رسانه تخصصی گردشگری و فرهنگی خوزستان

روز جهانی بناها و محوطه‌ها سال ۲۰۲۶ با شعار پاسخ اضطراری برای میراث زنده در زمینه‌های تعارض و سوانح

روز جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی (IDMS) که هر سال در ۱۸ آوریل از سوی ایکوموس برگزار می‌شود، این امکان را برای علاقه‌مندان میراث، متخصصان میراث فرهنگی، و اعضای ایکوموس فراهم می‌آورد تا توجه‌ها را به مسئولیت مشترک در پاسداری از میراث معطوف کنند.

در سال جاری، روز جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی بر نمایان‌سازی فعالیت‌هایی تمرکز دارد که با هدف حفاظت و صیانت از «میراث زندۀ» دارای اهمیت فرهنگی جهانی انجام می‌شود؛ میراثی که در زمینه‌های پیچیده و چندمخاطره، به‌سبب شتاب‌گیری سوانح و تعارض‌ها، به‌گونه‌ای فزاینده در معرض خطر قرار گرفته است.

«میراث زنده» چیست؟

یونسکو «میراث زنده» را چنین تعریف می‌کند: «سنت‌های شفاهی، هنرهای نمایشی، شیوه‌های اجتماعی، آیین‌ها و رویدادهای آیینی، دانش و شیوه‌های مرتبط با طبیعت و کیهان، و دانش و مهارت‌های مربوط به صنایع‌دستی.»

در نگاه ایکوموس، «میراث زنده» تمامی ابعاد میراث فرهنگی ــ ملموس، ناملموس و طبیعی ــ را دربر می‌گیرد.*

این پرسش مطرح است که متخصصان میراث، جوامع، نهادها و تصمیم‌گیران در همۀ سطوح چگونه می‌توانند به سوانح و تعارض‌هایی که میراث زنده را تحت تأثیر قرار می‌دهد، پاسخ مؤثرتری بدهند؟ آنان به‌صورت جمعی چه نقشی می‌توانند ایفا کنند و برای اثربخشی در این مسیر، به چه چیزهایی نیاز دارند؟

زمینۀ شکل‌گیری موضوع روز جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی ۲۰۲۶

برنامۀ علمی سه‌سالۀ ایکوموس (۲۰۲۴–۲۰۲۷) فعالیت‌های خود را ذیل عنوان «میراث تاب‌آور در برابر سوانح و تعارض‌ها – آمادگی، پاسخ و بازتوانی» چارچوب‌بندی کرده است. پس از تمرکز بر «آمادگی» در سال ۲۰۲۵، ایکوموس در سال ۲۰۲۶ توجه خود را به پاسخ اضطراری در حفاظت از میراثی معطوف می‌کند که از سوانح و تعارض‌ها آسیب دیده یا متأثر شده است.

پاسخ اضطراری یک مداخلۀ منفرد و جداافتاده نیست، بلکه بخشی جدایی‌ناپذیر از چرخۀ گستردۀ مدیریت خطر سوانح به‌شمار می‌آید؛ چرخه‌ای که اطمینان می‌دهد اقدامات اضطراری، تاب‌آوری را تقویت می‌کنند، بی‌آنکه پیامدهای بلندمدت را از پیش تعیین کنند. این رویکرد طیفی گسترده از ابتکارات را دربر می‌گیرد: از کنش‌گری و تحلیل گرفته تا اقدامات میدانی در حوزه‌های پیشگیری، کاهش خطر، آمادگی، پاسخ اضطراری و بازتوانی. این تلاش‌ها در مجموع می‌کوشند از «میراث زنده» و جوامعی که آن را زنده نگه می‌دارند، در برحه‌های بروز بحران پاسداری کنند.

پیوند با متون دکترینال و رویدادهای قانونی ایکوموس

فعالیت‌های مرتبط با این موضوع به توسعۀ مستمر و اجرای متون دکترینال ایکوموس نیز یاری می‌رساند؛ از جمله «منشورِ در دست تدوینِ آمادگی برای پاسخ اضطراری به میراث فرهنگی در سوانح و تعارض‌ها».

فعالیت‌های روز جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی در سال ۲۰۲۶ با سمپوزیوم علمی مجمع عمومی ایکوموس در ساراواک، مالزی (۱۷ تا ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ / ۲۵ مهر تا ۲ آبان ۱۴۰۵) به پایان خواهد رسید. موضوع این سمپوزیوم عبارت است از: میراث زنده: احترام – ارتقا – پذیرش – مشارکت.

علاقه مندان جهت اطلاعات بیشتر روی تصویر زیر کلیک کنید

روایت یک فعال گردشگری از گذشته، حال و آینده روستای شاخص شمال خوزستان در گفت‌وگو با میراث‌آریا:

لزوم برنامه‌ریزی برای گردشگری چهار فصل/ صنایع‌دستی؛ میراثی که نسل‌ها آن را زنده نگه داشته‌اند

راهنمای گردشگری گفت: وجود رودخانه دز، امکان ماهیگیری، آسیاب‌های قدیمی، پوشش گیاهی متنوع، پرندگان خاص، حیات‌وحش قابل مشاهده مانند کل و بز و قلعه شاداب به‌عنوان منطقه حفاظت‌ شده، پامنار را به مقصدی کم‌نظیر برای گردشگری طبیعی تبدیل کرده است.

