خوزتوریسم
تبلور فرهنگ غنی خوزستان در برپایی آیینهای سنتی عزای حسینی
اهواز - ایرنا - خوزستان، استانی با رنگینکمان اقوام است که در ایام پرحزن و اندوه محرم و صفر، در هر گوشه آن به شیوه و سبک خود به سوگواری و عزاداری سیدالشهدا امامحسین(ع) و یاران باوفایش میپردازند.
به گزارش ایرنا از خوزستان به عنوان دروازه تشیع نام برده می شود، استانی که در هر شهر آن مردمانی با فرهنگ غنی، به شیوه خود آیین عزاداری محرم و صفر را برگزار می کنند، برخی از این آیین ها با گذشت چند صدسال همچنان در میان مردم شهرستان های خوزستان رواج دارد و روی برخی دیگر از آیین ها خاک فراموشی پاشیده شده است.
نصب بیرق اول ماه محرم در شوشتر
کارشناس مردم شناس و ثبت آثار ناملموس اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان درخصوص آیین های سنتی عزاداری شوشتر گفت: نصب بیرق، آیینی سنتی و مذهبی در اول محرم، مبنی بر اعلام عزای سرور سالار شهیدان امام حسین (ع) و در واقع پیشوازی است که هر ساله در شب اول ماه محرم در شوشتر برگزار می شود. گفته شده در دوره پهلوی اول به خاطر سختگیریهایی که در برپایی آیین های مذهبی میشد، مردم شوشتر پرچم عزای امام حسین را آماده و به صورت مخفیانه در روستاهای اطراف و یا در صحرا به اهتزاز درآورده و دور آن به عزاداری مشغول میشدند.
منصوره رضوی افزود: این رسم با این شیوه و نحوهی اجرا با گذشت زمان به فراموشی سپرده شد تا این که در سال ۱۳۸۵ هیات مذهبی طفلان مسلم شوشتر آن را دوباره احیا کرد. این پرچم که به ارتفاع حدود ۳۰ متر است هر ساله در حرمین شریفین متبرک شده و با فرارسیدن ماه محرم به نشانهی آغاز در آیینی بر بلندایی نصب میشود.
وی یادآور شد: در اولین شب محرم پیرغلامان شوشتر به اعضای هیأت مذهبی طفلان مسلم پیراهن مشکی اهدا میکنند؛ هیأت به صورت سیاهپوش با شست و شوی گلاب و عطرآگین کردن پرچم به گلاب ناب، پرچم را روی شانهها قرار داده و از مسجد ابریشمکار شوشتر همراه با دیگر هیأتهای مذهبی با نوای موسیقی(سنج و دمام) به همراه سینهزنی و زنجیرزنی، با اسب های آذینبسته تا مقام امامزاده عبدا... این شهر حمل میکنند. در راه زنان و مردان با نوحه و مرثیه خوانی پرچم را تا محل نصب همراهی میکنند و پس از پایان ماه صفر پرچم را با آیین ویژهایی پایین میآورند.
نصب بیرق اول محرم شوشتر در پنجم تیر ۹۵ به شماره ۱۹۹۵ در فهرست آثار ملی ناملموس کشور به ثبت رسید.
نمایش آیینی عَلَمداری
رضوی توضیح داد: عَلَمبازی«عَلَمداری» یا «علمگردانی» از جمله نمایشهای آیینی و مذهبی است که در استان خوزستان در دههی اول محرم اجرا می شود، علمبازی، آیینی مردانه است و جزو مهمترین بخشهای مراسم محرم به شمار میَرود. علم هایی که به وسیله ی پارچه آذین بندی شده و در مراسم همراه با موسیقی محرم با سنج و دمام به حرکت در می آید.
وی افزود: تعداد زیادی از پارچه ها را که نذورات مردمی است بر روی علم های چوبی می نشانند و بنا به سلیقه علمآرایی انجام میشود. در برخی مناطق خوزستان برای هر علم پارچهای به رنگ مخصوص و برای نیت خاصی در نظر گرفته میشود که تعیین کنندهی نام علم میباشد.
این کارشناس مردم شناس گفت: در شوشتر علمها با توجه به رنگ پارچهها سبز، سفید، سیاه، علم رنگی هر کدام منتسب به امامان تقسیم بندی می شوند. برخی از مردم که کار خیری مانند نامزدی در پیش دارند، برای تَبرک پارچههای لباس خود را به عنوان رخت عَلَم پیشکش میکنند. پس از اتمام دهه محرم عَلَم واچِنی کرده و پارچه را به شخصی که نذر داشته تحویل میدادند. افراد مختلفی در این آیین شرکت می کنند که هر کدام با عوان های خاص وظایفی را ایفا می کنند.
وی افزود: از جمله علمباز(حملکننده عَلَم)، علمدار(در طی مسیر و برای رفع خستگی به نوبت به عَلَمباز کمک میکنند)، دولکگیر(دولک چوبی دو شاخه است حدود ۲ تا ۴ متر، دولکگیر وظیفه این را دارد که از افتادن علم بر زمین جلوگیری کند).
نمایش آیینی علم بازی(علم گردانی) در پنجم تیر ۹۸ به شماره ۱۹۹۳ در فهرست آثار ملی ناملموس کشور به ثبت رسید.
گزارش کامل در ادامه مطلب:
