رسانه تخصصی گردشگری و فرهنگی خوزستان

رسانه تخصصی گردشگری و فرهنگی خوزستان

تصویر نویسنده خوزتوریسم

سفر به اندیکا؛ نگین گردشگری خوزستان

سفر به اندیکا؛ نگین گردشگری خوزستان

در شمال شرقی خوزستان منطقه ای پنهان است که با طبیعت بکر، کوهستان‌های سربه‌فلک‌کشیده و آب‌وهوای مطبوعش، هر بیننده‌ای را مسحور خود می‌کند. اینجا شهرستان اندیکا، دیار بختیاری‌ها و نگین سبز خوزستان است.

به گزارش خبرگزاری فارس، اندیکا که تا سال ۱۳۸۷ بخشی از مسجد سلیمان محسوب می‌شد، اکنون با مرکزیت شهر قلعه خواجه، به یکی از مقاصد اصلی گردشگری طبیعی و تاریخی در جنوب غرب کشور تبدیل شده است

. نام این منطقه برگرفته از زبان لری بختیاری (اندی به معنی شگفتی و کو به معنی کوه) بوده و واقعاً "شگفتی‌های کوهستان" را در دل خود جای داده است .طبیعت بکر؛ از تاراز برفی تا شیمبار رویاییبرخلاف تصور رایج، اندیکا تابستان‌هایی خنک و زمستان‌هایی پوشیده از برف دارد.

کوه تاراز که به "بهشت برفی خوزستان" شهرت یافته، یکی از مرتفع‌ترین قله‌های استان بوده و در ایام سال مقصد بسیاری از کوهنوردان و طبیعت‌گردان است .

بارش‌های اخیر در این منطقه به حدی است که للر اندیکا با ثبت بیش از ۱۷۷ میلی‌متر بارش، بیشترین میزان بارندگی را در استان به خود اختصاص داده است .یکی از شگفت‌انگیزترین مناطق اندیکا، منطقه حفاظت‌شده شیمبار است.

این منطقه کوهستانی با وسعت ۵۰ هزار هکتار، مملو از جنگل‌های انبوه بلوط بوده و زیست‌گاه گونه‌های جانوری متعددی از جمله پلنگ، روباه و شغال است .

به تازگی محیط‌بانان این منطقه موفق به ثبت تصویر یک قلاده پلنگ شده‌اند که نشان از غنای زیست‌محیطی این منطقه دارد . همچنین تالاب شیمبار در دل این منطقه، با پوشش گیاهی منحصربه‌فرد و پرندگانی چون پلیکان و چلچله، چشم‌اندازی تماشایی خلق کرده است.

سفر به اندیکا؛ نگین گردشگری خوزستان

در شمال شرقی خوزستان منطقه ای پنهان است که با طبیعت بکر، کوهستان‌های سربه‌فلک‌کشیده و آب‌وهوای مطبوعش، هر بیننده‌ای را مسحور خود می‌کند. اینجا شهرستان اندیکا، دیار بختیاری‌ها و نگین سبز خوزستان است.

به گزارش خبرگزاری فارس، اندیکا که تا سال ۱۳۸۷ بخشی از مسجد سلیمان محسوب می‌شد، اکنون با مرکزیت شهر قلعه خواجه، به یکی از مقاصد اصلی گردشگری طبیعی و تاریخی در جنوب غرب کشور تبدیل شده است . نام این منطقه برگرفته از زبان لری بختیاری (اندی به معنی شگفتی و کو به معنی کوه) بوده و واقعاً "شگفتی‌های کوهستان" را در دل خود جای داده است .طبیعت بکر؛ از تاراز برفی تا شیمبار رویاییبرخلاف تصور رایج، اندیکا تابستان‌هایی خنک و زمستان‌هایی پوشیده از برف دارد. کوه تاراز که به "بهشت برفی خوزستان" شهرت یافته، یکی از مرتفع‌ترین قله‌های استان بوده و در ایام سال مقصد بسیاری از کوهنوردان و طبیعت‌گردان است . بارش‌های اخیر در این منطقه به حدی است که للر اندیکا با ثبت بیش از ۱۷۷ میلی‌متر بارش، بیشترین میزان بارندگی را در استان به خود اختصاص داده است .یکی از شگفت‌انگیزترین مناطق اندیکا، منطقه حفاظت‌شده شیمبار است. این منطقه کوهستانی با وسعت ۵۰ هزار هکتار، مملو از جنگل‌های انبوه بلوط بوده و زیست‌گاه گونه‌های جانوری متعددی از جمله پلنگ، روباه و شغال است . به تازگی محیط‌بانان این منطقه موفق به ثبت تصویر یک قلاده پلنگ شده‌اند که نشان از غنای زیست‌محیطی این منطقه دارد . همچنین تالاب شیمبار در دل این منطقه، با پوشش گیاهی منحصربه‌فرد و پرندگانی چون پلیکان و چلچله، چشم‌اندازی تماشایی خلق کرده است .

آبشارها و دریاچه‌ها؛ زنجیرهای از زیباییآبشار طوف کَما به ارتفاع ۶۰ متر، یکی از تماشایی‌ترین آبشارهای خوزستان است که در شمال روستای موری واقع شده . این آبشار از کوه "کما" سرچشمه گرفته و در مسیر خود مناظری بدیع از درختان بلوط، چنار و بادام کوهی را خلق کرده است .دریاچه سد شهید عباسپور نیز با وسعتی بالغ بر ۵۵ کیلومترمربع، یکی دیگر از جاذبه‌های آبی اندیکا به شمار می‌رود. وجود جزیره کوشک در میان این دریاچه و امکانات تفریحی مانند قایق‌سواری، آن را به تفرجگاهی محبوب برای خانواده‌ها تبدیل کرده است .سوسن سرخاب یا بهشت گمشده خوزستان، منطقه‌ای رویایی با باغ‌های پلکانی انار، انگور و گردو است. این منطقه در دامنه کوه‌های تازه‌کار قرار گرفته و کوچه‌باغ‌های تاریخی و آسیاب‌های قدیمی آن، روایتی از سبک زندگی کهن بختیاری را بازگو می‌کنند

گنجینه‌ای به نام تاریخاندیکا تنها طبیعت نیست؛ این دیار گنجینه‌ای از آثار تاریخی نیز به شمار می‌رود. وجود ۳۸ اثر تاریخی شامل قلعه‌های باستانی، هر کدام گوشه‌ای از تاریخ پرافتخار این مرزوبوم را روایت می‌کنند. قلعه بردی که به اعتقاد تاریخ‌شناسان، اولین اقامتگاه دائمی قوم پارس در فلات ایران بوده، با دیوارهای سنگی عظیم خود بر لبه دره‌ای خودنمایی می‌کند . همچنین نقش برجسته‌های تنگ بتا با قدمت اشکانی، دره باستانی کتک و روستای تاریخی موری از دیگر جاذبه‌های بی‌بدیل این خطه هستند .

چالش‌ها و چشم‌اندازهابا وجود این همه زیبایی و ظرفیت، شهرستان اندیکا با چالش‌هایی در حوزه گردشگری مواجه است. راه‌های دسترسی سخت‌گذر و نبود زیرساخت‌های مناسب، مانع از شکوفایی کامل این صنعت شده است . با این حال، مسئولان استانی بر لزوم توجه به ظرفیت‌های گردشگری اندیکا به عنوان اولویت برنامه‌های توسعه‌ای تأکید کرده‌اند .به گزارش فارس، منطقه گردشگری اندیکا با داشتن آب‌وهوای مطبوع، جنگل‌های بلوط، آبشارهای خروشان و آثار تاریخی متعدد، می‌تواند به یکی از قطب‌های گردشگری کشور تبدیل شود، مشروط بر آنکه زیرساخت‌های لازم برای معرفی و بهره‌برداری از این مواهب الهی فراهم گردد.