ابوطالب شهی‌زاده، راهنمای گردشگری در روستای هدف گردشگری پامنار دزفول، با مرور تاریخچه این منطقه و روند شکل‌گیری گردشگری در آن، پامنار را «نگینی در شمال خوزستان» و «مستعد ثبت جهانی» توصیف کرد.

او معتقد است که تحقق این هدف بزرگ، نیازمند آموزش، برنامه‌ریزی، حمایت نهادی و مشارکت کامل مردم محلی است.

شهی‌زاده در گفت‌وگو با میراث‌آریا با اشاره به پیشینه کهن منطقه شهیون، محدوده‌ای که روستای پامنار امروز در آن قرار دارد، گفت: پیش از ساخت سد دز، این منطقه یکی از آبادترین نواحی شمال خوزستان بود. رودخانه دز، زمین‌های مرغوب، باغات خرما، چشمه‌های فراوان و موقعیت جغرافیایی خاص میان دو کوه، باعث شده بود شهیون به منطقه‌ای امن، پررونق و مورد توجه مردم اطراف تبدیل شود.

از کوچ اجباری تا تولد پامنار

به گفته او، با آغاز ساخت سد دز در سال ۱۳۳۸ و آبگیری آن در سال ۱۳۴۰، بخش بزرگی از منطقه زیر آب رفت و مردم ناچار به کوچ شدند: عده‌ای به دزفول مهاجرت کردند، برخی به روستاهای اطراف رفتند و گروهی هم روستای جدید پامنار را بنا کردند. با وجود این جابه‌جایی بزرگ، روح زندگی، کشاورزی و صنایع‌دستی همچنان در منطقه باقی ماند.

صنایع‌دستی؛ میراثی که نسل‌ها آن را زنده نگه داشته‌اند

راهنمای گردشگری با اشاره به سابقه طولانی صنایع‌دستی در منطقه گفت: از گذشته با استفاده از گیاهان محلی، انواع محصولات حصیری تولید می‌شد؛ از سفره و زنبیل گرفته تا ظروف نگهداری خرما. این هنرها بخشی از هویت مردم شهیون و پامنار بوده و امروز با نقوش جدید و کاربردهای متنوع، به یکی از مهم‌ترین دلایل شناخته‌شدن روستا در سطح کشور تبدیل شده است.

او افزود: صنایع‌دستی پامنار نه‌تنها در سطح استان، بلکه در سطح ملی مطرح شد و همین موضوع یکی از پایه‌های اصلی مطرح‌شدن روستا برای ثبت جهانی بود.

طبیعت کم‌نظیر؛ از رودخانه دز تا قلعه شاداب

این فعال گردشگری با اشاره به ظرفیت‌های طبیعی منطقه گفت: وجود رودخانه دز، امکان ماهیگیری، آسیاب‌های قدیمی، پوشش گیاهی متنوع، پرندگان خاص، حیات‌وحش قابل مشاهده مانند کل و بز، و قلعه شاداب به‌عنوان منطقه حفاظت‌شده، پامنار را به مقصدی کم‌نظیر برای گردشگری طبیعی تبدیل کرده است.

او تأکید کرد: این منطقه از محدود نقاطی است که گردشگر می‌تواند در یک روز هم از طبیعت بکر لذت ببرد، هم صنایع‌دستی بخرد، هم فرهنگ بختیاری را از نزدیک لمس کند.

روند شکل‌گیری گردشگری مدرن در پامنار

شهی‌زاده با مرور تجربه‌های شخصی خود توضیح داد که گردشگری مدرن در پامنار از اواخر دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰ شکل گرفت: ورود راهنمایان حرفه‌ای، آژانس‌های گردشگری، و گسترش فضای مجازی باعث شد پامنار به‌تدریج در مسیر گردشگری امروز قرار بگیرد. ما سال ۹۰ نخستین اقامتگاه را به‌صورت ابتدایی راه‌اندازی کردیم و امروز تقریباً همه اهالی در حوزه اسکان و خدمات گردشگری فعال هستند.

او افزود: در دهه ۸۰ ما حتی برای جمع‌آوری زباله‌ها ماشین نداشتیم و خودمان زباله‌ها را دفن یا منتقل می‌کردیم. اما امروز روستا به مرحله‌ای رسیده که گردشگری به یکی از پایه‌های اصلی اقتصاد آن تبدیل شده است.

ثبت جهانی؛ فرصت بزرگ اما نیازمند آمادگی جدی

شهی‌زاده با اشاره به قرار گرفتن پامنار در مسیر ثبت جهانی گفت: ثبت جهانی یک روستا نیازمند ویژگی‌های برجسته و رقابت با آثار جهانی است. پامنار ظرفیت این کار را دارد، اما مسیر آن ساده نیست. آموزش اهالی، یکپارچه‌سازی بافت روستا، صدور مجوز اقامتگاه‌ها، ارائه وام‌های کم‌بهره، ساماندهی اسکله‌ها و کمپینگ‌ها، و ایجاد زیرساخت‌های لازم برای حضور گردشگران خارجی از مهم‌ترین نیازهاست.

