آخرین وضعیت ثبت‌جهانی فن‌آوری ساخت «مُضیف» خوزستان/ بار مثبت ثبت‌جهانی ایذه برای کشور و استان

مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیاء میراث معنوی و طبیعی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری وصنایع‌دستی آخرین تلاش‌های این اداره‌کل در حوزه ثبت آثار تاریخی خوزستان را تشریح کرد.

علی‌رضا ایزدی در حاشیه آیین گشایش سالن اجتماعات "استاد عزت‌الله نگهبان" در اداره‌کل میراث‌فرهنگی خوزستان در گفتگو با میراث‌آریا اظهار کرد: با همت مدیرکل میراث‌فرهنگی خوزستان و پیگیری‌های او، سالن اجتماعات فاخر و ارزشمندی در این اداره‌کل فراهم شده که مزین به نام یکی از بزرگان عرصه تاریخ باستان‌شناسی کشور مرحوم عزت‌الله نگهبان شده است.

مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیاء میراث معنوی و طبیعی وزارت میراث‌فرهنگی با بیان این‌که گشایش این سالن به دست مقامات وزارتی و بهره‌برداری از آن اتفاق میمون و مبارکی است افزود: باتوجه به این‌که خوزستان، استانی سرشار از ظرفیت‌های ارزشمند تاریخی است، امید می‌رود به یاری خدا در این سالن مجلل و تازه‌تأسیس، نشست‌ها و جلسات مثبتی که منتج به توسعه پابدار گردشگری در استان شود، برگزار گردد.

رتبه بالای خوزستان به لحاظ تعدد آثار ملی و جهانی

او در بخش دیگری از صحبت‌های خود با اشاره به رتبه بالای خوزستان به لحاظ تعداد آثار ثبتی گفت: خوزستان در حوزه‌های مختلف ثبت آثار اعم از ملموس، ناملموس و طبیعی، یکی از استان‌های دارای رتبه بالای کشور در حوزه ملی و جهانی است که البته باوجود همه این‌ها، آن‌چه شایسته این استان بوده اتفاق نیفتاده است.

ایزدی افزود: برهمین اساس و باتوجه به ظرفیت بالای تاریخی استان، دکتر صالحی‌امیری وزیر میراث‌فرهنگی نیز همواره همواره برتوجه به این عناصر و آثار در حوزه‌های ثبتی تأکید ویژه‌ای داشته‌ و دارد. از همین‌رو یکی از موضوعات اصلی سفر ما به استان و شهر اهواز نیز همین موضوع بوده است؛ ضمن این‌که ظرف یکی دو هفته آینده با پیگیری‌ها و دعوت دکتر جوروند مدیرکل استان، سفر دوباره‌ای به خوزستان خواهیم داشت و با پایش میدانی آثار، آن‌ها را زیرنظر خواهیم گرفت.

نگاه جدی اداره‌کل ثبت آثار به عناصر ناملموس خوزستان

او با اشاره به این‌که سال گذشته جلسات متعدد شورای ثبت را در حوزه‌های مختلف ثبتی ویژه استان خوزستان برگزار کردیم اضافه کرد: امسال نیز پرونده‌هایی در حوزه ثبت حرائم و آثار از سوی استان مهیا شده که در دست بررسی و اقدام حوزه کارشناسی ما در اداره‌کل ثبت آثار هستند.

مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیاء میراث معنوی و طبیعی وزارت میراث‌فرهنگی بیان کرد: امسال نگاه جدی‌ای را نیز به حوزه ثبت عناصر ناملموس استان داریم و درصدد هستیم تا در تعامل با بخشی از دستگاه‌های اجرایی این حوزه از ثبت را نیز به لحاظ کمی افزایش دهیم.

برپایی نشست آتی شورای ملی ثبت آثار به میزبانی خوزستان

او در ادامه از برپایی نشست شورای ملی ثبت آثار به میزبانی خوزستان خبر داد و گفت: با دعوت و پیشنهاد مدیرکل میراث‌فرهنگی استان، نشست شورای ملی ثبت را زمستان امسال در خوزستان برگزار خواهیم کرد؛ ضمن این‌که نشست جانبی ویژه‌ای نیز در خلال برگزاری شورای ملی ثبت مختص موضوع ثبت جهانی منظر فرهنگی‌تاریخی ایذه که یکی از آثار قرار گرفته ایران در فهرست موقت یونسکو هست برپا می‌شود.

