رسانه تخصصی گردشگری و فرهنگی خوزستان

کامیار عبدی، باستان‌شناس به میراث‌آریا پاسخ می‌دهد

«عیلام» چگونه از پیوند کوه و دشت به یک قدرت بزرگ باستانی بدل شد؟/ آیا «عیلام» در ۶۴۶ پیش از میلاد پایان یافت یا در دل هخامنشیان تداوم پیدا کرد؟

کامیار عبدی، باستان‌شناس، با ترسیم تصویری از خاستگاه، ساختار و تداوم حکومت عیلام، این تمدن کهن را اتحادیه‌ای قومی–سیاسی می‌داند که از هم‌افزایی دشت حاصلخیز شوشان و ارتفاعات زاگرس زاده شد؛ حکومتی که از هزاره چهارم پیش از میلاد شکل گرفت، قرن‌ها در تعامل و تقابل با بین‌النهرین زیست و حتی پس از فروپاشی سیاسی، ردپای فرهنگی، زبانی و هویتی آن تا دوران اسلامی نیز قابل پیگیری است.

کامیار عبدی، باستان‌شناس، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا، با تشریح جایگاه عیلام در تاریخ ایران باستان اظهار کرد: عیلام را باید یکی از قدرت‌های بزرگ خاور نزدیک دانست که نه بر پایه یک قوم واحد، بلکه به‌مثابه یک اتحادیه قومی از مردمانی شکل گرفت که در دشت شوشان در شمال استان خوزستان و مناطق کوهستانی شرق آن، از کهگیلویه و بویراحمد تا فارس، پراکنده بودند.

وی با اشاره به ابهام‌های تاریخی درباره چگونگی شکل‌گیری این حکومت افزود: نحوه دقیق پیدایش حکومت عیلام برای ما روشن نیست، اما شواهد باستان‌شناختی نشان می‌دهد که ریشه‌های آن به تحولات پیش‌ازتاریخی بازمی‌گردد؛ تحولاتی که مراحل آن را در محوطه‌هایی مانند چغامیش، شوش و احتمالاً چغازَفلا می‌بینیم و سپس در تَلِه باکن و تَلِه ملیان فارس ادامه پیدا می‌کند.

عبدی تاکید کرد: به نظر می‌رسد مردمانی که در این محوطه‌ها می‌زیستند، از نظر قومی و زبانی با یکدیگر خویشاوند بوده‌اند و همین پیوندهای هویتی، زمینه‌ساز شکل‌گیری ارتباطات اقتصادی و در نهایت یک نظام اداری و سیاسی مشترک شده است.

گزارش کامل در ادامه نوشته

۲۴۴ هکتار میراث زنده در دزفول/ لزوم رعایت ضوابط بافت تاریخی در ساخت‌وسازها

رئیس میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی دزفول با اشاره به گستردگی بافت تاریخی این شهر گفت: آمار خانه‌های تاریخی به دلیل پایش روزانه مدام در حال تغییر است، اما آنچه اهمیت دارد زنده ماندن نبض بافت است؛ نبضی که با مرمت، خاطره، آیین و حضور مردم همچنان می‌تپد.

به‌گزارش میراث‌آریا، حمیدرضا خادم با اشاره به وسعت بافت تاریخی این شهر اظهار کرد: در دزفول حدود ۲۴۴ هکتار بافت تاریخی داریم. تعدادی از خانه‌ها در گذر زمان تخریب شده‌اند و برخی نیز در دوره جنگ ساخته شده‌اند. بسیاری از خانه‌های موجود در بافت دستخوش تغییرات شده‌اند و بخشی از آن‌ها توسط مالکان‌شان مرمت شده‌اند.

رئیس میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی دزفول افزود: تاکنون ۸۱ خانه در بافت تاریخی دزفول ثبت‌ملی شده‌اند، اما تعداد خانه‌ها بسیار بیشتر از این رقم است و به دلیل پایش روزانه، امکان ارائه آمار صددرصدی وجود ندارد؛ چرا که وضعیت خانه‌ها به صورت مداوم در حال تغییر است، مثلاً مشخص می‌شود چه تعداد از آن‌ها همچنان سرپا هستند.