تصویر نویسنده خوزتوریسم

شناسایی و رفتارشناسی جانوران در دوراونتاش: مطالعه ردپاهای برجای‌مانده برخشت‌های محوطه جهانی چغازنبیل

شناسایی و رفتارشناسی جانوران در دوراونتاش: مطالعه ردپاهای برجای‌مانده بر خشت‌های محوطه جهانی چغازنبیل

محوطه تاریخی چغازنبیل، به‌عنوان اثری شاخص در میراث جهانی، کاملاً شناخته شده است. شناخت عمیق‌تر این عرصه باستانی، می‌تواند گامی مؤثر در پاسخ به پرسش‌های پیش‌روی باستان‌شناسی و تاریخ است

.تنوع و فراوانی مواد فرهنگی در این محوطه همواره قابل توجه بوده و برخی از این آثار، در شمار نمونه‌های استثنایی در باستان‌شناسی به حساب می‌آیند. از جمله این آثار، ردپاهای تاریخی به جای مانده از دوره تأسیس شهر دوراونتاش است.

این آثار چه در قالب ردپای انسانی و چه جانوری، از نظر تاریخی و مطالعاتی دارای اهمیت ویژه‌ای هستند. بر همین اساس، در چارچوب طرح‌های پژوهشی مرتبط با «میراث فرهنگی و تنوع زیستی»، و با هدف پیوند دو حوزه رفتارشناسی جانوری و باستان‌شناسی، این ردپاها مورد مطالعه قرار گرفتند.

در این پژوهش سعی بر آن بود تا با به‌کارگیری رهیافت‌های رفتارشناسی جانوری در بافت تاریخی چغازنبیل، بخشی از محیط زیست و ویژگی‌های اکولوژیکی دوره شکل‌گیری این شهر بازسازی شود.

از سوی دیگر، یافته‌های فرهنگی این مطالعه نشان داد که ردپاهای تاریخی، جایگاهی نمادین و هنری در فرهنگ تمدن ایلام داشته‌اند.

تحقیق و نگارش: محمد رضا رکنی
برای دریافت مقاله روی تصویر زیر کلیک کنید.

تصویر نویسنده خوزتوریسم

قصه‌گویی اشیا جان تازه‌ای به موزه‌ها می‌دهد/ مجموعه‌داران با هزینه شخصی حافظ تاریخ‌اند

مجموعه‌دار در گفت‌وگو با میراث آریا:

قصه‌گویی اشیا جان تازه‌ای به موزه‌ها می‌دهد/ مجموعه‌داران با هزینه شخصی حافظ تاریخ‌اند

مجموعه‌دار و موزه دار خوزستانی گفت: بسیاری از افراد هنگام دیدن یک شی قدیمی، ناخواسته به خاطرات خانوادگی و گذشته‌ خود پیوند می‌خورند و همین پیوند عاطفی، قصه‌گویی را به بخش جدایی‌ناپذیر موزه‌داری تبدیل کرده است.

امین نیکزاد، مجموعه‌دار و موزه‌دار خوزستانی، در گفت‌وگوبا میراث‌آریا از اهمیت «قصه‌گویی اشیا» در موزه‌ها سخن گفت و تأکید کرد که جذابیت اصلی بازدید از هر موزه‌ای نه در تعداد اشیا، بلکه در روایت‌هایی نهفته است که هر وسیله با خود حمل می‌کند.

او با اشاره به تجربه‌های شخصی‌اش در مواجهه با بازدیدکنندگان گفت: وقتی داستان ساخت، کاربرد و مسیر تاریخی یک شی را تعریف می‌کنم، مخاطب کاملاً محو می‌شود؛ آن‌قدر که حتی چای‌اش سرد می‌شود. به گفته‌ی او، بسیاری از افراد هنگام دیدن یک شی قدیمی، ناخواسته به خاطرات خانوادگی و گذشته‌ی خود پیوند می‌خورند و همین پیوند عاطفی، قصه‌گویی را به بخش جدایی‌ناپذیر موزه‌داری تبدیل کرده است.

اشیایی که شبیه‌اند اما یکسان نیستند

نیکزاد با اشاره به اینکه برخی بازدیدکنندگان در ابتدا تنها به ارزش مادی اشیا توجه می‌کنند، توضیح داد که تفاوت‌های ظریف میان وسایل مشابه، بخش مهمی از جذابیت مجموعه‌هاست. او نمونه‌ای از چراغ‌های زنبوری اپتیموس را مثال زد که در ظاهر یکسان‌اند اما در جزئیاتی مانند درجه‌ی ساخت، تعداد شیرها و میزان نوردهی تفاوت دارند. به گفته‌ی او، هیچ شی تکراری در مجموعه وجود ندارد، مگر وسایل مصرفی مثل شیشه چراغ. حتی اشیای جفت نیز به دلیل کارکردشان باید کنار هم باشند.

ریشه نام‌ها؛ از کلمن تا علاءالدین

این مجموعه‌دار در بخش دیگری از گفت‌وگو به ریشه‌ نام برخی وسایل اشاره کرد و گفت بسیاری از نام‌هایی که امروز در زبان مردم جا افتاده، در اصل نام شرکت‌های تولیدکننده بوده است. او توضیح داد: کلمن نام یک شرکت آمریکایی–کانادایی است که نخستین بار ظرف نگهداری آب سرد را تولید کرد. چون نام شرکت روی محصول نوشته شده بود، مردم همان را به کل این نوع وسیله تعمیم دادند. او همین روند را درباره‌ی «علاءالدین» و حتی برخی برندهای شوینده مثال زد و افزود که این تعمیم‌ها بخشی از تاریخ اجتماعی اشیا محسوب می‌شود.

قصه‌های عاشقانه و تلخ پشت اشیای قلم‌زنی‌شده

نیکزاد بخش مهمی از روایت‌های اشیا را مربوط به آثار قلم‌زنی دانست و گفت: تقریباً همه‌ی اشیای قلم‌کاری‌شده داستان دارند. در گذشته افراد متمول برای یادبود عزیزان از دست‌رفته، یا حتی عشق‌های ناکام، سفارش قلم‌زنی می‌دادند. او نمونه‌ای از سینی قلم‌زنی‌شده‌ای را ذکر کرد که صاحب آن به دلیل نرسیدن به معشوق، طرح و شعری خاص را سفارش داده بود و این اثر پس از سال‌ها دست‌به‌دست شدن، اکنون در مجموعه او نگهداری می‌شود.

اشیای کمیاب؛ از چراغ‌های کاربیدی تا رادیوهای ترانزیستوری

او در ادامه به برخی وسایل کمیاب مجموعه اشاره کرد؛ از جمله چراغ‌های کاربیدی که در اروپا به دلیل دشواری دسترسی به نفت رواج یافتند و در معادن، راه‌آهن و دوچرخه‌ها استفاده می‌شدند. نیکزاد گفت: این وسایل با وجود قدمت زیاد، سالم به دست ما رسیده‌اند و هرکدام بخشی از تاریخ فناوری‌اند.

در بخش دیگری از گفت‌وگو، او به رادیوهای ترانزیستوری دهه‌های ۶۰ و ۷۰ میلادی اشاره کرد که به گفته‌ی او «در اروپا یک تحول بزرگ ایجاد کردند» و اکنون در رنگ‌های متنوع در مجموعه‌اش نگهداری می‌شوند.

قلک‌ها؛ ابزار اعتمادسازی بانک‌ها

نیکزاد درباره‌ی قلک‌های قدیمی نیز توضیح داد که نخستین قلک‌های خانگی ایران توسط بانک ملی و در هامبورگ ساخته شد. او گفت: بانک‌ها برای جلب اعتماد مردم، قلک را هدیه می‌دادند و کلیدش را نزد خود نگه می‌داشتند تا فرد برای باز کردن آن به بانک مراجعه کند. همین مراجعه، زمینه‌ساز افتتاح حساب و توسعه بانکداری شد. او همچنین از قلک‌های رنگی کمیابی یاد کرد که تنها به معاونان شعب داده می‌شد و اکنون سه نمونه از آن‌ها در مجموعه‌اش موجود است.

