گردشگری و فرهنگی خوزستان

ضرورت شناساندن میراث موسیقایی ایران به جهانیان/اجرای برنامه «شباهنگ» در ایام جشنواره چند رسانه‌ای میراث فرهنگی در اهواز

مدیر بخش شعر، موسیقی و نماهنگ چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی معتقد است که آثار رسانه‌ای، به‌ویژه موسیقی و شعر، یکی از مؤثرترین ابزار‌ها برای معرفی میراث‌فرهنگی ایران در سطح جهانی و ایجاد ارتباط میان نسل امروز و هویت تاریخی این سرزمین هستند.

حمیدرضا حسینی مدیر بخش شعر، موسیقی و نماهنگ چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی در گفت‌و‌گو با خبرنگار آنا در پاسخ به این پرسش که بین‌المللی شدن جشنواره میراث‌فرهنگی چه تأثیری بر شناخت جهانی از میراث‌فرهنگی ایران خواهد داشت، گفت: یکی از عناصری که می‌تواند میراث فرهنگی ما را به‌خوبی به جهانیان معرفی کند، آثار رسانه‌ای است. آثاری که امسال در جشنواره از حوزه‌های مختلف شعر، موسیقی، آثار سینمایی، رادیویی، تلویزیونی، فضای مجازی و عکس حضور دارند، هرکدام نماینده یک قاب روشن از پیشینه تاریخی، ارزش‌های فرهنگی و سبک زندگی متمدنانه مردم ایران هستند؛ قاب‌هایی که از گذشته تا امروز، در تصویر، متن کتاب‌ها و شعر‌ها و در نوای موسیقی‌ها به جهان عرضه شده‌اند.

گزارش کامل در ادامه نوشته:

دکتر فرشید خدادادیان: مرمت و احیای نمادین پل سی میلی میسر است

فرشید خدادادیان، فعال حوزه میراث صنعتی و پژوهشگر شناخته شده تاریخ نفت در خصوص آسیب و تخریب سازه میراث صنعتی "پل سی میلی" در سیلاب اخیر مسجدسلیمان و حومه گفت؛ اینکه یک سازه میراث صنعتی نفت با عمری بالای صد سال از سیلاب آسیب ببیند ، البته در سال های گذشته قابل پیشگیری بود، اما حال که اتفاق افتاده، حضور و موضع گیری سریع و صریح مدیر عامل جدید شرکت نفت و گاز مسجدسلیمان و مدیرعامل جدید مناطق نفتخیز جنوب، بعد از حادثه در محل و تاکید بر مرمت و بازسازی این سازه میراث صنعتی محل امیدواری و نویدبخش توجه به حوزه میراث صنعتی است.
خدادادیان یادآوری کرد؛ این رویکرد را مقایسه کنید با عملکرد به اصطلاح مدیر عامل مناطقی که بدون توجه به مسکوت ماندن پروژه بیست ساله موزه نفت مسجدسلیمان، به محمودآباد رفت و موزه جعلی نفت محمودآباد را با وسایل و اسنادی که از آرشیو تاریخی نفت مسجدسلیمان به آنجا منتقل شده بود را در مازندرات افتتاح کرد!!
دکتر خدادادیان افزود؛ متاسفانه شرایط اقتصادی و زیستی حاکم بر امروز ما ایرانیان به گونه ای است که صحبت از حفاظت از میراث صنعتی برای بسیاری حرف فانتزی و کم اهمیت جلوه می کند، اما یادمان باشد ما در شرایط سخت است که باید بیشتر و بیشتر مراقب میراث مان باشیم تا وقتی به ساحل آرامش رسیدیم میراثی برایمان باقی مانده باشد.
چهره شناخته شده بین المللی میراث صنعتی و عضو کمیته جهانی حفاظت از میراث صنعتی ادامه داد؛ پل سی میلی که در فاصله سی مایلی خاستگاه اصلی نفت در مسجدسلیمان قرار دارد، اساسا بر روی یک مسیل ساخته شده بود و پیش از این و طی بیش از یک قرن گذشته نیز بارها مورد سیلاب های فصلی قرار گرفته بود، گو اینکه تلفن خانه کنار آن نیز که بعدها متروک و تبدیل به کافه بین راهی شده بود، گزارش چنین حوادثی را در کنار سایر وظایف محوله عهده دار بود.اینکه سیلاب هفتم دیماه امسال باعث ازجاکندگی پل شد نیز بدلیل عدم توجه به استحکام بخشی دستک های پل در سنوات گذشته بود، اما بهرحال این حادثه رخ داده و حالا تصمیم گیری کارشناسی و اصولی برای مرمت و بازسازی و جانمایی نمادین پل در همان‌محل و البته بدور از محل واجد احتمال تکرار خطر مهم هست.
خدادادیان موضع گیری مدیرعامل شرکت نفت و گاز مسجدسلیمان و مدیرعامل مناطق نفتخیز جنوب در تاکید بر مرمت و احیای این سازه میراث صنعتی را مفید و واقع گرایانه دانست و گفت؛ با بیرون کشی از مسیل، مرمت و بازسازی و رنگ آمیزی با حفظ امانتدارانه رنگ اصلی و نصب نمادین سازه میراث صنعتی پل در همان محل با تعبیه کتیبه سنگی معرفی سازه می توان این میراث ارزشمند را احیا و برای آیندگان ماندگار کرد.
پس از سیلاب هفتم دیماه سالجاری و سقوط پل سی میلی، مهندس شهرام ذوالفقاری، میرعامل شرکت بهره‌برداری نفت و گاز مسجدسلیمان، ضمن بازدید از محل بلافاصله پس از حادثه، خبر داده بود که پل تاریخی سی مایلی بازسازی و احیا می شود.
مهندس ذوالفقاری با اشاره به جایگاه ویژه پل قدیم سی‌مایلی در خاطره جمعی مردم مسجدسلیمان و هفتکل گفته بود؛ این پل صرفاً یک سازه فنی نبوده، بلکه بخشی از هویت و نوستالژی شهر و خاطرات چند نسل از همشهریان ماست. طبیعی است که تخریب آن موجب نگرانی و ناراحتی مردم شده باشد، اما اطمینان می‌دهم شرکت بهره‌برداری نفت و گاز مسجدسلیمان موضوع را با حساسیت ویژه دنبال می‌کند.برنامه‌ ریزی لازم برای بازسازی و احیای این پل با رویکردی نمادین و متناسب با شأن تاریخی آن در دستور کار قرار گرفته و تلاش می‌کنیم ضمن رعایت ملاحظات فنی و ایمنی، این یادگار ارزشمند بار دیگر به عنوان نمادی از گذشته پرافتخار مسجدسلیمان احیا شود.
مدیرعامل شرکت بهره‌برداری نفت و گاز مسجدسلیمان، همچتین با قدردانی از صبوری و همراهی مردم تأکید کرد: از شهروندان عزیز تقاضا داریم نگرانی به دل راه ندهند؛ ما خود را نسبت به مطالبات و احساسات مردم مسئول می‌دانیم و با تمام توان برای انجام این کار و حفظ سرمایه‌های تاریخی و اجتماعی شهر اقدام خواهیم کرد.
دکتر رامین‌حاتمی، مدیرعامل شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب نیز ضمن بازدید از محل پل سی میلی، بر ضرورت توجه به تاریخ نفت و میراث صنعتی تاکید کرد که این توجه، موج مثبت و امیدوارانه ای در بین فعالان میراث صنعتی خوزستان و علاقه مندان به تاریخ نفت ایجاد نمود.

مجموعه جهانی آسیابها و آبشارهای شوشتر

مجموعه آبشارها و آسیاب‌های آبی شوشتر، یکی از بخشهای سیزده‌گانه سیستم آبی تاریخی شوشتر (سازه‌های آبی شوشتر) می‌باشد. این مجموعه به همراه دوازده اثر دیگر در نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (۵ تیرماه ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵، با عنوان سیستم آبی تاریخی شوشتر به صورت یکجا به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسیده‌اند.

این مجموعه در کنار پل بند گرگر و در مسیر رودخانه دست کند گرگر ساخته شده است. همچنین این اثر با نام مجموعه تاریخی آبشارهای شوشتر در تاریخ ۱۷ آذر ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۱۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

عکس:پیمان حمیدی پور

امین زاده درویش: ضرورت توجه جدی به حفاظت و احیای میراث صنعت نفت در خوزستان

استان خوزستان را می‌توان به‌حق یکی از آینه‌های تمام‌نمای تاریخ ایران‌زمین دانست؛ سرزمینی که از کهن‌ترین نشانه‌های حضور انسان تا آثار برجسته‌ی تمدن ایلام، و همچنین یادگارهای ارزشمند دوره‌های هخامنشی، ساسانی و اسلامی را در خود جای داده است. این تنوع تاریخی، خوزستان را به یکی از غنی‌ترین مناطق کشور از نظر میراث فرهنگی تبدیل کرده است.
در کنار این میراث کهن، بخشی مهم و کمتر دیده‌شده از هویت تاریخی خوزستان به دوران معاصر و شکل‌گیری صنعت نفت بازمی‌گردد. ورود صنعت نفت به این منطقه، نه‌تنها تحولی اقتصادی، بلکه دگرگونی عمیقی در ساختار اجتماعی، شهری، معماری و شیوه‌ی زیست مردم ایجاد کرد. تأسیسات نفتی، پل‌ها، خطوط لوله، محوطه‌های صنعتی و سکونتگاه‌های وابسته به آن‌ها، امروز بخشی از میراث صنعتی خوزستان محسوب می‌شوند.
میراث صنعت نفت، صرفاً یادآور یک فعالیت اقتصادی نیست؛ بلکه سندی از ورود ایران به عصر صنعت، شکل‌گیری نیروی کار صنعتی و آغاز تحولات مدرن در جنوب کشور است. با این حال، بخش قابل توجهی از این آثار به دلیل فرسایش، بلایای طبیعی و نبود برنامه‌ی مشخص حفاظتی، در معرض آسیب و تخریب قرار دارند.
رخدادهایی مانند آسیب دیدن پل «سی‌میلی» در جریان سیل اخیر، بار دیگر ضرورت توجه جدی به حفاظت و احیای میراث صنعت نفت در خوزستان را برجسته می‌کند. بی‌توجهی به این میراث، به معنای نادیده گرفتن بخشی از تاریخ معاصر ایران و از دست رفتن فرصت‌های فرهنگی و پژوهشی ارزشمند است.
برای نخستین بار پس از چنین حادثه ای ، متولیان اصلی میراث صنعت نفت در خوزستان یعنی مدیرعامل شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب و مدیر شرکت نفت مسجدسلیمان شخصاً از نزدیک در محل پل حاضر شدند و با پیگیری نظر کارشناسان در صدد احیای این اثر ارزشمند میراث صنعت نفت بر آمدنداقدامی که هم قابل تقدیر و هم نویدبخش امید به حفاظت و احیای امیراث صنعت نفت در استان است.
حفظ و سامان‌دهی میراث صنعت نفت، در صورت برنامه‌ریزی منسجم و همکاری نهادهای مسئول، می‌تواند علاوه بر صیانت از حافظه‌ی تاریخی منطقه، زمینه‌ساز توسعه‌ی گردشگری صنعتی و تقویت هویت محلی در خوزستان باشد؛ امری که نیازمند نگاه بلندمدت به این سرمایه‌ی تاریخی است.

امین زاده درویش/باستان شناس و پژوهشگر میراث صنعتی

تنوع اقوام و زبان‌ها؛ سرمایه‌ای برای آینده

در جهانی که گاه گرفتار شکاف‌ها و تعارض‌هاست، ایران می‌تواند الگویی برای همزیستی باشد. این سرزمین نشان داده که تفاوت‌ها نه تهدید، بلکه فرصت‌اند؛ فرصتی برای شناخت بیشتر، برای غنای فرهنگی، و برای ساختن جامعه‌ای که در آن هر صدا و هر آیین، بخشی از یک سمفونی بزرگ انسانی است.

