رسانه تخصصی گردشگری و فرهنگی خوزستان

خبرگزاری رضوی گزارش می‌دهد؛

یوم العباس، میراث عاشورایی مردم خوزستان

اهواز- در وصف صیانت از تشیُع علوی و منهجِ عاشورایی مردم خوزستان همین بس که در برهانی روشن، مقام معظم رهبری در سال ۷۶ و طی سفر به خوزستان، اهواز را بندرگاه "صدور تشیع" معرفی و نام نهادند.

عاشورا در خوزستان و اهواز عرصه تبلور عشق و دلدادگی به خاندان نبوت و امامت، کانون تجسم سنت‌ها، آیین‌های عزاداری و سوگواری مردم عرب در رثای سید و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین و نقطه پیوند مستحکم فرهنگ و هویت عرب اهوازی با تشیع و تعالیم تابناک مکتب اهل بیت می‌باشد و به همین دلیل و برهان روشن مقام معظم رهبری در سال ۷۶ و طی سفر به خوزستان، اهواز را بندرگاه "صدور تشیع" معرفی و نام نهادند.

قدمگاه‌های رضوی و پیشینه‌یِ شیعی
معرفی حاکم اهواز از سوی ائمه اطهار حتی در زمان استقرار دولت های اموی و عباسی و آثار قدمگاه و اقامت امام رضا علیه‌السلام در محله عامری کنونی و همچنین وجود شهر تاریخی عسکر مکرم در شمال اهواز بعنوان زادگاه دانشمندان بزرگ و مرکز علمی جهان اسلام در قرن های سوم تا پنجم هجری همه بر صبغه شیعی اهواز قدیم - که تا بصره عراق امتداد داشت- و باور عمیق مردمان آن به مکتب اهل بیت (ع) در دوره‌های مختلف تاریخی پس از ظهور اسلام دارد.
این‌ها صرفاً جلوه‌ای از پیشینه وداد و حب مردم این دیار به محمد و آل محمد (ص) است.

شاعر امام رضا (ع) در خوزستان و تکیه‌های پرتعداد
وجود شاعران بزرگ و نامدار پرورش یافته در مدرسه عاشورا همچون ابن سکیت دورقی اهوازی، دعبل خزاعی تا ملافاضل سکرانی، شیخ ابراهیم دیراوی، سید شعاع فاخر، علی عباس حزباوی، عزیز فیصلی و ... نوحه‌های نغز و پر محتوا، اشعار حماسی، مقتل‌خوانی‌، توزیع نذری در طول ایام دهه‌ محرم، برپایی حسینه‌ها و تکیه‌های پرتعداد بویژه در خرمشهر. آبادان و اهواز، برگزاری سه بار مراسم روضه و خطابه در حسینه‌ها و مساجد مرکزی شهرها و روستاها طی دهه نخست محرم، تعزیه‌های تاریخی در روستای خلف الحیدر شوش، برپایی مواکب پذیرایی از عزاداران، تنها نمونه‌ها و مصادیق اندکی از انبوه مظاهرِ فرهنگ عاشورایی در اهواز و سایر مناطق خوزستان است.
اما آنچه بیش از همه برجستگی داشته و مردم عرب خوزستان و اهواز در طول قرن های اخیر آن‌را پاس و گرامی می‌دارند "یوم العباس" یا همان روز هفتم محرم می‌باشد.

یوم‌العباس، روزی برای شموخِ علمدار کربلا
همه می‌دانیم حادثه کربلا در سال ۶۱ هجری صرفا در نیم‌روز عاشورا و در بازه زمانی صبح تا اقامه نماز ظهر رخ داده و امام حسین علیه‌السلام و ۷۲ تن از یاران با وفایش طی آن به فیض شهادت نائل شدند اما شیعیان و پیروان ثارالله در راستای تکریم مقام شهدای عاشورا، روزهای دهه نخست محرم را به نام اصحاب و اهل بیت سیدالشهدا نامگذاری کرده‌اند که از جمله آن مردم عرب خوزستان ، روز هفتم را به "یوم العباس" و مناسبتی جهت تجلیل و گرامی‌داشت مقام شامخ فقیه آل علی حضرت ابوالفضل العباس علیه‌السلام قرار داده‌اند.
در یوم العباس و یک شب پیش از آن مجالس حسینی و نوحه‌ها به نام و مناقب قمر بنی‌هاشم زینت می‌یابد و سینه‌زنی‌ها سنگین تر و روضه‌ها حماسی‌تر می شود.