اسکناس؛ سرمایه‌ای امن و پرطرفدار

این مجموعه‌دار با اشاره به علاقه گسترده به جمع‌آوری اسکناس گفت: اسکناس یکی از امن‌ترین و سودآورترین حوزه‌های کلکسیونری است و ارزش آن در برخی موارد با طلا و دلار برابری می‌کند. او توضیح داد که امضاها، شماره‌سری‌ها و خطاهای چاپ (ارور) از عوامل مهم تعیین ارزش اسکناس هستند و گاهی یک خطای کوچک می‌تواند ارزش یک اسکناس را صد برابر کند.

قلم‌زنی؛ هنری برای خواص

نیکزاد تأکید کرد که اشیای قلم‌زنی‌شده‌ اصیل معمولاً متعلق به افراد متمول و برجسته بوده‌اند، زیرا هزینه‌ی سفارش این آثار بسیار بالا بوده و هنرمندان حرفه‌ای تنها برای افراد خاص کار می‌کردند. او گفت: امروز هم اگر بخواهید یک آفتابه یا سینی قلم‌زنی‌شده سفارش دهید، باید صدها میلیون تومان هزینه کنید.

مجموعه‌داری؛ عشق، مسئولیت و سختی‌های فراوان

او در بخش پایانی گفت‌وگو از دشواری‌های مجموعه‌داری سخن گفت و افزود: برای من این اشیا مثل اعضای خانواده‌اند. اما نگهداری‌شان شرایط آب‌وهوایی خاص می‌خواهد و کوچک‌ترین خطا باعث آسیب جدی می‌شود. نیکزاد همچنین بر اهمیت آموزش شیوه‌های نگهداری به مردم تأکید کرد و گفت اگر حتی یک نفر در سال به‌واسطه‌ی بازدید از مجموعه‌اش به حفظ اشیای قدیمی ترغیب شود، این تلاش‌ها ارزشمند است.

گلایه از نبود حمایت‌های دولتی

او با انتقاد از نبود حمایت‌های امنیتی و حفاظتی از سوی نهادهای مسئول گفت: برخی نهادها هیچ حمایتی از موزه‌های خانگی نمی‌کند. حتی یک دزدگیر ساده هم برای مجموعه‌داران فراهم نمی‌شود.

او در پایان گفت: ما انگیزه‌مان را از مردم و علاقه‌مندان می‌گیریم. از مسئولان خیری ندیده‌ایم، اما همین چند نفر علاقه‌مند برای ادامه مسیر کافی‌اند.

قصه‌گویی اشیا جان تازه‌ای به موزه‌ها می‌دهد/ مجموعه‌داران با هزینه شخصی حافظ تاریخ‌اند

تصویر نویسنده خوزتوریسم

معماری سنتی خوزستان؛ تجلی اقلیم، فرهنگ و زیست‌بوم در کالبد بنا

معماری سنتی خوزستان؛ تجلی اقلیم، فرهنگ و زیست‌بوم در کالبد بنا

معماری سنتی خانه‌ها در خوزستان را می‌توان یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های تعامل هوشمندانه انسان با طبیعت دانست.
معماری سنتی خانه‌ها در استان خوزستان، صرفاً مجموعه‌ای از دیوارها و ایوان‌ها نیست، بلکه روایتی زنده از سازگاری انسان با اقلیم گرم و مرطوب جنوب، بازتابی از فرهنگ بومی و نمود عینی هویت تاریخی مردمانی است که قرن‌ها در این سرزمین زیسته‌اند. میراثی که امروز بیش از هر زمان دیگر نیازمند بازخوانی و پاسداشت است.
معماری سنتی خانه‌ها در استان خوزستان را می‌توان یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های تعامل هوشمندانه انسان با طبیعت دانست. تعاملی که در آن اقلیم گرم، رطوبت بالا، تابش شدید آفتاب و حتی بادهای موسمی، نه تهدید بلکه بخشی از فرآیند طراحی و ساخت بنا به شمار آمده‌اند. در این الگوی معماری، خانه به‌عنوان مهم‌ترین واحد زیستی، همزمان کارکردهای اقلیمی، اجتماعی و فرهنگی را در خود جای داده و به کانونی برای حفظ انسجام خانواده و انتقال سنت‌ها بدل شده است.

اقلیم خاص خوزستان، با تابستان‌های طولانی و بسیار گرم، معماران بومی را بر آن داشته تا با بهره‌گیری از مصالح بومی و شیوه‌های خاص ساخت، فضاهایی خلق کنند که کمترین وابستگی را به ابزارهای سرمایشی مصنوعی داشته باشند. استفاده از دیوارهای قطور گلی یا آجری، سقف‌های بلند، ایوان‌های عریض، حیاط‌های مرکزی و شبستان‌های نیمه‌زیرزمینی، همگی پاسخی دقیق به شرایط آب‌وهوایی منطقه بوده است. این عناصر، علاوه بر کاهش دمای داخلی، گردش طبیعی هوا را تسهیل کرده و آسایش ساکنان را در گرم‌ترین روزهای سال فراهم می‌ساخته‌اند.

در بسیاری از شهرهای تاریخی استان، از جمله دزفول و شوشتر، خانه‌های سنتی با آجرکاری‌های ظریف، شوادان‌ها و فضاهای تابستان‌نشین و زمستان‌نشین، نمونه‌ای درخشان از این دانش بومی هستند. شوادان‌ها، که فضاهایی عمیق در زیرزمین به شمار می‌روند، با بهره‌گیری از اختلاف دمای لایه‌های زیرین زمین، محیطی خنک و مطبوع ایجاد می‌کردند. این فضاها نه‌تنها کارکرد اقلیمی داشتند، بلکه در برخی موارد به‌عنوان محل گردهمایی خانوادگی یا نگهداری مواد غذایی نیز استفاده می‌شدند.

در مرکز استان، شهر اهواز نیز هرچند در دهه‌های اخیر با توسعه شهری مدرن چهره‌ای متفاوت یافته، اما هنوز در بافت‌های قدیمی‌تر می‌توان نشانه‌هایی از خانه‌های سنتی با حیاط‌های درون‌گرا و ایوان‌های سایه‌دار را مشاهده کرد. در این خانه‌ها، حیاط مرکزی نقش قلب تپنده بنا را ایفا می‌کند؛ فضایی که درختان نخل یا مرکبات، حوض آب و باغچه‌های کوچک، ضمن تعدیل دما، محیطی آرام و صمیمی برای تعامل اعضای خانواده فراهم می‌آورد.

درون‌گرایی از مهم‌ترین ویژگی‌های معماری سنتی خوزستان است. برخلاف بسیاری از الگوهای معماری معاصر که بر نمای بیرونی تأکید دارند، در این خانه‌ها سادگی نمای خارجی و تمرکز بر زیبایی و کارایی فضای داخلی، نشان‌دهنده اولویت حریم خصوصی و ارزش‌های فرهنگی جامعه بوده است. این امر ریشه در باورهای اجتماعی و دینی مردم منطقه دارد که حفظ حرمت خانواده و تفکیک فضای عمومی از خصوصی را امری اساسی می‌دانسته‌اند.

مصالح مورد استفاده در این معماری نیز به‌طور کامل با بوم منطقه همخوانی دارد. آجرهای دستی، گل، چوب و در برخی نواحی حصیر و نی، موادی در دسترس و سازگار با شرایط محیطی بوده‌اند. بهره‌گیری از این مصالح نه‌تنها هزینه ساخت را کاهش می‌داد، بلکه به پایداری بیشتر بنا در برابر گرما و رطوبت کمک می‌کرد. افزون بر این، مهارت استادکاران بومی در اجرای تزیینات آجری و گچ‌بری‌های ساده اما چشم‌نواز، جلوه‌ای هنری به این خانه‌ها بخشیده است.