مرمت‌های در حال تغییر و الحاق به عمارت قطب

او ادامه داد: بخشی از خانه‌هایی که در حال مرمت هستند، در قالب طرح الحاق به عمارت قطب در بافت تاریخی دزفول تعریف شده‌اند. به همین دلیل، آمار خانه‌های مرمتی همواره دستخوش تغییر می‌شود.

ثبت جهانی؛ از کپو تا پامنار

خادم درباره پرونده‌های ثبت جهانی این شهرستان گفت: دزفول به عنوان شهر جهانی صنایع‌دستی در رشته کپوبافی در یونسکو به ثبت رسیده و در حال حاضر نیز به دنبال ثبت جهانی روستای پامنار به‌عنوان یک هدف گردشگری هستیم که خارج از محدوده شهری قرار دارد.

او اضافه کرد: در حوزه صنایع‌دستی دزفول علاوه بر کپوبافی رشته‌های فاخری همچون خراطی نیز وجود دارد که نیازمند این هستند تا به واسطه رویدادهای مختلف به جهانیان معرفی شوند.

اولویت میراث فرهنگی؛ خانه‌های ثبت ملی

رئیس میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی دزفول درباره اولویت‌های این اداره توضیح داد: اولویت نخست ما حفظ خانه‌های ثبت ملی است و پس از آن خانه‌هایی که دارای ارزش تاریخی هستند. در مورد خانه‌های ثبت ملی، خود میراث‌فرهنگی ورود مستقیم دارد و برای خانه‌های دارای ارزش تاریخی که ثبت نشده‌اند، از راه سرمایه‌گذاران یا تشویق مالکان اقدام می‌کنیم.

او با تأکید بر حضور مستمر در بافت تاریخی گفت: ما عملاً شبانه‌روز در بافت حضور داریم و مالکان را به مرمت و حفظ خانه‌ها تشویق می‌کنیم. وقتی مشوق‌ها وجود نداشته باشد و مردم با ارزش قدمت خانه‌ها آشنا نشوند، بعضاً می‌گویند بهتر است خانه را تخریب کنیم و چند طبقه بسازیم.

عمارت قطب؛ قلب تپنده بافت

خادم با اشاره به نقش اجتماعی بناهای تاریخی گفت: امروز کسی دلش نمی‌آید عمارت قطب را تخریب کند. این خانه زنده است، سرشار از خاطره؛ مردم دوستش دارند، در آن جشن می‌گیرند، مولودی‌خوانی و مرثیه‌خوانی برگزار می‌شود.

او افزود: وقتی چنین فضاهایی در بافت فعال باشند، نبض بافت تندتر می‌زند و تا زمانی که این نبض‌ها به هم متصل باشند، قلب بافت تاریخی زنده می‌ماند.

ضوابط ساخت‌وساز؛ عین به عین گذشته

رئیس میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی دزفول درباره محدودیت‌های ساخت‌وساز در بافت تاریخی گفت: در این محدوده محدودیت ارتفاع وجود دارد و مالکان نمی‌توانند بیش از ضوابط تعیین‌شده بسازند؛ ارتفاع ساختمان باید مطابق کد ارتفاعی و حتی براساس نقشه‌های سال ۱۳۳۵ باشد؛ اگر بنا یک‌طبقه بوده، همان یک‌طبقه باقی بماند و اگر حیاط‌دار بوده، همان الگو حفظ شود.

او تأکید کرد: نما باید سنتی و با مصالح سنتی تعریف‌شده باشد و الحاقاتی مانند سرکش، شاب (سایه‌بان) و موارد مشابه ممنوع است؛ حتی اگر دیوار جدید باشد، باید به سبک قدیم اجرا شود.