ایزدی ایذه را دارای معیارهای ارشمند و جایگاه ویژه و رفیع در حوزه تمدنی، تاریخی و هویتی کشور برشمرد و گفت: ثبت جهانی منظر فرهنگ‌تاریخی این شهرستان، قطعاً بار مثبت بسیار مناسبی را برای آن خطه از خاک خوزستان و کشور عزیزمان ایجاد خواهد کرد.

تعیین‌تکلیف نهایی پرونده ثبت‌جهانی ایذه طی ۳ سال آینده

او اظهار امیدواری کرد: با گام بلند برداشته شده دراین سفر و توافقات و تفاهمات ایجادشده بتوانیم به یاری خدا پرونده ثبتی این اثر را هرچه سریع‌تر مهیای ارسال به یونسکو کنیم.

مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیاء میراث معنوی و طبیعی وزارت میراث‌فرهنگی با تآکید بر این که پیگیری موضوع ثبت جهانی ایذه قطعاً در دستورکارهای ویژه ما خواهد بود همچنین ابراز امیدواری کرد: ظرف دو سه سال آینده این موضوع تعیین‌تکلیف نهایی و ارسال پرونده به یونسکو انجام شود و شاهد اضافه شدن این مجموعه و محدوده فاخر بسیار ارزشمند کشورمان در فهرست میراث‌جهانی یونسکو باشیم.

مذاکرات رضایت‌بخش برای افزوده شدن ایران به عراق در پرونده ثبت جهانی مُضیف

او در پاسخ به سؤالی درخصوص آخرین وضعیت ثبت‌جهانی "مُضیف خوزستان" نیز عنوان کرد: براساس مفاد کنوانسیون بین‌المللی حراست از میراث‌فرهنگی ناملموس، هیچ منافاتی وجود ندارد که کشورهای مختلف عناصر مشابه را به صورت مشترک ثبت کنند چراکه این کار در راستای تعامل و هم‌افزایی بین دُول است. کمااینکه آنچه که در موضوع مثنوی معنوی مولانا، شخصیت بزرگ و شاعر پارسی اتفاق افتاد و این اثر به صورت مشترک میان ایران، افغانستان و ترکیه ثبت‌جهانی شد نیز در راستای همین تعامل و براساس مفاد کنوانسیون یادشده بود.

ایزدی تصریح کرد: درخصوص مهارت و فن‌آوری ساخت مضیف که توسط کشور عراق به ثبت رسید، رایزنی‌های مختلفی را در دو سال گذشته در راستای افزوده شدن ایران به عراق در این پرونده انجام دادیم و شخص دکتر صالحی‌امیری وزیر میراث‌فرهنگی هم صحبت‌هایی با مسئولان مرتبط در این حوزه از کشور عراق انجام داد و مکاتباتی هم صورت داده شد.

او افزود: به دنبال این رایزنی‌ها، موافقتی سال گذشته به صورت ضمنی صورت گرفت که براساس همین موافقت در نشست آتی کنوانسیون در فرانسه باردیگر این موضوع را پیگیری خواهیم کرد.

مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیاء میراث معنوی و طبیعی وزارت میراث‌فرهنگی گفت: معتقدم باتوجه به همکازی مساعدی که عوامل میراث‌فرهنگی عراق با ما دارند و همچنین نگاه مثبت کمیته میراث‌جهانی در حوزه میراث ناملموس، با یاری خدا تا سال آینده ایران نیز در حوزه ثبت‌جهانی فن‌آوری ساخت مضیف به کشور عراق اضافه می‌شود و پرونده به نام دو کشور ایران و عراق به ثبت خواهد رسید.

انتهای پیام/

معاون گردشگری خوزستان در گفتگو با ایلنا مطرح کرد؛

صنایع و کشاورزی؛ اولویت گردشگری را از خوزستان گرفته است

استان خوزستان یکی از استان‌های شاخص کشور در حوزه باستان‌شناسی و گردشگری است. اما این استان همچنان در اولویت‌های آخر در تخصیص بودجه و اعتبار قرار دارد و در آتش بی‌توجهی دولت‌های به داشته‌های فرهنگی و تاریخی و مسیرهای گردشگری بکر و زیبا می‌سوزد.

به گزارش خبرنگار ایلنا، ۱۵ اثر تاریخی استان خوزستان در فهرست میراث جهانی یونسکو در قالب آثار مستقل و آثار مشترک با دیگر نقاط کشور در یونسکو ثبت جهانی شده‌اند.

