظرفیت‌های گردشگری را فراهم می‌سازد. در مقابل، جشنواره‌هایی که در سطح محدود یک نهاد یا اداره برگزار می‌شوند، تأثیرگذاری‌شان نیز به همان اندازه کوچک باقی می‌ماند.

منوچهر دین‌پرست، فعال رسانه در یادداشتی نوشت: سال‌هاست در حوزه رسانه فعالیت می‌کنم و همیشه معتقد بوده‌ام که هر جشنواره‌ای در هر سطح و اندازه‌ای می‌تواند اثرگذار باشد؛ به شرط آنکه با همت و برنامه‌ریزی درست برگزار شود. جشنواره‌ای که پشتوانه حاکمیتی و مدیریتی قوی داشته باشد، طبیعتاً گستره بیشتری از مخاطبان را درگیر می‌کند و امکان معرفی بهتر میراث‌فرهنگی و ظرفیت‌های گردشگری را فراهم می‌سازد. در مقابل، جشنواره‌هایی که در سطح محدود یک نهاد یا اداره برگزار می‌شوند، تأثیرگذاری‌شان نیز به همان اندازه کوچک باقی می‌ماند.

جشنواره چندرسانه‌ای از آن دسته رویدادهایی است که می‌تواند نقش مهمی در شناساندن میراث فرهنگی به جامعه داشته باشد؛ اما به نظر می‌رسد مخاطب اصلی آن بیش از عموم مردم، متخصصان حوزه رسانه و تولید محتوا هستند. کسانی که می‌توانند با ابزارهای حرفه‌ای، روایت‌های تازه‌ای از تاریخ، فرهنگ و جاذبه‌های گردشگری ارائه دهند. از این منظر، برگزاری چنین جشنواره‌ای را ضروری و مفید می‌دانم.

اما درباره سفر رسانه‌ای اخیر به خوزستان که نخستین تجربه من از حضور در این استان بود، باید بگویم که هرچند سفر برایم ارزشمند و آموزنده بود، اما فشردگی برنامه‌ها و نبود هماهنگی کافی اجازه نداد ارتباط عمیق‌تری با فضا برقرار کنم. دوست داشتم زمان بیشتری در زیگورات چغازنبیل بگذرانم، بافت تاریخی دزفول را دقیق‌تر ببینم و در مکان‌های تاریخی دیگر حضور جدی‌تری داشته باشم. ما خبرنگاریم؛ توریست نیستیم. هدف‌مان از سفر، تهیه گزارش و تولید محتواست، و این نیازمند فرصت، تمرکز و حضور واقعی در فضاست.

فشردگی برنامه‌ها، تعدد شهرها، فاصله‌های طولانی و تلاش برای راضی نگه‌داشتن همه میزبانان، باعث شد بخش مهمی از کیفیت سفر تحت‌تأثیر قرار بگیرد. از سوی دیگر، کمبود امکانات لوجستیکی و اقامتی—از هتل گرفته تا اقامتگاه مناسب—چالشی بود که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. این مشکلات البته به شرایط مالی و زیرساختی استان هم بازمی‌گردد و نمی‌توان همه تقصیر را گردن برگزارکنندگان انداخت.

با این حال، خوشحالم که این سفر انجام شد. بسیاری از همکاران رسانه‌ای برای نخستین‌بار فرصت دیدن این مکان‌ها را پیدا کردند و این خود یک دستاورد مهم است. برای من نیز این سفر بیش از آنکه یک «تور» باشد، یک اتفاق بود؛ فرصتی برای مواجهه مستقیم با تاریخ و فرهنگی که پیش‌تر فقط درباره‌اش خوانده بودم.

امیدوارم در دوره‌های بعد، با برنامه‌ریزی دقیق‌تر و توجه به نیازهای حرفه‌ای خبرنگاران، چنین سفرهایی بتواند نقش مؤثرتری در معرفی خوزستان و میراث ارزشمند آن ایفا کند.

منوچهر دین‌پرست

گزارش مجتبی گهستونی/میراث آریا

آینده گردشگری خوزستان روشن است

همیشه آرزو داشتم روزی از نزدیک خطه خوزستان را ببینم؛ هم مردمش را، هم خاکی را که بخشی مهم از هویت و تمدن ایران را در خود جای داده است. خوشبختانه این سفر بالاخره ممکن شد و آنچه دیدم، فراتر از هر تصور و دانشی بود که پیش‌تر از راه مطالعه و روایت دیگران به دست آورده بودم.

