رسانه تخصصی گردشگری و فرهنگی خوزستان

دشت عقیلی

گتوند شهرستانی با دشت‌های زیبا و فرهنگی غنی، در شمال استان خوزستان واقع شده است. این شهر با توجه به آب و هوای دلپذیر، جاذبه‌های طبیعی، فرهنگی، زیارتی و گردشگری، قابلیت زیادی در تبدیل شدن به یکی از قطب‌های گردشگری استان را دارا است. یکی از جاذبه‌های گردشگری این شهرستان، منطقه عقیلی است با۲۴ روستا و ۲ شهر و یک بیشه (جنگل) وسیع، در غرب شهرستان گتوند واقع است. مردم بومی این منطقه، ایل بختیاری هستند؛ ایلی اصیل با فرهنگی غنی که آداب و رسومی زیبا، لباس‌های رنگارنگ و مراسمات جذاب دارند. هرساله، ساکنان روستای کاظم جمال، با همت فاطمه فلامرزی، دهیار این روستا، با برپایی چادر‌های اقامتی، پذیرای گردشگران نوروزی هستند. آنان با برپایی چادر سیاه و فروش محصولات محلی، پوشیدن لباس‌های محلی، برگزاری مراسمات محلی همچون رقص محلی، دستمال بازی و رقص چوب، پخت نان‌های محلی همچون نان تیری و ... علاوه بر معرفی فرهنگ غنی خود، این بیشه سرسبز را نیز پذیرای مهمانان نوروزی می‌کنند. آنان همچنین، اسب اصیل عرب ایرانی، که مهد آن همین منطقه است را نیز به گردشگران معرفی می‌کنند. قبرستان‌های ایل بختیاری در گتوند، بسیار خاص هستند. مردم این ایل، عزیزان خود را در دشت‌های زیبای گل به خاک میسپارند؛ قبر‌ها سنگی بوده و با دست روی آن‌ها کنده کاری‌های زیبایی شده است. گتوند همچنین یک شهر زیارتی بوده و آرامگاه امام زاده محمد بین زید در این شهر، زائران زیادی را به خود جذب میکند.

عکاس : فاطمه رحیماویان

عروسی سنتی ایل بختیاری

کشور ایران از دیرباز بستر همزیستی اقوام متنوعی بوده است. همزیستی که لازمه‌ی تداوم آن، آشنایی بیش از پیش فرهنگ‌ها با یکدیگر است. جامعه‌ی کوچک خانواده، نماد مهر و محبت جوامع بشری بشمار می‌رود. ازدواج در نظر ایرانیان امری مذهبی و عقد قراردادی، میان زن و شوهر است تا بدینوسیله زندگانی مشترک و بقای نسل آدمی تداوم یابد. در جریان این پیوند، آداب و رسوم خاصی شکل می‌گیرد که چگونگی آن با باورهای اهالی منطقه و رسوم رایج در فرهنگ‌های مختلف، ارتباطی تنگاتنگ دارد.

مراسم ازدواج یا در زبان عامیانه «عروسی»، مراسمی سنتی یا آیینی است که طی آن آغاز زندگی مشترک یک زوج، جشن گرفته می‌شود. این رسم در کشورها، فرهنگ‌ها، ادیان و مذاهب، گروه‌های قومی و حتی طبقات اجتماعی گوناگون به اشکال مختلفی برگزار می‌شود. مراسم عروسی در ایل بختیاری، نمونه‌ای زیبا و بی‌آلایش از یگانگی جان‌ها و اشتراک روح زندگی است. حتی مراسم عروسی در ایل بختیاری، در قلب طبیعت انجام می‌پذیرد تا تعهد آیین با تقدس طبیعت در هم بیامیزد.

ازدواج در بين عشاير بختياری بر پايه‌ی سنت‌های کهن، تحکيم روابط خويشاوندی، ايجاد همبستگی و گسترش تيره و طايفه است.

در آداب و رسوم ايل بختياری، موسيقی از جايگاه خاصی نزد افراد ايل برخوردار است و از موسيقی در تمام آيين‌های عروسی استفاده می‌شود.