شعارها و تحدیات قمر بنی‌هاشم
شعارها و تحدیات حضرت ابوالفضل در روز عاشورا علاوه بر تحریک عواطف، روح ایستادگی، شهامت و شهادت را در وجود عزاداران مجالس علمدار کربلا زنده می‌کند. جملات و مقاطعی همچون :

*"یا نَفسُ مِن بَعد الحسین هُونی فَبَعده لاکُنت ان تَکُونی*

*هذا حسین شارب المَنون و تشرَبین بارِد المَعینی*

*هَیهات ما هذا فِعال دینی ولا فِعال صادقُ الیقینی*

راه‌اندازی دسته‌ها (دایره)
کفالت زینب، گفتگوی شمر ابن ذوالجوشن با ابوالفضل در نزدیکی خیمه زینب کبری سلام الله علیها، حمل آب به اردوگاه امام حسین ، شجاعت کم نظیر، شهادت مظلومانه و حکایت فرزندان ام البنین از موضوعات مهم مجالس روضه خوانی در شب هفتم و یوم العباس می‌باشد. راه‌اندازی دسته‌ها (دایره) عزاداری در سطح محلات شهری و معابر روستایی از جمله مظاهر دیگر یوم العباس در خوزستان و اهواز است.

دلدادگی عباسی از عامری تا کوت عبدالله
آن هنگام که روز هفتم محرم فرا می رسد از ساعات اولیه بامداد تا غروب آفتاب در نقطه نقطه اهواز و سایر شهرهای خوزستان شور، شوق و نشاط خاصی برای خدمت و سوگواری شکل می گیرد از کوی عامری، صخیریه، آسیه آباد، حصیرآباد تا آخراسفالت و کوی مشعلی و کوت عبدالله و از بروال تا زرگان اسباب پخت و پز برپا و هزاران ولیمه، موکب توزیع نذورات و مجالس سوگواری برگزار می‌شود. مسجد و حسینیه حاج احمد عامری و مسجد خیری کوی عامری، حسینیه معشوری، مسجد امام رضا و حسینیه شیخ حسین در آسیه‌آباد و مساجد ابوالفضل و امام حسن حصیراباد به کانون جوشش عواطف و احساسات جوانان مومن و دلداده مکتب عاشورا و مدرسه کربلا تبدیل و صحنه‌های ماندگاری برای ابراز محبت به آل الله ترسیم می‌گردد.

لشکرآباد و رفیش پیشتازِ یوم‌العباس
جوانان لشکراباد در شامگاه روز هفتم ماه محرم براساس سنت دیرینه مردم عرب اهواز، مراسم عزاداری ویژه "یوم العباس" را برگزار می‌کنند. نوحه خوانی به سبک سنتی با نوای گرم "سالم صافی" و سینه‌زنی "چلاب" از جلوه‌های مراسم یوم العباس در منطقه رفیش بود. در این روز جوانان لشکر آباد خاطرات گذشته را در ذهن‌ها زنده می کنند تا سنت‌ها و فرهنگ عاشورایی اهوازی‌ها در کتاب زرین تاریخ این سرزمین ماندگار شود.

ابراز محبت به ساحت ساقی تشنه‌لبان
در ملاشیه، عین ۲ ، کوی علوی، سیاحی و ... هر ساله بزرگترین موکب عزاداری در راستای ابراز محبت خالصانه به ساحت ساقی تشنه لبان نینوا با مشارکت چند هزاری نفری خصوصا جوانان، راه‌اندازی می شود و مردم ولایت‌مدار این محلات مناسبت روز هفتم را گرامی می‌دارند‌

نوستالژی روضه‌های مُلاثانی
در ملاثانی روضه‌های بیادماندنی شیخ جابر ساعدی‌منش در مسجد صاحب الزمان (عج) با اشعار زنده یاد شیخ عبدالامیر فتلاوی مانند "شد ابوفاضل و شل اطرادها" ، "دعا ابن الزیاد للقائد السردال......" و همچنین مجالس پرمحتوا و نغز زنده یاد شیخ یاسر عماره از نوستالژی‌های ماه محرم بویژه جوانان دهه های ۵۰ ، ۶۰ و ۷۰ می‌باشد.