حمایت مشروط؛ کاربری مهم است

خادم درباره حمایت‌ها نیز گفت: حمایت ما مالی مستقیم نیست؛ اما اگر خانه کاربری اقامتی، خدماتی، پذیرایی یا فرهنگی داشته باشد و منجر به ایجاد اشتغال شود، حمایت می‌کنیم. اما اگر صرفاً برای سکونت شخصی بازسازی شود، کمک مالی تعلق نمی‌گیرد.

تحول دو ساله در بافت تاریخی

او در پایان خاطرنشان کرد: در دو سال گذشته واقعاً یک تحول در بافت تاریخی دزفول ایجاد شده و استقبال مردم از مرمت و احیای خانه‌ها به‌وضوح افزایش یافته است.

جواد خراسانی/میراث آریا

به مناسبت ۱۵ دی سالروز ثبت ملی پل ساسانی دزفول ۱۷۶۳ سال ایستادگی پل ساسانی در قلب دزفول

پل ساسانی دزفول هر روز پیش از آن‌ که شهر کاملاً بیدار شود، بر بستر رود دز ایستاده است. سازه‌ای که قرن‌ها رفت‌وآمد، صدا و زندگی را در خود ثبت کرده و هنوز بخشی از جریان روزمره شهر است. این پل نه یادگاری خاموش، بلکه نمادی زنده از تاریخ و هویت دزفول به شمار می‌رود.

به گزارش خبرگزاری فارس، دزفول، پل ساسانی یکی از معدود سازه‌هایی است که مرز میان گذشته و امروز را از میان برداشته است. پلی که نه‌ تنها کارکرد ارتباطی خود را حفظ کرده، بلکه به یکی از نشانه‌های شاخص شهر بدل شده و حضور آن در فرهنگ و زندگی مردم، پیوندی عاطفی و هویتی ایجاد کرده است.

در امتداد این گذر تاریخی، نشانه‌های مهندسی باستانی با وضوحی کم‌نظیر خودنمایی می‌کنند. طاق‌ها با نظمی دقیق برپا شده‌اند و پایه‌ها با مصالحی شکل گرفته‌اند که قرن‌ها سیلاب و فرسایش را تاب آورده‌اند. همگی حاصل دانشی است که دوام و پایداری را به‌خوبی می‌شناخت.

پل ساسانی دزفول با طولی حدود ۳۸۶ متر، ارتفاعی نزدیک به ۱۵ متر و بیش‌ از ۱۴ قوس آجری، شرق و غرب شهر دزفول را به هم متصل می‌کند. این ابعاد صرفاً ارقام فنی نیستند، بلکه نشان‌دهنده مقیاسی‌اند که سازندگان پل برای مهار رود و پاسخ به نیازهای ارتباطی منطقه در نظر گرفته بودند.قرار گرفتن پل در مسیر ارتباطی جندی‌شاپور به شوش، آن را به شریان حیاتی منطقه بدل کرده بود. مسیری که علم، قدرت و تجارت از آن عبور می‌کرد. پلی که جریان رود را سامان داد، بدون آن‌که حیات پیرامون خود را مختل کند.

روایتی از اقتدار و اسارت

ساخت این پل به دستور شاپور اول ساسانی و پس از شکست سپاه روم در سال ۲۶۳ میلادی انجام شد. زمانی که والریانوس، امپراتور روم، به اسارت درآمد و موازنه قدرت در منطقه دگرگون شد. در همین چارچوب تاریخی، اسیران رومی در ساخت پل به کار گرفته شدند و نتیجه، سازه‌ای شد که تلفیقی از دانش فنی و اراده سیاسی بود.پل ساسانی دزفول از همان ابتدا فراتر از یک پروژه عمرانی تعریف می‌شد. نمادی عینی از دانش و توان مهندسی مردمی که توانایی مهار طبیعت، سازمان‌دهی فضا و اجرای طرح‌های ماندگار را در مقیاسی بزرگ داشتند.

آنچه پل ساسانی دزفول را ممتاز می‌کند، تنها قدمت آن نیست، بلکه تداوم حیات آن است. پلی که از ابتدای ساخت تاکنون پابرجا مانده و به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین پل‌های استوار جهان شناخته می‌شود.