افشین مجلسی، فعال رسانه در یادداشتی نوشت: این نخستین‌بار بود که قدم به سرزمین خوزستان می‌گذاشتم؛ سرزمینی که سال‌ها پیش از دیدنش، نامش در ذهن من با رشادت، مقاومت، تاریخ کهن و مردمانی نجیب گره خورده بود.

همیشه آرزو داشتم روزی از نزدیک این خطه را ببینم؛ هم مردمش را، هم خاکی را که بخشی مهم از هویت و تمدن ایران را در خود جای داده است. خوشبختانه این سفر بالاخره ممکن شد و آنچه دیدم، فراتر از هر تصور و دانشی بود که پیش‌تر از راه مطالعه و روایت دیگران به دست آورده بودم.

سال‌هاست در حوزه گردشگری فعالیت می‌کنم و به زبان انگلیسی درباره جاذبه‌های ایران می‌نویسم. از نظر تئوریک تقریباً با همه ظرفیت‌های گردشگری کشور آشنا هستم، اما تجربه دیداری چیز دیگری است. برای نمونه، سازه‌های آبی شوشتر را بارها در عکس‌ها دیده بودم و سفرنامه‌های گردشگران خارجی درباره‌اش را خوانده بودم، اما عظمت واقعی این مجموعه تنها زمانی بر من آشکار شد که روبه‌رویش ایستادم. همین تجربه را در دزفول داشتم؛ پلی که سال‌ها درباره‌اش نوشته بودم، وقتی در برابر چشمانم قرار گرفت، معنای دیگری پیدا کرد و حتی مقایسه‌اش با پل‌های اصفهان برایم جذاب شد.

خوزستان را پیش از سفر، بیشتر با اقلیم گرم و خاک‌آلودش می‌شناختم. می‌دانستم اروندرود دارد، می‌دانستم باران‌هایش گاه سیل‌آساست، اما هرگز تصور نمی‌کردم سرعت آب در اروند رود به هفتاد کیلومتر برسد. وسعت تالاب‌ها، پهنای رودها و سرسبزی بخش‌هایی از استان، بسیاری از باورهای ذهنی من را دگرگون کرد. این تضادها و شگفتی‌هاست که خوزستان را به مقصدی یگانه تبدیل می‌کند.

از منظر گردشگری، آینده خوزستان را بسیار روشن می‌بینم؛ به شرط آنکه زیرساخت‌ها تقویت شود و امکان دسترسی، به‌ویژه از طریق پروازهای بیشتر، فراهم گردد. این استان بخشی جدایی‌ناپذیر از تمدن ایران است؛ از ایلامیان گرفته تا آثار ارزشمند هخامنشی و ساسانی. برای علاقه‌مندان گردشگری فرهنگی، خوزستان نه‌تنها مقصدی دیدنی، بلکه محلی برای کشف‌های تازه و فهم عمیق‌تر تاریخ ایران است.

در کنار تاریخ، طبیعت خوزستان نیز ظرفیت‌هایی دارد که کمتر درباره‌اش گفته شده. این سفر برای من تجربه‌ای ارزشمند بود و تلاش می‌کنم آنچه دیده‌ام را با خوانندگانم به اشتراک بگذارم تا تصویر واقعی‌تری از این سرزمین در ذهن‌ها شکل بگیرد.

در آستانه برگزاری جشنواره چندرسانه‌ای در خوزستان، امیدوارم این رویداد بتواند به معرفی بهتر میراث‌فرهنگی استان کمک کند. پیشنهاد من این است که آثار فاخر و ارزشمند مرتبط با خوزستان، پس از جشنواره نیز در قالب‌های مختلف منتشر و در دسترس مخاطبان بیشتری قرار گیرد. نباید اجازه دهیم این آثار در بایگانی‌ها بمانند؛ باید آن‌ها را به جریان زنده فرهنگ و آگاهی عمومی بازگرداند.