میراث ماندگاری که باید ثبت و صیانت شود
خلاصه اینکه روز هفتم از جمله میراث‌های ماندگار عاشورایی اهوازی‌ها و سایر مردم عرب خوزستان می‌باشد که انتظار می‌رود سازمان میراث فرهنگی و گردشگری نسبت به ثبت "یوم العباس در اهواز" بعنوان بخشی از فرهنگ ناملموس اقدام و از مظاهر عاشورایی مردم خوزستان پاسداری نماید. چنانچه در آغاز سخن آمد، مقام معظم رهبری به استناد همین پیشینه حب آل‌الله که در مردم عرب خوزستان موج می‌زند و آن را سال‌های سال صیانت کرده‌اند، در سال ۷۶ و طی سفر به خوزستان ، اهواز را بندرگاه "صدور تشیع" معرفی و نام نهادند.
از این روی، تسریع در فرآیند ثبت این روز معنوی و تاریخی، مصداق و شاخص التزام عملی به واسلام و ولایت فقیه برای متولیان میراث فرهنگی چه در سطح وزارت و چه در سطح دستگاه اجرایی استان به‌شمار می‌آید

منبع:خبرگزاری رضوی/نعیم حمیدی

آیین عزاداری بختیاری‌های خوزستان در برنامه تلویزیونی معلی +فیلم

ایل بختیاری یکی از اصیل‌ترین مردمان ساکن کشور باستانی ما هستند که با فرهنگ و تمدن ایران زمین پیوندی ناگسستنی دارند. بختیاری از آندسته مردمانی هستندکه هنوز به خیلی از آداب و رسوم خود پایبندند. این رسومات نماد پیشینه این قوم و جزیی از میراث ناملموس ایل بختیاری و کشور است.

عزاداری در ماه محرم در نقاط مختلف کشور متفاوت است. بختیاری‌ها نیز به نوبه خود عزاداری سالار شهیدان را با شکوه هرچه بیشتر برگزار می‌کنند.

دیشب بختیاری‌های ایذه‌ای در برنامه معلی به عزاداری سنتی پرداختند.

برنامه حسینیه معلی به مناسب ماه محرم هر شب از شبکه سه سیما ساعت ۲۲:۳۰ پخش می شود.

برای تماشای آیین پرشور عزاداری بختیاری‌های خوزستان در برنامه حسینیه معلی که از شبکه سوم سیما پخش شد روی تصویر زیر کلیک کنید

برنامه‌ریزی میراث‌فرهنگی خوزستان برای برجسته‌سازی میراث عاشورایی

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان در آیین تجلیل از پیرغلامان حسینی شوشتر با تأکید بر لزوم گسترش میراث عاشورایی در میان آحاد جامعه، از برنامه‌ریزی این اداره‌کل برای بازنشر و معرفی این میراث ناملموس در سرتاسر استان خبر داد.