او تأکید کرد: اگرچه استارت خوبی زده شده، اما با توجه به معیارهای یونسکو، رسیدن به ثبت جهانی روستای گردشگری در چند ماه کار ساده‌ای نیست. این هدف نیازمند همکاری جدی استانداری، فرمانداری، میراث‌فرهنگی، دهیاری، شورا و مشارکت کامل مردم است.

لزوم برنامه‌ریزی برای گردشگری چهار فصل

او با اشاره به اینکه فصل گردشگری پامنار عمدتاً پاییز و زمستان است، گفت: برای تبدیل‌شدن به مقصدی چهار فصل باید روی آیتم‌هایی مانند فرهنگ بختیاری، غذاهای محلی، صنایع‌دستی، آیین‌ها و داستان‌های بومی کار کرد. این‌ها می‌توانند پامنار را به روستایی متمایز در سطح ملی و جهانی تبدیل کنند.

تربیت نسل جدید راهنمایان؛ زکات گردشگری

شهی‌زاده در پایان با تأکید بر اهمیت انتقال تجربه گفت: نسل جدید فعالان گردشگری باید آموزش ببینند. زکات علم گردشگری این است که آن را به دیگران منتقل کنیم. امیدوارم با همکاری دهیار، شورا و فعالان گردشگری، کاری ماندگار برای پامنار انجام شود.

شوکل حاجیوند اندیکا روستای ملی صنایع‌دستی شد

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان گفت: با ابلاغ معاون صنایع‌دستی و هنرهای سنتی، اولین روستای ملی صنایع‌دستی در استان خوزستان به ثبت رسید.

به‌گزارش میراث‌آریا، محمد جوروند ۱۳ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ با اعلام این خبر گفت: ثبت مناطق تولید صنایع‌دستی به‌عنوان شهرها و یا روستاهای ملی صنایع‌دستی، یکی از عوامل تأثیرگذار در زمینه‌ شناساندن و رونق‌بخشی به گرایش‌های صنایع‌دستی و ارائه‌ مطلوب محصولات در بازارهای داخلی و خارجی است.

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان افزود: بر همین اساس و با تلاش‌های صورت‌گرفته در سال‌های اخیر از سوی اداره‌کل میراث‌فرهنگی و معانت صنایع‌دستی استان، سرانجام با ابلاغ صورت‌گرفته از سوی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، روستای شوکل حاجیوند در شهرستان اندیکا به‌عنوان روستای ملی صنایع‌دستی در رشته چوقابافی برگزیده و معرفی شد.

او در ادامه با بیان این‌که یکی از اساسی‌ترین موضوعات اقتصادی در دنیای امروز، برندسازی است که زمینه‌ توجه مردم و گردشگران را نیز فراهم می‌کند، افزود: ثبت ملی شهرها و روستاها در قالب صنایع‌دستی، گردشگران را از سردرگمی خارج می‌کند و باعث می‌شود هر گردشگر برای خرید صنایع‌دستی موردنظر خود یک مکان و منطقه خاص را مورد توجه قرار دهد.

جوروند اضافه کرد: از سویی، ثبت ملی شهرها و روستاهای صنایع‌دستی، اشتغال پایدار، انتقال و ارتقای فرهنگ‌ها و در نهایت توسعه‌ پایدار را به‌همراه می‌آورد.

او ضمن تبریک کسب این افتخار ارزنده به فعالان و صنعتگران صنایع‌دستی خوزستان، مسئولان، همه دست‌اندرکاران و کارشناسان و ارزیابان و شهروندان خوزستانی به ویژه شهرستان اندیکا ابراز امیدواری کرد: در سایه همدلی و توجه، شاهد معرفی هرچه بهتر، پاسداشت و توسعه و ترویج صنایع‌دستی روستای شوکل حاجی‌وند باشیم.

درخور ذکر است، متن لوح ثبت روستای ملی صنایع‌دستی "شوکل حاجی‌وند" که به امضای مریم جلالی‌دهکردی معاون صنایع‌دستی و هنرهای سنتی کشور رسیده، به شرح زیر است:

به منظور ایجاد زیرساخت برای تحقق مصوبه شورای عالی میراث‌فرهنگی و گردشگری مورخ ۱۳۹۶/۰۳/۲۳ مبنی بر برنامه‌ریزی برای توسعه شهرهای جهانی صنایع‌دستی، روستای شوکل حاجی‌وند از توابع استان خوزستان به عنوان روستای ملی چوقابافی اعلام می‌شود. امید است با اتکال به خداوند متعال، مسئولان و فعالان محلی، در معرفی و پاسداشت ارزش‌ها و اصالت‌های هنری این روستا اهتمام و بسترهای لازم برای رشد و بالندگی آن فراهم نمایند.