مجتبی گهستونی روزنامه‌نگار و پژوهشگر در یادداشتی که در اختیار میراث آریا قرارداد، نوشت: سال نو میلادی، نه تنها آغاز تقویم تازه‌ای برای جهانیان است، بلکه فرصتی است برای بازاندیشی در ارزش‌های همزیستی، احترام و پاسداشت میراث‌های مشترک.
ایران، سرزمینی که در دل تاریخ، همواره میزبان اقوام و ادیان گوناگون بوده، امروز همچون یک باغ پرگل است؛ هر گل با رنگ و بوی خاص خود، اما همه در کنار هم، زیبایی یکپارچه‌ای را می‌آفرینند.
در ایران، مسیحیان ارمنی با کلیساهای تاریخی در جلفای اصفهان و تهران، آشوریان و کلدانیان با نیایشگاه‌های کهن در ارومیه و کرمانشاه، کلیمیان با کنیسه‌های قدیمی در همدان و شیراز، صابئین مندایی با آیین‌های آب‌محورشان در کرانه‌های کارون و اهواز، زرتشتیان با آتشکده‌های یزد و کرمان، و مسلمانان شیعه و سنی با تمام مساجد جامع خود در شهرهای ایران، هر یک بخشی از این موزاییک فرهنگی را شکل داده‌اند. این تنوع نه تنها نشانه‌ای از تاریخ و هویت ماست، بلکه گواهی است بر ظرفیت ایران برای همزیستی مسالمت‌آمیز.
کلیسای وانک در اصفهان، با نقاشی‌های دیواری و معماری منحصر به‌فرد، نمادی از ایمان و هنر ارمنی‌ها است.
کنیسه حییم در تهران، یادگار حضور دیرینه کلیمیان و نقش آنان در فرهنگ و اقتصاد ایران محسوب می‌شود.
آتشکده زرتشتیان در یزد، شعله‌ای جاودان که قرن‌هاست روشن مانده و پیوندی میان گذشته و امروز برقرار کرده است.
مسجد جامع دزفول و شوشتر و مسجد جامع سنندج، جلوه‌ای از شکوه اسلامی در میان اقوام مختلف به‌شمار می‌آید.
مراسم غسل صابئین مندایی در رودخانه کارون اهواز، آیینی زنده و منحصر به‌فرد که هنوز در دل خوزستان جاری است.
ایران نه تنها به‌واسطه تنوع دینی و قومی شناخته می‌شود، بلکه صنایع دستی و هنرهای سنتی هر یک از این گروه‌ها، بخشی از هویت فرهنگی و میراث مشترک سرزمین ماست. این هنرها، زبان خاموشی هستند که روایتگر تاریخ، باورها و زیبایی‌های زندگی مردمان‌اند.
صابئین مندایی که در خوزستان و به‌ویژه در اهواز زندگی می‌کنند، علاوه بر آیین‌های مذهبی خاص خود، در هنرهای دستی نیز سهمی دارند. ساخت زیورآلات نقره‌ای و طلایی با نقش‌های نمادین، از جمله هنرهای برجسته آنان است. بسیاری از استادکاران مندایی در بازارهای اهواز به‌عنوان زرگران شناخته می‌شوند و آثارشان با ظرافت و معنای آیینی همراه است.
زرتشتیان، به‌ویژه در یزد و کرمان، در کنار پاسداشت آتشکده‌ها، هنرهایی چون سفالگری، پارچه‌بافی و قلم‌کاری را زنده نگه داشته‌اند. در یزد، بافته‌های سنتی و دست‌سازهای زرتشتیان، نه تنها کاربردی‌اند بلکه حامل نمادهای آیینی و اسطوره‌ای هستند. همچنین، برخی از ظروف و اشیای آیینی آنان با نقش‌های خورشید و آتش، بازتابی از باورهای کهن ایرانی است.
ارمنی‌ها در ایران، به‌ویژه در اصفهان و تهران، علاوه بر معماری کلیساها، در هنرهایی چون نقاشی مذهبی، تذهیب، و ساخت صلیب‌ها و اشیای آیینی شهرت دارند. هنر قالیبافی و منبت‌کاری نیز در میان ارامنه جایگاه ویژه‌ای دارد. بسیاری از آثار هنری آنان، ترکیبی از سنت ایرانی و مسیحی است؛ مانند نقاشی‌های دیواری کلیسای وانک که هم جنبه مذهبی دارد و هم شاهکار هنری محسوب می‌شود.
یهودیان ایران، به‌ویژه در همدان، شیراز و تهران، در هنرهایی چون زرگری، پارچه‌بافی و ساخت اشیای آیینی فعال بوده‌اند. کنیسه‌های قدیمی ایران هنوز برخی از اشیای دست‌ساز مذهبی یهودیان را در خود نگه داشته‌اند؛ از جمله شمعدان‌های نقره‌ای و پارچه‌های مذهبی که با دقت و زیبایی خاصی ساخته شده‌اند.
این صنایع دستی، فراتر از کارکرد روزمره، حامل پیام‌های فرهنگی و دینی‌اند. هر کدام بخشی از حافظه جمعی ایران هستند و نشان می‌دهند که چگونه هنر می‌تواند پلی میان باورها و زندگی روزمره باشد. اگر این میراث‌ها به‌درستی معرفی و حفاظت شوند، ایران می‌تواند الگویی جهانی از همزیستی و غنای فرهنگی باشد؛ الگویی که در آن، هر قوم و دین، با هنر و صنایع دستی خود، به شکوفایی یک تمدن مشترک کمک می‌کند.
ایران به‌عنوان الگویی جهانی در جهانی که گاه گرفتار شکاف‌ها و تعارض‌هاست، ایران می‌تواند الگویی برای همزیستی باشد. این سرزمین نشان داده که تفاوت‌ها نه تهدید، بلکه فرصت‌اند؛ فرصتی برای شناخت بیشتر، برای غنای فرهنگی، و برای ساختن جامعه‌ای که در آن هر صدا و هر آیین، بخشی از یک سمفونی بزرگ انسانی است. همان‌گونه که در اهواز، کنار رود کارون، می‌توان صدای ناقوس کلیسا را در کنار اذان مسجد شنید، یا در یزد، شعله آتشکده را در کنار مناره‌های مساجد دید، این همزیستی تصویری است که جهان امروز بیش از هر زمان دیگر به آن نیاز دارد.
این میراث‌ها باید حفظ شوند؛ نیایشگاه‌ها، مدارس، انجمن‌ها و آیین‌ها نیازمند توجه و معرفی‌اند. هر کدام بخشی از حافظه جمعی ما هستند و اگر به‌درستی پاسداری شوند، می‌توانند نسل‌های آینده را با ریشه‌های غنی این سرزمین آشنا کنند. معرفی این میراث‌ها به جهان، نه تنها موجب شناخت بهتر ایران می‌شود، بلکه می‌تواند الهام‌بخش ملت‌هایی باشد که در جستجوی راهی برای همزیستی‌اند.
آغاز سال نو میلادی را می‌توان فرصتی دانست برای تجدید عهد با این میراث‌ها؛ برای آنکه ایران همچنان سرزمین رنگ‌ها، صداها و ایمان‌های گوناگون باقی بماند. سرزمینی که در آن، هر زبان و هر آیین، بخشی از یک سمفونی بزرگ انسانی است. ایران می‌تواند با پاسداشت این تنوع، الگویی جهانی باشد؛ الگویی از همزیستی، احترام و عشق به میراث مشترک بشری.

مجتبی گهستونی/میراث آریا

خوزستان؛ ققنوسی که از خاکستر خود برخاست

سفر رسانه‌ای به خوزستان بهترین فرصت برای من بود که این بار با دیدی تازه به خوزستان کهن گام بگذارم و آثار تاریخی آن را با جان و دل بنگرم.

آناهید خزیر، روزنامه‌نگار، پژوهشگر تاریخ و میراث‌فرهنگی در یادداشتی برای میراث آریا نوشت: خوزستان را نمی‌توان فقط دید باید آن را با راه رفتن در خاکش، گوش سپردن به روایت‌هایش و همراهی با مردمانش فهمید. برای من سفر به اهواز، سفر به شهری است که تاریخ و زندگی هم‌زمان نفس می‌کشند. شهری که گرمایش تنها از آفتاب نیست، از خاطره‌هایی است که در دیوارها، پل‌ها و کوچه‌ها مانده‌اند. هنوز قدم اول را که برمی‌داری، می‌فهمی اینجا گذشته فقط پشت شیشه موزه‌ها نمانده؛ در جریان روزمره مردم جاری است.

در سفر به اهواز، کارون، پیش از هر چیز، به استقبالت می‌آید. رودی که فقط از میان شهر عبور نمی‌کند، بلکه به آن معنا می‌دهد. ایستادن کنار پل‌های قدیمی اهواز، تماشای انعکاس نور بر آب، شنیدن صدای آرام رود، گویی گفت‌وگویی بی‌کلام با تاریخ است. کارون شاهد آمد ‌و ‌رفت‌ها بوده؛ دیده که شهر چگونه بزرگ شده، زخمی شده و دوباره قد کشیده و همانند ققنوس از خاکستر خود برخاسته است. نگاه به آبش، دل را آرام می‌کند و هم‌زمان اندوهی شیرین به جان می‌ریزد.

سفر رسانه‌ای به خوزستان بهترین فرصت برای من بود که این بار با دیدی تازه به این شهر کهن گام بگذارم و آثار تاریخی آن را با جان و دل بنگرم. از سازه‌های آبی شوشتر تا خانه‌های تاریخی آن، از زیگورات چغازنبیل با آن بنای باشکوهش که چشم هر بیینده‌ای را به خود خیره می‌کند تا قلعه شوش که آرامگاه دانیال نبی بر فراز آن دیده می‌شود.

تالاب شادگان نیز که در نوع خود بی‌نظیر است و می‌توان گفت با ونیز همسانی‌های بسیاری دارد اما شوربختانه به جز آب هیچ شباهت دیگری به ونیز ندارد و کوچه پس کوچه‌های روستای صراخیه در میان آب برای گردشگران ناشناخته مانده است و چشم امید دارد که روزگاری بهترین جایگاه برای حضور گردشگران خارجی باشد.

برای من که حدود ۲۰ سال است خبرنگار حوزه کتاب هستم و در بخش تاریخ و میراث‌فرهنگی فعالیت می‌کنم بخش مکتوبات چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی برایم اهمیت بیشتری دارد. اگرچه در ظاهر قرار است پشتوانه فکری و نظری این رویداد باشد، اما خود به یکی از چالش‌برانگیزترین بخش‌های جشنواره بدل شده است؛ بخشی که بیش از آنکه پاسخ بدهد، پرسش ایجاد می‌کند و بیش از آنکه روایت‌گر میراث باشد، نسبت ما را با «نوشتن درباره میراث» محک می‌زند.

چهارمین جشنواره چندرسانه‌ای، در عنوان خود وعده «چندرسانه‌ای» بودن می‌دهد؛ وعده‌ای که انتظار می‌رود در مکتوبات نیز به‌صورت نگاه میان‌رشته‌ای، خلاقیت زبانی و جسارت در روایت نمود پیدا کند. اما بسیاری از نوشته‌ها، همچنان میراث‌فرهنگی را به‌مثابه موضوعی ایستا، مقدس و دست‌نخورده بازنمایی می‌کنند؛ گویی میراث چیزی است که فقط باید ستایش شود، نه نقد، نه بازخوانی و نه حتی بازتعریف. این رویکرد، اگرچه امن و کم‌هزینه است، اما دقیقاً همان نقطه‌ای است که مکتوبات را از «اثر فرهنگی» به «متن آرشیوی» تقلیل می‌دهد.

چالش مهم دیگر، نسبت این مکتوبات با جامعه امروز است. در جهانی که میراث‌فرهنگی با مسائلی چون تخریب، توسعه ناپایدار، گردشگری انبوه، مهاجرت، تغییر اقلیم و حتی منازعات هویتی گره خورده، جای خالی این دغدغه‌ها در بسیاری از نوشته‌ها محسوس است. مکتوبات جشنواره باید توان گفت‌وگو با ادبیات جهانی میراث، مطالعات فرهنگی و روایت‌های معاصر را داشته باشد.

بخش مکتوبات باید آزمایشگاهی برای بازاندیشی در «نوشتن درباره میراث» باشد؛ جایی برای پیوند تاریخ با ادبیات، پژوهش با روایت، و سند با تحقیق. اما تا زمانی که نوشتن صرفا به انتقال اطلاعات بسنده کند و از درگیر شدن با پرسش‌های زمانه بگریزد، این بخش همچنان در حاشیه خواهد ماند؛ حتی اگر نامش در کنار پرزرق‌وبرق‌ترین عنوان‌ها قرار گیرد.

چهارمین جشنواره چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی، فرصتی مهم برای بازتعریف زبان میراث است. اگر مکتوبات آن بخواهند از سایه بیرون بیایند، ناچارند خطر کنند: خطر پرسشگری، خطر نقد، خطر عبور از نثر رسمی. میراث‌فرهنگی، اگر قرار است زنده بماند، باید نوشته شود؛ اما نه هر نوشته‌ای، نوشته‌هایی که گذشته را به چالش بکشند تا آینده را روشن‌تر ببینند.

آناهید خزیر

گزازش مجتبی گهستونی/میراث آریا

مسجد رنگونی‌ها؛ بنایی تاریخی که هنوز به مرمت کامل نیاز دارد/روایت میدان؛ جایی میان رود، رطوبت و تاریخ+فیلم

مسجدی سفیدرنگ در حاشیه اروندرود، با ستون‌هایی که از دل صنعت نفت برآمده‌اند و نقوشی که رد پای هند و جنوب شرق آسیا را در دل آبادان ثبت کرده‌اند؛ مسجد رنگونی‌ها، یکی از خاص‌ترین بنا‌های مذهبی جنوب کشور است که با وجود مرمت‌های مقطعی، همچنان نیازمند بازسازی و مراقبت مستمر است.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، چند قدم مانده به اروندرود، بنایی خودنمایی می‌کند که سادگی بیرونی‌اش در تضاد با جزئیات پررمزوراز درون آن است. فضای بیرونی مسجد رنگونی‌ها کاملاً سفید است؛ سفیدی‌ای که یادآور مساجد پنجاب است. اما همین که وارد شبستان می‌شوی، رنگ سبز غالب فضا، نگاه را به خود می‌کشد؛ سبزی‌ای که ریشه در دو رنگ اصلی پرچم هند دارد. اینجا فقط یک مسجد نیست؛ لایه‌لایه از تاریخ، مهاجرت، صنعت و آیین در آن تنیده شده است.