به‌گزارش روابط‌عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، همزمان با آغاز ماه محرم و ایام سوگواری سرور و سالار شهیدان امام‌حسین (ع)، در راستای احیا و حفظ آیین و سنن کهن محرم، مداحی و نواهای محرمی کهن‌دیار شوشتر، برنامه‌ای به همت هیأت‌های مذهبی و عزاداران حسینی با عنوان "سَبیل عطشان" در مسجد شیخ جعفر شوشتری (ره) برپا شد.
این برنامه پیش از ظهر ۳۰ تیرماه ۱۴۰۲ باحضور چشم‌گیر اقشار مردم و محبان اهل بیت (ع) و همراهی جمعی از مسئولان محلی و استانی از جمله محمدحسین ارسطوزاده مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، حجت‌الإسلام محمدرضا حبیب‌پور امام‌جمعه شوشتر، سیدمحسن سیدموسوی فرماندار شهرستان، سهراب گیلانی نماینده مردم شوشتر و گتوند در مجلس شورای اسلامی و اعضای شورای اسلامی شهر شوشتر برگزار شد.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان در این رویداد ضمن تسلیت به‌مناسبت فرارسیدن دهه محرم و ایام سوگواری آقا اباعبدالله‌الحسین و یاران باوفایش گفت: امروز در شهر تاریخی شوشتر گرد هم آمدیم تا ضمن تجلیل از مداحان و پیرغلامان دستگاه امام‌حسین (ع)، آداب و سنن و میراث ناملموس عاشورایی این شهرستان را گرامی بداریم.
محمدحسین ارسطوزاده ادامه داد: امروز در جمع فرهیختگان و خدمت‌گذاران عاشورایی هستیم که سال‌های سال در شهر شوشتر در حوزه عاشورا خدمت‌رسانی کردند تا این میراث عاشورایی را به اشتراک بگذارند و سینه به سینه این میراث گهربار را به نسل‌های آینده منتقل کنند و ما امروز اینجا هستیم تا از پژوهشگران و فعلان این حوزه تجلیل کنیم.
او با اشاره به این‌که خوزستان مملوء از شهرهای تاریخی است و تمدن و فرهنگ عامه بسیار غنی و باارزش و پر از رمز و رازی دارد، تأکید کرد: با اجرای این آیین‌ها، گوشه‌هایی از این میراث ارزشمند را ثبت و رازگشایی می‌کنیم و آن را در میان آحاد علاقمند جامعه به این فرهنگ گسترش می‌دهیم.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان یادآور شد: ما برای ایام محرم و صفر پیش‌بینی کرده‌ایم که در سرتاسر استان، میراث ناملموس و میراث عاشورایی را بازنشر و معرفی کنیم و برجسته‌سازی این میراث در دستورکار اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان قرار دارد.
در ادامه داود نجارآسیابانی سرپرست اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان شوشتر نیز اظهار کرد: هدف از اجرای این برنامه حفظ آیین‌ و سنن محرمی و جلوگیری از فراموشی این سنت‌های بومی در قالب ترویج میراث معنوی حاکم بر این کهن شهر است.

او افزود: از دلایل انتخاب محل انجام این مراسم برای چنین موضوعی می‌توان به شخصیت برجسته علمی و دینی مالک این بنا در جهان اسلام و همینطور به تاریخی بودن این مسجد به‌عنوان بخشی از مجموعه حاج شیخ جعفر شوشتری اشاره کرد که البته از گذشته تاکنون یکی از محل‌های اصلی برای ترویج فرهنگ شیعیان در این شهر به‌شمار می‌رفته است.

درخور ذکر است، در این رویداد فرهنگی ـ مذهبی نواها و مداحی‌های سنتی کهن‌شهر شوشتر توسط پیرغلامان و سینه‌سوختگان اهل بیت عصمت و طهارت به اجرا درآمد
همچنین از دیگر برنامه‌های اجراشده در این مراسم می‌توان به آیین کهن سبیل‌خوانی (سَبیل عطشان) و نواختن دُهُل و سُرنا که از سنت‌های قدیمی شوشتر هستند اشاره کرد.
در پایان این رویداد که با استقبال کم‌نظیر مردمی همراه بود، به پاس سال‌ها خدمتگزاری صادقانه و خالصانه پیرغلامان امام‌حسین(ع) مراتب تجلیل از ایشان به‌عمل آمد

مراسم احیای (سبیل عطشان) و تجلیل از پیر غلامان ابا عبدالله الحسین در شوشتر

مراسم احیای (سبیل عطشان) و تجلیل از پیر غلامان ابا عبدالله الحسین در شوشتر

سبیل درلغت به معنی راه و طریق است وعطشان به معنی تشنگان مراد از سبیل عطشان به اینمنظور است که راه را باز کنید تا به تشنگان آب برسانم.
آبرسانی وسیراب کردن تشنگان از باالا ترین تقربها و شایسته ترین اعمال است. در اسلام نیز این نوع خدمات مورد تعریف و تمجید و تشویق قرار گرفته است.

پیامبر اکرم صلى اهلل علیه و آله و سلمفرمودند:«برترین کردارها خنک کردن جگر سوخته یعنى آشاماندن آب است.»