مریم جلالی‌دهکردی

معاون صنایع‌دستی و هنرهای سنتی کشور

چوقا که پوشش مردان بختیاری است، معروفترین و باکیفیت‌ترین آن را بانوان روستای شوکل حاجیوند می‌بافند که به چوقای "کیارسی‌بافت" نیز مشهور است. چوقا در کنار سادگی ظاهری، با فلسفه‌ای خاص، دارای قدمت بالا و بافت آن مستلزم هنر و مهارت خاصی است. اغلب زنان روستای شوکل حاجیوند در شهرستان اندیکا به کار بافت چوقا مشغول هستند و بیشتر آنان فنون بافت این پوشش را نسل به نسل فراگرفته‌اند و به نسل‌های بعدی نیز منتقل کرده‌ و می‌کنند.

گفتنی است با ثبت روستای شوکل حاجی‌وند به عنوان روستای ملی چوقابافی، در حال حاضر خوزستان دارای چهار شهر ملی صنایع‌دستی (رُفیع، شوشتر، اندیکا، اهواز)، یک روستای ملی صنایع‌دستی (شوکل حاجی‌وند) و یک شهر جهانی صنایع‌دستی (دزفول) است.

پایگاه چهارم شکاری دزفول ثبت ملی شد

لوح ثبت ملی پایگاه چهارم شکاری وحدتی دزفول در فهرست آثار ملی دفاع مقدس پنجشنبه شب با حضور وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی رونمایی شد.

به گزارش ایرنا، پایگاه چهارم شکاری وحدتی دزفول به‌عنوان اثر ملی دفاع مقدس در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید و لوح ثبت ملی این اثر در حاشیه شورای اداری خوزستان که با حضور وزیر میراث فرهنگی در سالن نشست‌های دانشگاه جندی شاپور برگزار شد، رونمایی شد.

پایگاه چهارم شکاری وحدتی دزفول که از نمادهای مهم مقاومت نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در دوران دفاع مقدس به شمار می‌رود، پس از طی مراحل قانونی، در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.

این پایگاه به دلیل شان ملی و تاریخی با شماره ثبت ۳۴۲۹۲ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

همچنین در این آیین، سند مالکیت اثر ثبت جهانی چغازنبیل و محوطه تاریخی شوش با وسعت ۳۰۷ هکتاری که پیش‌تر توسط قوه قضائیه به نام وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی صادر شده بود، از سوی مدیرکل ثبت اسناد و املاک خوزستان به وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تحویل داده شد.

به گزارش ایرنا، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی عصر پنجشنبه با حضور در حرم حضرت محمد بن موسی الکاظم(ع) ملقب به حضرت سبزقبا(ع) در دزفول ضمن ادای احترام به این آستان مقدس از حجم خسارت‌های وارد شده به این حرم در پی ناآرامی‌های اخیر بازدید کرد.

پایگاه چهارم شکاری وحدتی دزفول ۱۴۷ شهید تقدیم کرده است؛ این پایگاه با انجام یک هزار و ۵۱۵ سورت پرواز برون مرزی در دوران دفاع مقدس، نقش مهمی در بمباران مواضع دشمن بعثی و پشتیبانی از رزمندگان داشت.

دزفول در شمال خوزستان در دوران دفاع مقدس مورد اصابت ۱۷۶ موشک دوربرد، ۴۸۹ بمب و راکت و پنج هزار و ۸۲۱ گلوله توپ دشمن قرار گرفت.

شهرستان دزفول در طول دوران دفاع مقدس بیش از ۲ هزار و ۶۰۰ شهید تقدیم میهن اسلامی کرد. به پاس این پایداری در هفتمین سال جنگ تحمیلی به پیشنهاد دولت وقت، دزفول به عنوان شهر نمونه مقاومت کشور معرفی و در چهارم خرداد ۱۳۶۶ لوح زرینی به مردم دزفول اعطا شد و به همین مناسبت چهارم خرداد به نام روز مقاومت و پایداری مردم دزفول در تقویم رسمی جمهوری اسلامی نامگذاری شد

اسامی آثار راه‌یافته به بخش عکس جشنواره میراث‌فرهنگی اعلام شد/ معرفی هیئت داوران

اعضای هیئت داوران و آثار پذیرفته شده بخش «عکس» در چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی معرفی شدند.

به گزارش ستاد خبری جشنواره، در بخش «عکس» چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای هربرت کریم‌مسیحی، سام گیوراد و داود وکیل‌زاده به عنوان اعضای هیئت داوران آثار راه‌یافته به این بخش را داوری می‌کنند.

مدیریت بخش «عکس» در چهارمین دوره این جشنواره را هربرت کریم‌مسیحی بر عهده دارد.

آثار راه‌یافته به بخش «عکس» در چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی عبارتند از:

۱. آرش شیواتیر در قلب ایران/ مینا منتظرصاحب
۲. آینه فیروزه‌ای/ بهاره روشن‌فکر
۳. امید/ پریسا حاتمی حبشی
۴. ایران من (غارنمکی) / علیرضا حاجی آخوندیان
۵. ایستاده بر تاریخ/ محمدحسین خراسانی‌نژاد
۶. ایستاده در مه/ مهزیار مهدی‌پور
۷. بافنده/ داود رستگاری
۸. برداشت چای/ جاوید تفضلی
۹. برکت صبح/ امیر چوپانی
۱۰. پدر و پسر/ مهزیار مهدی‌پور
۱۱. پل سه بلوطک/ علی شمس
۱۲. پل ورسک/ سید علی طباطبایی نظری
۱۳. پهلوگرفته/ مجتبی اسدی
۱۴. پیرمرد صیاد/ محسن قائدنیا
۱۵. پیش از عبور/ احمد امینی
۱۶. تاسوعای جهانما/ علی کریمی
۱۷. تماشای نیستی/ علیرضا بختیاری
۱۸. جادوی سایه در عتیق/ پریناز قزوینی
۱۹. چغازنبیل/ زنده‌یاد حمیدرضا درجاتی
۲۰. خانه/ فرورتیش رضوانیه
۲۱. دخمه/ علی نیکوکار
۲۲. در سکوت/ ملیکا زمانی
۲۳. در میان رنگ‌ها/ مهدی حسین خانلو
۲۴. درخت زندگی/ امین ملک‌زاده
۲۵. درخت کریسمس/ میرو اوانسیان
۲۶. دروازه سیاهی/ پوریا خطیبی‌کیا
۲۷. دریاچه سد دز (منطقه چلپا اندیمشک)/ مهرداد میثاقیان
۲۸. دریچه نور/ یاسمن‌السادات طباطبایی نظری

۲۹. دستکندهای شوشتر/ علی فتحی
۳۰. دو برج (آزادی)/ حسن جوری
۳۱. دو مرد شوشی/ نگین محمدی‌فر
۳۲. دیوارها می‌ریزند، خانه‌ها می‌مانند/ علی نجات‌بخش
۳۳. ردپای عثمانی/ محمدامین فداکار
۳۴. رقص سنتی/ وجیهه کاسب مجاور
۳۵. رنگ آرامش/ محسن قربانلو
۳۶. روایت یک زیست/ مبینا عیدانی
۳۷. روستای گمشده/ محمدحسین ملک‌زاده
۳۸. زن جنوبی/ بهزاد همایونی‌نژاد
۳۹. زنی با دستار سرخ/ الهام افروتن
۴۰. زنی زیبایی می‌زاید/ مصطفی ملکی
۴۱. سپیدپوشان رود/ سارا میسائی
۴۲. سرزمین خدایان/ رضا پژوهش
۴۳. سواره در میدان آتش/ ژاله بهرامی
۴۴. شاهدان زنده احیای دریاچه مهارلو/ طاهره رخ‌بخش زمین
۴۵. شاهکار معماری کویر/ سهراب کاوه
۴۶. شتربان بلوچ/ بهرام بیات
۴۷. شعله‌های فروزان آتش در جشن سده

۴۸. شکوه سوگ/ سید مصطفی یوسفی
۴۹. شیر سنگی/ محمدرضا حاجی‌پور
۵۰. عالی قاپو/ زهرا کرمی
۵۱. عزادار/ علی کریمی
۵۲. عشق در کنار کوروش/ کیومرث خوش‌صفت
۵۳. غبار/ آرزو صادقی نجف‌آبادی
۵۴. غذای روز نهم/ امیر بکرانی
۵۵. فاتح کوچک/ شهرام سلیمی‌نژاد
۵۶. قلعه رودخان/ سعید نیکپور صیقلانی
۵۷. کاروانسرای سعدالسلطنه/ فاطمه نهاری
۵۸. کفتار راه راه ایرانی/ عرفان سامان‌فر
۵۹. کودکی زیر سایه‌های نخل/ زهرا کاواری
۶۰. گود کشتی با چوخه (زینل خان اسفراین)/ حسین رضایی
۶۱. مادر / سهراب کاوه
۶۲. مادر ایران/ سید حسین پوراکبریان
۶۳. ماه‌نشین/ سید محمد عباسی
۶۴. مردی در میان زرشک‌ها/ امید علیزاده
۶۵. مرگ تالاب/ مینا ممدوحی
۶۶. مسجد سید اصفهان/ سیاوش بنایی
۶۷. موبد زرتشتی/ محسن سعادت نصری
۶۸. میراث آتش/ میثم تاج‌آبادی
۶۹. میراث کویر/ مرتضی نیکوبذل
۷۰. میراث یزد/ علی حسن‌زاده
۷۱. میراث‌داران آسباد/ نسترن باش افشار
۷۲. نور/ وحید گنجی
۷۳. نوروز مشعل‌ها/ عالیه اسمعیل‌نژاد
۷۴. نوروز/ سرور فرهادی
۷۵. وقتی خواب ماهی می‌دید/ احمدرضا فردوسی
۷۶. همسفر با شن‌های بیایان لوت/ میثم تاج‌آبادی

چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی با شعار ایران ما، میراث ما؛ میراث ما، ایران ما به دبیری مهدی فرجی در استان خوزستان به میزبانی شهر اهواز برگزار می‌شود.

میراث‌بان تاریخی شوش درگذشت

شفیع چنانه معروف به «شایع»، در سال ۱۳۱۱ در یکی از روستاهای چنانه شوش متولد شد. او تا ۱۹سالگی در روستای زادگاه خود به کار کشاورزی مشغول بود، اما به دلیل شرایط معیشتی و کمبود امکانات، ناچار به مهاجرت به شوش شد.