در میان ستون‌ها، نقش‌ها و نشانه‌هایی دیده می‌شود که در مساجد ایرانی کمتر به چشم می‌آید؛ نماد‌هایی برگرفته از باور‌های هند، از جمله نقش آرزو، تناسخ و شاخ‌گاو‌مانند‌هایی که در بالای ستون‌ها جای گرفته‌اند. پایه ستون‌ها نیز به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که گویی رشد می‌کنند و در انتها به گل نیلوفر خم می‌شوند.

*گزارش کامل در ادامه نوشته*

چغازنبیل؛ زیگوراتی جهانی در انتظار پژوهش و اعتبار ۲۰ میلیاردی برای حفاری و حفاظت

در دشت‌های خوزستان، زیگورات چغازنبیل، یکی از باشکوه‌ترین یادگار‌های تمدن ایلامی، همچنان پابرجاست، اما پیش از آن‌که راز‌های نهفته‌اش برای همیشه ناپدید شود، نیازمند اقدامات اکتشافی، حفاری علمی و بودجه‌ای حداقل ۲۰ میلیارد تومانی است تا پژوهش و حفاظت آن به استاندارد جهانی برسد.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، میدانِ خاکیِ خوزستان، هنگامی‌که به نزدیکی چغازنبیل بعد از هفت تپه می‌رسی، صدای تاریخ را می‌شنوی: دیوار‌های خشتی چند هزار ساله، سکوتِ یک محوطه مقدس باستانی را در خود نگاه داشته‌اند. اینجا دورااونتاش، شهری مذهبی و حقوقی است که زیگورات عظیمش تا امروز همچنان یکی از شاخص‌ترین نماد‌های معماری جهان باستان قلمداد می‌شود. با این‌حال، حفاظت و پژوهش در این محوطه به اندازه عظمت آن پیش نرفته است.

از دوراونتاش تا چغازنبیل؛ شهری آیینی با سابقه‌ای کهن

چغازنبیل، در اصل «دورالاونتاش» نام داشته؛ شهری ایلامی که در حدود ۱۲۵۰ پیش از میلاد توسط پادشاه ایلام، اونتاش‌نپیریشاه ساخته شد و به معبد و زیگورات بزرگ اختصاص داشت. این زیگورات یکی از بزرگ‌ترین نمونه‌های بازمانده از معماری ایلام است و در ۱۹۷۹ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد، و تا امروز مهم‌ترین اثر تاریخی ایران در این فهرست به شمار می‌رود.

در ساخت این مجموعه، از آجر‌های خام و آجر‌های لعاب‌دار رنگین استفاده شده و طرح معماری آن با الهام از سنت‌های بین‌النهرینی ساخته شده است، اما فرم، معنا و کارکرد مذهبی آن کاملاً منحصر‌به‌فرد است.

گزارش کامل در ادامه نوشته:

جشنواره چندرسانه‌ای؛ فرصتی برای بازتعریف تصویر واقعی شهرهای ایران

مزیت مهم جشنواره چندرسانه‌ای آن است که رسانه را وارد میدان می‌کند؛ رسانه‌ای که مردم به آن اعتماد دارند و روایتش را باور می‌کنند. این تفاوت بزرگی با تبلیغات رسمی دارد. گاهی دستگاه‌های میراث‌فرهنگی برای معرفی یک اثر یا یک شهر باید بودجه‌های سنگینی صرف کنند، اما حضور خبرنگاران و تولیدکنندگان محتوا در قالب یک جشنواره، می‌تواند همان کار را در زمانی کوتاه‌تر و با اثرگذاری بیشتر انجام دهد.

محمداسماعیل ارجمندی نویسنده مجله سفرنویسان در یادداشتی نوشت: جشنواره‌های شهرستانی، اگر درست طراحی و اجرا شوند، می‌توانند نقشی فراتر از یک رویداد فرهنگی داشته باشند. جشنواره چندرسانه‌ای از جمله رویدادهایی است که به دلیل تمرکز بر میراث‌فرهنگی و روایت رسانه‌ای، ظرفیت آن را دارد که در سطح ملی، تصویری تازه و واقعی از شهرها و استان‌های مختلف ارائه دهد؛ به‌ویژه از مناطقی که کمتر شناخته شده‌اند و معمولاً در حاشیه توجه قرار می‌گیرند.

مزیت مهم این جشنواره آن است که رسانه را وارد میدان می‌کند؛ رسانه‌ای که مردم به آن اعتماد دارند و روایتش را باور می‌کنند. این تفاوت بزرگی با تبلیغات رسمی دارد. گاهی دستگاه‌های میراث‌فرهنگی برای معرفی یک اثر یا یک شهر باید بودجه‌های سنگینی صرف کنند، اما حضور خبرنگاران و تولیدکنندگان محتوا در قالب یک جشنواره، می‌تواند همان کار را در زمانی کوتاه‌تر و با اثرگذاری بیشتر انجام دهد. این جشنواره حتی می‌تواند به سمت بین‌المللی شدن حرکت کند؛ حضور رسانه‌های خارجی و چهره‌های بین‌المللی می‌تواند بخشی از تصویر نادرستی را که سال‌ها درباره ایران ساخته شده، اصلاح کند و ایران‌هراسی را به چالش بکشد. تجربه گردشگران خارجی در سال‌های گذشته نشان داده که مردم ایران و فرهنگ این سرزمین، بیش از هر چیز، حامل پیام دوستی‌اند؛ اگر این تجربه‌ها با روایت رسانه‌ای همراه شود، می‌تواند نگاه جهانی را تغییر دهد.

اما درباره سفر اخیر به خوزستان که با همراهی وزارت میراث‌فرهنگی و مسئولان استان انجام شد برای من یک نکته مهم داشت: اگر نقدهای رسانه‌ای شنیده شود، این سفر می‌تواند نقطه شروع یک جهش جدی در حوزه میراث‌فرهنگی باشد. خبرنگاران با نگاه دقیق و بی‌پرده خود می‌توانند ضعف‌ها را نشان دهند و مسیر اصلاح را روشن کنند.

با این حال، نکته‌ای که لازم است بیشتر درباره‌اش صحبت شود، این است که تمرکز اغلب مسئولان و حتی بسیاری از شرکت‌کنندگان، تنها بر میراث‌فرهنگی بود؛ در حالی که گردشگری بدون زیرساخت معنا ندارد. حفظ آثار تاریخی ضروری است، اما اگر خدمات گردشگری استاندارد نباشد، گردشگر نه جذب می‌شود و نه می‌ماند. در بازدید از چغازنبیل، قلعه‌ها و دیگر محوطه‌ها، به‌وضوح دیده می‌شد که زیرساخت‌های گردشگری یا وجود ندارد یا بسیار ضعیف است. این ضعف باعث می‌شود زمان ماندگاری گردشگر از ۴۵ دقیقه به ۲۰ دقیقه کاهش پیدا کند؛ و همین کاهش ساده، زنجیره‌ای از آسیب‌ها را به دنبال دارد: کاهش اشتغال، کاهش سرمایه‌گذاری، کاهش هزینه‌کرد گردشگر و در نهایت حذف تدریجی مقصد از فهرست تورها.

گردشگری زمانی برای مردم یک منطقه سودمند است که گردشگر بماند، خرج کند و تجربه‌ای خوشایند داشته باشد. اگر زیرساخت‌ها فراهم نباشد، نه گردشگر داخلی می‌ماند و نه گردشگر خارجی. بنابراین توصیه من به مسئولان این است که در کنار میراث‌فرهنگی، توسعه زیرساخت‌های گردشگری را جدی بگیرند. رسانه‌ها می‌توانند روایتگر باشند، اما توسعه واقعی نیازمند برنامه‌ریزی، بودجه و نگاه بلندمدت است.

محمداسماعیل ارجمندی

گزارش مجتبی گهستونی/میراث آریا

خوزستان؛ پیشگام بسیاری از «اولین‌ها» در ایران

سفر من به خوزستان، هرچند کوتاه و محدود، تجربه‌ای ناب و تأثیرگذار بود. با وجود آنکه فرصت بهره‌گیری کامل از تنوع جاذبه‌های طبیعی و فرهنگی استان فراهم نشد، اما آنچه بیش از همه در ذهنم ماند، مهربانی، سخاوت و گشاده‌رویی مردمان خوزستان بود؛ مردمانی که با وجود رنج‌ها، کرامت انسانی خود را حفظ کرده‌اند.

لیلا ضامنی، فعال رسانه در یادداشتی نوشت: نام خوزستان برای من تنها یک نام جغرافیایی نیست؛ مفهومی است درهم‌تنیده با تاریخ، فرهنگ، هنر، موسیقی، مقاومت، نفت، تکنولوژی و رودخانه‌هایی که شریان‌های حیاتی جنوب‌غرب ایران را شکل داده‌اند. سرزمینی که از یک‌سو به کوه‌های استوار زاگرس تکیه دارد و از سوی دیگر به آبراهه‌های خلیج‌فارس می‌پیوندد و در این پیوند، هویتی منحصربه‌فرد و چندلایه ساخته است.

خوزستان مهد بخش وسیعی از تمدن کهن ایران، یعنی تمدن ایلامی است؛ تمدنی که ریشه‌های آن به دوران ماقبل تاریخ بازمی‌گردد. اسناد تاریخی نشان می‌دهد که پیشینه زیست بشر در این منطقه به حدود ۲۷۰۰ سال پیش از میلاد مسیح می‌رسد. همین پیشینه عمیق، خوزستان را به یکی از کانون‌های اصلی شکل‌گیری تمدن ایرانی بدل کرده است؛ سرزمینی که تاریخ در آن زنده و قابل لمس است.

سفر من به خوزستان، هرچند کوتاه و محدود، تجربه‌ای ناب و تأثیرگذار بود. با وجود آنکه فرصت بهره‌گیری کامل از تنوع جاذبه‌های طبیعی و فرهنگی استان فراهم نشد، اما آنچه بیش از همه در ذهنم ماند، مهربانی، سخاوت و گشاده‌رویی مردمان خوزستان بود؛ مردمانی که با وجود رنج‌ها، کرامت انسانی خود را حفظ کرده‌اند. مشاهده چهره‌های رنج‌دیده مردم جزیره‌نشین تالاب شادگان بغضی سنگین بر دلم نشاند و این پرسش را پررنگ‌تر کرد که چرا استانی که بر نفت بنا شده و روزگاری پیشگام بسیاری از «اولین‌ها» در ایران بوده، امروز با محرومیت دست‌وپنجه نرم می‌کند.

دفاع و مقاومت مردم خوزستان در هشت سال جنگ تحمیلی بر کسی پوشیده نیست. زخم‌های عمیق آن سال‌ها هنوز بر پیکر خرمشهر و آبادان دیده می‌شود؛ زخم‌هایی که نه‌تنها نشانه رنج، بلکه سندی از ایستادگی و فداکاری‌اند. در کنار این تاریخ مقاومت، جاذبه‌های تاریخی شهرهایی چون شوش، شوشتر و دزفول از نظر اهمیت و غنا هم‌سنگ جاذبه‌های تاریخی استان فارس‌اند و ظرفیت عظیمی برای جذب گردشگر دارند. با این حال، ضعف زیرساخت‌ها مانعی جدی در مسیر شکوفایی گردشگری استان به شمار می‌آید.

در چنین شرایطی، جشنواره چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی می‌تواند فرصتی ارزشمند برای بازنگری و توجه دوباره به خوزستان و ظرفیت‌های میراثی آن باشد. تولیدات این جشنواره در قالب‌های متنوع رسانه‌ای قادر است جاذبه‌های پنهان و کمتر دیده‌شده خوزستان را به مخاطبان داخلی و جهانی معرفی کند و تصویری واقعی‌تر و عمیق‌تر از این استان ارائه دهد.

برای من، خوزستان تنها یک اقلیم نیست؛ خوزستان یک «ایران» است، با همه کامیابی‌ها و ناکامی‌هایش. سرزمینی سرشار از جاذبه‌های طبیعی، تاریخی و انسانی که امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند دیده‌شدن و شناسانده‌شدن است. تحقق این امر، جز با بهره‌گیری هوشمندانه از ظرفیت‌هایی چون جشنواره چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی ممکن نخواهد بود. این جشنواره می‌تواند آغازی برای آینده‌ای درخشان‌تر در حوزه گردشگری و صنایع دستی خوزستان باشد؛ آینده‌ای که در آن، خوزستان دلیر و مقاوم، جایگاه شایسته خود را در نگاه جهانیان بازمی‌یابد.

لیلا ضامنی

گزارش مجتبی گهستونی/میراث آریا

نشست ققنوس با بررسی روند مرمت و احیای خانه مستوفی شوشتر برگزار می‌شود

نشست تخصصی ققنوس با موضوع نقد و بررسی روند مرمت تا احیای خانه تاریخی مستوفی شوشتر، با حضور مشاور، بهره‌بردار و سرمایه‌گذار بنا، روز چهارشنبه ۱۰ دی‌ماه در دانشکده پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران برگزار خواهد شد.