معماری سنتی خوزستان را باید بخشی از هویت فرهنگی جنوب ایران دانست؛ هویتی که در پیوندی ناگسستنی با آیین‌ها، شیوه معیشت و روابط اجتماعی شکل گرفته است. ساختار فضایی خانه‌ها، امکان برگزاری مراسم سنتی، آیین‌های مذهبی و گردهمایی‌های خانوادگی را فراهم می‌ساخت و بدین‌ترتیب، معماری به بستری برای تداوم فرهنگ تبدیل می‌شد. حتی نحوه چیدمان فضاها، از محل پذیرایی مهمانان تا اتاق‌های اختصاصی اعضای خانواده، بازتابی از نظم اجتماعی و جایگاه افراد در ساختار خانواده گسترده بوده است.

با این حال، روند شتابان شهرنشینی و الگوگیری از معماری غیر بومی در دهه‌های اخیر، موجب کمرنگ شدن بسیاری از این شاخصه‌ها شده است. خانه‌های آپارتمانی با الگوهای یکسان، اغلب بدون توجه به اقلیم و فرهنگ محلی ساخته می‌شوند و در نتیجه، نه‌تنها کارایی اقلیمی کمتری دارند، بلکه بخشی از هویت بصری و فرهنگی شهرها را نیز از میان می‌برند. این در حالی است که بازخوانی اصول معماری سنتی و انطباق خلاقانه آن با نیازهای امروز، می‌تواند راهکاری مؤثر برای دستیابی به توسعه‌ای پایدار و هویت‌محور باشد.
کارشناسان حوزه معماری و میراث فرهنگی بر این باورند که مستندسازی، مرمت و احیای خانه‌های تاریخی خوزستان، افزون بر حفظ میراث گذشتگان، می‌تواند زمینه‌ساز رونق گردشگری فرهنگی و تقویت حس تعلق در میان نسل جوان شود. آموزش دانشگاهی مبتنی بر شناخت معماری بومی و حمایت از طرح‌های نوآورانه‌ای که از الگوهای سنتی الهام می‌گیرند، از جمله اقداماتی است که می‌تواند این مسیر را هموار سازد.
در نهایت، معماری سنتی خانه‌های خوزستان را باید مدرسه‌ای از خرد جمعی، تجربه تاریخی و احترام به طبیعت دانست؛ گنجینه‌ای که در دل خود درس‌های ارزشمندی درباره سازگاری، قناعت، زیبایی‌شناسی و همزیستی با محیط پیرامون نهفته دارد. پاسداشت این میراث، نه بازگشت به گذشته، بلکه گامی آگاهانه برای ساختن آینده‌ای ریشه‌دار و متکی بر فرهنگ بومی است؛ آینده‌ای که در آن توسعه، در تعارض با هویت قرار نمی‌گیرد، بلکه بر شانه‌های آن استوار می‌شود.

یادداشت از حمیده عبدالهی/تسنیم

تصویر نویسنده خوزتوریسم

موزه تخصصی کشاورزی ایران در رامهرمز؛ روایت کامل کشاورزی از پیش‌تاریخ تا امروز

بهره‌بردار موزه تخصصی کشاورزی ایران در گفت‌وگو با میراث آریا:

موزه تخصصی کشاورزی ایران در رامهرمز؛ روایت کامل کشاورزی از پیش‌تاریخ تا امروز

رامهرمز در متون تاریخی شهری با باغ‌های گسترده، قنات‌ها، سدها و رودخانه‌های پرآب معرفی شده است. مورخان و سفرنامه‌نویسان نیز به وفور از باغ‌ها، دام‌ها و ابزارهای کشاورزی این منطقه یاد کرده‌اند.

اسماعیل امیرجانی، بهره‌بردار موزه تخصصی کشاورزی ایران در عمارت تاریخی صمیمی رامهرمز، در گفت‌وگو با میراث‌آریا از روند شکل‌گیری این مجموعه، اهداف آن و ارزش آثار گردآوری‌شده سخن گفت و تأکید کرد که این موزه حاصل بیش از ۱۲ سال پژوهش میدانی و تلاش مستمر برای حفظ میراث کشاورزی ایران است.

او با اشاره به اینکه این موزه از اوایل اسفندماه موفق به دریافت پروانه فعالیت شده و اکنون در مرحله ثبت عنوان «موزه خصوصی ملی کشاورزی و دامپروری ایران» قرار دارد، اظهار کرد: در این مجموعه حدود ۴۰۰ نوع ابزار و شیء مرتبط با کشاورزی وجود دارد که تعداد کل قطعات به حدود هزار قلم می‌رسد. این آثار شامل ابزارهای سنتی کشاورزی، وسایل دامداری، ابزارهای فلزی و چوبی، نخ‌ها و بافته‌های موی بز و گوسفند، ظروف مسی و ده‌ها نمونه دیگر است.

توالی زمانی از پیش‌تاریخ تا معاصر

امیرجانی با اشاره به اینکه در طراحی موزه، توالی زمانی رعایت شده است، گفت: آثار از دوره‌های پیش از تاریخ تا دوره معاصر دسته‌بندی شده‌اند. نمونه‌های مربوط به استان فارس در بخش جداگانه‌ای با دو زبان معرفی شده‌اند. همچنین کشاورزی در دوره‌های هخامنشی، سلوکی، اشکانی و ساسانی با استناد به منابع تاریخی و پژوهش‌های مورخان ایرانی توضیح داده شده و در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفته است.

او افزود که علاوه بر اشیای سنگی و چوبی، مجموعه‌ای از اسناد مکتوب مرتبط با کشاورزی نیز در حال آماده‌سازی برای نمایش است: برخی بونجوق‌ها، نامه‌ها، اوراق مربوط به زمین‌های کشاورزی، مکاتبات، تمبرها و قراردادهای مرتبط با اصلاح‌طرز و کشاورزی را نیز گردآوری کرده‌ایم و به‌زودی در معرض دید قرار می‌دهیم.

مطالعات تطبیقی با تمدن‌های کهن

به گفته بهره‌بردار موزه، یکی از بخش‌های مهم فعالیت مجموعه، مطالعه تطبیقی ابزارهای کشاورزی ایران با تمدن‌های مصر، بین‌النهرین و چین است.

او توضیح داد: بسیاری از ابزارهایی که در ایران استفاده می‌شده، مشابه نمونه‌های دیده‌شده در نگاره‌های مصر و بین‌النهرین است. حتی ردیف‌کارهایی که امروز در ایران می‌بینیم، نمونه‌هایی مشابه در موزه‌های چین دارند. این تطابق نشان‌دهنده پیوستگی تاریخی و هوشمندی کشاورزان ایرانی است.

او همچنین به ابزارهای منحصربه‌فردی مانند خویش خراسان اشاره کرد که در هیچ تمدن دیگری دیده نشده و تنها در ایران وجود داشته است.

نمایش ابزارهای متناسب با اقلیم‌های مختلف ایران

در این موزه ابزارهای شخم‌زنی، کاشت، داشت و برداشت از سراسر ایران گردآوری شده است؛ از خویش‌های مناطق کوهستانی زاگرس تا ابزارهای ویژه خاک‌های کویری و اقلیم‌های شمال و جنوب کشور.

امیرجانی گفت: برای هر منطقه ابزار خاصی وجود داشته؛ مثلاً خویش‌های مناطق حاصلخیز با نمونه‌های کویری کاملاً متفاوت‌اند. این تفاوت‌ها نشان‌دهنده سازگاری ابزار با نوع خاک و شرایط اقلیمی است.

ورود ابزارهای خارجی به ایران

او افزود که بخشی از مجموعه شامل ابزارهای وارداتی از انگلیس، روسیه و آمریکا است که در دوره‌های مختلف وارد ایران شده و برخی از آن‌ها هنوز در صنعت کشاورزی کاربرد دارند.