همچنین امیدوارم سطح داوری جشنواره نسبت به دوره‌های گذشته حرفه‌ای‌تر شود تا این رویداد جوان بتواند به بلوغ برسد و افق‌های تازه‌ای در حوزه چندرسانه‌ای و میراث فرهنگی بگشاید. خوزستان شایسته آن است که در آیینه هنر و رسانه، تصویری دقیق، عمیق و درخور از آن ارائه شود.

افشین مجلسی

گزارش مجتبی گهستونی/میراث آریا

جشنواره چندرسانه‌ای باید دیده شود، نه اینکه در آرشیو بماند

ما در کشور تولیدات ارزشمند زیادی درباره جاذبه‌های گردشگری داریم، اما بسیاری از آن‌ها یا دیده نمی‌شوند یا فقط در جشنواره‌ها مطرح می‌شوند و بعد به فراموشی سپرده می‌شوند. اگر قرار است جشنواره چندرسانه‌ای نقش واقعی خود را ایفا کند، باید بستر انتشار گسترده برای آثارش فراهم شود؛ از پخش ملی گرفته تا انتشار در فضای مجازی و رسانه‌های عمومی.

فاطیما کریمی، فعال رسانه در یادداشتی نوشت: سال‌هاست که برای تهیه گزارش‌های مختلف به خوزستان سفر می‌کنم؛ استانی که هر بار دیدنش برایم تجربه‌ای تازه می‌سازد. هر بار که پا به این سرزمین می‌گذارم، درمی‌یابم هنوز گوشه‌هایی هست که ندیده‌ام؛ هنوز روایت‌هایی هست که نوشته نشده‌اند. خوزستان از نظر تنوع تاریخی، فرهنگی و طبیعی چنان گسترده است که هیچ سفری آن را تمام نمی‌کند.

از نظر دسترسی، خوزستان یکی از استان‌های خوش‌اقبال کشور است؛ هم قطار دارد، هم فرودگاه‌های فعال، و همین موضوع سفر به آن را برای گردشگران آسان می‌کند. اما در کنار این مزیت‌ها، یک مشکل قدیمی همچنان پابرجاست: کمبود زیرساخت‌های گردشگری استاندارد. سال‌هاست درباره گردشگری می‌نویسم و هر بار که به خوزستان آمده‌ام، این مسئله را دیده‌ام. درست است که شرایط نسبت به گذشته بهتر شده، اما هنوز با وضعیت مطلوب فاصله داریم. نمونه ساده‌اش سرویس‌های بهداشتی است؛ گاهی در بهترین رستوران‌ها یا مراکز اقامتی، کیفیت سرویس‌ها به‌قدری پایین است که تجربه سفر را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. این مسئله کوچک نیست؛ بخشی از شأن گردشگر و تصویر مقصد است.

در مورد جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای نیز معتقدم این رویداد می‌تواند بسیار اثرگذار باشد، اما به یک شرط مهم: خروجی‌هایش باید دیده شود. جشنواره سه دوره برگزار شده، اما اگر تولیدات آن چه فیلم، چه تئاتر، چه آثار چندرسانه‌ای در سطح گسترده منتشر نشود، تأثیرش محدود خواهد ماند. هدف جشنواره معرفی ظرفیت‌های گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع‌دستی شهرهاست؛ پس باید آثار تولیدشده به دست مردم برسد، نه اینکه در آرشیوها بماند یا فقط در حد دریافت یک جایزه متوقف شود.

ما در کشور تولیدات ارزشمند زیادی درباره جاذبه‌های گردشگری داریم، اما بسیاری از آن‌ها یا دیده نمی‌شوند یا فقط در جشنواره‌ها مطرح می‌شوند و بعد به فراموشی سپرده می‌شوند. اگر قرار است جشنواره چندرسانه‌ای نقش واقعی خود را ایفا کند، باید بستر انتشار گسترده برای آثارش فراهم شود؛ از پخش ملی گرفته تا انتشار در فضای مجازی و رسانه‌های عمومی.