چغازنبیل، سازه‌های آبی شوشتر و محوطه باستانی شوش سه اثر تاریخی استان خوزستان در قالب آثار مستقل این استان ثبت جهانی شده‌اند و ۱۲ اثر دیگر شامل بخشی از راه آهن این استان در قالب پرونده ثبت جهانی راه آهن سراسری ایران و ۱۱ کاروانسرا در فهرست ۵۴ کاروانسرای ایرانی در یونسکو به ثبت جهانی رسیده اند.

استان خوزستان ۵ بافت تاریخی مملو از بناهای تاریخی شاخص در فهرست بافت‌های تاریخی دارد که ضوابط آن از سوی شورای‌عالی معماری و شهرسازی تصویب و ابلاغ شده است.

خوزستان نزدیک به هزار اثر تاریخی شامل بناها و محوطه‌های تاریخی و طبیعی دارد که این استان را به عنوان استانی با غنای بالای گردشگری از جمله در حوزه گردشگری آبی در سطح کشور معرفی کرده است. علاوه بر این‌ها خوزستان شهرهایی دارد که سایت موزه‌های شهری جنگ هستند و با گذشت بیش از ۳۰ سال از جنگ تحمیلی عراق علیه ایران همچنان آثار جنگ را در خود حفظ کرده اند. آبادان، خرمشهر، دشت آزادگان، سوسنگرد و حتی اهواز سایت موزه‌های شهری جنگ را همچنان در خود زنده نگاه داشته اند.

اما چرا خوزستان برغم آنکه بهشت باستان‌شناسی ایران و نگین گردشگری جنوب است، همچنان با بی‌مهری مواجه است و زیرساخت‌های گردشگری آن ضعیف و چراغ گردشگری‌اش پر نور نمی‌شود؟

تبار غریب (معاون گردشگری استان خوزستان) با اشاره به ظرفیت‌های بالای این استان در جذب گردشگران داخلی و خارجی گفت: خوزستان برغم تمامی جاذبه‌ها و برخورداری از تمام شاخه‌های گردشگری تاریخی و تفریحی طی سالیان گذشته بسیار آسیب‌پذیر شده است.

وی افزود: در سال‌های اخیر نیز هدف و نگاه اصلی به خوزستان توسعه صنایع بود و هیچگاه دغدغه اصلی برای این استان توسعه گردشگری نبود.

معاون گردشگری خوزستان دلیل قرار نگرفتن گردشگری در اولویت‌های حاکمیتی برای خوزستان را وجود صنایع بسیار و تولیدات نفتی و کشاورزی گسترده دانست و گفت: استان‌های دیگر چون درآمد خاصی نداشتند مجبور بودند گردشگری را به عنوان صنعت درآمدزا برای خود انتخاب کنند. اما خوزستان از در این موضوع آسیب بسیار دید و توجه جدی به گردشگری نداشت.

براساس آمارها استان خوزستان رتبه اول تولید گندم اما رتبه نخست فلاکت و رتبه دوم بیکاری را کسب کرده است. منابع آبی و خاکی و هوای خوزستان در این سال‌ها به دلیل وجود صنایع بالادستی دچار آلودگی شده آمد و صنایع پایین دستی نیز چالش‌های زیادی برای تاب آوری خوزستان ایجاد کرده است.

به همین دلیل است که خوزستان چاره‌ای جز ورود جدی به صنعت گردشگری و توسعه این صنعت سبز و سرشار از اشتغال و درآمد پایدار ندارد. معاون گردشگری استان خوزستان گفت: یکی از ظرفیت‌های مهم خوزستان در بحث گردشگری تنوع اقلیمی و تعدد اقوام است. در تمام استان خوزستان مقصد گردشگری وجود دارد. شمال استان خوزستان مناطق بختیاری‌نشین با تنوع زیستی و بافت‌های خاص روستایی و موسیقی و آداب و رسوم خاص وجود دارد. طبیعت دست نخورده بکر، روستاها و مناطق عرب‌نشین با آداب و رسوم خاص و صنایع دستی اختصاصی از جمله ظرفیت‌های غنی استان خوزستان در صنعت گردشگری است که در کنار اقلیم و طبیعت و مردم و تاریخ این استان می‌تواند همچون نگینی در گردشگری ایران درخشان شود.

وی افزود: خوزستان در ظرفیت‌های گردشگری آبی واقعا حرف برای گفتن دارد. همجوار با خلیج فارس است و در بیشتر شهرهای این استان رودخانه جریان دارد. رودخانه‌های زنده و مهمی که می‌تواند جریان گردشگری را به مراکز جمعیتی متصل کند.