وی پس از اعزام به خدمت نظام وظیفه، در سال ۱۳۳۲ و با پایان دوران سربازی، به استخدام گروه باستان‌شناسان فرانسوی درآمد.

وظیفه او نگهبانی از قلعه دمورگان بود و بنا به گفته خودش، پیش از استخدام وی، حفاظت از قلعه بر عهده علی یزدان‌فر و احمد قهرودی قرار داشت. شفیع چنانه در دو دوره پیش و پس از انقلاب اسلامی به عنوان میراث‌بان قلعه شوش فعالیت کرد و سرانجام پس از سال‌ها دلدادگی و خدمت به میراث فرهنگی، در سال ۱۳۷۲ بازنشسته شد.

در جلد نخست کتاب «شوش و بزرگان آن» نوشته جعفر دیناروند، از شفیع چنانه به عنوان یکی از قدیمی‌ترین نگهبانان قلعه شوش یاد شده است. آغاز جنگ تحمیلی و وقایع آن دوران نیز مانع از ادامه مسئولیت‌پذیری و پایبندی او به حفاظت از این اثر تاریخی نشد.

بی‌تردید نام شفیع چنانه برای همیشه به عنوان یک ایران‌بان و میراث‌بان متعهد، در تاریخ شوش و میراث فرهنگی ایران ماندگار خواهد بود.

رسانه گردشگری و فرهنگی خوزستان درگذشترمرحوم چنانه را به خانواده چنانه، مردم شریف شوش،خوزستان و علاقه مندان و دوستدارن میراث فرهنگی کشور تسلیت می‌گوید.

گزارش:الهام ضمدی فعال گردشگری و فرهنگی شوش

تفاوت تعزیه و شبیه خوانی به روایت حاج خلیل ضرغامپور کارگردان تئاتر و شبیه خوانی

تعزیه در لغت به معنای عزاداری و از ریشه واژه ی عزیه و عزا می آید و تمامی سوگواری ها و عزاداری ها از جمله سینه زنی، زنجیر زنی و مداحی و در سوگ نشستن عزیزان و از دست رفتگان و مرحومین از زیرمجموعه ی تعزیه و تعزیت می باشند و هر جا اجتماعی در سوگ اهل بیت و یا عزیزی برپاست آنجا محفل تعزیه است.

در شهرستان شوشتر (از توابع استان خوزستان) از دیرباز عزاداری و تعزیه خوانی در سوگ سیّد و سالار شهیدان برپا بوده و هست و بسیاری از نوحه ها و پامنبری های روضه ها از آوازهای سنتی و بومی محلی ۲۴ مقام یا مقوم این دیار کهن گرفته شده اند که معروفترین آن ها آواز شوشتری در دستگاه همایون می باشد.
همچنین از آوازهای معروف عزاداری و مراسمات تشییع می توان به آواز سوزناک مار رضایی (مادر رضا) از گوشه های شور عربی اشاره کرد که بسیارمورد استفاده ی مردم این خطه می باشد و هنرمندان شبیه خوان کهن دیار دارالمومنین شوشتر در مجالس شبیه خوانی خود بسیار از این آواز در کنار تعزیت که عامه ی مردم به آن گرایش دارند بهره می برند
ولی هنر شبیه خوانی که خود از شکل و ظاهر واژه ی آن پیداست به شبیه سازی می پردازد تا هرچه بیشتر به اصل و شکل واقعه نزدیک تر گردد .
این هنر ملی ایرانی که عامه برحسب عادت آن را به تعزیه می شناسند و به یک عادت ذهنی برای مردم تبدیل شده که بر زبان جاری می شود.
اصولا هنر شبیه خوانی خود از شاخه های تعزیه می باشد و نوعی هنرنمایشی مذهبی است که عزاداری به شکل نمایشی و تخصصی در آن اجرا می شود از شاخه های هنرهای نمایشی ایران زمین بوده که از دستگاههای موسیقی ایرانی ، سنت ها ، آیین ها ، آوازها و نواهای محلی مناطق و استانها ی مختلف نیز بسیار در آن استفاده می شود .