نشست تخصصی ققنوس با هدف نقد و بررسی فرآیند مرمت و احیای بناهای تاریخی، این هفته به بررسی تجربه مرمت و احیای خانه تاریخی مستوفی شوشتر اختصاص دارد. این نشست با حضورمشاور، بهره‌بردار و سرمایه‌گذار بنا، روز چهارشنبه ۱۰ دی‌ماه، ساعت ۱۳، در سالن قضاوت دکتری ساختمان تحصیلات تکمیلی پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران برگزار خواهد شد.

در این نشست، روند شکل‌گیری پروژه از مرحله مرمت تا احیا، چالش‌های فنی، مدیریتی و اقتصادی، و نحوه تعامل میان متخصصان مرمت، سرمایه‌گذار و بهره‌بردار مورد بحث و تحلیل قرار می‌گیرد. همچنین تجربه عملی این پروژه به‌عنوان نمونه‌ای از احیای بناهای تاریخی با رویکرد مشارکت بخش خصوصی، از منظر کارشناسان و فعالان حوزه میراث فرهنگی بررسی خواهد شد.

نشست‌های ققنوس بستری برای گفت‌وگوی تخصصی پیرامون حفاظت، مرمت و بهره‌برداری از بناهای تاریخی را فراهم می‌کند و تلاش دارد با ارائه نمونه‌های عینی، به ارتقای دانش و تبادل تجربه در این حوزه کمک کند.

جشنواره چندرسانه‌ای؛ فرصتی برای دیده‌شدن ظرفیت‌های پنهان خوزستان

جشنواره چندرسانه‌ای این امکان را فراهم کرده که نگاه نخبگان، هنرمندان، فیلم‌سازان و فعالان رسانه‌ای به خوزستان معطوف شود و این استان نه فقط به‌عنوان سرزمین مقاومت، بلکه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کانون‌های تمدنی ایران دیده شود.

سید محسن هاشمی، فعال رسانه در یاداشتی نوشت: سفر اخیر به خوزستان برای من، که دومین‌بار بود قدم بر این خاک گران‌قدر می‌گذاشتم، تجربه‌ای ارزشمند و پربار بود. خوزستان سرزمینی است که نامش با یادمان شهدا، مقاومت مردم و تاریخ سترگ ایران گره خورده است؛ اما در کنار این هویت حماسی، گنجینه‌ای عظیم از آثار تاریخی، فرهنگی و طبیعی را نیز در خود جای داده که متأسفانه هنوز آن‌گونه که باید به مردم کشور معرفی نشده است.

این استان پهناور، به‌تنهایی نماینده بخش مهمی از ظرفیت‌های گردشگری ایران است؛ از گردشگری دریامحور گرفته تا محوطه‌های تاریخی کهن، از صنایع‌دستی اصیل تا آثار تمدنی که ریشه‌های هویت ایرانی را در دل خود حفظ کرده‌اند. با وجود این، بخش زیادی از این داشته‌ها برای افکار عمومی ناشناخته مانده و مردم هنوز فرصت و آمادگی لازم برای دیدن و شناختن آن‌ها را پیدا نکرده‌اند. از همین رو، این سفر برای من بسیار ثمربخش بود و بار دیگر اهمیت معرفی خوزستان را یادآوری کرد.

اما درباره جشنواره چندرسانه‌ای باید گفت که برگزاری این رویداد در خوزستان، ویژگی منحصربه‌فردی دارد. سال‌هاست که خوزستان بیشتر با دفاع‌مقدس و رشادت مردمش شناخته می‌شود؛ در حالی که ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی آن کمتر دیده شده است. جشنواره چندرسانه‌ای این امکان را فراهم کرده که نگاه نخبگان، هنرمندان، فیلم‌سازان و فعالان رسانه‌ای به خوزستان معطوف شود و این استان نه فقط به‌عنوان سرزمین مقاومت، بلکه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کانون‌های تمدنی ایران دیده شود.

این رویداد توانسته است توجه لایه‌های مختلف جامعه را به داشته‌های تاریخی و فرهنگی خوزستان جلب کند و زمینه‌ای فراهم آورد تا آثار فاخر هنری و رسانه‌ای درباره این استان تولید و منتشر شود. چنین توجهی می‌تواند در بلندمدت به معرفی بهتر ظرفیت‌های گردشگری خوزستان و تقویت جایگاه آن در ذهن مردم کشور کمک کند.

خوزستان، با همه عظمت تاریخی و فرهنگی‌اش، شایسته آن است که بیش از گذشته دیده شود. جشنواره چندرسانه‌ای می‌تواند یکی از مسیرهای مهم برای تحقق این هدف باشد؛ مسیری که اگر استمرار یابد، می‌تواند نگاه ملی را نسبت به این استان غنی و کهن دگرگون کند

سید محسن هاشمی

گزارش مجتبی گهستونی/میراث آریا

جشنواره چندرسانه‌ای؛ رویدادی برای متخصصان روایت‌گری فرهنگی

هر جشنواره‌ای در هر سطح و اندازه‌ای می‌تواند اثرگذار باشد؛ به شرط آنکه با همت و برنامه‌ریزی درست برگزار شود. جشنواره‌ای که پشتوانه حاکمیتی و مدیریتی قوی داشته باشد، طبیعتاً گستره بیشتری از مخاطبان را درگیر می‌کند و امکان معرفی بهتر میراث‌فرهنگی و ظرفیت‌های گردشگری را فراهم می‌سازد. در مقابل، جشنواره‌هایی که در سطح محدود یک نهاد یا اداره برگزار می‌شوند، تأثیرگذاری‌شان نیز به همان اندازه کوچک باقی می‌ماند.

منوچهر دین‌پرست، فعال رسانه در یادداشتی نوشت: سال‌هاست در حوزه رسانه فعالیت می‌کنم و همیشه معتقد بوده‌ام که هر جشنواره‌ای در هر سطح و اندازه‌ای می‌تواند اثرگذار باشد؛ به شرط آنکه با همت و برنامه‌ریزی درست برگزار شود. جشنواره‌ای که پشتوانه حاکمیتی و مدیریتی قوی داشته باشد، طبیعتاً گستره بیشتری از مخاطبان را درگیر می‌کند و امکان معرفی بهتر میراث‌فرهنگی و ظرفیت‌های گردشگری را فراهم می‌سازد. در مقابل، جشنواره‌هایی که در سطح محدود یک نهاد یا اداره برگزار می‌شوند، تأثیرگذاری‌شان نیز به همان اندازه کوچک باقی می‌ماند.

جشنواره چندرسانه‌ای از آن دسته رویدادهایی است که می‌تواند نقش مهمی در شناساندن میراث فرهنگی به جامعه داشته باشد؛ اما به نظر می‌رسد مخاطب اصلی آن بیش از عموم مردم، متخصصان حوزه رسانه و تولید محتوا هستند. کسانی که می‌توانند با ابزارهای حرفه‌ای، روایت‌های تازه‌ای از تاریخ، فرهنگ و جاذبه‌های گردشگری ارائه دهند. از این منظر، برگزاری چنین جشنواره‌ای را ضروری و مفید می‌دانم.

اما درباره سفر رسانه‌ای اخیر به خوزستان که نخستین تجربه من از حضور در این استان بود، باید بگویم که هرچند سفر برایم ارزشمند و آموزنده بود، اما فشردگی برنامه‌ها و نبود هماهنگی کافی اجازه نداد ارتباط عمیق‌تری با فضا برقرار کنم. دوست داشتم زمان بیشتری در زیگورات چغازنبیل بگذرانم، بافت تاریخی دزفول را دقیق‌تر ببینم و در مکان‌های تاریخی دیگر حضور جدی‌تری داشته باشم. ما خبرنگاریم؛ توریست نیستیم. هدف‌مان از سفر، تهیه گزارش و تولید محتواست، و این نیازمند فرصت، تمرکز و حضور واقعی در فضاست.

فشردگی برنامه‌ها، تعدد شهرها، فاصله‌های طولانی و تلاش برای راضی نگه‌داشتن همه میزبانان، باعث شد بخش مهمی از کیفیت سفر تحت‌تأثیر قرار بگیرد. از سوی دیگر، کمبود امکانات لوجستیکی و اقامتی—از هتل گرفته تا اقامتگاه مناسب—چالشی بود که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. این مشکلات البته به شرایط مالی و زیرساختی استان هم بازمی‌گردد و نمی‌توان همه تقصیر را گردن برگزارکنندگان انداخت.

با این حال، خوشحالم که این سفر انجام شد. بسیاری از همکاران رسانه‌ای برای نخستین‌بار فرصت دیدن این مکان‌ها را پیدا کردند و این خود یک دستاورد مهم است. برای من نیز این سفر بیش از آنکه یک «تور» باشد، یک اتفاق بود؛ فرصتی برای مواجهه مستقیم با تاریخ و فرهنگی که پیش‌تر فقط درباره‌اش خوانده بودم.

امیدوارم در دوره‌های بعد، با برنامه‌ریزی دقیق‌تر و توجه به نیازهای حرفه‌ای خبرنگاران، چنین سفرهایی بتواند نقش مؤثرتری در معرفی خوزستان و میراث ارزشمند آن ایفا کند.

منوچهر دین‌پرست

گزارش مجتبی گهستونی/میراث آریا

آثار راه‌یافته و هیئت داوران بخش «سریال» جشنواره میراث‌فرهنگی معرفی شدند

اعضای هیئت داوران و آثار پذیرفته شده بخش «سریال» چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی معرفی شدند.

به گزارش ستاد خبری جشنواره، در بخش «سریال» تلویزیونی و نمایش خانگی چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی مرضیه برومند، شبنم مقدمی، همایون اسعدیان، محمدرضا شریفی‌نیا و محمدرضا ورزی داوری آثار را بر عهده دارند.

مدیریت بخش «تلویزیونی و نمایش خانگی» چهارمین دوره جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی را مجید زین‌العابدین بر عهده دارد.

آثار راه‌یافته به بخش «سریال» عبارتند از:
۱. بادار / سیروس حسن‌پور (کارگردان) / رشید حاجتمند (تهیه‌کننده)
۲. پایتخت (فصل هفتم) / سیروس مقدم (کارگردان) / الهام غفوری (تهیه‌کننده)
۳. پسران هور / مهدی جعفری (کارگردان) / مجتبی فرآورده (تهیه‌کننده)
۴. تجدید نظر / مرتضی معتمدی‌راد (کارگردان) / امید واحدی‌فر (تهیه‌کننده)
۵. دیو و ماه پیشونی / حسین قناعت (کارگردان) / مهدی یاری (تهیه‌کننده)
۶. سوجان / حسین عموئی تبریزی (کارگردان) / مهدی کریمی و میثم آهنگری (تهیه‌کننده)
۷. سوران / سروش محمدزاده (کارگردان) / مجتبی فرآورده (تهیه‌کننده)
۸. سووشون / نرگس آبیار (کارگردان) / محمدحسین قاسمی (تهیه‌کننده)
۹. کاتب اعظم / مهدی غفوری (کارگردان) / فرهاد کی‌نژاد (تهیه‌کننده)
۱۰. مستوران (فصل دوم) / سید علی هاشمی (کارگردان) / عطا پناهی (تهیه‌کننده)
۱۱. مهمان‌کشی / احمد کاوری (کارگردان) / محمدکامبیز دارابی (تهیه‌کننده)
۱۲. مهیار عیار / سید جمال سید حاتمی (کارگردان) / بروز مفید (تهیه‌کننده)

چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی با شعار «ایران ما، میراث ما؛ میراث ما، ایران ما» ۲۶ تا ۲۸ دی ماه ۱۴۰۴ به دبیری مهدی فرجی در استان خوزستان به میزبانی شهر اهواز برگزار می‌شود.

اکوتوریسم در حاشیه شط

اگر به جنگ تحمیلی به عنوان بخشی از تاریخ این مرز و بوم بنگریم جغرافیای جنگ را می‌توان به عنوان مناطقی با قابلیت جذب گردشگر به شمار آورد.

احمد جعفری‌ماجد، مدیرعامل انجمن دوستداران میراث فرهنگی و گردشگری تیری، در یادداشتی نوشت: برای مطرح شدن روستاهای هدف گردشگری در استان ناچار به بازخوانی مجدد فهرست مناطق جنگی و جنگ‌زده هستیم.

در ضلع غربی اهواز، قریه به قریه و آبادی به آبادی، هنوز ردپای جنگ روی زمین مانده است و کابوس ناآبادی تن نحیف روستاها و روستاییان را می‌خراشد.

تانک‌های نیمه‌جان، دیوارهای زخمی، کاروان‌های تشییع شهدای تفحص شده، همه و همه یادگار آن روزها هستند. ۱۰ کیلومتر بیرون اهواز به سمت غروب، روستای دیروز و بخش امروز «گمبوعه»، که یکی از بخش‌های شهرستان حمیدیه است، واقع شده است.

نام این روستا شاید هنوز تن دشمن را بلرزاند؛ همان دشمنی که توپ‌هایش مغلوب «فاله» شدند و حیله‌هایش تسلیم «مگوار». هنوز کودکان آن‌جا نام اجدادشان را از بَر هستند و حتی وقتی یک بازی ساده فوتبال روی زمین داغ خاکی را می‌برند شعار «الطوب احسن لو مگواری» (چوب دستی‌ام بهتر است یا توپ جنگی تو) را سر می‌‎دهند تا تاریخ آن رشادت‌ها را از یاد نبرد.