یکی ازافتخارات حضرت عباس (ع) در کربال، سقایی یعنی تهیه و تأمین آب برای سپاه حسینی بود.به همین مناسبت، یکی از القاب ایشان«سقا»بود. شهادت حضرت ابوالفضل(ع) نیز با سقایی ایشانپیوند داشت؛ زیرا سرانجام، حضرت در راه تهیه آب و در نزدیکی فرات به درجه شهادت رسید.
از آنجایی که مردم شوشتر ارادت بسیار خاصی به اهل بیت (ع) به ویژه حضرت ابوالفضل العباس(ع)دارند، سقایان شوشتر مراسم بسیار ویژه ای نیز برگزار میکنند که در نوع خود بسیار بی نظیر است.در مراسمات عزاداری شوشتر (در حال حاضر سبیل خوانی فقط در مراسم مقتل خوانی مسجد آلطیب)زمانی که مجلس به حدی رسید که باید منبر شروع شود در حدود11دقیقه قبل از شروعمجلس، مراسمی توسط سقایان مسجد انجام میشود به نام (سبیل عطشان) که در نوع خود بی نظیراست.
در این مراسم یک نفر سبیل خوانی میکند و دیگر سقایان در میان مردم میچرخند و کار سقایی راانجام میدهند معموال سقایان این کار را با یک مشک (و یا کوزه ای) در دست و کاسه در دست دیگرانجام می دهند سبیل خوان اشعاری در باب واقعه عاشورا،ثواب سقایی خصوصا سقای دشت کربلاحضرت عباس (ع) با صوتی خوش و دلنشین در (دستگاه چهارگاه، دستگاه شور (آواز دشتی و یا آوازافشاری) با حُزن بسیار باالیی میخواند این اشعار معمولا از اشعار شاعرانی چون حکیم وفایی شوشتری،شباب شوشتری، مُحِب شوشتری، سخایی شوشتری و محتشم کاشانی استفاده میشود.
بعد از شش بیت که سبیل خوانی خوانده میشود معموال سبیل خوان میگوید بلند بگو یا حسین ومردم دست راست را بلندمیکنند و میگویند یا حسین این دَم گرفتن از مستمعین معمولا هفت بارانجام میشود و در اصل چهارده بیت خوانده میشود ذکر این نکته قابل اهمیت است که بسته به بزرگی مجلس گاهی این مراسم تا هشتاد بیت نیز ادامه دارد تا سقا های مجلس بتوانند همه مستمعین را سیراب کنند. در آخرمراسم سبیل یا عطشان سبیل خوان هشت مرتبه میگوید سبیل یا عطشان و اگر کی دودست خود را به نشانه گرفتن آب بالا نیاورد معلوم میشود که تمام مستمعین سیراب شده اند ومراسم به پایان میرسد.

این مراسم همزمان با آغاز ماه محرم و ایام سوگواری سرور و سالار شهیدان امام حسین (ع) در راستای احیا و حفظ آیین و سنن کهن محرم، مداحی و نواهای محرمی کهن دیار شوشتر برنامه ای به همت هیأت های مذهبی و عزاداران حسینی در مسجد شیخ جعفرشوشتری (ره) برگزار گردید.

🔻شایان ذکر است، این برنامه با حضور چشم گیر اقشار مردم و محبان اهل بیت (ع) و همراهی جمعی از مسئولین محلی و استانی انجام گردید.

🔻در ادامه این رویداد فرهنگی مذهبی نواها و مداحی های سنتی کهن شهر شوشتر توسط پیرغلامان و سینه سوختگان اهل بیت عصمت و طهارت به اجرا در آمد.
از جمله برنامه های اجرا شده می توان به آیین کهن سبیل خوانی (سبیل عطشان) و نواختن دُهُل و سُرنا که از سنت های قدیمی شوشتر می باشند اشاره نمود.

🔻داودنجار آسیابانی سرپرست اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان شوشتر در این باره افزود : هدف از اجرای این برنامه حفظ آیین‌ و سنن محرمی و جلوگیری از فراموشی این سنت‌های بومی در قالب ترویج میراث معنوی حاکم بر این کهن شهر بوده و از دلایل انتخاب محل انجام این مراسم برای چنین موضوعی می‌توان به شخصیت برجسته علمی و دینی مالک این بنا در جهان اسلام و همینطور به تاریخی بودن این مسجد بعنوان بخشی از مجموعه حاج شیخ جعفر شوشتری اشاره نمود که البته از گذشته تاکنون یکی از محل های اصلی برای ترویج فرهنگ شیعیان در این شهر بشمار می رفته است.