او به ظرفیت‌های گردشگری سلامت و درمان خوزستان نیز اشاره کرد و گفت: در بحث گردشگری سلامت نیز استان خوزستان ظرفیت‌های علمی و کیفی و مراکز درمانی بسیار خوبی دارد که با توجه به تعدد بیمارستان‌های علوم پزشکی و قرابت مرزی با عراق و دسترس‌پذیر بودن برای گردشگران سلامت می‌تواند آینده درخشانی در گردشگری درمانی و سلامت برای کشور داشته باشد.

کارشناسان معتقدند خوزستان باید از چالش‌های مسأله ساز خارج شود و با توسعه گردشگری بتواند تاثیر بحران‌های محیط زیستی را بر زیست‌پذیر بودن شهرهای استان کاهش دهد و به جای خروج ساکنین خطه جنوب و تن دادن به مهاجرت اجباری به شهرها و استان‌های همجوار، ماندگاری این استان با حضور گردشگران و توسعه گردشگری افزایش یابد. اکنون باید دید آیا مسئولین استان خوزستان قادر به اولویت بخشی حاکمیتی به صنعت گردشگری خواهند بود یا همچنان گردشگری را به عنوان یک صنعت پایین دستی و بدون اهمیت خواهند دید و بر توسعه صنایع آلاینده تاکید خواهند کرد؟

انتهای پیام/

چغازنبیل؛ نماد نخستین گفت‌وگوی انسان و خدایان در معماری ایران

چغازنبیل، نخستین اثر ایران در فهرست میراث‌جهانی یونسکو، علاوه بر این‌که بنایی باستانی است، سندی زنده از اندیشه و ایمان در نخستین دوران شکل‌گیری شهر و دولت در فلات ایران است.

عاطفه رشنوبی، مدیر پایگاه میراث‌ جهانی چغازنبیل و هفت‌تپه در یادداشتی نوشت: این زیگورات عظیم که در حدود ۱۲۵۰ سال پیش از میلاد به فرمان اونتاش‌نپیریشا، پادشاه ایلام میانی ساخته شد، نمونه‌ای کم‌نظیر از پیوند دین، قدرت، و دانش فنی در قالب معماری است؛ بنایی که با خشت و آجر، اما براساس مفاهیم متعالی نظم کیهانی و تقدس مکان، پدید آمده است.

در این مجموعه، انسان ایلامی برای نخستین بار در تاریخ ایران مفهوم فضای مقدس سازمان‌یافته را می‌آفریند.

طراحی شعاعی، دیوارهای متحدالمرکز و سلسله‌مراتب فضایی آن، بیانگر نظام فکری منسجمی است که فاصله انسان تا جهان ایزدی را در قالب فرم، مسیر و ارتفاع معنا می‌کند. بر فراز زیگورات، پرستشگاه نپیریشا، خدای بزرگ ایلام، جای داشته و پایین‌تر از آن، پرستشگاه‌هایی برای دیگر ایزدان ساخته شده است؛ ساختاری که نشان از تساهل دینی و نظام چندخدایی متکامل ایلامیان دارد.

ارزش جهانی برجسته (Outstanding Universal Value) چغازنبیل در سه محور اصلی تعریف می‌شود: نخست، شواهد بی‌همتای آن از تمدن ایلامی و معماری زیگوراتی در خارج از بین‌النهرین؛ دوم، اصالت مصالح، طرح و کارکرد مذهبی آن به‌عنوان الگویی مستقل از سنت‌های میان‌رودانی؛ و سوم، نقش آن در شکل‌گیری الگوی شهر مقدس در تاریخ معماری ایران. این معیارها موجب شد چغازنبیل در سال ۱۹۷۹ میلادی (۱۳۵۸ خورشیدی) به‌عنوان یکی از نخستین دوازده اثر جهان در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شود.

حفاظت از چغازنبیل، در چهار دههٔ گذشته، همواره از چالش‌های اصلی میراث‌فرهنگی ایران بوده است. اقلیم گرم و مرطوب خوزستان، شوری خاک، تغییرات سطح آب‌های زیرزمینی، و توسعه‌های پیرامونی، همگی تهدیدهایی جدی برای پایداری خشت‌های سه‌هزارساله آن به شمار می‌روند. با وجود این، اجرای طرح‌های مستمر پایگاه میراث‌جهانی چغازنبیل، هفت‌تپه در حوزه پایش محیطی، تثبیت اضطراری، و آموزش جوامع محلی، تجربه‌ای موفق در مدیریت پایدار میراث‌ جهانی در ایران محسوب می‌شود.