حضور پر معنا در زندگی مردم

پل ساسانی دزفول همچنان نقش ارتباطی و نمادین خود را حفظ کرده و به‌عنوان یکی از شاخص‌ترین نشانه‌های شهر در فرهنگ و زیست روزمره مردم جریان دارد. این پل از جنبه‌های گوناگون اهمیت دارد. نماد اقتدار ایرانیان، نمونه‌ای از بهره‌گیری هوشمندانه از نیروی انسانی، شاهدی بر ماندگاری تاریخی، جلوه‌ای از مهندسی باستانی و ظرفیتی مهم برای گردشگری فرهنگی در این منطقه است.

پیشینه این پل، پیشینه پیوند انسان، دانش و زمان است. سازه‌ای که قرن‌ها پیش بنا شد اما هنوز در فرهنگ، حافظه و زندگی مردم دزفول حضور دارد و معنا تولید می‌کند. با این همه، پل ساسانی دزفول بیش از آنچه امروز می‌بیند، شایسته توجه است. توجهی که در حفاظت، معرفی و تثبیت جایگاه ملی آن معنا پیدا می‌کند و پاسدار میراثی است که نه‌تنها متعلق به دزفول، بلکه بخشی از حافظه تاریخی ایران به شمار می‌رود.

اهمیت این سازه در ۱۵ دی‌ماه ۱۳۱۰ با ثبت در فهرست آثار ملی ایران به شماره ۸۴ رسمیت یافت. ثبت ملی پل، جایگاه آن را به‌عنوان یکی از آثار کهن و شاخص تاریخی کشور تثبیت کرد

منبع :فارس

عکس:محمد آذر کیش

پژوهشگر و عضو هیئت علمی دانشگاه پیام‌نور در گفت‌وگو با میراث آریا:

آثار سید عبدالله جزایری گنجینه‌ای کمتر شناخته‌شده‌اند/ «فائق‌البیان» به‌زودی با تصحیحی تازه منتشر می‌شود

مهدی کدخدای، طراحی که به‌زودی تصحیح تازه‌ای از دیوان سوزنی سمرقندی منتشر می‌کند، درباره این انتخاب گفت: دیوان سوزنی سرشار از واژه‌های کهن است و از خلال اشعار او می‌توان تصویری دقیق از جامعه قرن ششم به دست آورد. تصحیح قبلی این دیوان هم مغلوط و هم ناقص بود و پرداختن به آن ضرورتی پژوهشی داشت.

مهدی کدخدای طراحی، شاعر، پژوهشگر و عضو هیئت علمی دانشگاه پیام‌نور، در گفت‌وگو با میراث آریا از تازه‌ترین پژوهش‌ها و تصحیحات خود در حوزه ادبیات کلاسیک و متون بومی خوزستان سخن گفت.

او که آثاری چون «تذکره شوشتر»، «طلسم سلطانی»، «لغات محلی شوشتر» را تصحیح و منتشر کرده، این روزها چند اثر مهم دیگر از جمله «فائق‌البیان» را برای انتشار آماده می‌کند.

کدخدای طراحی درباره چرایی تصحیح دوباره تذکره شوشتر گفت: چاپ‌های قبلی این کتاب تصحیح دقیق و مناسبی نداشتند. در نسخه جدید، بر اساس چهار نسخه خطی، افتادگی‌ها رفع شده است. یکی از این نسخه‌ها را نوه مؤلف از روی خط او نوشته و اعتبار ویژه‌ای دارد.

او افزود که این کتاب خواننده را با تاریخ، جغرافیا، بناهای مذهبی و مشاغل روزگار مؤلف در شوشتر آشنا می‌کند و نثر ساده و روان آن با بهره‌گیری از سجع و تشبیه همراه است.