یادمان جهاد عرب در جنگ جهانی اول مقابل متجاوزان انگلیسی، کماکان گردشگران را به سوی خود فرامی‌خواند. گمبوعه علاوه بر نمادهای مقاومت، پارک جنگلی وسیعی دارد که نیازمند توجه بسیار است. امروز نیز در کنار این ظرفیت‌ها مجموعه‌های گردشگری در حال راه‌اندازی هستند تا گردشگران بیشتری را با این مرز و بوم آشنا سازند.

همچنین در شمال شهر حمیدیه مسیر گردشگری «روستاهای خسرج» با جنگل‌های سرسبز و تپه‌های شنی دیدگان هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کنند. با تاسیس مکان‌های گردشگری در بلندی تپه‌های رملی ثبیت ‌شده می‌توان رصدخانه، محل عرضه تولیدات روستایی و محلی برای به نمایش گذاشتن صنایع دستی و فرهنگی مردمان بومی تاسیس کرد زیرا این کار می‌تواند منجر به توسعه گردشگری محلی و توسعه‌ی اشتغال روستایی شود.

روستاهای کناره رود کرخه همچون «علاونه ضعیف»، «علاونه فای»، «حلاف»، «شریعتی» و یا حتی «قصر حمیدیه» بستر مناسبی برای رونق گردشگری آبی هستند. در این میان می‌توان محصولات و تولیدات این روستاها چون پشم، بافته‌هایی مانند کلاه و دستکش یا سبزی، صیفی و خرما را نیز معرفی و عرضه کرد.

از سوی دیگر روستای «سیدعباس» یا «شریعتی» در کناره غربی رودخانه کرخه را می‌توان یکی از بی‌نظیرترین روستاها برای معرفی به عنوان هدف گردشگری نام برد. آرامگاه سیدمحسن مشعشعی به عنوان یکی از شخصیت‌های عالم و مبارز شیعه در جهان اسلام یکی از ظرفیت‌های مهم این روستاست. «سلطان محسن مشعشعی» یکی از امرای پر آوازه حکومت مشعشعیان، همزمان با دوره صفویان بود که توانست حکومت خود را تا الاحساء، قطیف، سور بغداد و بندرعباس گسترش دهد. او توانست در مرکز حکومتی خود شهرهای مهمی چون «مُحسنیه» در نزدیکی هویزه کنونی و قلعه‌ «دایر» در شوش را بنا کند.

از دیگر ظرفیت‌های روستای سید عباس و شبیشه وجود گلستان‌ها و باغ‌های گل با رنگ‌ها و انواع مختلف است. کاشت باغ‌های گل در این منطقه هر سال به صورت فصلی آغاز و عمر این باغ‌ها از اواخر بهمن شروع می‌شود و تا اواخر فروردین ادامه دارد.

روستای «طراح» یکی دیگر از روستاهای زیبای غرب اهواز است که مقر استقرار شهید چمران و نیروهای چریکی در جنوب شرقی حمیدیه و در نزدیکی روستای پیچ سیدجابر بود در جنگ تحمیلی نقش ویژه‌ای داشت و اولین شکست نیروهای بعثی در ۹ مهر ۱۳۵۹، در نزدیکی آن از سوی مردمان شهر حمیدیه، سپاه، بسیجیان و کشاورزان اتفاق افتاد.

به نظر می‌رسد وجود موزه جنگ در این منطقه ضروری است در حالی که بسیاری از آثار باقی مانده از این دوره با تهدید ناشی از تابش مستقیم خورشید، باران و رویش گیاهان هرز روبه‌رو هستند.

احمد جعفری‌ماجد

آنا گزارش می‌دهد

مُضیف چیست؟/سازه‌ای‌ از نی که به ثبت جهانی مشترک ایران و عراق می‌رسد

مُضیف، سازه‌ای سنتی از نی‌های تالاب‌های جنوب، تنها یک بنای بومی نیست بلکه تجلی سبک زندگی، آیین میهمان‌نوازی و حافظه جمعی مردمان عرب خوزستان است؛ سازه‌ای که سال‌ها در حاشیه فراموشی بود، اما امروز بار دیگر به عنوان میراثی زنده، در مسیر ثبت جهانی مشترک ایران و عراق قرار گرفته است

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، «مُضیف» بنایی است قوسی‌شکل که به‌طور کامل از نی ساخته می‌شود؛ نی‌هایی که از هور و تالاب می‌آیند و بدون استفاده از آهن و مصالح صنعتی، تنها با مهارت دست و دانشی بومی کنار هم قرار می‌گیرند. این سازه از گذشته محل گردهمایی، گفت‌و‌گو، حل اختلاف، پذیرایی از میهمان و برگزاری آیین‌های جمعی بوده و هنوز هم نشانه‌ای روشن از فرهنگ میهمان‌نوازی در جنوب غرب ایران است.

گزارش کامل در ادامه نوشته

تالاب شادگان

تالاب شادگان یکی از بزرگترین تالاب‌های ایران است که در استان خوزستان قرار دارد. این تالاب زیستگاه گونه‌های بسیاری از جمله پرندگان، گیاهان و آبزیان است. در نزدیکی این تالاب تعدادی روستا از جمله روستای «صراخیه» قرار دارد که به عنوان یکی از روستاهای دارای جاذبه گردشگری خوزستان محسوب می شود و همه ساله مسافران و گردشگران بسیاری برای قایق سواری در تالاب به این روستا می‌آیند.

تالاب بین‌المللی شادگان یکی از تالاب‌های بزرگ ایران است که در جنوب غربی کشور و در استان خوزستان واقع شده است .آب این تالاب بین‌المللی که از لحاظ رتبه‌های ثبت شده در یونسکو در گذشته در رتبه پنجم جهانی قرار داشت، از رودخانه‌های جراحی و کارون همچنین جزر و مد خلیج فارس تأمین می‌شود که ب‍ه رغ‍م فصلی بودن ب‍خ‍ش آب ش‍ی‍ری‍ن آن، آب ش‍ور ت‍‍الاب ب‍ه دل‍ی‍ل م‍ت‍ص‍ل ب‍ودن به خ‍وره‍‍ا و خ‍ل‍ی‍ج ف‍‍ارس، دائ‍م‍‍ی است.

تالاب شادگان محل مناسبی برای محققان در زمینه پرنده نگری نیز به حساب می‌آید به طوری که گردشگران و علاقمندان به گونه‌های مختلف پرنده برای انجام تحقیقات و عکاسی از این تالاب بازدید می‌کنند.
ماهیگیری در تالاب شادگان نیز از دیگر جاذبه‌های توریستی تالاب محسوب می‌شود. وجود اسکله تفریحی در روستای صراخیه در حاشیه تالاب شادگان باعث شده زیرساختهای گردشگری در اطراف تالاب شادگان توسعه یابند. گردشگران می‌توانند به جزیره کوچکی که داخل تالاب است بروند و از خوراکی‌های تالاب ازجمله انواع ماهی‌ها استفاده کنند.

پ.ن:
تالاب بین‌المللی شادگان با وسعت ۴۵۰ هزار هکتار و اکوسیستمی گسترده در جنوب شهر شادگان واقع شده است و طبق مصوبه کنوانسیونرامسر جزو ۲۴ تالاب بین‌المللی جهان محسوب می‌شود.
مردم روستاهای شادگان معیشت خود را از طریق صیادی و دامداری در کنار این تالاب می‌گذرانند. تالاب شادگان علاوه بر ظرفیت‌های اقتصادی، فرصتی برای گردشگری و علاقه مندان به طبیعت است.

عکس: پیمان حمیدی پور/آنا نیوز

روح‌الله یوسفی‌زشک، باستان‌شناس در گفت‌وگو با میراث‌آریا پاسخ می‌دهد

آیا ایران باستان، زادگاه پیوند تجارت، نوشتار و مدیریت است؟/ «شوش» بازار بزرگ جهان باستان بوده است یا یک شهر معمولی؟

باستان‌شناس و پژوهشگر تاریخ ایران باستان با اشاره به نتایج مطالعات جدید باستان‌شناسی گفت: محوطه‌هایی مانند شوش، ملیان و گودین‌تپه، داده‌هایی در اختیار ما قرار می‌دهند که نقش ایران را در شکل‌گیری ساختارهای اقتصادی و اطلاعاتی جهان باستان برجسته می‌کند.

روح‌الله یوسفی‌زشک، باستان‌شناس، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا با تشریح تصویری نوین از تجارت در ایران باستان، گفت: آنچه امروز به‌عنوان تجارت به معنای کلاسیک و همراه با ابزارهای مدیریتی می‌شناسیم، در متون مرسوم به هزاره چهارم پیش از میلاد در جنوب بین‌النهرین نسبت داده می‌شود، اما یافته‌های قطعی باستان‌شناسی نشان می‌دهد این تحول بنیادین، با فاصله‌ای معنادار و دست‌کم هزار سال زودتر، در ایران رخ داده است.

وی با اشاره به محوطه‌های شاخص باستانی افزود: دو محوطه کلیدی، یعنی محوطه تل‌باکون در دشت مرودشت استان فارس ـ در نزدیکی تخت‌جمشید ـ و محوطه گودین‌تپه، شواهدی کم‌نظیر از نخستین نظام‌های مدیریت اقتصادی را در اختیار ما قرار می‌دهند. در کاوش‌های انجام‌شده در تل‌باکون، قفل‌های گلی مهرشده‌ای شناسایی شد که قدیمی‌ترین نمونه‌های شناخته‌شده برای کنترل و مدیریت انبارها هستند؛ پدیده‌ای که حدود هزار سال بعد در بین‌النهرین ظهور می‌کند.

یوسفی‌زشک با تاکید بر پیوند مستقیم تجارت و ثبت اطلاعات تصریح کرد: با شکل‌گیری نظام انبارداری، انسان ناگزیر به ثبت و ضبط داده‌ها شد. اگرچه پیدایش خط به‌صورت کلاسیک به بین‌النهرین نسبت داده می‌شود، اما امروز با اطمینان می‌توان گفت نخستین گل‌نوشته‌ها در حدود ۳۵۵۰ پیش از میلاد در محوطه گودین‌تپه ایران پدیدار شده‌اند؛ آثاری که جد مشترک گل‌نوشته‌های بعدی ایران و بین‌النهرین به‌شمار می‌آیند.

این باستان‌شناس یکی از جلوه‌های منحصربه‌فرد تجارت در ایران باستان را «پاکت‌های گلی» دانست و گفت: این پاکت‌ها، که در حکم فاکتور یا سند تحویل کالا عمل می‌کردند، حاوی نشان‌های کالایی بودند و همراه محموله ارسال می‌شدند. بررسی‌های آزمایشگاهی انجام‌شده روی نمونه‌های کشف‌شده در محوطه حاج‌نبی ترکیه نشان داد خاک این پاکت‌ها منشأ شوش دارد؛ به این معنا که در حدود ۳۳۰۰ پیش از میلاد، شبکه‌ای سازمان‌یافته از تجارت فرامنطقه‌ای میان شوش و آناتولی فعال بوده است.

وی با اشاره به نقش کانونی محوطه‌های ملیان و شوش اظهار کرد: مطالعات میان‌رشته‌ای جدید نشان می‌دهد ملیان، برخلاف تصور پیشین، نه صرفاً یک شهر، بلکه پایگاهی تجاری بوده که در فصول خاص سال، محل تجمع کوچ‌نشینان، عشایر و جوامع یکجانشین برای مبادلات کالایی بوده است. شوش نیز بیش از آنکه یک شهر به معنای کلاسیک باشد، کارکرد یک بازار بزرگ منطقه‌ای را داشته که نیازهای گروه‌های قومی و اقتصادی متنوع را سامان می‌داده است.

یوسفی‌زشک با مقایسه ساختار گل‌نوشته‌های ایران و بین‌النهرین افزود: در بین‌النهرین، گل‌نوشته‌ها عموماً به نهاد معبد وابسته‌اند و نیازی به درج هویت مشخص ندارند، اما در ایران، هر گل‌نوشته دارای تیتر یا ورودی است که به‌روشنی خاندان، گروه قومی یا بازرگان مسئول تراکنش را معرفی می‌کند. این تنوع نشان‌دهنده پیچیدگی و پیشرفت ساختارهای اقتصادی و حقوقی در ایران باستان است.

وی همچنین با اشاره به نقش ایران در تاریخ ریاضیات گفت: نخستین نظام‌های عددی ده‌تایی، که امروز بنیان محاسبات ریاضی جهان مدرن را تشکیل می‌دهند، برای نخستین‌بار در محوطه‌هایی چون سیَلْک، گودین‌تپه و شوش به‌کار گرفته شدند؛ در حالی که نظام‌های شصت‌تایی و دوازده‌تایی در دیگر مناطق رواج داشت.

این پژوهشگر در پایان با تاکید بر ضرورت بازخوانی این میراث تمدنی خاطرنشان کرد: بخش‌هایی از تاریخ ایران که مایه افتخار جهانی است، مظلوم مانده و کمتر روایت شده است. اگر جهان امروز صد دستاورد تمدنی داشته باشد، بخش عمده آن در خاورمیانه و سهم بزرگی از آن در جغرافیای ایران رخ داده است. امروز بیش از هر زمان نیازمند غیرت تاریخی هستیم؛ باید این دستاوردها را حفظ، صیانت و به‌ویژه به نسل جوان معرفی کنیم تا پیوند هویت، دانش و آینده ایران تقویت شود.