🔻در پایان این رویداد که با استقبال کم نظیر مردمی همراه بود، به پاس سال ها خدمتگزاری صادقانه و خالصانه پیرغلامان امام حسین(ع) مراتب تقدیر از ایشان بعمل آمد.

علاقه مندان میتوانند مقاله آیین های سنتی مُحَرم در شوشتر را از لینک زیر دریافت کنند

http://ensani.ir/file/download/article/1626762114-10123-48-1.pdf

منابع

روابط عمومی اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان شوشتر*
آیین های سنتی مُحَرم در شوشتر
میلاد خیاط
مسعود ولی عرب

مراسم سنتی چوب بازی دزفول

مراسم سنتی چوب بازی دزفول چوب بازی نمادی از صحنه جنگ است که به‌صورت نمایشی همراه با طبل، دهل، صدای شیپور و سرنا در جلو تکایا و در محله‌های عزاداری صورت می‌گیرد.

آیین چوب زنی از حدود ۱۴۰ سال پیش در دهه نخست محرم اجرا می‌شود؛ در این آیین سنتی تعدادی از عزاداران در حالیکه ۲ تکه چوب در دست دارند با گوش دادن به اشعاری حماسی که روایتگر واقعه کربلاست، چوب زنی می‌کنند.

آیین سنتی چوب بازی از آیین هایی است که از ۵۰۰ سال پیش قدمت دارد و از ۱۴۰ سال پیش در ایام عزاداری ماه محرم در محله کلانتریان و میاندره و برخی محله های قدیمی شهرستان دزفول در دهه نخست ماه محرم اجرا می‌شود.

آیین چوب زنی محرم دزفول با شماره ۲۷۲۲ در لیست آثار ثبت ملی دزفول به ثبت رسیده است

امین نظری/ایسنا

روضه خانگی سیدالشهدا(ع) ثبت ملی شد.

همزمان با نخستین روز محرم، «روضه خانگی حضرت اباعبدالله الحسین(ع)» در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس ثبت شد.

به گزارش میراث آریا، همزمان با آغاز محرم‌الحرام ۱۴۴۵ هجری قمری، موضوع میراث فرهنگی ناملموس «روضه خانگی حضرت اباعبدالله الحسین(ع)» با گستره ملی در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس ثبت شد.

در توضیح ثبت این میراث که به امضای مصطفی پورعلی، مدیرکل ثبت و حریم آثار، حفظ و احیاء‌ میراث معنوی و طبیعی و علی دارابی، قائم‌مقام وزیر و معاون میراث فرهنگی کشور رسیده، آمده است: «در اجرای مواد ۱۱و ۱۲ از قانون الحاق جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون حراست از میراث فرهنگی ناملموس مصوب سال ۱۳۸۴ مجلس شورای اسلامی و آیین‌نامه اجرایی آن مصوب سال ۱۳۸۷ هیئت محترم وزیران و همچنین در راستای اجرای وظایف وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، به موجب ماده ۳ قانون اساسنامه سازمان میراث فرهنگی کشور مصوب سال ۱۳۶۷ مجلس شورای اسلامی و آیین‌نامه مشارکت در پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس شهرها و روستاها مصوب سال ۱۴۰۰ هیئت محترم وزیران، موضوع میراث فرهنگی ناملموس «روضه خانگی حضرت اباعبدالله الحسین(ع)» با گستره موضوع فرهنگی ناملموس ملی به شماره ۲۸۵۱ در تاریخ ۲۸/۰۴/۱۴۰۲ (برابر با اول محرم ۱۴۴۵ ه.ق) در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس ثبت شد.