این پژوهشگر درباره دلیل پرداختن به طلسم سلطانی اثر سید عبدالله جزایری توضیح داد: در مطالعه نسخه خطی کتاب دریافتم که نکات ارزشمندی برای فهم متون نظم و نثر فارسی در آن وجود دارد. تفصیل مطالب در این کتاب بیش از آثار مشابه است.

کدخدای طراحی که به‌زودی تصحیح تازه‌ای از دیوان سوزنی سمرقندی منتشر می‌کند، درباره این انتخاب گفت: دیوان سوزنی سرشار از واژه‌های کهن است و از خلال اشعار او می‌توان تصویری دقیق از جامعه قرن ششم به دست آورد. تصحیح قبلی این دیوان هم مغلوط و هم ناقص بود و پرداختن به آن ضرورتی پژوهشی داشت.

او با اشاره به تحول فکری سوزنی افزود: سوزنی بعدها از اشعار هزل خود توبه کرد و در سال‌های پایانی عمر اشعاری در زهد و اندرز سرود.

این استاد دانشگاه درباره کتاب در دست انتشار گویش شوشتری گفت: در این پژوهش به نظام آوایی، صرفی و نحوی گویش شوشتری پرداخته‌ام و برای نخستین بار ساختمان‌های ترکیبی و اشتقاقی این گویش بررسی شده است.

کدخدای طراحی درباره اثر تازه‌ای که با همکاری علی‌محمد چهارمحالی آماده انتشار دارد، توضیح داد: فائق‌البیان نوشته سید نعمت‌الله صغیر شوشتری است و در آن به تاریخ بند میزان اشاره شده است. برخی آثار دیگر این نویسنده هنوز تصحیح و منتشر نشده‌اند.

این پژوهشگر با اشاره به جایگاه شوشتر در منابع تاریخی و ادبی گفت: در کتاب‌های متعددی همچون الفهرست ابن‌ندیم، رساله قشیریه، کشف‌المحجوب، مجمل‌التواریخ، نزهه‌القلوب و آثار دیگر، اطلاعات ارزشمندی درباره شوشتر و شخصیت‌های آن آمده است. گردآوری همه این منابع نیازمند تدوین کتابی مستقل است.

کدخدای طراحی با تأکید بر اهمیت تاریخی این شهر افزود: شوشتر قرن‌ها کرسی ایالت خوزستان بوده و شخصیت‌های علمی و ادبی برجسته‌ای از آن برخاسته‌اند. این شهر مرکز دیبابافی و احرامی‌بافی بوده و سازه‌های آبی آن از آثار شاخص جهان است.

او همچنین به گستره نفوذ گوشه شوشتری در موسیقی ایرانی اشاره کرد و گفت: با وجود این ظرفیت‌ها، بنیاد شوشترشناسی هنوز فعالیت بایسته و شایسته‌ای ندارد.

گزارش: مجنبی گهسنونی

بازآفرینی هویت، بازآفرینی شهر: خرمشهر و مسیر پیوستن به شبکه شهرهای خلاق

خرمشهر تنها شهری جنگ‌زده نیست؛ شهری است که می‌تواند از دل خاطرات تلخ و شیرین خود، آینده‌ای خلاق و پایدار بسازد. اگر امروز اقدام کنیم، خرمشهر می‌تواند: شهری خلاق، شهری خاطره‌محور، شهری گردشگرپذیر و شهری با اقتصاد فرهنگی پویا باشد.

نجلا درخشانی، کارشناسی ارشد مرمت و احیای بناها و بافت‌های تاریخی در یادداشتی نوشت: خرمشهر، شهری است که نامش با مقاومت، خاطره، رنج و باززایی گره خورده؛ اما در لایه‌های زیرین این تاریخ پرحادثه، ظرفیت‌هایی نهفته است که هنوز به زبان توسعه شهری ترجمه نشده‌اند. سال‌هاست که نظریه‌پردازان توسعه شهری از «شهر خلاق» سخن می‌گویند؛ شهری که نه بر پایه سازه‌های بتنی، بلکه بر شانه‌های خلاقیت انسانی، حافظه جمعی و توان فرهنگی بنا می‌شود.