چغازنبیل فقط بنایی برای تماشا نیست؛ روایتی است از نخستین تلاش انسان ایرانی برای برقراری گفت‌وگو میان زمین و آسمان. هر آجرِ کتیبه‌دار آن حامل دعایی است برای دوام و سلامت شهر، شاه و مردمش. این دعاها امروز در قامت سیاست‌های حفاظت، مستندسازی و معرفی، به زبان علمی و فرهنگی روز ترجمه می‌شوند. در این میان، نقش جامعه محلی و نهادهای دانشگاهی در فهم و پاسداری از این میراث، بیش از پیش اهمیت یافته است.

از سوی دیگر، معرفی علمی و فرهنگی چغازنبیل، فرصتی برای بازخوانی هویت ایلامی و نقش آن در تاریخ ملی ایران فراهم کرده است. چغازنبیل حلقه‌ای است میان گذشته ایلام، شکوه هخامنشی، و تداوم اندیشه شهری در ایران. آگاهی از این پیوستگی تاریخی می‌تواند درک تازه‌ای از میراث‌فرهنگی را در میان نسل‌های امروز برانگیزد؛ درکی که میراث را نه به‌عنوان بقایای گذشته، بلکه به‌مثابه سرمایه‌ای برای توسعه پایدار فرهنگی می‌نگرد.

امروز، پس از ۴۶ سال از ثبت جهانی، چغازنبیل همچنان نماد حضور ایران در گفت‌وگوی جهانی میراث است. این زیگورات نه فقط در دل دشت خوزستان که در حافظه جهانی بشر جای دارد. نگاه علمی و آینده‌نگر به آن، ضامن تداوم ارزش‌های جهانی و ملی‌اش خواهد بود؛ ارزش‌هایی که به ما یادآور می‌شوند پاسداری از میراث، پاسداری از معناست ــ معنایی که در هر خشت چغازنبیل جاری است.

عاطفه رشنویی

به مناسبت چهل‌وششمین سالروز ثبت جهانی زیگورات ایران

چغازنبیل؛ زبان ماندگار دانش و نیایش

در پهنه‌ای میان دو رود باستانی کرخه و دز، جایی که خاک هنوز بوی تاریخ می‌دهد، بنایی سر برآورده که در سکوت خود هزاران واژه نهفته دارد. چغازنبیل، نه‌فقط بنایی کهن، بلکه اندیشه‌ای منسجم از هماهنگی میان دانش، نیایش و نظم کیهانی است؛ تصویری از انسان ایلامی که با خشت و ریاضت، مفهوم قدسیت را می‌سازد و به آسمان تقدیم می‌کند.

اونتاش‌نپیریشا، پادشاه ایلام میانی، در سده سیزدهم پیش از میلاد فرمان ساخت این زیگورات را داد تا خدای بزرگ، نپیریشا، جایگاهی برتر در دل شهر مقدس «دور-اونتاش» داشته باشد. اما چغازنبیل چیزی فراتر از یک معبد بود؛ نخستین تجلی مفهوم «شهر مقدس» در تاریخ ایران، که مرز میان انسان و جهان ایزدی را با معماری معنا می‌کرد.

این ساختار عظیم پنج‌طبقه، با طرح هندسی دقیق و نظام فضایی سلسله‌مراتب‌دار، نشان از درک عمیق ایلامیان از نسبت میان زمین، فضا و نیروهای کیهانی دارد. در هر آجر، کتیبه‌ای از نیایش و نام خدایان حک شده؛ گویی معماری به زبان دعا درآمده است.

چغازنبیل یکی از نادرترین بناهای شناخته‌شده‌ای است که اصالت مصالح، طرح و کارکرد آیینی خود را در طول بیش از سه‌هزار سال حفظ کرده است. همین ویژگی‌ها بود که در سال ۱۹۷۹ میلادی، آن را در فهرست میراث جهانی یونسکو نشاند؛ به‌عنوان نخستین اثر ثبت‌شده از ایران و یکی از نخستین دوازده میراث جهانی بشر.

ارزش جهانی برجسته چغازنبیل در پیوند میان دانش فنی، معنویت و معماری است؛ جایی که مهارت در ساخت خشت با دانش نجوم، هندسه و آیین ترکیب می‌شود تا الگویی از هماهنگی میان انسان و هستی پدید آید.

اما چغازنبیل امروز، بیش از هر زمان، نیازمند گفت‌وگویی دوباره است: گفت‌وگوی علم و احساس، پژوهش و باور و پیوند میان حفاظت و مردم. این زیگورات اگرچه از خشت ساخته شده، اما تداومش بر ستون آگاهی و احترام استوار است. مرمت و مراقبت از آن یعنی پاسداری از زبانی که سه‌هزار سال است در دل خوزستان سخن می‌گوید.