آیین نصب پرچم شب اول محرم در «شوشتر»

شوشتر از شهرهای استان خوزستان می باشد و دارای آیین های مذهبی فراوان است. مراسم آیینی نصب و برافراشتن پرچم عزای امام حسین(ع) که مبنی بر اعلام شروع و اقامه ی عزای سرور سالار شهیدان امام حسین (ع) می باشد و در واقع نوعی پیشواز مراسمات محرم و صفر می باشد که هر ساله در شب اول ماه محرم در شوشتر برگزار می گردد

قدمت مراسم نصب پرچم متبرک به عتبات، به زمانی برمی‌گردد که عزاداری‌ها در دوره رضاشاه ممنوع بود. بهر حال مردم می‌خواستند عزاداری کنند؛ شهر شوشتر هم شهر علما است و مردم انتظار داشتند که عزاداری برگزار شود. مردم در این سال‌ها، پرچمی را شب اول محرم بیرون شهر می‌بردند و آن را بیرون شهر به علامت عزاداری نصب می‌کردند؛ آنجا مراسم عزاداری برپا می‌کردند و بعد از آن پرچم را جمع می‌کردند. کم‌کم این اتفاق رسمی‌تر شد. با شروع مجدد عزاداری، سردر هیئات و تکایا، نصب پرچم انجام می‌شد. ا

نصب بیرق، آیینی سنتی و مذهبی در اول محرم، مبنی بر اعلام عزای سرور سالار شهیدان امام حسین (ع) و در واقع پیشوازی است که هر ساله در شب اول ماه محرم در شوشتر برگزار می شود.
این رسم با این شیوه و نحوه‌ی اجرا با گذشت زمان به فراموشی سپرده شد تا این که در سال ۱۳۸۵ هیات مذهبی طفلان مسلم شوشتر آن را دوباره احیا کرد. این پرچم که به ارتفاع حدود ۳۰ متر است هر ساله در حرمین شریفین متبرک شده و با فرارسیدن ماه محرم به نشانه‌ی آغاز در آیینی بر بلندایی نصب می‌شود.

این مراسم همانگونه که از نام آن مشخص است در شب اول محرم با شور و شوقی حسینی در شهر شوشتر برگزار می شود.
مسیر آغاز این مراسم از مسجد ابریشم کاران آغاز و مردم پرچم متبرک را با سینه زنی تا محل امام زاده عبدالله شوشتر بدرقه می کنند.

برافراشتن پرچم عزای سرور و سالار شهیدان در شب اول محرم در شوشتر قدمتی طولانی دارد اما در طول سالهای گذشته این آیین باشکوه تر از گذشته ادامه یافته است.
شهرستان شوشتر در زمینه آیین ها عزاداری دهه اول محرم سابقه ای دیرینه دارد و آیین های عزاداری در این شهرستان با شور و حال خاصی همراه است.

این آیین مذهبی، با شماره ۱۹۹۵ به ثبت ملی رسیده است

عکس:محمد آهنگر/فارس

مراسم پوشیدن لباس مشکی در «شوشتر»

همزمان با فرارسیدن ماه سوگواری سرور و سالار شهیدان، هیئت عزاداری مسجد حضرت زینب(س)شوشتر در روز اول محرم نسبت به پوشیدن لباس عزای امام حسین (ع) اقدام کرده و با این عمل آمادگی خود را برای ورود به ماه محرم و سوگواری برای حضرت سیدالشهدا (ع) اعلام می‌کنند .

محمد آهنگر/فارس

چوب‌زنی دزفول ثبت ملی شد

سرپرست اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی دزفول گفت: آیین چوب زنی محرم دزفول به عنوان اثر غیرملموس در لیست آثار ثبت ملی کشور قرار گرفت.

حمیدرضا خادم روز شنبه در گفت وگو با خبرنگار ایرنا افزود: آیین چوب زنی محرم دزفول با شماره ۲۷۲۲ در لیست آثار ثبت ملی دزفول قرار گرفت.

وی با بیان اینکه ثبت ملی آیین علم یراق نیز در دست اقدام است، گفت: در حال حاضر ۱۷۰ اثر دزفول در لیست آثار ملموس و ۲۹ اثر در لیست آثار غیرملموس کشورمان ثبت شده است.
سرپرست اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی دزفول با بیان اینکه آیین چوب زنی دزفول در محله کلانتریان، چولیان، میان دره، دره میدون و عباسیه برگزار می شود، اظهارکرد: این آیین سنتی حماسی تداعی کننده نبردهای حضرت علی اکبر در میدان است و برهم زدن چوب یا سنگ نیز لحظه ورود ایشان و صحنه‌های نبرد ۲ جنگجو را نشان می‌دهد.