بازار ماهی آبادان

ماهی در فرهنگ غذایی مردم جنوب ایران از دیرباز جایگاه ویژه ای داشته اسبازار ماهی آبادانت آبادان از شمال به بهمنشیر و از جنوب به اروند می‌رسد و هر دوی این رودخانه‌ها به خلیج فارس می‌ریزند.

این رودخانه‌ها قابل کشتی رانی هستند و قایق‌ها و لنج‌های صیادی در اندازه‌های مختلف، در این دو رود ماهی صید می کنند. بازار ماهی فروشان آبادان در ساحل رودخانه اروند بنا شده است. تنوع ماهی در بازار آبادان بالا است و می‌توان به ماهی‌هایی با نام‌های شوریده، زبیدی، بیاه،بازار ماهی آبادان هامور، شعری، شانگ، طوطی ماهی، میش ماهی، خارو، سرخو، صبیتی یا چندال، کفشک، سکن، مزلگ، زبان اشاره کرد که همگی ماهی‌های دریایی هستند

زیگورات چغازنبیل

زیگورات دوراونتاش یا چُغازَنبیل، نیایشگاهی باستانی است که حدود ۱۲۵۰ سال پیش از میلاد در تمدن ایلام ساخته شد. در زبان لری چغا به معنی تپه و زنبیل به معنی سبد است. این زیگورات، بنای مرکزی محوطه باستانی به‌جای مانده از مجموعهٔ ایلامی دوراونتاش (شهر اونتاش) است که نزدیک شوش در استان خوزستان قرار گرفته است. چغازنبیل در سال ۱۹۷۹ میلادی به‌عنوان نخستین اثر تاریخی از ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو جای گرفت و معماری منحصر به فرد آن، در کنار زیگورات‌های کشف شده در میان رودان، برای باستان‌شناسان و علاقه‌مندان به تاریخ و میراث فرهنگی جهانی شناخته شده است.

عکاس : حسین پاریاس

*گل‌گشت ملی بانوان در میراث جهانی شوش*

برنامه گل‌گشت بانوان به همت اداره ورزش و جوانان، هیات کوهنوردی شهرستان و حضور ۵۰ نفر از ورزشکاران باشگاه‌های کوهنوردی با همکاری پایگاه میراث جهانی شوش در محوطه تاریخی شوش برگزار شد.
این برنامه با هدف طبیعت‌گردی مسئولانه برای ارتقا تندرستی و حفظ محیط زیست و میراث فرهنگی به اجرا درآمد.

در این برنامه تفریحی،ورزشی و فرهنگی بانوان ورزشکار همرا بازدید و آشنایی با میراث جهانی با راهنمایی کارشناس و حضور یگان حفاظت به مدت ۲ ساعت تپه‌های باستانی شوش را پیمایش کردند.

بخش‌های دیگر این رویداد ورزشی و فرهنگی اجرای برنامه پرنده‌نگری، پاک‌سازی نمادین محوطه و برگزاری دوره آموزشی کمک‌های اولیه در کوهنوردی توسط کارشناس امداد و نجات جمعیت هلال احمر بود.

قدردانی سیدرضا صالحی‌امیری از اداره‌کل میراث فرهنگی خوزستان

وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با انتشار پیامی از محمد جوروند، مدیر کل و مجموعه اداره‌کل میراث فرهنگی خوزستان قدردانی سیدرضا صالحی‌امیری از اداره‌کل میراث فرهنگی خوزستاندر برگزاری گشت فرهنگی ـ رسانه‌ای خوزستان با حضور خبرنگاران داخلی و خارجی و فعالان فضای مجازی کشور قدردانی کرد.

به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و میراث فرهنگی خوزستان، سیدرضا صالحی‌امیری در این پیام آورده است:

جناب آقای محمد جوروند

مدیرکل محترم میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان

با سلام و احترام

مراتب تقدیر و تشکر صمیمانه خود را از تلاش و ابتکارات ارزشمند جنابعالی و همکاران محترم آن اداره کل در برنامه‌ریزی و برگزاری تورهای تخصصی خبرنگاری در حوزه‌های میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اعلام می‌دارم.

وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در ادامه می‌افزاید: بی‌تردید این اقدام حرفه‌ای و هدفمند که با رویکردی هوشمندانه در راستای ارتقای آگاهی عمومی، تقویت روایت‌گری رسانه‌ای، معرفی ظرفیت‌ها و توانمندهای فرهنگی و گردشگری استان و همچنین تعامل مؤثر با اصحاب رسانه انجام پذیرفته است، نقش بسزایی در تقویت سرمایه توسعه گردشگری مسئولانه و صیانت از میراث فرهنگی کشور ایفا نموده است.

صالحی‌امیری در ادامه پیام ابزار امیدواری کرده است: با استمرار این رویکرد خلاقانه و بهره‌گیری هر چه بیشتر از ظرفیت رسانه‌ها شاهد تعمیق گفتمان میراث فرهنگی، رونق گردشگری پایدار و شکوفایی هر چه بیشتر صنایع دستی در آن استان باشیم.

او در پایان این پیام می‌نویسد: توفیقات روزافزون جنابعالی را در خدمت به فرهنگ، هویت و توسعه ایران اسلامی از درگاه خداوند متعال مسئلت دارم.

سیدرضاصالحی امیری

واگذاری اصولی بناهای تاریخی و حمایت از هنرمندان، فرصت‌های فرهنگی و اقتصادی ایجاد می‌کند:

احیای میراث جهانی شوشتر

کاروانسرای افضل در شوشتر با مرمت و احیا به مرکز تولید و عرضه صنایع‌دستی تبدیل شده و نمایانگر پیوندی موفق بین تاریخ و اقتصاد محلی است.

نادر نینوایی- در دل بافت تاریخی شوشتر، جایی میان کوچه‌های سنگفرش و خانه‌هایی که هنوز بوی تاریخ می‌دهند، کاروانسرایی قد برافراشته که روایتش شبیه قصه‌ای است از روزگار تجارت، اعتماد و سفر. «سرای افضل» که در اواخر دوره قاجار به دست خاندان نام‌آشنای افضل برای نگهداری کالاهای تجاری ساخته شد، سال‌ها سنگینی رفت‌وآمد بازرگانان جنوب ایران را بر دوش کشید و حتی در دوره‌هایی نقش سیلو را هم ایفا کرد. آنچه اما امروز پیش‌روی گردشگران قرار دارد نه بنایی خاموش و فرسوده که اثری زنده و تپنده است؛ نمونه‌ای درخشان از پیوند تاریخ، معماری و زندگی معاصر. این کاروانسرای دوطبقه که در فهرست آثار ملی ثبت شده و بعدها در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز جای گرفته همچون نگینی در کنار محله قدیمی «دُلدُل» می‌درخشد. بنایی با حیاط مرکزی، ایوان‌های آجرین، حجره‌هایی که در سه ضلع امتداد یافته‌اند و شبستانی خنک و دلنشین در زیرزمین. مرمت اصولی این بنا باعث شد اصالت قوس‌ها، طاق‌ها و تویزه‌ها دست‌نخورده باقی بماند و تنها گرد زمان از چهره دیوارها زدوده شود.

امروز وقتی از ورودی جنوبی سرا و از میان درِ چوبی بزرگ آن عبور می‌کنی، صدای چکش‌ها، بوی چرم و نمد، نقش قالی و درخشش مس، جای همهمه‌های تجاری گذشته را گرفته است. سرای افضل حالا به مرکز تولید و عرضه صنایع‌دستی اصیل ایرانی بدل شده؛ جایی که ۴۵ غرفه فعال‌ هستند، بیش از ۱۰۰هنرمند مشغول کارند و روحِ «کار با دست» دوباره در رگ‌های این مجموعه تاریخی جریان یافته است. اینجا دیگر فقط یک بنای تاریخی نیست بلکه پاتوقی است برای خانواده‌ها، محلی امن برای گردشگران و نقطه‌ای الهام‌بخش در نقشه فرهنگی و اقتصادی شوشتر که نشان می‌دهد چگونه می‌توان گذشته را حفظ کرد و همزمان به آینده جان تازه بخشید.

گزارش کامل در ادامه نوشته

جزیره مینو؛ نگین بکر گردشگری اروند

یک مدرس دانشگاه و کارشناس مناطق آزاد تجاری با تنظیم یادداشتی نوشت: جزیره مینو با برخورداری از جاذبه‌های طبیعی، فرهنگی و زیست‌محیطی، نیازمند توسعه زیرساخت‌ها و برنامه‌ریزی جامع است تا بتواند جایگاه خود را به‌عنوان یکی از مقاصد مهم گردشگری منطقه آزاد اروند تثبیت کند.

کمال ابراهیمی کاوری: جزیره مینو، یکی از ظرفیت‌های کم‌نظیر گردشگری در منطقه آزاد اروند، با طبیعتی زیبا، بافت فرهنگی منحصربه‌فرد و موقعیت جغرافیایی ویژه، پتانسیل بالایی برای توسعه گردشگری دارد. این جزیره که در میان رودخانه‌های اروند و بهمنشیر قرار گرفته، از آب‌وهوا و مناظر طبیعی دل‌انگیزی برخوردار است که آن را به مقصدی جذاب برای گردشگران داخلی و خارجی تبدیل می‌کند.

یکی از ویژگی‌های متمایز جزیره مینو، نخلستان‌های سرسبز و کانال‌های آبی طبیعی آن است که فضایی آرام و چشم‌نواز را برای علاقه‌مندان به طبیعت‌گردی فراهم می‌کند. قایق‌سواری در این آبراه‌ها و تماشای طلوع و غروب خورشید در میان نخلستان‌ها، تجربه‌ای فراموش‌نشدنی برای گردشگران به ارمغان می‌آورد. علاوه بر این، حیات‌وحش متنوع منطقه، از جمله پرندگان مهاجر، جذابیت ویژه‌ای برای دوستداران طبیعت و عکاسان دارد.

از نظر فرهنگی، جزیره مینو دارای بافت سنتی و مردمی خونگرم با سبک زندگی اصیل است. برگزاری مراسم‌های بومی، موسیقی محلی و غذاهای سنتی از جمله مواردی است که می‌تواند تجربه‌ای متفاوت برای گردشگران ایجاد کند. غذاهای دریایی تازه، نان‌های محلی و شیرینی‌های سنتی این منطقه، از جذابیت‌های گردشگری غذایی در جزیره محسوب می‌شود.

جزیره مینو همچنین می‌تواند به‌عنوان یکی از قطب‌های گردشگری سلامت در جنوب کشور مطرح شود. هوای پاک، محیط آرام و وجود منابع طبیعی همچون آب‌های غنی از املاح معدنی، زمینه‌ای مناسب برای توسعه گردشگری درمانی فراهم کرده است. ایجاد مراکز تفریحی، اقامتگاه‌های بوم‌گردی و کمپ‌های گردشگری سلامت، می‌تواند به افزایش جذب گردشگران و توسعه اقتصادی این منطقه کمک کند.

با وجود تمام ظرفیت‌های موجود، توسعه زیرساخت‌های گردشگری در جزیره مینو همچنان نیازمند برنامه‌ریزی‌های دقیق است. بهبود مسیرهای دسترسی، توسعه امکان های رفاهی، سرمایه‌گذاری در اقامتگاه‌های گردشگری و برگزاری جشنواره‌های فرهنگی و هنری می‌تواند جایگاه این جزیره را به‌عنوان یکی از مقاصد گردشگری مهم در منطقه آزاد اروند تثبیت کند. با یک رویکرد جامع و حمایت از سرمایه‌گذاری‌های پایدار، جزیره مینو می‌تواند به یکی از قطب‌های گردشگری طبیعی و فرهنگی جنوب ایران تبدیل شود.

منبع: برنانیوز

دزفول در صدر مقاصد گردشگری خوزستان؛ نقش تشکل‌های مردمی پررنگ شد/ نقش تشکل‌های محلی در حفاظت از میراث تاریخی دزفول پررنگ‌تر شد

فعال میراث‌فرهنگی گفت: سال گذشته با همراهی گروه یاران دبیرستانی ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۰ دزفول تصمیم گرفتیم بخشی از هزینه‌ها را برای سامان‌دهی و محوطه‌سازی آرامگاه یعقوب لیث اختصاص دهیم. تمام محوطه زیرسازی و جدول‌گذاری شد و حدود ۷ کیلومتر آبیاری قطره‌ای برای درختان و فضای سبز اجرا کردیم.

موسی محمدپور، فعال میراث‌فرهنگی و محیط‌زیست شهرستان دزفول، در گفت‌وگو با میراث‌آریا از اجرای مجموعه‌ای از طرح‌های عمرانی، فضای سبز و خدمات گردشگری در محوطه آرامگاه یعقوب لیث صفاری با مشارکت گروه‌های مردمی خبر داد.