در روزگار ما که سرعت و فراموشی، میراث را تهدید می‌کنند، چغازنبیل یادآور می‌شود که پایداری، در فهم معناست. این بنا نه در خشت‌هایش، بلکه در اندیشه‌ای که آن را ممکن کرد جاودان است: اندیشه پیوند میان دانش و نیایش، میان انسان و طبیعت، میان خوزستان و جهان.

شاید راز ماندگاری آن همین باشد که چغازنبیل هنوز می‌تواند ما را به سکوتی از جنس تأمل فراخواند؛ سکوتی که در آن صدای تاریخ، صدای رسا می‌شود.

عاطفه رشنویی عاطفه رشنویی مدیر پایگاه میراث جهانی چغازنبیل/پیام ما

نشست علمی-پژوهشی شناخت میراث فرهنگی اروند برگزار شد؛از غار پبده تا پالایشگاه آبادان؛ واکاوی تاریخ انسان و صنعت در خوزستان

نشست علمی‌ـ‌پژوهشی "شناخت میراث فرهنگی منطقه آزاد اروند" با حضور مسئولان فرهنگی و سخنرانی پژوهشگران حوزه باستان‌شناسی و شهرسازی در سالن شهید یاسینی برگزار شد. در این نشست، روند شکل‌گیری منظر فرهنگی آبادان و خاستگاه‌های تاریخی سکونت در جنوب‌غرب ایران مورد بررسی قرار گرفت.

نشست علمی‌ـ‌پژوهشی با موضوع «شناخت میراث فرهنگی منطقه آزاد اروند» با حضور جبار سالم‌پور، معاون فرهنگی، اجتماعی و گردشگری، و سجاد پاک‌گهر، مدیر توسعه گردشگری و میراث فرهنگی منطقه آزاد اروند، و با سخنرانی نجلا درخشانی و سعید پیرمند، در سالن شهید یاسینی این سازمان برگزار شد.

در بخش نخست این نشست که به موضوع «روند شکل‌گیری منظر فرهنگی و صنعتی آبادان» اختصاص داشت، نجلا درخشانی ضمن بررسی سیر تاریخی شکل‌گیری سکونتگاه‌های اولیه در آبادان، به چگونگی پیدایش شهر صنعتی و آسیب‌هایی که منظر شهری در گذر زمان متحمل شده است، پرداخت.

در بخش دوم، سعید پیرمند با موضوع «باستان‌شناسی جنوب‌غربی ایران (خوزستان) از آغاز پیدایش انسان»، به روند ورود انسان‌های اولیه به این منطقه، تغییرات زیستی و شیوه‌های معیشتی آن‌ها پرداخت.

آبادان؛ شهری با ریشه‌های عمیق در تاریخ و صنعت

نجلا درخشانی کارشناس ارشد مرمت شهری و متخصص حوزه گردشگری در آغاز سخنرانی خود اظهار داشت: سکونتگاه‌های انسانی همواره تحت‌تأثیر شرایط اقلیمی، جغرافیایی، زمین‌شناسی، فرهنگی، اجتماعی، مذهبی و سیاسی شکل گرفته‌اند. در آغاز تاریخ، این سکونتگاه‌ها عمدتاً در کنار رودخانه‌ها، دریاچه‌های بزرگ یا مناطقی با منابع مناسب آب و خاک مستقر بودند.

به‌گفته این کارشناس حوزه میراث فرهنگی ، سه رودخانه‌ی کارون، بهمنشیر و اروند نقش اساسی در پیدایش و تداوم حیات در شهرهای آبادان و خرمشهر داشته‌اند و همین ویژگی باعث پیدایش سکونتگاه‌های باستانی، تاریخی و در نهایت شهر صنعتی آبادان شده است.

او با اشاره به سابقه تاریخی جزیره آبادان گفت: بر اساس متون تاریخی، این منطقه در طول دو هزار سال گذشته همواره محل سکونت و آبادانی بوده و در هر دوره تاریخی با نام‌های مختلفی چون خاراکس اسپاسینو، مسنه، بهمن اردشیر، اوپاتان، میان‌رودان، جزیره الخضر، عبادان شناخته شده است. در سال ۱۳۱۴ هجری شمسی نیز با تصویب هیأت وزیران، نام “آبادان” به‌جای “عبادان” رسمی شد.