امروزه لباس تور و سفيد رنگ براي عروس‌ها در بسياری از کشور‌ها و اقوام از جمله کشور ايران مرسوم است. با وجود فراگير شدن رنگ سفيد برای لباس عروسی، عروس‌های بختياری به لباس‌های ملی و سنتی خود وفادار مانده و همچنان از لباس‌های محلی و رنگ‌های شاد و زنده، برای لباس عروس استفاده می‌کنند.

مراسم ازدواج و عروسی بختیاری ها از آن دسته مراسم هایی است که توجه زیادی به آن می شود و بصورت مفصل و بسیار زیبا برگزار می‌شود.

در بين عشاير بختياری، مانند ديگر عشاير، نظر پدر، مادر و بزرگان (پيرزنان و پيرمردان و ريش‌سفيدان و...)، بعنوان ميراث‌داران فرهنگ بختياری محترم شمرده می‌شود. احترام به اين اشخاص و ضرورت حضورشان در مراسم مرتبط با ازدواج، سبب تسهيل در انجام امور شده و کار‌ها بشکل معقولانه‌تری انجام می‌گيرد. آن‌ها در تعيين ميزان مهريه و مبلغ شيربها، همچنين تهيه‌ي سياهه جهيزيه و تعيين زمان عقد و عروسی نقش مهمی ايفا می‌کنند.

یکی از رقص‌های معروف بختیاری‌ها دستمال بازی است که در روز عروسی انجام می شود. در این مراسم زنان، دختران و مردان در یک دایره قرار می گیرند و دو دستمال شروع می کنند به اجرای حرکت های گروهی، آن ها با لباس های رنگی حرکات یکسانی را اجرا می کنند و این حرکات یکی از به یادماندنی ترین بخش هایی است که در عروسی ها اجرا می شود.

برای چوب‌بازی دو چوب مختلف، نازک و ضخیم استفاده می‌شود. ترکه ، چوب نازکی از جنس درخت انار، بید و توت که آن را از شب قبل از شاخه جدا کرده و در آب می‌خیسانند تا دیرتر بشکند. درک چوب بلند و محکمی از چوب بلوط است که برای دفاع و دفع یورش حمله‌کننده از آن استفاده می‌شود.

برخی طوایف بختیاری بستن پول به شال عروس را نشان رزق و روزی می‌دانند.

یکی دیگر از مراسم در فرهنگ بختیاری، عمل کمربستن عروس است. زمانی که عروس میخواهد به خانه بخــت برود دستمال سفید یا رنگی (به جز مشکی) محتوی نان، سبزی، قند یا نبات و ... دور کمر او میبندند که این کار توسط برادر عروس و در صورت نبودن، دایی یا عمو و یا مردی که وابسته نزدیک عروس باشد انجام میگیرد. علت بستن کمربند توسـط پسر یا مرد به خاطـر این است که اولین بچه عروس پسـر به دنیا بیاید.

اوزی (هدیه) با یاری طایفه به‌ منظور کمک به زندگی عروس و داماد در صبح روز عروسی جمع شده و به داماد داده می‌شود.

در جشنها و شادیها مانند عروسی علاوه بر تزیین اسب با وسایل رایج در بین بختیاریها که اطراف سر و زین و دم اسب نصب میشوند غالبا عروس را سوار بر یک مادیان تزیین شده مینمایند و داماد افسار آن را میکشد و اگر مسیر طولانی باشد داماد نیز سوار بر یک اسب مرغوب شده و به منزل میروند.

ملاثانی؛ شهر بستنی

ملاثانی یکی از شهرهای استان خوزستان و مرکز شهرستان باوی است. این شهر در ۳۵ کیلومتری کلانشهر اهواز و در امتداد شرق رود کارون قرار گرفته‌است و دارای زمین‌های حاصلخیز، باغ‌های میوه و کشتزارهای وسیع نوین می‌باشد.

این شهر با جمعیت ۱۷٬۳۷۷ نفر دارای ۴۴ بستنی فروشی که عمدتاً با شیر گاومیش (که از عمده دام منطقه است) به شهر بستنی معروف شده که سالانه پذیرای جمعیت مسافران نوروزی می‌باشد.