دام، اسطوره و مردم‌شناسی

امیرجانی درباره بخش دامداری و مردم‌شناسی موزه توضیح داد: در زیرزمین موزه، آثار مربوط به دام و دامداری قرار دارد؛ از متعلقات اسب، قاطر، الاغ، شتر، گاو و گاومیش تا ابزارهای مرتبط با زندگی روزمره و تشریفاتی. حدود ۱۷ نمونه ترازو، باسکول‌های وارداتی، گلیم‌ها، ابزار نخ‌ریسی، صندوقچه‌ها، گهواره‌ها و اشیایی که نقش فرزند پسر در زندگی دامدارانه را نشان می‌دهد، در این بخش دیده می‌شود.

او یکی از آثار شاخص را محافظ گردن سگ معرفی کرد که قدمت آن به ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد می‌رسد و گفت: این محافظ برای جلوگیری از حمله حیوانات درنده استفاده می‌شده و هنوز هم در برخی مناطق ایران کاربرد دارد.

آبیاری و قنات

یکی از بخش‌های مهم موزه، بخش آبیاری است که در نزدیکی زیرزمین قرار دارد.

امیرجانی گفت: در این بخش، سیستم‌های آبیاری ایران از دوره‌های مختلف تاریخی معرفی شده است؛ از چاه قنات و چرخ چاه تا ابزارهای اندازه‌گیری آب، قرقره‌ها، کلنگ‌ها، تیشه‌ها و لوله‌های قنات. همچنین سدها و بندهای دوره هخامنشی و ساسانی با استناد به منابع تاریخی معرفی شده‌اند تا بازدیدکننده تصویری مقدماتی از فناوری آبیاری ایران در دوره‌های مختلف به دست آورد.

رامهرمز؛ شهری با پیشینه درخشان کشاورزی

او با اشاره به سابقه طولانی کشاورزی در رامهرمز گفت: رامهرمز در متون تاریخی شهری با باغ‌های گسترده، قنات‌ها، سدها و رودخانه‌های پرآب معرفی شده است. مورخان و سفرنامه‌نویسان نیز به وفور از باغ‌ها، دام‌ها و ابزارهای کشاورزی این منطقه یاد کرده‌اند.

چالش‌ها و نیازهای موزه

امیرجانی با اشاره به مشکلات موجود در مسیر راه‌اندازی و نگهداری موزه گفت: تنها انتظار ما این است که این مکان سالم بماند. سیستم برق و نورافکن‌ها آسیب دیده و تاریکی مطلق باعث شده چندین بار کودکان بازدیدکننده دچار حادثه شوند. این باغ بزرگ نیازمند رسیدگی جدی است. بسیاری از هزینه‌ها را اعضای انجمن پرداخت کرده‌اند و چندین بار باغ را هرس کرده‌ایم، اما نگهداری آن بسیار سنگین است.

او افزود که با فرماندار و مسئولان استانی و ملی مکاتباتی انجام شده و کارشناسان موزه ملی نیز در جریان کار قرار دارند، اما هنوز اقدام عملی کافی صورت نگرفته است.

نقش مردم محلی و پژوهشگران

به گفته امیرجانی، بسیاری از سالمندان و کشاورزان قدیمی شهر عصرها به موزه می‌آیند و با توضیحات خود به تکمیل اطلاعات ابزارها کمک می‌کنند.

او تأکید کرد که گردآوری این مجموعه بر پایه تحقیقات میدانی و بهره‌گیری از آثار پژوهشگران برجسته‌ای چون ایرج افشار، نادر افشار، جواد صفی نژاد، هانس ویلم فلور و حسین وصال انجام شده است.

مجتبی گهستونی/میراث آریا

موزه تخصصی کشاورزی ایران در رامهرمز؛ روایت کامل کشاورزی از پیش‌تاریخ تا امروز

تصویر نویسنده خوزتوریسم

رامهرمز در مسیر تبدیل‌شدن به قطب موزه‌های خوزستان

رئیس انجمن دوستداران میراث‌فرهنگی رامهرمز و مجموعه‌دار باسابقه در گفت‌وگو با میراث آریا:

رامهرمز در مسیر تبدیل‌شدن به قطب موزه‌های خوزستان؛ روایت ۲۶ سال تلاش مردمی برای حفظ میراث‌فرهنگی

رئیس انجمن دوستداران میراث‌فرهنگی گفت: اگر مسئولان شهرستان همکاری کنند و مکان مناسب در اختیار ما بگذارند، آمادگی داریم موزه آب، موزه برق، موزه کشاورزی، موزه دامداری، موزه فرمانداری و شهرداری را نیز راه‌اندازی کنیم.

منصور معتمدی، رئیس انجمن دوستداران میراث‌فرهنگی رامهرمز و مجموعه‌دار باسابقه، در گفت‌وگو با میراث آریا با اشاره به تلاش‌های گسترده فعالان فرهنگی این شهرستان گفت: بیش از ۲۶ سال است که همراه دوستان در انجمن‌های میراث فرهنگی، شاهنامه‌خوانی و تاریخ محلی تلاش می‌کنیم تاریخ و عظمت رامهرمز را به گوش مردم ایران برسانیم.

او افزود: رامهرمز یکی از کهن‌ترین شهرهای خوزستان است و شایسته است که موزه‌های تخصصی متعددی داشته باشد. خوشبختانه طی سال‌های اخیر با همراهی مردم و علاقه‌مندان، گام‌های مهمی برداشته شده است.

راه‌اندازی نخستین موزه پزشکی خوزستان در رامهرمز

معتمدی با اشاره به یکی از مهم‌ترین دستاوردهای فرهنگی این شهرستان گفت: با حمایت دکتر کلانتر هرمزی و همکاری اعضای انجمن، نخستین موزه پزشکی استان خوزستان را در رامهرمز راه‌اندازی کردیم. ابزار کار پزشکان قدیمی، لباس‌ها، پایان‌نامه‌ها و اسناد آن‌ها را جمع‌آوری کردیم تا تاریخ پزشکی این شهر حفظ شود.

این موزه که دو سال پیش ثبت ملی شده، بدون دریافت ورودی فعالیت می‌کند و به گفته معتمدی موزه‌ای در کشور است که همیشه فعال است و هیچ هزینه‌ای از بازدیدکنندگان دریافت نمی‌کند.

موزه فرهنگ و آموزش‌وپرورش؛ نخستین نمونه در خوزستان

او در ادامه از راه‌اندازی موزه فرهنگ و آموزش‌وپرورش خبر داد و گفت: با همکاری اداره آموزش‌وپرورش، نخستین موزه فرهنگ و آموزش‌وپرورش خوزستان را در رامهرمز ایجاد کردیم. این موزه شامل کتاب‌های قدیمی، وسایل آزمایشگاهی، ابزار آموزشی دوره قاجار و پهلوی و اسناد اداری است. این موزه نیز بدون ورودی فعال است و بازدیدکنندگان زیادی دارد.

موزه کشاورزی و دامداری؛ بازگشت هویت باغ‌شهری رامهرمز

معتمدی با تقدیر از تلاش‌های مهندس اسماعیل امیرجانی برای راه‌اندازی موزه ملی کشاورزی گفت: رامهرمز در گذشته یک باغ‌شهر واقعی بود؛ شهری با باغات فراوان، کشاورزی گسترده و دامداری فعال. بسیاری از نسل امروز از این گذشته باشکوه بی‌خبرند. موزه کشاورزی و دامداری که در عمارت تاریخی صمیمی در حال راه‌اندازی است، می‌تواند این هویت را زنده کند.

به گفته او، ابزارهای کشاورزی و دامداری از استان‌های مختلف کشور از جمله خوزستان، مازندران، یزد، بلوچستان، ایلام و هرمزگان خریداری شده و این موزه در اسفند ۱۴۰۴ افتتاح می‌شود.

مردم؛ بزرگ‌ترین حامیان موزه‌داری در رامهرمز

معتمدی با تأکید بر نقش بی‌بدیل مردم در شکل‌گیری موزه‌ها گفت: در موزه مردم‌شناسی، تمام اشیا توسط مردم اهدا شد؛ از اسکناس‌های قدیمی تا ابزار آشپزخانه و وسایل نظافت. در موزه تاریخی نیز بیش از ۶۰ درصد اشیا اهدایی مردم است. این فرهنگ اهدای اشیا در رامهرمز جا افتاده و هر زمان فراخوان بدهیم، مردم با جان و دل مشارکت می‌کنند.