در مورد سفر به خوزستان، اگر بار دیگر دعوت شوم، دوست دارم به سراغ بخش‌هایی بروم که مردم کمتر درباره‌شان می‌دانند؛ جاهایی که تصور عمومی از خوزستان را تغییر می‌دهد. بسیاری از دور فکر می‌کنند خوزستان فقط گرما و خاک است، اما این استان طبیعتی دارد که اگر دیده شود، روایت‌های تازه‌ای می‌سازد. من مشتاقم همان بخش‌های کمترشناخته‌شده را دوباره ببینم و روایت کنم؛ بخش‌هایی که می‌توانند تصویر واقعی‌تری از خوزستان به مردم نشان دهند.

خوزستان سرزمینی است که هر بار آدم را غافلگیر می‌کند. امیدوارم جشنواره‌ها، رسانه‌ها و متولیان فرهنگی بتوانند این ظرفیت‌ها را آن‌گونه که شایسته است، به مردم معرفی کنند.

فاطیما کریمی

گزارش مجتبی گهستونی/میراث آریا

۳ روز در خوزستان؛ مواجهه با حقیقتی بزرگ‌تر از یک جشنواره

خوزستان گنجینه‌ای است که هنوز بسیاری از لایه‌هایش ناشناخته مانده. جشنواره‌ها اگر درست برگزار شوند، می‌توانند کلید گشودن این گنجینه باشند؛ اما برای این کار، باید نگاه حرفه‌ای، برنامه‌ریزی دقیق و شناخت عمیق‌تری از ظرفیت‌های استان در میان برگزارکنندگان وجود داشته باشد.

رضا پورزارعی، فعال رسانه در یادداشتی نوشت: سفر اخیر به خوزستان برای من تجربه‌ای ارزشمند و متفاوت بود. هرچند بارها به دزفول سفر کرده بودم، اما آنچه در این سه روز دیدم و شنیدم، تصویری تازه و عمیق‌تر از تاریخ و فرهنگ این استان پیش چشمم گذاشت. آشنایی نزدیک با بافت تاریخی شهرها، شنیدن توضیحات مسئولان درباره پروژه‌هایی مانند کاخ آپادانا، موزه شوش و طرح‌های در دست اجرا در آبادان، و همچنین گفت‌وگوهای مستقیم با مدیران میراث فرهنگی، فرصتی بود تا هم از مشکلات آگاه شویم و هم از اتفاقات مثبتی که در حال شکل‌گیری است.

اما در کنار این تجربه میدانی، جشنواره چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی نیز موضوع مهمی است که باید درباره آن صحبت کرد. هر جشنواره‌ای باید نسبت به دوره‌های گذشته حرفه‌ای‌تر، پررمق‌تر و گسترده‌تر برگزار شود. با این حال، نخستین نکته تلخی که درباره این دوره دیده شد، کاهش زمان جشنواره بود؛ رویدادی که پیش‌تر پنج یا شش روز برگزار می‌شد، این‌بار به سه روز و حتی دو روز تقلیل یافت. این فشردگی باعث شد بسیاری از ظرفیت‌های استان درگیر جشنواره نشود.

خوزستان استانی است با وسعت فرهنگی و تاریخی کم‌نظیر؛ استانی که می‌توانست تئاتر خرمشهر، سینمای آبادان، کتاب و هنر دیگر شهرستان‌ها را در کنار هم قرار دهد و جشنواره را به یک رویداد فراگیر استانی تبدیل کند. اما این اتفاق نیفتاد؛ شاید به دلیل کمبود بودجه، شاید به دلیل ضعف برنامه‌ریزی یا سلیقه دبیران و مدیران جشنواره. نتیجه این شد که جشنواره، به‌جای آنکه به یک جریان فرهنگی گسترده تبدیل شود، محدود و کم‌اثر برگزار شد.

این در حالی است که خوزستان تنها سرزمین جنگ و دفاع مقدس نیست؛ این استان یکی از کهن‌ترین خاستگاه‌های تمدن ایران است. از ایلامی‌ها گرفته تا اشکانیان، مادها و هخامنشیان، همه در این خاک ردپایی عمیق بر جای گذاشته‌اند. با این وجود، تمدن ایلامی که یکی از مهم‌ترین پایه‌های تاریخ ایران است—کمتر به مردم معرفی شده و در روایت‌های رسمی نیز اغلب از دوره مادها به بعد سخن گفته می‌شود. جشنواره چندرسانه‌ای می‌توانست فرصتی باشد برای برجسته‌کردن این تمدن، برای آشنا کردن هنرمندان تئاتر، سینما، موسیقی و پژوهشگران با ریشه‌های واقعی تاریخ این سرزمین.