او با معرفی خود به‌عنوان فعال حوزه‌های محیط‌زیست، فرهنگی و اجتماعی دزفول گفت: سال گذشته با همراهی گروه یاران دبیرستانی ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۰ دزفول تصمیم گرفتیم بخشی از هزینه‌ها را برای سامان‌دهی و محوطه‌سازی آرامگاه یعقوب لیث اختصاص دهیم. تمام محوطه زیرسازی و جدول‌گذاری شد و حدود ۷ کیلومتر آبیاری قطره‌ای برای درختان و فضای سبز اجرا کردیم.

به گفته محمدپور، این اقدامات زمینه ایجاد یک کمربند سبز ۱۰ هکتاری را فراهم کرده است: تمام درخت‌ها و گل‌های کاشته‌شده با سیستم آبیاری قطره‌ای تجهیز شده‌اند تا در سال‌های آینده بدون مشکل قابل نگهداری باشند. امروز محوطه آرامگاه چهره‌ای متفاوت پیدا کرده و سایه‌سار مناسبی برای گردشگران فراهم شده است.

فعال میراث‌فرهنگی و محیط‌زیست شهرستان دزفول به فعالیت‌های مشابه در دیگر نقاط شهرستان نیز اشاره کرد: در بخش سردشت، از سال ۹۶ باغی چند هکتاری را با آبیاری قطره‌ای ایجاد کردیم که اکنون به یکی از فضاهای سبز محبوب مردم و گردشگران تبدیل شده است.

او افزود که این گروه مردمی در رخدادهای مختلف مانند سیل و زلزله نیز به اندازه توان خود در کنار مردم بوده‌اند.

این فعال میراث‌فرهنگی با اشاره به اهمیت مشارکت مردمی در حفاظت از بافت تاریخی دزفول گفت: کار ما بیشتر آبادانی و ایجاد زیرساخت است. معرفی و اطلاع‌رسانی درباره ظرفیت‌های گردشگری بر عهده رسانه‌ها و پایگاه میراث‌فرهنگی است تا مردم بیشتر با این جاذبه‌ها آشنا شوند.

به گفته محمدپور، سال گذشته در محوطه گردشگری آرامگاه، امکاناتی مانند نصب آب‌خوری، سرویس‌های بهداشتی و خدمات زیرساختی فراهم شده تا گردشگران با کمترین مشکل از این فضا استفاده کنند.

او با اشاره به آمارهای رسمی گردشگری گفت: در دو سال اخیر، دزفول یکی از مقاصد پرگردشگر خوزستان در ایام نوروز بوده است. روستای پامنار و قلعه آن، که مرکز اصلی تولید کپو و دارای ثبت ملی است، از مهم‌ترین نقاط مورد توجه گردشگران به شمار می‌رود.

این فعال میراث‌فرهنگی افزود: توجه جهانی به بافت تاریخی دزفول نیز افزایش یافته و این بخش از شهر به دلیل جذابیت‌های معماری و تاریخی، گردشگران بسیاری را جذب می‌کند.

محمدپور در پایان تأکید کرد: تشکل‌های مردمی در حوزه محیط‌زیست، آبادانی و حفاظت از ابنیه تاریخی در دزفول فعال هستند و خوشبختانه فعالیت‌های چشمگیری در این زمینه انجام می‌دهند.

گزارش مجتبی گهستونی/میراث آریا

کارشناس میراث‌فرهنگی و پژوهشگر، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث آریا:

سفر خبرنگاران به شوشتر فرصتی برای روایت ناگفته‌های میراث خوزستان است/ جشنواره‌های چندرسانه‌ای آجر به آجر ناگفته‌های شوشتر را آشکار می‌کنند

پژوهشگر حوزه میراث‌فرهنگی گفت: جشنواره‌ها بستری هستند تا ناگفته‌های شوشتر آجر به آجر بیان شود. فعالیت‌های چندرسانه‌ای اخیر نیز شرایط را برای معرفی بهتر خوزستان به جوامع مختلف فراهم کرده است. سال‌هاست که صنعت گردشگری خوزستان در مسیر رشد قرار دارد و حضور گردشگران در فصل پاییز نشان‌دهنده همین روند است.

علی‌محمد چهارمحالی کارشناس میراث‌فرهنگی و پژوهشگر، در حاشیه سفر جمعی از خبرنگاران رسانه‌های داخلی و خارجی به شوشتر در گفت‌وگو با خبرنگار میراث آریا، این حضور را «رویدادی مبارک برای معرفی ظرفیت‌های پنهان خوزستان» دانست و تأکید کرد که رسانه‌ها می‌توانند نقش تعیین‌کننده‌ای در دیده‌شدن میراث فرهنگی این خطه ایفا کنند.

چهارمحالی با اشاره به اینکه شوشتر «سرزمین آب، آفتاب، معماری و فرهنگ» است، گفت: داشته‌های یک سرزمین زمانی به ظهور کامل می‌رسند که برای آن‌ها معرفی‌نامه و خروجی رسانه‌ای تولید شود. خبرنگاران و اهل قلم می‌توانند زوایای کمتر دیده‌شده فرهنگ و تاریخ این شهر را به جامعه معرفی کنند.

او افزود: شوشتر در حوزه صنایع‌دستی حرف‌های زیادی برای گفتن دارد و در بخش گردشگری نیز ظرفیت‌های ارزشمندی در اختیار دارد. بافت تاریخی شوشتر اکنون در مسیر آماده‌سازی برای ثبت در حافظه میراث جهانی است و امیدواریم این روند به پاسداری بهتر از میراث گذشتگان و انتقال آن به آیندگان کمک کند.

جشنواره‌های چندرسانه‌ای؛ بستری برای بیان ناگفته‌های شوشتر

این پژوهشگر با اشاره به برگزاری جشنواره‌های چندرسانه‌ای مرتبط با میراث فرهنگی گفت: هر اثر ارائه‌شده در این جشنواره‌ها بخشی از زوایای کمتر معرفی‌شده شوشتر را روایت می‌کند. ما رویدادها، شخصیت‌ها، باورها و صنایع‌دستی بسیاری داریم که برخی از آن‌ها سال‌ها در خانه‌ها خاک می‌خورند. رسانه‌ها و تولیدکنندگان محتوا می‌توانند این میراث را دوباره زنده کنند و نسل امروز را با گذشته پرافتخار این شهر آشنا سازند.

چهارمحالی تأکید کرد: این جشنواره‌ها بستری هستند تا ناگفته‌های شوشتر آجر به آجر بیان شود. فعالیت‌های چندرسانه‌ای اخیر نیز شرایط را برای معرفی بهتر خوزستان به جوامع مختلف فراهم کرده است. سال‌هاست که صنعت گردشگری خوزستان در مسیر رشد قرار دارد و حضور گردشگران در فصل پاییز نشان‌دهنده همین روند است.

آموزش میراث‌فرهنگی از مدارس؛ ۱۵ سال فعالیت مستمر

چهارمحالی در بخش دیگری از سخنان خود به فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی‌اش اشاره کرد و گفت: بیش از ۱۵ سال است که به‌صورت مستمر در حوزه آموزش میراث‌فرهنگی فعالیت می‌کنیم. تلاش ما این بوده که از مدارس و نسل نو آغاز کنیم. اکنون به‌صورت تیمی در مدارس شوشتر کارگاه‌های هفتگی با عنوان شوشترشناسی برگزار می‌کنیم.

او افزود: در این کارگاه‌ها آثار کمتر معرفی‌ شده، خانه‌های تاریخی و جاذبه‌هایی که می‌توانند فرصت گردشگری باشند به دانش‌آموزان معرفی می‌شود. همچنین درباره فرهنگ فولکلور، آداب و رسوم و هویت تاریخی مردم شوشتر آموزش می‌دهیم.

به گفته این پژوهشگر حوزه میراث‌فرهنگی، استقبال نسل جوان از این برنامه‌ها بسیار چشمگیر بوده است: امروز شاهد نوعی بازگشت به خویشتن هستیم. روزگاری آثار تاریخی برای مردم معضل تلقی می‌شد، اما اکنون آن‌ها را فرصت می‌دانند و این تغییر نگاه بسیار ارزشمند است.

چهارمحالی شوشتر را «یکی از کامل‌ترین نمونه‌های پیوند انسان، طبیعت و مهندسی تاریخی» توصیف کرد و یادآور شد: شوشتر شهری است که آب در آن نه‌فقط یک عنصر طبیعی، بلکه یک نظام مهندسی‌شده تمدنی است. هر کوچه و هر سازه در این شهر روایتگر دانشی است که قرن‌ها پیش به اوج رسیده است.

او همچنین تأکید کرد که «شناخت شوشتر بدون شناخت نظام آبی تاریخی آن ممکن نیست» و این شهر را «موزه‌ای زنده از تاریخ مهندسی ایران» می‌داند.

گزارش مجتبی گهستونی/میراث آریا

چغازنبیل؛ نخستین میراث جهانی ایران، نماد صلح، مذهب و نبوغ معماری ایلامیان

پایگاه جهانی چغازنبیل در خوزستان، یکی از شاخص‌ترین محوطه‌های باستانی ایران و جهان، به‌عنوان نخستین اثر ثبت‌شده کشور در فهرست میراث جهانی یونسکو، همچنان جایگاهی ویژه در تاریخ معماری، شهرسازی و باورهای مذهبی تمدن ایلام دارد.

اطلاعات نوشت: این محوطه تاریخی که با نام ایلامی «ال‌انتاش» شناخته می‌شود، شهری آیینی با کارکرد مذهبی و حقوقی بوده و هرگز به‌عنوان محل سکونت عمومی مورد استفاده قرار نگرفته است.

عاطفه رشنویی سرپرست پایگاه جهانی چغازنبیل،در گفتگو با خبرنگار اطلاعات در جریان بازدید از این مجموعه تاریخی، با اشاره به پیشینه نام این شهر گفت: «ال‌انتاش» در زبان ایلامی به معنای شهر است و این محوطه در کتیبه‌های ایلامی با همین نام شناخته می‌شود. چغازنبیل نه یک شهر مسکونی، بلکه بیانیه‌ای سیاسی و مذهبی از سوی پادشاه ایلامی، اونتاش‌ناپیریشا، برای نمایش صلح و روابط مسالمت‌آمیز با سرزمین میان‌رودان بوده است.

وی با بیان اینکه نزدیک به هشت سال افتخار سرپرستی این پایگاه جهانی را بر عهده داشته، افزود: فعالیت در چغازنبیل، پرافتخارترین دوران کاری من بوده است. این محوطه امانتی است متعلق به تمام مردم جهان و ما وظیفه داریم با تمام توان از آن حفاظت کنیم و آن را سالم به آیندگان بسپاریم.

شهری با سه حصار متحدالمرکز

به گفته رشنویی شهر ایلامی چغازنبیل در گستره‌ای حدود ۴۵۰هکتار و در قالب سه حصار متحدالمرکز شکل گرفته است. حصار سوم، بزرگ‌ترین بخش محوطه را دربر می‌گیرد و به‌صورت بیضی‌شکل در دشت گسترده شده است. پس از آن حصار دوم قرار دارد که به محوطه مقدس منتهی می‌شود و در نهایت حصار اول، معبد و حرم زیگورات را در بر می‌گیرد.

وی توضیح داد: پس از عبور از حصار دوم وارد محوطه مقدس می‌شویم؛ فضایی که به دلیل تمرکز بناهای آیینی اهمیت ویژه‌ای داشته است. با عبور از حصار اول نیز به معبد و حرم می‌رسیم که زیگورات چغازنبیل در آن قرار دارد؛ بنایی که در زمان خود بلندترین سازه مذهبی شناخته می‌شده است.

نبوغ مهندسی و ثبت جهانی

سرپرست پایگاه جهانی چغازنبیل با اشاره به موقعیت طبیعی این محوطه گفت: چغازنبیل بر روی یک بلندی‌ به نام ریش سردارآباد ساخته شده و با وجود فاصله حدود سه کیلومتری با رودخانه خروشان دز، هرگز در معرض آب‌گرفتگی قرار نگرفته است. اختلاف ارتفاع ۱۷متری و نبوغ مهندسی سازندگان، امنیت این شهر آیینی را تضمین کرده است. وی افزود: همین ویژگی‌ها، در کنار ارزش‌های مذهبی و معماری منحصربه‌فرد، باعث شد چغازنبیل در آبان‌ماه سال ۱۳۵۸به‌عنوان اولین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شود.

سند مالکیت و اهمیت حقوقی

رشنویی یکی از مهم‌ترین دستاوردهای اخیر این پایگاه را دریافت سند مالکیت عرصه فرهنگی عنوان کرد و گفت: چغازنبیل از معدود آثار میراث جهانی کشور است که سند مالکیت کامل عرصه فرهنگی آن صادر شده و این موضوع از نظر حقوقی و حفاظتی اهمیت بسیار بالایی دارد.

حفاری علمی؛ مشروط به اعتبار

وی در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره وضعیت حفاری‌های باستان‌شناسی اظهار کرد: در حال حاضر حفاری اکتشافی در محوطه انجام نمی‌شود. ما مخالف حفاری نیستیم، اما حفاری باید علمی، هدفمند و مبتنی بر پرسش‌های پژوهشی مشخص باشد و به شناخت بهتر مجموعه کمک کند.