یستنی های ملاثانی آن قدر معروف است و آن قدر خوش طعم و آن قدر پرطرفدار که شهر ملاثانی که به شهر بستنی معروف است، بود.شهر ملاثانی در ۴۰ کیلومتری اهواز قرار دارد که در مسیر جاده اهواز‌ـ مسجدسلیمان و اهواز‌ـ شوشتر قرار گرفته و دارای اهمیت ارتباطی بسیاری است.

همین اواخر نیز «محمدحسین مهدویان» کارگردن فیلم سینمایی «ماجرای نیمروز» در پیامی در وصف زیبایی های خوزستان نوشته بود: «با خنکی کارون زیبا، پهناوری نخلستان‌های اروند‌کنار، حمیسه و فلافل لشکرآباد، بستنی ملاثانی و شور زندگی مردم در بازار دزفول و اهواز و آبادان عشق کرده‌ام. »

جا دارد یادیکنیم از پایه گذار پیشه بستنی سازی و بستنی فروشی در ملاثانی مرحوم حاج موسی قشنی که سالها به حرفه بستنی سازی و بستنی فروشی مشغول بود

سید خلیل موسوی/مهر

بازار ماهی فروشان آبادان

بازار ماهی فروشان آبادان از بازارهای محلی معروف خوزستان در کنار اروندرود می‌باشد، بازاری بسیار پر جنب و جوش که علاوه بر فروش ماهی بلکه جاذبه گردشگری و محل پر رفت و آمد مهمان‌های نوروزی در ایام نوروز می‌شود.

سید خلیل موسوی/مهر

گرده افشانی نخل های خرما در آبادان

گرده افشانی نخل خرما که از مهمترین عملیات زراعی نخیلات است و برای تولید خرمای مرغوب و اقتصادی دارای اهمیت ویژه است و این روند آغاز شده و در آبادان در تا ۱۵ فروردین ادامه دارد.آبادان دارای ١٢ هزار و ۶۷۱ هکتار نخلستان و غنامی به عنوان مهمترین رقم خرمای آبادان برای تهیه گرده نر شناخته می شود..

فرید حمودی

تیِنیِدن

تیِنیِدن به گویش لری به معنای تکاندن بوده که آخرین مرحله سنتی برداشت کنجد می‌باشد.

در فصل پاییز و با دروی گیاه کنجد و پس از خشک شدن گیاه زیر نور آفتاب در این مرحله، گیاهان را دسته کرده و با تکان و ضربه سعی بر خروج دانه‌های گیاه (کنجد) می‌کنند.

با مکانیزه شدن ادوات کشاورزی، کشاورزان بسیار محدودی از این روش برای برداشت دانه کنجد استفاده می‌کنند.

سید خلیل موسوی/مهر

روستاییان و عشایر ایران زمین؛ قهرمانان و پرچم داران فرهنگ و تمدن

روستاییان و عشایر ایران بی‌شک قهرمانان ایران زمین‌ و نجات دهندگان میراث تاریخی و فرهنگی و پرچم داران توسعه پایدار این سرزمین تاریخی و کهن هستند. عشایر به عنوان قشری شریف و بیشتر محروم از امکانات اولیه زندگی و امور رفاهی، برای عمران و آبادانی ایران زحمات فراوانی متحمل شده‌اند؛ آن‌هایی که کمتر دستخوش تغییرات گسترده شده و به همین علت پاسدار فرهنگ و تمدن ایرانی و استمراربخش زندگی اجتماعی ایرانیان بوده‌اند و نقش موثری در تولید و توسعه اقتصادی دارند.

عکاس : احمد بلباسی

ییلاق عشایر سلسله و دلفان در کوهپایه های گرین

هر ساله با شروع تابستان دامنه کوه پایه گرین از رشته کوهای سرسبز با پوشش گیاهی و آب و هوایی معتدل کوهستانی زاگرس ، محل مناسبی برای ییلاق عشایر شهرستانهای دلفان و سلسله است .این عشایر قشلاق خود را در شهرستانهای پلدختر و مرزهای جغرافیایی لرستان با استان خوزستان می گذرانند .مردمان این قشر از جامعه با وجود سختی هایی که در سبک زندگیشان وجود دارد بسیار مهمانواز و‌خون گرم هستند.