او افزود: این مشارکت مردمی نشان می‌دهد که موزه‌ها برای مردم اهمیت پیدا کرده‌اند و این بزرگ‌ترین سرمایه فرهنگی ماست.

رامهرمز؛ ظرفیت تبدیل‌شدن به مرکز موزه‌های استان

رئیس انجمن دوستداران میراث‌فرهنگی رامهرمز و مجموعه‌دار باسابقه با اشاره به راه‌اندازی نخستین مجموعه خصوصی اشیا موزه‌ای و ثبت شده که به همت خود او فعال است یادآور شد: از مجموعه خصوصی اینجانب که گویای قدمت دویست ساله اخیر رامهرمز است گروه‌های مختلف بازدید می‌کنند.

وی به دیگر ظرفیت‌های مجموعه‌داری در رامهرمز اشاره کرد و افزود: جناب امین نیکزاد با تلاش و پشتکار فراوان مجموعه‌ای بسیار زیبا، ارزشمند و متنوع را گردآوری و ثبت کرده‌اند.

معتمدی با اشاره به برنامه‌های آینده گفت: اگر مسئولان شهرستان همکاری کنند و مکان مناسب در اختیار ما بگذارند، آمادگی داریم موزه آب، موزه برق، موزه کشاورزی، موزه دامداری، موزه فرمانداری و شهرداری را نیز راه‌اندازی کنیم. ما نیروی انسانی، اشیا و تجربه لازم را داریم؛ فقط نیاز به فضا داریم.

مرمت آثار تاریخی؛ از قلعه امیرمجاهد تا قلعه توکل

او درباره وضعیت آثار تاریخی رامهرمز نیز توضیح داد: در قلعه امیرمجاهد یک فصل کاری انجام شده و یکی از اتاق‌ها احیا شده است. قول داده‌اند با تخصیص اعتبار، بخش‌های بیشتری مرمت شود.

معتمدی همچنین از مشارکت یک خیر برای مرمت قلعه توکل خبر داد: دکتر توکل، متخصص آلرژی، پذیرفته‌اند ۵۰ درصد هزینه مرمت قلعه توکل در روستای شیفه را تقبل کنند تا نام پدرشان زنده بماند. با مدیرکل میراث فرهنگی نیز هماهنگی شده و قرار است گروه کارشناسی برای برآورد هزینه به رامهرمز بیاید.

هدف نهایی: زنده نگه‌داشتن تاریخ رامهرمز

رئیس انجمن دوستداران میراث‌فرهنگی در پایان گفت: هدف ما این است که تاریخ رامهرمز زنده بماند. این شهر ظرفیت تبدیل‌شدن به مرکز موزه‌های خوزستان را دارد و مردم نیز بیش از هر زمان دیگری پای کار هستند. امیدواریم با حمایت مسئولان، این مسیر با قدرت ادامه پیدا کند.

گزارش :مجتبی گهستونی

رامهرمز در مسیر تبدیل‌شدن به قطب موزه‌های خوزستان؛ روایت ۲۶ سال تلاش مردمی برای حفظ میراث‌فرهنگی

تصویر نویسنده خوزتوریسم

۲۱ فوریه (دوم اسفند)روز جهانی راهنمایان گردشگری

۲۱ فوریه (دوم اسفند)روز جهانی راهنمایان گردشگری

در ۲۱ فوریه، راهنمایان گردشگری در سراسر جهان روز جهانی راهنمای گردشگری را جشن می‌گیرند و از حرفه‌ای که نقش حیاتی در تقویت تفاهم فرهنگی، گفتگو و سفر مسئولانه ایفا می‌کند، تجلیل می‌کنند.

پیام امسال از ژاپن می‌آید، جایی که فدراسیون جهانی انجمن‌های راهنمایان گردشگری (WFTGA) به تازگی کنوانسیون ۲۰۲۶ خود را با بیش از ۶۰۰ شرکت‌کننده از ۵۰ کشور به پایان رسانده است. نمایندگان با موضوع گردشگری پایدار، مسئولیت‌های در حال تحول راهنمایان گردشگری را در زمان ازدحام گردشگران، دگرگونی جهانی و افزایش چالش‌های اجتماعی بررسی کردند.

یکی از نکات برجسته و تأثیرگذار این کنوانسیون، مراسم صلح برگزار شده در ناگازاکی بود. در این شهر تاریخی، که نمادی قدرتمند از تراژدی و آشتی است، نمایندگان اعلامیه صلحی را امضا کردند که بر مسئولیت اخلاقی راهنمایان گردشگری در سراسر جهان تأکید می‌کند.

سباستین فرانکنبرگر، رئیس WFTGA، گفت: «سفر، مردم را تغییر می‌دهد.» «و راهنمایان گردشگری بر نحوه درک مسافران از تاریخ، فرهنگ و یکدیگر تأثیر می‌گذارند. این تأثیر مسئولیت به همراه دارد.»

این بیانیه بر تعهد این حرفه به حقوق بشر، احترام متقابل، پایداری و ترویج گفتگوی صلح‌آمیز تأکید می‌کند. راهنمایان گردشگری صرفاً انتقال‌دهنده اطلاعات نیستند؛ آنها تسهیل‌کننده‌های درک و سفیران میراث فرهنگی هستند. آنها از طریق کار خود به شکستن کلیشه‌ها، تشویق تبادل بین فرهنگی و حمایت از جوامع محلی پایدار کمک می‌کنند.

در بسیاری از کشورها، روز جهانی راهنمای گردشگری با ارائه تورهای رایگان، ابتکارات آموزشی و رویدادهای اجتماعی توسط راهنمایانی که فداکاری و افتخار خود را به حرفه خود نشان می‌دهند، گرامی داشته می‌شود.

در زمانی که تنش‌های جهانی و تغییرات سریع فناوری در حال تغییر چشم‌انداز سفر هستند، نقش راهنمای گردشگری همچنان عمیقاً انسانی است: ایجاد برخوردهای معنادار، ارائه زمینه و تفسیر و تقویت ارتباط واقعی بین مردم.

در این روز جهانی راهنمای گردشگری ۲۰۲۶، WFTGA از راهنمایان سراسر جهان می‌خواهد که نه تنها حرفه خود، بلکه مسئولیت مشترک خود را برای مشارکت در جهانی محترمانه‌تر، پایدارتر و صلح‌آمیزتر نیز گرامی بدارند.

در این روز راهنمایان گردشگری در سراسر جهان نقش خود را به عنوان پل‌سازان صلح و تفاهم جشن می‌گیرند.

رسانه تخصصی گردشگری و فرهنگی خوزستان این روز را به همه راهنمایان گردشگری کشور که سالهاست با تمام سختیها و دشواریها و نیز مشکلات شغلی روبه‌رو هستند تبریک و اعلام میکند روزجهانی راهنمایان گردشگری تنها تلنگری است برای دوستداران این حوزه و حتی عاشقان گردشگری و سفر

کلیه افراد به خصوص مسولین امر باید دست به دست یکدیگر بدهند تا جامعه و کشورشان به لحاظ معیار های جذب توریست و انتقال اطلاعات پیشرفت کند. از طرفی این روز برای یادآوری سختی های این شغل بوده و اینکه تنها به چند سفر و ویدئو های جذاب ختم نمی شود.

برای دریافت جزییات برنامه فدارسیون جهانی راهنمایان گردشگری روی تصویر زیر کلیک کنید.

تصویر نویسنده خوزتوریسم

کت های دزفول

کت های دزفول

کت‌های دزفول در دل صخره‌های کنار رودخانه حفر می شوند. درگذشته اغلب برای فرار از گرمای طاقت‌فرسای تابستان مورد استفاده مردم بودهاند.