به گفته رشنویی، پژوهشگران ایرانی، تجهیزات لازم برای مطالعات غیرمخرب و دانش تخصصی را در اختیار دارند، اما محدودیت اعتبارات باعث شده اولویت اصلی بر حفاظت و مرمت آثار مکشوفه متمرکز شود.

همکاری‌های بین‌المللی

سرپرست پایگاه جهانی چغازنبیل درباره همکاری‌های علمی بین‌المللی نیز گفت: در اوایل دهه ۹۰شمسی همکاری‌هایی با دانشگاه‌های آلمان انجام شد، اما تفاهم‌نامه‌ها تمدید نشد. امکان همکاری با دانشگاه‌هایی از کشورهایی مانند چین و هند وجود دارد و زیرساخت آن نیز فراهم است. این موضوع از طریق وزارتخانه و امور بین‌الملل در حال پیگیری است.

وی در پایان تأکید کرد: میراث فرهنگی باید در سیاست‌گذاری‌های کلان کشور جدی‌تر دیده شود. ما نیاز داریم هم از میراث خود حفاظت کنیم و هم آن را به‌درستی و شایسته به جهان معرفی کنیم

آثار راه‌یافته و هیئت داوران بخش «شعر، موسیقی و نماهنگ» جشنواره میراث‌فرهنگی معرفی شدند

اعضای هیئت داوران و آثار پذیرفته شده بخش «شعر، موسیقی و نماهنگ» چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی معرفی شدند.

به گزارش ستاد خبری جشنواره، در بخش «شعر و ترانه» عبدالرحیم سعیدی‌راد، علیرضا بدیع و اسماعیل امینی، در بخش «موسیقی و سرود» حمیدرضا نوربخش، ابوالفضل صادق‌نژاد و حجت اشراف‌زاده و در بخش «نماهنگ» محسن صفایی‌فرد، محمود محمودی و ایمان رحیم‌پور آثار راه‌یافته به چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی را داوری می‌کنند.

چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی با شعار «ایران ما، میراث ما؛ میراث ما، ایران ما» 26 تا 28 دی ماه 1404 به دبیری مهدی فرجی در استان خوزستان به میزبانی شهر اهواز برگزار می‌شود.

گزارش کامل در ادامه نوشته

فرماندار شادگان در پاسخ به پرسش‌های اختصاصی میراث‌آریا:ثبت جهانی روستای صراخیه در دستور کار؛ شادگان به قطب گردشگری تالابی و ساحلی تبدیل می‌شود.

فرماندار شادگان از احداث جزیره شهر نی با مشارکت بخش خصوصی خبر داد: این جزیره هنوز جای کار زیادی دارد. جزایر دیگری نیز در تالاب وجود دارد که در صورت جذب سرمایه‌گذار می‌توان آن‌ها را به ظرفیت‌های گردشگری تبدیل کرد.

به گزارش خبرنگار میراث آریا یعقوب مقدم، فرماندار شهرستان شادگان، در جریان سفر خبرنگاران رسانه‌های داخلی و خارجی به این شهرستان در آستانه برگزاری چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی خوزستان، با تشریح ظرفیت‌های کم‌نظیر گردشگری شادگان، از برنامه‌های گسترده برای توسعه زیرساخت‌ها و تبدیل این منطقه به یکی از مقاصد مهم گردشگری کشور سخن گفت.

ظرفیت‌های طبیعی و اکولوژیک شادگان؛ از تالاب بین‌المللی تا جزایر بکر

مقدم با اشاره به طبیعت منحصربه‌فرد شادگان گفت: شادگان ظرفیت‌های گسترده‌ای در حوزه گردشگری دارد. تالاب بین‌المللی شادگان، نیزارها، اکوسیستم ویژه و سفرهای کوتاه قایقی به جزایر وسط تالاب، جذابیت‌های کم‌نظیری برای گردشگران ایجاد کرده است. ما در طول سال میزبان گردشگران زیادی هستیم و این حضور در ایام نوروز به اوج می‌رسد.

به گفته او، در نوروز ۱۴۰۴ بیش از ۱۱۳ هزار گردشگر از شادگان بازدید کردند که حدود ۲ هزار نفر از آن‌ها گردشگران خارجی از کشورهایی مانند نروژ، سودان، اسلواکی و اتریش بودند.

بهترین زمان سفر به شادگان

فرماندار شادگان با اشاره به شرایط اقلیمی منطقه توضیح داد: بهترین زمان حضور گردشگران، ماه‌های سرد سال است. اکنون که در دی‌ماه هستیم، هوایی بهاری را تجربه می‌کنیم. در ماه‌های گرم سال، گرما و رطوبت بالا شرایط را سخت می‌کند، اما حتی در همان روزهای گرم هم گردشگران زیادی برای قایق‌سواری به تالاب می‌آیند.

تجربه محبوب گردشگران

مقدم قایق‌سواری را مهم‌ترین تجربه گردشگران دانست و افزود: سفر کوتاه قایقی به جزایر تالاب، تجربه‌ای فراموش‌نشدنی برای گردشگران است. هزینه رفت‌وبرگشت به جزیره امسال حدود ۵۰۰ هزار تومان بود که برای یک خانواده ۴ یا ۵ نفره رقم زیادی محسوب نمی‌شود. بیشتر قایق‌ها صیادی و بومی هستند، اما برنامه داریم قایق‌های استاندارد گردشگری را نیز وارد کنیم.

جزیره شهر نی؛ پروژه‌ای در حال توسعه

فرماندار شادگان از احداث جزیره شهر نی با مشارکت بخش خصوصی خبر داد: این جزیره هنوز جای کار زیادی دارد. جزایر دیگری نیز در تالاب وجود دارد که در صورت جذب سرمایه‌گذار می‌توان آن‌ها را به ظرفیت‌های گردشگری تبدیل کرد. محدودیت محیط‌زیستی اجازه ساخت‌وساز سنگین نمی‌دهد، اما با استفاده از پنل‌های خورشیدی و سازه‌های بومی، امکانات اولیه فراهم شده است.

چالش اقامت در شادگان و برنامه‌های جدید برای ایجاد هتل و بوم‌گردی، موضوعی بود که مقدم به آن پرداخت و گفت: مردم شادگان به مهمان‌نوازی شهره‌اند و هر مسافر غیربومی در کمتر از ۱۰ دقیقه چندین دعوت برای اقامت در خانه‌های مردم دریافت می‌کند. اما با توجه به رشد گردشگری، نیاز به اقامتگاه رسمی ضروری است.

او افزود: در شورای اشتغال شهرستان، ایجاد هتل و مهمانسرا را تصویب کرده‌ایم. چندین اقامتگاه بوم‌گردی در شهر و روستاهای بخش خنافره در حال احداث و تکمیل است و به‌زودی افتتاح خواهند شد. در بخش مرکزی نیز بوم‌گردی‌هایی ایجاد شده که امکان شب‌مانی را فراهم می‌کنند.

سیاست گردشگری شادگان؛ از تالاب تا خلیج فارس

مقدم با اشاره به موقعیت جغرافیایی ویژه شادگان گفت: شادگان بین دو اتوبان اصلی اهواز–آبادان و آبادان–ماهشهر قرار دارد و دسترسی بسیار مناسبی دارد. علاوه بر تالاب، ما ۵۵ کیلومتر مرز آبی با خلیج فارس داریم. اسکله صیادی و تجاری فعال است و برای احداث اسکله گردشگری در ساحل خلیج فارس نیز تصمیم‌گیری شده و عملیات اجرایی آن به‌زودی آغاز می‌شود.

به گفته او، با تکمیل این مجموعه، شادگان هم گردشگری تالابی، هم گردشگری روستایی و هم گردشگری ساحلی را به‌صورت هم‌زمان ارائه خواهد داد.

ثبت جهانی روستای صراخیه و ظرفیت روستاهای تالابی

فرماندار شادگان از برنامه‌ریزی برای ثبت‌ جهانی روستای صراخیه خبر داد: روستای صراخیه به‌عنوان روستای مقصد گردشگری در حال ثبت جهانی است که افتخاری بزرگ برای شهرستان محسوب می‌شود. روستاهای متعدد در محدوده تالاب به‌دلیل مجاورت با این پهنه آبی، ظرفیت‌های بالایی دارند و مردم این روستاها با قایق امرار معاش می‌کنند.

چالش بزرگ شادگان: کمبود آب شیرین

مقدم در بخش پایانی گفت‌وگو به یکی از مهم‌ترین مشکلات شهرستان اشاره کرد و یادآور شد: شادگان با وجود قرار گرفتن میان دو رودخانه بزرگ کشور، از کمبود آب شیرین رنج می‌برد. توسعه بی‌رویه کشت در بالادست رودخانه مارون باعث شده سهم آب شهرستان کاهش یابد. سد مارون برای ۵۰ هزار هکتار طراحی شده، اما سال گذشته بیش از ۱۵۰ هزار هکتار در بالادست کشت شده است. این موضوع تولیدات کشاورزی شادگان را با مشکل جدی مواجه کرده است.

خوزستان، آینه میراث ایران؛ ضرورت هم افزایی تاریخی در آستانه میزبانی بزرگ

حضور کودکان و نوجوانان در بخش‌های مختلف چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی خوزستان در کنار خانواده‌ها و برگزاری جشن‌های خیابانی می‌تواند مسیر پر چالش شادی و نشاط در جامعه را هموار نموده و روزنه‌ای از امید به آینده را در دل‌ها ایجاد نماید.

زاهد مهمدی کرتلایی، نماینده سازمان‌های مردم‌نهاد خوزستان در هیت نظارت استانداری خوزستان در یادداشتی نوشت: ارتقای جایگاه فرهنگی خوزستان، فراتر از نام ها و شعارها، در گروِ روایت درست اصالت آن است.

میزبانی از چهارمین جشنواره بین المللی چند رسانه‌ای میراث‌فرهنگی تنها یک رویداد تقویمی نیست؛ بلکه گشودن دریچه‌ای نوین به سوی گنجینه‌های ملموس و ناملموس سرزمینی است که هر وجب از خاکش، ورق پُر زرق و برقی از تاریخ جهان است. ما اعضای سازمان‌های مردم‌نهاد و فعالان اجتماعی، این رویداد را نه یک میهمانی دولتی، بلکه فرصتی برای باز پس گیری جایگاه واقعی خوزستان در نقشه فرهنگی جهان می‌دانیم.

اکنون که در آستانه برگزاری این جشنواره بزرگ هستیم، باید فراتر از تماشاچی بودن، به فکر بهره‌برداری حداکثری از این اتمسفر باشیم و این رویداد را یک فرصت طلایی برای یک تحول اساسی ببینیم.

تثبیت گردشگری خوزستان

حضور صدها هنرمند، خبرنگار و چهره‌های شاخص ملی و بین‌المللی در خوزستان، بهترین فرصت برای اصلاح روایت‌های نادرست و معرفی چهره واقعی، با فرهنگ و امن‌ِ استان است.

انتقال دانش و تجربه

برگزاری کارگاه‌های تخصصی و نشست‌های جانبی در حاشیه جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی خوزستان، سفره ای از دانش است که جوانان و فعالان اجتماعی و فرهنگی باید بیشترین سهم را از آن برداشت نمایند.

تقویت اقتصاد محلی

از صنایع‌دستی گرفته تا اقامتگاه‌های بوم‌گردی، این جشنواره محرکی برای دیده شدن هنرِ دستِ زنان و مردان این دیار است.

موفقیت این جشنواره تنها در گروِ پنل‌های تخصصی نیست؛ بلکه در انعکاس «تجربه زیسته‌ای» است که میهمانان در خیابان‌ها و سایت‌های تاریخی ما برداشت خواهند نمود.

ایجاد شور و نشاط عمومی

حضور کودکان و نوجوانان در بخش‌های مختلف این جشنواره در کنار خانواده‌ها و برگزاری جشن‌های خیابانی می‌تواند مسیر پر چالش شادی و نشاط در جامعه را هموار نموده و روزنه‌ای از امید به آینده را در دل‌ها ایجاد نماید.

همچنین لازم و ضروری است با اقدامات زیر، شکوه این میزبانی را دوچندان کنیم.

اخلاق میراث بانی

در طول بازدیدها و برنامه‌های میدانی، با رعایت دقیق پروتکل‌های حفاظتی در سایت‌های تاریخی، الگوی «بازدید مسئولانه» را به میهمانان نشان دهیم.

لبخند و آغوش بازِ خوزستان

خونگرمی ما خوزستانی‌ها زبانزد تاریخ است. برخورد گرم و مهمان نوازی، راهنمایی درست گردشگران و به اشتراک گذاشتن قصه های محلی، خاطره ای می سازد که هیچ فیلم و عکسی قادر به خلق آن که با حضور فعال در سالن‌ها و اکرانها، سطح بالای دغدغه مندی و سواد فرهنگی استان را به رخ بکشند.

جشنواره چند رسانه ای میراث‌فرهنگی در خوزستان، آزمونی برای همبستگی ماست. شایسته است به گونه‌ ای عمل کنیم که میهمانان نه تنها با لوح و تندیس، بلکه با قلبی مالامال از عشق به مردم خوزستان و کوله باری از خاطرات خوش، این خاک کهن را ترک کنند. موفقیت این جشنواره، موفقیت تمام مردم با فرهنگ، خون گرم و هنرمند خوزستان است.

انتهای پیام/