تأثیر انقلاب صنعتی بر شکل‌گیری شهر آبادان

درخشانی انقلاب صنعتی را عامل بنیادینی در شکل‌گیری شهر صنعتی آبادان دانست. او توضیح داد: انقلاب صنعتی که از نیمه دوم قرن هجدهم در بریتانیا آغاز شد، با اختراع ماشین بخار آغازگر تحولی گسترده در کشاورزی، صنعت، حمل‌ونقل، پوشاک، غذا و شهرسازی شد. این انقلاب موجب دگرگونی ساختار سکونتگاه‌ها، شکل‌گیری شهرهای صنعتی و ظهور شهرنشینی نوین گردید.

وی افزود: آبادان یکی از نمونه‌های بارز این تحولات است؛ شهری مدرن و صنعتی که طراحی و برنامه‌ریزی آن با محوریت صنعت نفت، و توسط انگلیسی‌ها انجام شد. این شهر بر اساس چهار عملکرد اصلی: مسکن، کار، ارتباطات و تفریح شکل گرفت و ساختار آن بر پایه‌ی نظام طبقاتی و سلسله‌مراتب سازمانی پالایشگاه تنظیم شده بود.

از محلات شرکتی تا باغ‌شهر مدرن

در ادامه، درخشانی به روند احداث محلات و سکونتگاه‌های کارگری در آبادان پرداخت و گفت: در سال ۱۹۲۸ میلادی (۱۳۰۷ شمسی) نقشه‌ای از پالایشگاه و محیط پیرامون آن تهیه شد که نشان می‌دهد مناطق خاصی برای اسکان کارگران با استفاده از مصالح بومی چون گل و آجر طراحی شده بودند (مانند کولی‌لاین‌ها). پس از آن، خانه‌های آجری و سوییت‌های مجردی برای کارمندان احداث شد و به‌مرور بافت‌های شرکتی گسترش یافتند.

او افزود: با ادامه روند شهرسازی شرکتی، بافت‌هایی غیردولتی نیز به‌صورت خودجوش یا طراحی‌شده شکل گرفتند و شهر به‌صورت خطی و در امتداد رودخانه‌های بهمنشیر و اروند توسعه پیدا کرد. این توسعه تا اواخر دهه ۵۰ خورشیدی آبادان را به شهری مدرن با زیرساخت‌هایی مطابق با استانداردهای جهانی تبدیل کرد.

درخشانی خاطرنشان کرد که بافت شهری آبادان به‌دلیل قطعه‌بندی از پیش تعیین‌شده و جدایی بافت‌های شرکتی، ساختاری گسسته دارد.

تأثیر مدرنیته و حمل‌ونقل بر منظر فرهنگی شهر

به‌گفته‌ی درخشانی، توسعه‌ی شهر و نفوذ مدرنیته باعث شده تا شکل سنتی فضاهای شهری دچار دگرگونی شود. وی اظهار داشت: افزایش وسایل نقلیه، گسترش فضاهای پویا، تغییر فرم از خطی به عمودی، و از بین رفتن هویت بصری، همگی از نتایج زندگی ماشینی هستند که سیما و منظر فرهنگی شهر را تحت‌تأثیر قرار داده‌اند.

او ادامه داد: واگذاری بافت‌های شرکتی به ساکنان، ساخت و سازهای جدید، و رشد آسمان‌خراش‌ها باعث شده‌اند که نمادهای اولیه شهر همچون پالایشگاه، دیگر در خط آسمان شهر نمایان نباشند.

در پایان سخنرانی، درخشانی هشدار داد: از میان تمامی بافت‌های شرکتی، تنها بافت‌های بوارده و بریم با خط آسمان اولیه و فرم باغ‌شهر خود دست‌نخورده باقی مانده‌اند. امید است قبل از واگذاری این بافت‌ها، تمهیداتی برای حفاظت از آن‌ها اندیشیده شود تا میراث فرهنگی و تاریخی آبادان برای نسل‌های آینده نیز حفظ شود.

بازنگری در تاریخ باستان‌شناسی خوزستان

در ادامه این نشست، سعید پیرمند، باستان شناس، به بررسی روند دگرگونی و تکامل انسان در جنوب‌غرب ایران پرداخت. او با نگاهی به سیر تکامل انسان از هومو ارکتوس تا نئاندرتال و انسان هوشمند (Homo sapiens sapiens)، ابزارهای سنگی و شیوه‌های معیشتی جوامع اولیه را مورد تحلیل قرار داد.