اگر این ظرفیت‌ها جدی گرفته می‌شد، می‌توانستیم شاهد تولید آثار پژوهشی، هنری و نمایشی مرتبط با تمدن ایلامی باشیم؛ آثاری که نه‌تنها به غنای فرهنگی کشور کمک می‌کرد، بلکه می‌توانست زمینه‌ساز ساخت سریال‌ها، فیلم‌های سینمایی و تئاترهای تاریخی شود.

خوزستان گنجینه‌ای است که هنوز بسیاری از لایه‌هایش ناشناخته مانده. جشنواره‌ها اگر درست برگزار شوند، می‌توانند کلید گشودن این گنجینه باشند؛ اما برای این کار، باید نگاه حرفه‌ای، برنامه‌ریزی دقیق و شناخت عمیق‌تری از ظرفیت‌های استان در میان برگزارکنندگان وجود داشته باشد.

رضا پورزارعی

گزارش مجتبی گهستونی/میراث آریا

جشنواره چندرسانه‌ای؛ رویدادی که خلأ روایت‌گری میراث‌فرهنگی را پر می‌کند

اما درباره سفر اخیر به خوزستان که نخستین تجربه جدی من از دیدن شهرهایی مثل شوش، چغازنبیل، اهواز و آبادان بود، باید بگویم که سفر بسیار خوبی بود، هرچند کوتاه. در ۲۴ سال فعالیت خبرنگاری‌ام، به شهرهای زیادی سفر کرده‌ام، اما تا پیش از این فقط یک‌بار به اندیمشک آمده بودم. دیدن این شهرها از نزدیک، برایم تجربه‌ای تازه و ارزشمند بود.

مریم آموسا خبرنگار حوزه میراث‌فرهنگی در یادداشتی نوشت: در سال‌هایی که در حوزه رسانه فعالیت کرده‌ام، همواره احساس می‌کردم جای یک رویداد جدی و اثرگذار در حوزه میراث‌فرهنگی و گردشگری خالی است؛ رویدادی که بتواند فراتر از یک نمایشگاه یا یک برنامه مقطعی، نگاه‌ها را به یک شهر، یک استان و یک فرهنگ متمرکز کند. جشنواره چندرسانه‌ای دقیقاً همان خلأیی را پر می‌کند که سال‌ها در فضای رسانه‌ای و میراثی کشور وجود داشت.

ما جشنواره‌های زیادی داریم، اما بسیاری از آن‌ها یا همپوشانی ندارند یا فقط برای برگزاری یک رویداد کوتاه طراحی شده‌اند. در حالی که جشنواره چندرسانه‌ای، به دلیل ماهیتش، می‌تواند روایت‌های تازه‌ای از میراث‌فرهنگی ارائه دهد؛ روایتی که نه محدود به یک بناست و نه محدود به یک موزه. میراث‌فرهنگی فقط یک اثر تاریخی نیست؛ می‌تواند غذا باشد، صنایع‌دستی باشد، یک آیین، یک سبک زندگی یا حتی یک خاطره جمعی. این جشنواره کمک می‌کند مردم شهرهای مختلف ایران با این لایه‌های کمتر دیده‌شده آشنا شوند.

واقعیت این است که بسیاری از مردم کشور ما اطلاعات دقیقی درباره آثار تاریخی سرزمین‌شان ندارند. در بسیاری از شهرها، بناهای تاریخی با یادگاری‌نویسی و تخریب مواجه شده‌اند، چون مردم اهمیت آن‌ها را نمی‌دانند. جشنواره‌هایی از این جنس می‌توانند نگاه‌ها را متمرکز کنند؛ می‌توانند باعث شوند شهروندان یک استان، برای مدتی کوتاه هم که شده، به داشته‌های فرهنگی‌شان با دقت بیشتری نگاه کنند. حتی استان‌هایی که معمولاً در برنامه سفر مردم قرار نمی‌گیرند، از طریق این جشنواره‌ها دوباره دیده می‌شوند.