خرمشهر، اگرچه در نگاه نخست شهری جنگ‌زده و بازسازی‌شده به نظر می‌رسد، اما در واقع یکی از غنی‌ترین بسترهای خلاقیت شهری در ایران است؛ شهری که می‌تواند با تکیه بر خاطرات جمعی، رویدادهای تاریخی و هویت منحصربه‌فرد خود، به الگویی برای توسعه فرهنگی و گردشگری تبدیل شود.

این یادداشت تلاشی است برای بازخوانی خرمشهر از منظر «شهر خلاق»؛ شهری که اگر درست دیده شود، می‌تواند به یکی از مهم‌ترین قطب‌های گردشگری فرهنگی و جنگ در جنوب ایران بدل گردد

گزارش کامل در ادامه نوشته

مردم شوشتر چگونه با سرمایه‌های خُرد و حقوق معلمی ساباط‌ها و خانه‌های پدری را از زوال نجات دادند؟

ورق به نفع تاریخ برمی‌گردد

در بافت تاریخی شهر جزیره‌ای شوشتر، اتفاقاتی در جریان است که فعالان میراث فرهنگی معتقدند مردم این شهر تاریخی، در عمل ده گام جلوتر از مسئولان حرکت می‌کنند. ساکنان این بافت نه‌تنها مطالبه‌گر احیای میراث تاریخی خود هستند، بلکه در بسیاری از موارد، خود پیشگام مرمت و حفاظت از بناهای تاریخی شده‌اند؛ موضوعی که نشان می‌دهد مشارکت مردمی به یکی از ارکان اصلی حفظ این بافت تبدیل شده است. این نگاه را «روزبه سلمان»، فعال میراث فرهنگی و مالک یکی از خانه‌های تاریخی شوشتر، مطرح می‌کند. او فردی است که بهره‌برداری از اولین اثر تاریخی واگذار‌شده به بخش خصوصی کشور توسط صندوق احیای بافت و بناهای تاریخی کشور، یعنی خانه تاریخی مستوفی، به او سپرده شد؛ پروژه‌ای که پس از احیا، به‌عنوان یک الگوی پایلوت در سطح کشور مطرح شد.

در کنار مرمت‌های شخصی، بناهایی نیز با مشارکت مستقیم مردم و میراث فرهنگی در حال احیا هستند. بر اساس آمار ارائه‌شده از سوی سلمان، تا همین اواخر دست‌کم هشت کارگاه مرمتی به‌صورت مشارکتی در شوشتر فعال بوده‌ است. او از یکی از ساکنان منطقه به نام «فردوسیان» نام می‌برد که اعلام کرده تمام هزینه مصالح را شخصاً پرداخت می‌کند و مرمت بنا را با نظارت میراث فرهنگی پیش می‌برد.

گزارش کامل در ادامه نوشته

اسامی آثار راه‌یافته به بخش «مستند» جشنواره میراث‌فرهنگی اعلام شد/ معرفی هیئت داوران

اعضای هیئت داوران و آثار پذیرفته شده بخش «مستند» چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی معرفی شدند.

به گزارش ستاد خبری جشنواره، در بخش «مستند» چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی سعید الهی، سید عباس فاطمی، محمد حمیدی‌مقدم، سلیم غفوری و جواد قارایی به عنوان اعضای هیئت داوران آثار راه‌یافته به این بخش را داوری می‌کنند.

مدیریت بخش «مستند» در چهارمین دوره جشنواره را مجید زین‌العابدین بر عهده دارد.