به گزارش ایرنا آیین چوب زنی از حدود ۱۴۰ سال پیش در دهه نخست محرم اجرا می‌شود؛ در این آیین سنتی تعدادی از عزاداران در حالیکه ۲ تکه چوب در دست دارند با گوش دادن به اشعاری حماسی که روایتگر واقعه کربلاست، چوب زنی می‌کنند.

مهارت آجرچینی سنتی دزفول از جمله دیگر آثار ناملموس دزفول به شمار می‌رود

⭕ *پیاده روی اربعین شوش دانیال(ع) میتواند ثبت میراث معنوی کشورشود*

به گزارش نشریه صدای شوش؛ علی بویری رئیس اداره میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان شوش در گفتگو با نشریه صدای شوش گفت : تاریخچه پیاده روی و عزاداری اربعین در شهرستان شوش به پیش از انقلاب اسلامی باز می گردد.
بویری افزود: در طی دهه های گذشته شوش بواسطه آرامگاه مطهر حضرت دانیال نبی(ع) جایگاه بسیار مهم و والایی در منطقه دارد و وجود بارگاه دانیال(ع) به عنوان پیامبر بزرگ الهی در این شهرستان به عنوان نگین مذهبی برای شکل گیری شهر شوش شناخته شده است.
وی گفت: هر سال مردم خوزستان و شهرهای همجوار شوش و کرخه که توفیق سفر به کربلای معلی را پیدا نمی‌کنند به تاثیرپذیری از حرکت پیاده روی اربعین حسینی در کربلا با پای پیاده کیلومترها طی میشد تا به سوی حرم دانیال نبی(ع) در شوش رهسپار ‌شوند.
بویری افزود : پس از سقوط رژیم بعث در عراق و مهیا شدن زیارت عتبات و کربلا شیعیان با آزادی بیشتری سنت پیاده روی را از همه نقاط جهان شیعی به سوی کربلا از سر گرفتند و عاشقان حسینی در ایران و بخصوص خوزستان با این گشایش، در راه رسیدن به کربلا در اربعین بر سر راه خود پس از زیارت دانیال نبی(ع) به سوی آن سوی مرز طی طریق میکنند .
رئیس اداره میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان شوش بیان داشت : مناسک مذهبی بخش مهمی از فرهنگ و در واقع میراث مذهبی است که در شکل آیین ها و باورها تداوم پیدا کرده و امروز آن را بنام میراث معنوی می شناسیم .
وی در خصوص میراث معنوی مذهبی اربعین افزود : اربعین در شوش میراثی است که تداوم آن سبب همگرایی و هم افزایی بین اقشار جامعه و اقوام زیر لوای یک هویت جمعی خواهد بود.
بویری بیان داشت : وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در راستای صیانت، حفاظت و معرفی آثار و ارزشها و سنت های مذهبی و ملی در قالب ثبت میراث معنوی اقدام می نماید.
وی در ادامه گفت : در شهرستان شوش تا کنون تعزیه میدانی حسینی یا آنچه در زبان عامیانه به آن شبیه میگویند با قدمتی بیش از صد ساله در فهرست میراث معنوی به ثبت رسیده است.
بویری در خصوص ثبت پیاده روی اربعین حسینی در شوش در آثار معنوی کشور گفت: انتظار میرود تا با یک برنامه ریزی منسجم و با گردآوری داده های فرهنگی، مستندات تاریخی و فرهنگی سنت پیاده روی اربعین حسینی در شوش در فهرست میراث معنوی کشور ثبت شود و رسیدن به این امر نیازمند یک عزم عمومی خواهد بود .
این کارشناس میراث فرهنگی گفت : پیاده روی اربعین در شوش هر چند درطی چندین دهه دچار تغییراتی شد ولی ماهیت کلی آن حفظ و تثبیت شده که این مورد از نقاط قوت این آیین مذهبی خواهد بود .
بویری در پایان گفت : میراثی ماندگار است که تداوم آن در جامعه دیده و ملموس باشد و در واقع استمرار این سنت ویژگی مهم آن است که میتواند از مصداق های بارز میراث معنوی باشد .

گفتگو : رضا پورطالب
نشریه صدای شوش