این هنر ملی و سنتی شبیه خوانی از سالیان دور داشته در این سرزمین وجود داشته و از میراث فرهنگی هنری ماندگار ما محسوب می گردد ، ولی در دوران رضا خان پهلوی شبیه خوانی روبه افول رفت تا جایی که به نابودی گرایید و بعد از آن دوران تاریک و سیاه که باعث شد شبیه خوان ها به روستاها و دهات پناه برده و در آنجا به عشق ائمه اطهار اجرا داشته باشند.
بعد از حکومت رضاشاه مجددا چراغ شبیه خوانی کم کم روشن گردید و بعد از انقلاب اسلامی به اوج خود رسیده و اکنون گروه ها و هیئت های زیادی در سراسر ایران زمین این هنر ملی مذهبی را زنده نگه داشته اند و هر ساله در ایام محرم و صفر، ماه مبارک رمضان و ایام فاطمیه و در برخی شهرها و روستاها درطول سال نیز در کنار عزاداری ها و تعزیت ها به اجرای مجالس شبیه خوانی می پردازند و به مدد این اجراها هر ساله جوانان و نوجوانان زیادی جذب این هنر ملی مذهبی ایرانی می شوند که بسی جای خرسندی دارد.
از دیگر خصیصه های شبیه خوانی، این هنر ملی مذهبی ایرانی که به گفته ی خیلی از بزرگان هنر تئاتر و نمایش خصوصا زنده یاد استاد بهرام بیضایی ، استاد لاله تقیان ، زنده یاد استاد دکتر جابرعناصری که اعتقاد داشتند شبیه خوانی خود هنر تئاتر است((فیلم مستند تعزیه به روایتی دیگر)) و همچنین استاد بیضایی می گوید (( شبیه خوانی بزرگترین هدیه شرق به غرب است...... کتاب نمایش در ایران)) و در مقابل باز بسیار بزرگانی هستند که هنر شبیه خوانی را اصلا نمایش یا تئاتر نمی دانند.
در ادامه ی این نظریه ها که هر کدام جای تامل دارند می توان به تعریف و فرمول اریک بنتلی ( نمایشنامه نویس،منتقد و مترجم بریتانیایی) از هنرهای نمایشی پرداخت که بسیار جالب است : A→B←G "آ" در نقش "ب" در حالی که "ج" آن را به تماشا می نشیند. این فرمول را می شود بهترین و کامل ترین فرمول هنرهای نمایشی دانست. که بر اساس آن می شود شبیه خوانی را با قاطعیت نمایش یا تئاتردانست.

این هنر نمایشی ملی مذهبی که در جهان تشیع خصوصا ایران اسلامی جایگاه ویژه ای دارد و ریشه و شاکله ی آن از نقالی و شاهنامه خوانی است و شیعیان به خوبی از این هنر اسلامی سنتی برای به نمایش درآوردن وقایع کربلا و شهدای بزرگوار آن بهره می برند. و موضوعات دیگری نیز به مدد این شیوه ی نمایشی به کرات تحت عنوان ((مجالس غریب)) اجرا می شود و فقط خاص عزاداری نیست و نمی شود آن را تعزیه دانست و مجالس شبیه خوانی شادی آور و مضحک و هر مجلس شبیه خوانی به غیر از مجالس شبیه خوانی با موضوع وقایع دلخراش عاشورا و وفات و شهادت دیگر اهل بیت ائمه دال بر این ادعاست.

حاج خلیل ضرغامپور

سند مالکیت کاخ «آپادانا» اهدا شد

سند مالکیت کاخ آپادانا و موزه میراث فرهنگی شوش به مساحت ۳۰۷ هکتار، در مراسمی با حضور وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و جمعی از مقامات استانی اهدا شد.

زمان خوب، مدیرکل ثبت اسناد و املاک استان خوزستان، در این مراسم با اشاره به تأکید رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مبنی بر تثبیت مالکیت‌ها، رفع موانع ثبتی و صیانت حقوقی از اموال عمومی و دولتی، اظهار کرد: صدور اسناد مالکیت برای بناهای تاریخی و آثار میراث فرهنگی، اقدامی اساسی در جهت حفاظت حقوقی از این سرمایه‌های ملی و جلوگیری از هرگونه تعرض و ابهام مالکیتی است.

به گزارش ایسنا بنا بر اعلام اداره کل ثبت اسناد و املاک خوزستان در روز جمعه ۱۰ بهمن‌ماه، وی افزود: تثبیت مالکیت اماکن تاریخی، علاوه بر ایجاد شفافیت حقوقی، زمینه‌ساز برنامه‌ریزی اصولی، مدیریت بهتر و بهره‌برداری قانونی از آثار ارزشمند میراث فرهنگی خواهد بود و نقش مهمی در حفظ هویت تاریخی و فرهنگی کشور ایفا می‌کند.

مدیرکل ثبت استان خوزستان با تأکید بر ضرورت تعامل و همکاری میان دستگاه‌های ذیربط، گفت: سازمان ثبت اسناد و املاک کشور با رویکردی حمایتی، صدور اسناد مالکیت اماکن تاریخی و فرهنگی را در زمره اولویت‌های اصلی خود قرار داده و این روند با جدیت در حال پیگیری است؛ به‌طوری‌که پیش از این نیز سند مالکیت زیگورات جهانی «چغازنبیل» به نام اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی صادر شده که بیانگر تداوم اقدامات مؤثر سازمان ثبت در راستای صیانت حقوقی از آثار فاخر تاریخی کشور و استان خوزستان است.

گفتنی است کاخ آپادانای شوش، که با نام‌های «کاخ داریوش» یا «کاخ شوش» نیز شناخته می‌شود، یکی از باشکوه‌ترین بناهای دوره هخامنشیان و قصر زمستانی داریوش بزرگ بوده که به دستور پادشاه هخامنشی، در حدود سال‌های ۵۲۱ تا ۵۱۵ پیش از میلاد ساخته شده است.

.