چهارمین جشنواره بین‌المللی چندرسانه‌ای میراث‌فرهنگی با شعار «ایران ما، میراث ما؛ میراث ما، ایران ما» ۲۶ تا ۲۸ دی ماه ۱۴۰۴ به دبیری مهدی فرجی در استان خوزستان به میزبانی شهر اهواز برگزار می‌شود

*گزارش کامل در ادامه نوشته*

میراث تمدنی صنعت نفت؛ بازخوانی یک دگرگونی تاریخی/ تحول ساختاری جنوب‌غرب ایران در پرتو ۱۲۳ سال فعالیت صنعت نفت

صنعت نفت، خوزستان را از منطقه‌ای حاشیه‌ای و معیشتی، به مرکز صنعتی ایران تبدیل کرد. این تحول، نه‌فقط اقتصادی، بلکه تمدنی بود؛ زیرا ذهنیت، روابط اجتماعی، ساختار قدرت و الگوهای زیست مردم را تغییر داد. امروز، هرچند بسیاری از چالش‌ها و نقدها درباره صنعت نفت وجود دارد، اما نمی‌توان انکار کرد که نفت، یکی از بزرگ‌ترین عوامل شکل‌دهنده هویت معاصر خوزستان است.

رحیم کردونی، پژوهشگر تاریخ نفت در یادداشتی نوشت: ورود صنعت نفت به جنوب‌غرب ایران، تنها یک تحول صنعتی نبود؛ بلکه نقطه آغاز دگرگونی‌ تمدنی بود که ساختارهای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و حتی جغرافیای انسانی خوزستان را از بنیان تغییر داد. منطقه‌ای که تا پیش از قرن بیستم، در حاشیه ساختار حکمرانی ایران قرار داشت، با کشف نفت به مرکز ثقل تحولات ملی و منطقه‌ای تبدیل شد.

گزارش کامل در ادامه نوشته

دبیر مرضیه امیری

خانه‌های تاریخی خوزستان در مسیر تبدیل به اقامتگاه‌ها و مراکز گردشگری

هم‌زمان با افزایش توجه به گردشگری فرهنگی، خانه‌های تاریخی در خوزستان به‌ویژه شوشتر، به‌تدریج در حال تغییر کاربری و تبدیل شدن به اقامتگاه‌های سنتی، مراکز پذیرایی و فضاهای گردشگری هستند.

به گزارش خبرنگار مهر، در سال‌های اخیر، احیا و بهره‌برداری دوباره از خانه‌های تاریخی در شهر شوشتر و برخی دیگر از نقاط خوزستان به یکی از رویکردهای جدی در حوزه گردشگری تبدیل شده است. این خانه‌ها که عمدتاً به دوره‌های صفوی و قاجار تعلق دارند، پس از سال‌ها فرسودگی یا بلااستفاده ماندن، اکنون با مرمت اصولی و تعریف کاربری جدید، دوباره به چرخه زندگی شهری بازمی‌گردند.

به گفته فعالان میراث فرهنگی، فرآیند تبدیل این بناها به مراکز اقامتی و گردشگری با شناسایی ارزش تاریخی ساختمان آغاز می‌شود و پس از اخذ مجوزهای لازم، عملیات مرمت با حفظ عناصر اصیل معماری همچون حیاط مرکزی، شوادان‌ها، طاق‌ها و تزئینات بومی انجام می‌گیرد. در این مرحله، تلاش می‌شود مداخلات جدید به حداقل برسد و هویت تاریخی بنا حفظ شود.

پس از مرمت، خانه‌های تاریخی متناسب با ظرفیت خود به اقامتگاه سنتی، کافه و رستوران بومی یا فضای فرهنگی و گردشگری تبدیل می‌شوند. تجهیز این بناها به امکانات مورد نیاز گردشگران، بدون آسیب به ساختار تاریخی، بخش مهمی از این فرآیند به شمار می‌رود. بخش خصوصی و سرمایه‌گذاران محلی نقش پررنگی در این مرحله دارند و اغلب با نظارت میراث فرهنگی فعالیت می‌کنند.

نمونه‌هایی از این تغییر کاربری در شوشتر، از جمله تبدیل برخی خانه‌های قاجاری به اقامتگاه‌های سنتی، نشان داده است که این رویکرد علاوه بر حفظ بنا، باعث افزایش ماندگاری گردشگر در شهر و تقویت اقتصاد محلی می‌شود. گردشگران با اقامت در این خانه‌ها، تجربه‌ای نزدیک‌تر به سبک زندگی بومی و معماری تاریخی منطقه به دست می‌آورند.