اما درباره سفر اخیر به خوزستان که نخستین تجربه جدی من از دیدن شهرهایی مثل شوش، چغازنبیل، اهواز و آبادان بود باید بگویم که سفر بسیار خوبی بود، هرچند کوتاه. در ۲۴ سال فعالیت خبرنگاری‌ام، به شهرهای زیادی سفر کرده‌ام، اما تا پیش از این فقط یک‌بار به اندیمشک آمده بودم. دیدن این شهرها از نزدیک، برایم تجربه‌ای تازه و ارزشمند بود.

با این حال، دوست داشتم زمان آزاد بیشتری داشته باشیم؛ زمانی که هر خبرنگار بتواند از نگاه خودش در شهر قدم بزند، با مردم صحبت کند، زندگی روزمره را لمس کند و از دل این تجربه، روایت دقیق‌تری برای مخاطب بسازد. برنامه‌ریزی فشرده سفر، فرصت این مواجهه مستقیم را کمتر کرد. شناخت فرهنگ یک شهر، فقط با دیدن چند بنا یا حضور در چند برنامه رسمی به دست نمی‌آید؛ باید در خیابان قدم زد، باید با مردم حرف زد، باید لحظه‌ای از نگاه آن‌ها به شهر نگاه کرد.

اگر چنین فرصت‌هایی فراهم شود، ما خبرنگاران می‌توانیم روایت‌هایی واقعی‌تر، انسانی‌تر و عمیق‌تر از فرهنگ و میراث هر شهر ارائه دهیم؛ روایتی که هم برای خودمان معنا دارد و هم برای مخاطب.

مریم آموسا

گزارش مجتبی گهستونی/میراث آریا

آثار راه‌یافته و هیئت داوران بخش «سریال» جشنواره میراث‌فرهنگی معرفی شدند

اعضای هیئت داوران و آثار پذیرفته شده بخش «سریال» چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی معرفی شدند.

به گزارش ستاد خبری جشنواره، در بخش «سریال» تلویزیونی و نمایش خانگی چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی مرضیه برومند، شبنم مقدمی، همایون اسعدیان، محمدرضا شریفی‌نیا و محمدرضا ورزی داوری آثار را بر عهده دارند.

مدیریت بخش «تلویزیونی و نمایش خانگی» چهارمین دوره جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی را مجید زین‌العابدین بر عهده دارد.

آثار راه‌یافته به بخش «سریال» عبارتند از:
۱. بادار / سیروس حسن‌پور (کارگردان) / رشید حاجتمند (تهیه‌کننده)
۲. پایتخت (فصل هفتم) / سیروس مقدم (کارگردان) / الهام غفوری (تهیه‌کننده)
۳. پسران هور / مهدی جعفری (کارگردان) / مجتبی فرآورده (تهیه‌کننده)
۴. تجدید نظر / مرتضی معتمدی‌راد (کارگردان) / امید واحدی‌فر (تهیه‌کننده)
۵. دیو و ماه پیشونی / حسین قناعت (کارگردان) / مهدی یاری (تهیه‌کننده)
۶. سوجان / حسین عموئی تبریزی (کارگردان) / مهدی کریمی و میثم آهنگری (تهیه‌کننده)
۷. سوران / سروش محمدزاده (کارگردان) / مجتبی فرآورده (تهیه‌کننده)
۸. سووشون / نرگس آبیار (کارگردان) / محمدحسین قاسمی (تهیه‌کننده)
۹. کاتب اعظم / مهدی غفوری (کارگردان) / فرهاد کی‌نژاد (تهیه‌کننده)
۱۰. مستوران (فصل دوم) / سید علی هاشمی (کارگردان) / عطا پناهی (تهیه‌کننده)
۱۱. مهمان‌کشی / احمد کاوری (کارگردان) / محمدکامبیز دارابی (تهیه‌کننده)
۱۲. مهیار عیار / سید جمال سید حاتمی (کارگردان) / بروز مفید (تهیه‌کننده)

چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی با شعار «ایران ما، میراث ما؛ میراث ما، ایران ما» ۲۶ تا ۲۸ دی ماه ۱۴۰۴ به دبیری مهدی فرجی در استان خوزستان به میزبانی شهر اهواز برگزار می‌شود.