رویداد جایزه ملی گردشگری ایران با رویکرد فناوری و نوآوری برگزار می‌شود

رویداد «جایزه ملی گردشگری ایران» با رویکرد فناوری و نوآوری و با هدف توسعه و ترویج رویکردهای نوین در عرصه گردشگری به همت پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی جهاددانشگاهی برگزار می‌شود.

به گزارش خبرگزاری سیناپرس، دبیرخانه این جایزه بر عهده پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی است و برگزیدگان نهایی آن، در نخستین جشنواره ملی صنایع خلاق و فرهنگی ایران که از ۲۵ تا ۲۷ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ در استان سیستان و بلوچستان (چابهار) برگزار می‌شود، معرفی می شود.

«ساده‌سازی سفر»،«تجربه آسان و سریع‌تر برای مسافران»، «فناوری‌های نوین در سفر و گردشگری نوآوری در خدمات گردشگری»، «حفاظت از فرهنگ و میراث پاسداری از هویت و تاریخ با بهره‌گیری از نوبری و فناوری‌های نوین» از مهمترین محورهای این رویداد به شمار می‌آیند.

پس از ثبت نام اولیه، تکمیل اظهارنامه و ثبت درخواست علاقمندان، شرکت‌های برتر حوزه گردشگری توسط داوران این رویداد انتخاب می شود.

علاقمندان برای شرکت در این رویداد فرصت دارند تا ۲۰ بهمن ماه فایل اظهارنامه‌شان را به دبیرخانه این رویداد( پارک ملی علوم و فناوری های نرم و صنایع فرهنگی) ارسال کنند و برای کسب اطلاعات بیشتر به سایت https://iccip.ir/content/nfcci مراجعه نمایند یا با شماره ۰۹۰۳۷۹۱۵۶۹۶ تماس برقرار کنند.

اعضای هیئت داوران و آثار پذیرفته شده بخش «رادیو» در چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی معرفی شدند.

به گزارش ستاد خبری جشنواره، در بخش «رادیو» چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی مریم جلالی، مریم رستمی، انسیه سمیع‌پور، پروانه طهماسب‌نظامی، سبحان محمدیان، آرش امجدی، صادق داوری‌فر و شهاب‌الدین طباطبایی به عنوان اعضای هیئت داوران آثار راه‌یافته به این بخش را داوری می‌کنند.

مدیریت بخش «رادیو» در چهارمین دوره این جشنواره را مریم جلالی بر عهده دارد.

آثار راه‌یافته به بخش «رادیو» در چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی در چهار شاخه نمایش، مستند، پادکست و برنامه ترکیبی داوری می‌شوند که عبارتند از:
شاخه نمایش رادیویی شامل:
۱. اقتباب / سیده سارا فاضلی
۲. حاجی قولاق / احمدرضا جندقی
۳. خشت‌های امید / هانیه پیرامی
۴. روایت‌های ناتمام / محمد اسماعیل‌پور
۵. طرقه / طاهره شاددل
۶. کاروانسرای ده نمک / احترام امیدیان
۷. گرایلی / مجید حمزانلویی

شاخه مستند رادیویی شامل:
۱. تار و خلعت / پریسا منفرد
۲. تکه‌ای از جان ایران / تینا میرکریمی
۳. حکایت چرخ گردون / سارا اکبری
۴. خانه پدری / الهه سادات مصطفوی
۵. رجب فخار / سارا شاکری
۶. زمزمه با زمین / احمد یوسفی مقدم رهنی
۷. سراب / سونیا سعادتفر
۸. مخ طاق / سهیلا ره‌گشای
۹. میراث جاویدان / ندرت نوروزی
۱۰. یاشاییش (زندگی) / عبدالهادی فروغیان

شاخه پادکست رادیویی شامل:
۱. آناهیتا و معبد کنگاور / آرمین آقایی
۲. بلندای همت (عزت امیدواری بافنده فرش) / جواد تقوی‌نیا
۴. به خانه برگردیم / سهیلا ره‌گشای
۴. جام منقوش شوش / زینب مولایی
۵. چند متر تاریخ / ابوالفضل وطن‌دوست
۶. چولی قزک (عروسک باران) / هانیه پیرامی
۷. رادیو حادثه / آریو انصاری
۸. روستای لیوس / سید محمد کاظمینی
۹. سفرهای نقاش / امید خسروی شیری
۱۰. شمس‌العماره / سارا شاکری
۱۱. صدای پوست / بردیا بهرام‌نژاد
۱۲. طلوع پارسه / امیرحسین یاوری
۱۳. نقش ناتمام / مسعود طاهری‌نسب

شاخه برنامه ترکیبی رادیویی شامل:
۱. به نام ایران / امیر قدسی سیمکانی
۲. پرس و جو / رضا سلیمانی
۳. دریا تا دریا / امیرارسلان عموزاده
۴. سرزمین من / محمدرضا حاج حیدری
۵. شهر خورشید / مریم تقی‌زاده
۶. صاحب جمال / پریا آذرفر
۷. گلابتون / زهرا فقیه میرزایی
۸. مثل‌ها و متل‌ها (کیخسرو) / مریم رشیددل
۹. مغناطیس / سید محمدمهدی رکنی حسینی