تبدیل خانه‌های تاریخی به مراکز گردشگری، راهکاری مؤثر برای جلوگیری از تخریب تدریجی این بناهاست؛ زیرا بهره‌برداری اقتصادی پایدار، انگیزه لازم برای نگهداری و مراقبت مستمر از آن‌ها را فراهم می‌کند. همچنین این روند موجب ایجاد فرصت‌های شغلی در حوزه‌هایی مانند مرمت، خدمات گردشگری، صنایع‌دستی و پذیرایی می‌شود.

با توجه به ظرفیت‌های تاریخی شوشتر و ثبت جهانی سازه‌های آبی این شهر، توسعه اقامتگاه‌های سنتی در بافت تاریخی می‌تواند جایگاه این شهر را به‌عنوان مقصد گردشگری فرهنگی بیش از پیش تقویت کند؛ مسیری که در صورت تداوم حمایت‌های تخصصی و سرمایه‌گذاری هدفمند، به الگویی موفق برای دیگر شهرهای تاریخی خوزستان نیز تبدیل خواهد شد.

پویان مقدم، راهنمای گردشگری، در گفت‌وگو با میراث‌آریا:

خوزستان طلایی است که زیر غبار مانده / شوش و شوشتر گنجینه‌هایی هستند که هنوز درست دیده نشده‌اند

مقدم با اشاره به سفرهای متعدد خود به خوزستان اظهار کرد: هر بار که به این استان می‌آیم، بخشی تازه از گنجینه‌های آن آشکار می‌شود. حجم زیادی از تاریخ ایران به خوزستان وابسته است. از شوشتر با ریشه‌های هخامنشی و سازه‌های آبی شگفت‌انگیزش گرفته تا شوش که پایداری‌اش رمز ماندگاری ایران را روایت می‌کند.

پویان مقدم، راهنمای گردشگری و فعال حوزه میراث فرهنگی، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا خوزستان را «طلایی زیر غبار» توصیف کرد و گفت این استان با وجود ظرفیت‌های کم‌نظیر تاریخی و فرهنگی، همچنان از نبود مدیریت کلان و نگاه جامع در حوزه گردشگری رنج می‌برد.

مقدم با اشاره به سفرهای متعدد خود به خوزستان اظهار کرد: هر بار که به این استان می‌آیم، بخشی تازه از گنجینه‌های آن آشکار می‌شود. حجم زیادی از تاریخ ایران به خوزستان وابسته است. از شوشتر با ریشه‌های هخامنشی و سازه‌های آبی شگفت‌انگیزش گرفته تا شوش که پایداری‌اش رمز ماندگاری ایران را روایت می‌کند.

او افزود: شوش و شوشتر شهری است که بر اساس زندگی بنا شده، نه صرفاً قدرت‌نمایی. همین نگاه است که ایران را تا امروز نگه داشته. این‌ها همان طلاهایی هستند که زیر غبار مانده‌اند و ما باید دوباره با آن‌ها ارتباط برقرار کنیم.

این راهنمای گردشگری با اشاره به مشکلات موجود در مسیر توسعه گردشگری خوزستان گفت: بزرگ‌ترین کمبود، نبود مدیریت کلان و نگاه از بالا است. مردم و گروه‌های محلی با عشق کار می‌کنند، اما این تلاش‌ها در سطح مدیریتی دیده نمی‌شود. خوزستان در قامت واقعی خود دیده نشده و همین باعث شده مشکلاتی مانند زباله، آلودگی و بی‌نظمی به‌صورت زنجیره‌ای ادامه پیدا کند.

مقدم تأکید کرد: برای موفقیت گردشگری خوزستان، باید یک نگاه جامع، منسجم و آینده‌نگر شکل بگیرد؛ نگاهی که تلاش‌های مردم را تقویت کند و همه مسائل را در کنار هم ببیند.

مجتبی گهستونی