عزیز بابانژاد/تسنیم

پیشینه دزفول در برگزاری مناسک عزاداری محرم

علامه کمالی دزفولی در کتاب «سیمای دزفول» درباره عزاداری‌های محرم و صفر می‌نویسد: سرآغاز بعضی از مراسم در دزفول دور نیست؛ مانند زنجیرزنی که اکنون هم متداول است، اما عَلَم یراق، چوب‌زنی، عَلَم‌رانی، سنج و دُهُل و کرنا زدن، مشعل روشن کردن، ساختن نخل و شیدانه (شهیدانه) از زمان‌های دور بوده که بعضی از آن‌ها به فراموشی سپرده شده است.

کتاب «سیمای دزفول» تازه‌ترین اثر علمی ـ فرهنگی علامه کمالی دزفولی(ره)، در سی فصل، چهار مقدمه و بخش تصاویر، به کوشش هوشنگ بوستان افروز و تصحیح و تحقیق سید مجتبی مجاهدیان(تقوی) و سید مهدی میرمسیب، در ۶۱۶ صفحه قطع وزیری توسط انتشارات پیک سروش قم، در تیرماه ۱۴۰۱ چاپ و منتشر شد.

اینک برشی از فصل چهاردهم: مراسم مذهبی، که مربوط به عزاداری‌های محرم و صفر در دزفول است، تقدیم می‌شود:

«سرآغاز بعضی از مراسم در دزفول دور نیست؛ مانند زنجیرزنی که اکنون هم متداول و نمایش نقش شهدا که متروک است، اما سینه‌زنی‏، شمشیربازی به نام عَلَم یراق، چوب‌زنی، عَلَم‌رانی، سنج و دُهُل و کرنا زدن، مشعل روشن کردن، ساختن نخل و شیدانه (شهیدانه) از زمان‌های دور معمول بوده که بعضی از آن‌ها اکنون متروک شده است.

گزارش کامل در ادامه نوشته

​

نگاهی به آداب و سنن مردم عرب‌ خوزستان در دهه عاشورا

مردم عرب خوزستان با مراسم و مناسک آیینی منطبق با فرهنگ خودشان مراسم محرم را اجرا می‌کنند.
 

به گزارش خبرگزاری فارس از آبادان، عزاداری سالار شهیدان، بازخوانی مصائب زینب، یادآوری ایثار علمدار کربلا و شهادت نوجوانان و نونهالان دشت نینوا، چنان شوری در دل مردمان ولایتمدار و عاشق اهل بیت جنوب و استان خوزستان ایجاد می‌کند که هوای خاصی به این برهه از سال‌ می‌دهد و فرقی هم نمی‌کند این پروسه از سال قمری، به سرمای سوزان زمستان برخورد کند و یا در گرمای خرماپزان تابستان رخ بدهد.

آداب و سنن دهه اول ماه محرم، شاید در اولین نظر متفاوت به نظر بیاید، اما نقطه اشتراکی دارند که هم‌نوایی با حماسه عاشورا و همدردی با وقایع کربلا در آن نهفته است.

سطح این سوگواری حزین در بین مردم جنوب خوزستان به حدی بالاست که روزهای زیادی از زندگی مردم این خطه را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد، به گونه‌ای که خانه‌ها و البسه مردم سیاه‌پوش می‌شود و سنگینی معناداری چهره و پیرامون این سرزمین را دربر می‌گیرد. 

مراسم‌های عزاداری، تعزیه،  مقتل‌خوانی در بسیاری از نقاط استان خوزستان و در مناطق عرب نشین برگزار می‌شود و برای عزاداران در سایر استان‌ها جاذبه خاصی ایجاد می‌کند که نیازمند معرفی هرچه بیشتر این ظرفیت شگرف فرهنگی و مذهبی است.

مردم عرب خوزستان طبق رسمی دیرینه، پس از نماز ظهر عید غدیر اقدام به برپایی تکایا و مواکب می‌کنند، به گونه‌ای که پیش از آغاز ماه محرم حسینیه‌ها، مساجد و مواکب خود را برای استقبال از این ماه آماده می‌کنند و با خرید پارچه‌های سبز، مشکی و خرید مایحتاج برای پذیرایی از میهمانان و سوگواران ابا عبدالله الحسین (ع) خود را مهیای ذکر مصائب سالار شهیدان می‌کنند. 

گزارش کامل در ادامه نوشته