دیواره‌ کت‌ها ارتفاعی بین دو تا چهار متر داشته و سقف آن‌ها به وسیله سنگ‌های ریز و درشت که به شکل‌ طبیعی زمین می‌باشند، تزیین شده‌اند. مساحت کت‌ها بسته به امکان توسعه و کاربرد آنها از پنج مترمربع شروع شده و تا بیش از ده مترمربع نیز حفر می‌شوند.

با وجودی که استان خوزستان یکی از گرم ترین استان های کشور است اما در شمال این استان و شهرستان دزفول ، عبور رودخانه دز از وسط این شهر، تفریحگاه های متنوعی برای فصول گرم سال فراهم نموده که آن را از سایر شهرهای این استان متمایز می نماید و در فصول گرم سال نیز می تواند علاوه براستفاده مردم این شهر و شهرهای اطراف، مقصد گردشگری سایر هموطنان علاقمند به طبیعت و تفریحات تابستانه باشد، تجربه ای که در نوع خود منحصر به فرد می باشد. یکی از این تفریحات اقامت درحفره های غار مانندی هستند که در کنار ساحل رود دز حفر شده اند و در بین مردم دزفول به کت (kat) مشهور هستند.

کت‌های دزفول در دل صخره‌های کنار رودخانه حفر می شوند. درگذشته اغلب برای فرار از گرمای طاقت‌فرسای تابستان مورد استفاده مردم بودهاند. دیواره‌ کت‌ها ارتفاعی بین دو تا چهار متر داشته و سقف آن‌ها به وسیله سنگ‌های ریز و درشت که به شکل‌ طبیعی زمین می‌باشند، تزیین شده‌اند. مساحت کت‌ها بسته به امکان توسعه و کاربرد آنها از پنج مترمربع شروع شده و تا بیش ازصدمترمربع نیز حفر می‌شوند.

در گذشته که وسایل خنک کننده مانند امروز وجود نداشت مردم دزفول برای فرار از گرمای هوا در تابستان و هم چنین استفاده از آب رودخانه دز، شنا کردن در آن و لذت بردن از محیط، این فضاها را در صخره‌های مجاور رودخانه دز ایجاد کرده‌اند و به آن‌ها پناه می‌بردند.

امروزه کت ها همچنان محبوبیت خود را حفظ کرده‌ و به محلی تفریحی با کارکرد گردشگری تبدیل شده‌اند. مردم بسیاری از شهرهای مختلف، به خصوص شهرهای با آب و هوای گرم در تابستان به شهر دزفول آمده و ساعاتی از شبانه‌روز را درون این کت‌ها ودر کنار ساحل زیبای رود دز می‌گذرانند.

شبیه بودن فضای درون کت ها به غار و نزدیکی به رود موجب می شود، اقامت در این کت ها در طول گرمای روز برای مردم بدون استفاده از هیچ گونه وسایل برقی و خنک کننده و برای فرار از زندگی ماشینی ، دلپذیر و لذت بخش باشد. علاوه بر آن در محل‌هایی که عمق رود مناسب است با رعایت نکات ایمنی شنا در رودخانه تفریحی بسیار لذت بخش است.

همچنین مجاورت با رود دز فرصت استفاده از قایق سواری و انواع ورزش های آبی دیگر نظیر جت اسکی، ماهی گیری و ... را فراهم می آورد.

علاوه بر فصل تابستان در ایام نوروز نیز این کت‌ها جاذبه‌ی خاصی برای مهمانان نوروزی دارند چرا که در کمتر شهری همچین مجموعه ای کنار رودی زلال چون دز شکل گرفته است به همین سبب استقبال خاصی از آنها می شود.

منبع: خبرگزاری‌میراث‌فرهنگی
عکس: مهدی عاملی

تصویر نویسنده خوزتوریسم

سرای جهانی افضل شوشتر

سرای جهانی افضل شوشتر

در خطه جنوب کشور گنجینه‌ پنهانی به نام خوزستان وجود دارد که در دورن خود شهرها و روستاهایی با قدمت تاریخی و کهن پروانده است.

در این استان بناهای تاریخی و باستانی بسیار زیادی وجود دارد که هر کدام از آن‌ها یادگار یکی از دوران حکمرانی فرمانروایان ایرانی است.

شوشتر یکی از شهرهای شمالی خوزستان است که بر اساس گفته‌ تاریخ شناسان داخلی و خارجی آثار باستانی کشف شده در این شهرستان بیش از هفت هزار سال قدمت دارند و این شهر زیبا و تاریخی را به یکی از گنجینه‌های تاریخی کشور تبدیل کرده است.

هر قدمی که در این شهر زیبا و خوش آب وهوا بردارید با انبوهی از خانه‌ها و بناهای تاریخی مواجه می‌شوید که قدمت آن‌ها به دوران هخامنش تا قاجاریه بر می‌گردد.

بناهای سر به فلک کشیده آجری با درب‌های چوبی قدیمی به همراه درکوب‌های زنانه و مردانه دیدگان هر بیننده‌ای را دقایق طولانی به خود جذب می‌کند.

شوشتر را بیشتر به سازه‌های آبی آن که ثبت جهانی شده و از عجایب معماری باستانی ایران نیز محسوب می‌شود می‌شناسند اما در این گزارش به جلوه‌های دیگری از این شهر اسرار آمیز می‌پردازیم.

یکی از بناهای تاریخی این شهر کهن "سراها" هستند که همچنان بخشی از پیکره و هستی بازارهای شوشتر را تشکیل می‌دهند .

کاروان سرای افضل شوشتر یکی از سراهای قدیمی شوشتر است که قدمت آن به دوران قاجاریه برمی‌گردد.

سرای افضل در دوره قاجاریه در حاشیه محله دلدل توسط خاندان افضل ساخته شده است.

خاندان افضل از خانواده‌های معروف و قدیمی شوشتر هستند که شغل آن‌ها تجارت بود و کاروانسرای افضل که بخش از مجموعه افضل است به این خاندان تعلق دارد. آدرس دقیق امروزی این سرای زیبا و تاریخی ضلع غربی خیابان طالقانی کوچه سنگ فرش است.

بنایی زیبا با قامتی استوار که همچون نگین الماس در این شهر خوش آب و هوا می‌درخشد. این بنای تاریخی در گذشته به دلیل مطبوع بودن آب و هوا یکی از مکان‌های مهم برای جمع آوری و توزیع غلات بود که مردم با انباشته کردن غلات خود در این سرا از فاسد شدن غلات جلوگیری می‌کردند.

معماری این بنا بسیار زیبا و با ظرافت خاصی طراحی و ساخته شده به گونه‌ای که معماران سبک آن را جز معماری‌های سنتی دسته بندی کرده‌اند.

این بنا مساحتی بالغ بر هزار متر مربع با یک بخش آجری نوساز در ضلع جنوبی به مساحت ۳۵۰ متر دارد.

بعد از عبور از راهرویی طولانی وارد فضای حیاط می‌شویم، حیاطی نسبتا بزرگی که بنای آن به سبک معماری دوره‌ای ساخته و اتاق‌های آن در سه جهت شمالی، شرقی و غربی بنا شده‌اند در واقع که سبب شده اتاق‌ها از سطح حیاط مرکزی ۵۰ تا ۷۰ سانتی‌متر بالاتر باشد.

جلوی اتاق‌ها ایوان‌هایی به پهنای یک متر و اندی همچون بالکن‌های امروزی محل رفت و آمد و حرکت هستند در واقع معماری داخلی کاروانسرا شامل زیرزمین، همکف و نیم طبقه‌ای در بالای سازه همکف بوده که زیر زمین سرای افضل دارای در دو بخش شبستان و شوادان با یک اتاق و فضایی حجره مانند است و بالای پنجره‌های زیرزمین با استفاده از یک سنک یک تکه به طور خاص و تماشایی تزئین شده و با چرخشی در سرا وجود سازه‌هایی مانند ایوان و تارمه‌ها در بنا به طور معمول و رایج استفاده شده است.

سردر ورودی، سطوح دیوارهای داخلی و ستون‌های آجری با تزئینات شبه مقرنس زیبایی این بنای تاریخی را چند برابر کرده است. سرای افضل جز معدود بناهای تاریخی است که از هرگونه تخریب و دگرگونی مصون مانده است و امروزه مردم این سرای تاریخی را محل تولید و توزیع صنایع دستی شوشتر می‌شناسند به طوری که در این بنای آجری بیش از ۴۰ غرفه فروش و کارگاه صنایع دستی وجود دارد.

کاروان سرای افضل در سال ۱۳۸۱ به شماره ۷۹۴۰ به ثبت ملی رسید؛ این سرا هرسال در ایام نوروز میزبان خیل عظیمی از گردشگران داخلی و خارجی است و در طول سال نیز به علت معماری منحصر به فردی که دارد یکی از پروژه‌های تحقیقاتی دانشجویان هنر و معماریان می باشد.

این سرا و منتخبی از کاروانسراهای ایران در فهرست میراث‌جهانی یونسکو در سال ۱۴۰۱ قرار گرفته است.

تصویر نویسنده خوزتوریسم

قصر حمیدیه»؛ شگفتی مهندسی سازه‌هایی آبی چندمنظوره

«قصر حمیدیه»؛ شگفتی مهندسی سازه‌هایی آبی چندمنظوره

سرزمینی که چندهزار سال به طور متناوب و متوالی محل سکونت و شکل‌گیری تمدن‌ها به طور مداوم باشد، باید آثار فراوانی را در آن به دست آورد و مشاهده کرد.

احمد جعفری‌ماجد فعال میراث‌فرهنگی و گردشگری در یادداشتی نوشت: این حکایت شهرستان حمیدیه است که در دوره‌ها و عصرهای تاریخی پیاپی محلی برای عبور، مرور و گذر کاروان‌هایی از شرق به غرب بوده و در آن کشاورزی را به وسیله مهندسی‌ آب، مدیریت و زمین‌های حاصلخیز آن را آبیاری می‌کردند.

این شهر تا اواخر قرن پنجم هجری شهرتی فراوان داشت. در بازار آن انواع اقمشه و البسه تهیه می‌شد و در «سوق بغداد» به فروش می‌رفت. همچنین، در کوره‌های آن تا حدود سال ۳۱۶ هجری سکه ضرب می‌کردند و در بازارهای پیش و پس از اسلام برای دادوستد به کار می‌رفت. حمیدیه در آن دوران با نام نهر تیری یا تیرا شناخته می‌شد.

در اوایل قرون اسلامی، این شهر مرکزیت بلوکی را داشت که از نظر اقتصادی و کشاورزی بسیار پررونق بود. بلوک نهر تیری نخستین منطقه‌ای بود که لشکریان مسلمان بدون جنگ و درگیری فتح کردند؛ فتحی که راه را برای ورود به «عسکر مکرم» در شمال اهواز و سپس فتح «شوشتر» و «قلعه سلاسل» هموار کرد.

شهر تاریخی نهر تیری به دنبال حفر نهری به دست یکی از فرماندهان «میسانی» در حدود ۳۷۲ سال پیش از میلاد مسیح(ع)، تأسیس شد. سازه‌های آبی آن بندها، پل‌بندها، تثبیت‌کننده‌ها و سدها هنوز هم در مسیر نهر حمیدیه پابرجا هستند.

در امتداد این نهر و در انتهای قصر تاریخی حمیدیه (کوشک حمیدیه)، سدهایی با نام‌های «سن‌الطیاره» و «سن‌المزلاگه» بر رودخانه کرخه ساخته شده‌اند. این قصر در سال ۱۳۸۰ با شماره‌ ثبت ۳۹۸۰ در فهرست آثار ملی کشور جای گرفت. قصر حمیدیه از جمله سازه‌هایی است که کاربری‌های گوناگون و هوشمندانه‌ای داشته است.

به نظر می‌رسد هدف از ساخت قصر در بخش انتهایی سدها و پل‌بندها، کنترل و هدایت آب بوده است؛ با استفاده از این سدها، جریان رودخانه کاهش می‌یافت و آب در سطح بالاتری نگهداری می‌شد، سپس از طریق دریچه‌های تعبیه‌شده به سوی مزارع و شهر هدایت می‌شد.

با شکستن سدها در حدود قرن پنجم هجری، شهر حمیدیه یا تیرا برای مدتی خالی از سکنه شد. در دوره‌های بعد، هنگامی که حاصل‌خیزی زمین‌های آن بار دیگر آشکار شد، به وسیله موتور پمپاژ آبِ «رِستن»، آب را به نقاط مختلف شهر منتقل کردند؛ موتوری که تا اواخر دهه‌ی هفتاد شمسی فعال بود.

افزون بر مهندسی چشمگیر سازه‌های آبی، قصر حمیدیه از سیستم دفاعی و تونل‌های زیرزمینی برخوردار بوده است. این تونل‌ها علاوه بر ارتباط میان بخش‌های مختلف بنا و تأمین آب‌رسانی و دیده‌بانی، در زیر بخش‌هایی از شهر حمیدیه امتداد داشته‌اند. در سال‌های اخیر، به دنبال ریزش‌هایی در سطح شهر، آثار این تونل‌ها آشکار شده است.

قصر از بخش‌هایی مانند بنای مرکزی، ساختمان زیرزمینی، سیستم آبرسانی و اسکله، محل نشیمن، برج دیده‌بانی و تونل‌های زیرزمینی تشکیل می‌شود که در نوع خود بی‌نظیر است.

این اثر می‌تواند زمینه‌ساز احیای فرهنگ و میراث دوره‌های مختلف تاریخی باشد؛ از جمله دوران «جهاد عشایر عرب»، «حادثه تاریخی نهم مهر ۱۳۵۹»، و دیگر میراث‌های محلی و مردم‌شناختی که قصر در آن‌ها حضور و نقش فعالی داشته است.

احمد جعفری‌ماجد

معرفی رسانه

رسانه گردشگری و فرهنگی خوزستان


با مجوز رسمی نشر دیجیتال برخط
مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کشور

شماره مجوز: ۵۰/۲۲۹۰۶

شماره ثبت: ۱۰۱۸۷

کد شامد: ۱۲-۰-۶۵-۲۹۳۹۸۶-۱-۱

رسانه  تخصصی گردشگری و فرهنگی استان خوزستان
منتخب مرحله اول  جشنواره دزفول گرام ۹۷

برگزیده  و رتبه دوم در یازدهمین جشنواره ملی
رسانه های  دیجیتال کشور  سال ۹۸

برگزیده پویش زندگی از نو سال ۹۹

معرفی وشناخت جاذبه های.باستانی.تاریخی
طبیعی.مذهبی استان خوزستان

معرفی اقوام و فرهنگ ملی و محلی و آداب و رسوم اقوام

منتخب گزارشهای تصویری  و رویدادهای  خبری حوزه گردشگری و فرهنگی کشور و استان خوزستان از منابع معتبر خبرگزاریها استانی و کشوری

گروه رسانه ای گردشگری وفرهنگی خوزستان برگزاری همایش ها..کارگاه های آموزشی..نمایشگاه هاو جشنواره های درون استانی و برون استانی بامحوریت معرفی جاذبه های گردشگری و معرفی اقوام و فرهنگ ملی و محلی و آداب و رسوم اقوام خوزستان

مشاوره وراهنمایی به علاقه مندان و دانشجویان درحوزه گردشگری و فرهنگی
اراِیه کلیه خدمات گردشگری در استان خوزستان
برگزاری انواع تورهای گردشگری در سطح استان خوزستان

ارتباط با ما:
۰۹۱۶۶۰۶۲۱۱۳
۰۹۳۰۲۳۱۸۷۴۶
پیوندهاوشبکه های اجتماعی
logo-samandehi................ ................. شعار سال ۱۴۰۳  height=  height=  height=  height=  height=  height=  height=  height=  height=  height=  height=  height=

آمارگیر وبلاگ