وی با اشاره به انقلاب شناختی انسان‌ها در حدود ۴۰ هزار سال پیش، گفت: این انقلاب، آغاز شکل‌گیری تفکر انتزاعی، نمادگرایی، و شکل‌گیری جوامع ابتدایی را رقم زد. در این دوران، زندگی شکارورزی به‌تدریج جای خود را به تولید غذا و کشاورزی داد.

نگاهی به محوطه‌های باستانی خوزستان

پیرمند به‌طور ویژه به بررسی دو محوطه مهم باستان‌شناسی در خوزستان پرداخت:

غار پَبده: نخستین محل یافت آثار انسان هوشمند در فلات ایران

چغامیش: یکی از اولین سکونتگاه‌های پیش از تاریخی که روند شهرنشینی و تمرکز اجتماعی در آن آغاز شده است

وی با نمایش تصاویری از یافته‌های باستان‌شناسی در این محوطه‌ها، تغییرات زیستی، اقتصادی و اجتماعی جوامع اولیه را تحلیل کرد

کشاورزی، اهلی‌سازی و شکل‌گیری تمدن

پیرمند در ادامه به بررسی دوره نوسنگی و تأثیر انقلاب کشاورزی بر سبک زندگی بشر پرداخت. او روند اهلی‌سازی گندم، جو، بز و گوسفند در جنوب‌غرب ایران را تشریح کرد و نظریه‌ی هلال حاصل‌خیز را به‌عنوان بستر جغرافیایی این تحولات مورد تحلیل قرار داد.

وی همچنین به اثرات انقراض مگافونا، نظریه‌ی گلوله برفی، و شکل‌گیری جوامع بزرگ‌تر از سکونتگاه‌های کوچک اشاره کرد و این تحولات را پیش‌زمینه‌ای برای ظهور شهرنشینی دانست

عکاس: محمد بن رشیدی

مرگ آرام شیرهای سنگی گورستان تاریخی شهسوار ایذه

برد شیرها تندیس‌هایی از جنس سنگ که روزگاری به‌دست سنگ‌تراشان ایل بختیاری در چهارمحال‌ و بختیاری و شمال خوزستان تراشیده می‌شدند، نمادی از شجاعت و دلاوری بزرگان قوم بوده‌اند. گورستان تاریخی شهسوار در روستای کهباد ایذه، یکی از مهم‌ترین محوطه‌های بازمانده از این هنر آیینی است که در کنار نقش‌برجسته‌ای عیلامی با قدمتی شش‌هزار ساله قرار دارد.

اندازه این شیرها معمولا به جایگاه متوفی نزد بازماندگانش بستگی دارد و ساختار شیرهای سنگی به گونه‌ای است که انتهای دست و پای شیر معمولاً بر روی سطحی سنگی گذاشته می‌شود تا برای سر پا ماندن شیر در دل خاک دفن شود و دستها به شکل حراست به جلو کشیده شده‌اند که البته شیوه تراش شیرهای سنگی نزد قبایل مختلف بختیاری دارای تفاوتهای جزئی با یکدیگر می‌باشند و شمشیر، خنجر یا گرز از جمله نقش‌هایی است که بر روی آنها حک می‌شود.اما این گورستان ارزشمند، با وجود ثبت در فهرست آثار ملی در سال ۱۳۷۸، امروز به دل عدم رییدگی و بی توجهی ، رها شده و در معرض سرقت شیرهای سنگی و فرسایش طبیعی محیط قرار دارد. بخشی از محوطه نیز به محل چرای دام اهالی تبدیل شده و خطر ناپدید شدن تدریجی این آثار بی‌همتا را بیش از پیش افزایش داده است؛ موضوعی که نیازمند اقدام فوری و نظارت مستمر مسئولان امر است.

«محله‌ی تاریخی منجنیق باغملک؛ از میراث ساسانی تا روایت‌های ابراهیمی»

محله‌ی تاریخی منجنیق یکی از کهن‌ترین نواحی شهرستان باغملک در استان خوزستان است که در سال ۱۳۹۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بر اساس شواهد میدانی و روایت‌های محلی، این ناحیه در گذشته شهری آباد و پررونق بوده و بقایای معماری آن در امتداد حاشیه‌ی رودخانه، از محدوده‌ی منجنیق تا روستای ابوالعباس، هنوز قابل مشاهده است.
این محدوده آثاری از دوره‌های ساسانی تا اسلامی را در خود جای داده و از منظر باستان‌شناسی دارای اهمیتی ویژه است.

از جمله آثار شاخص این محوطه می‌توان به بقایای پلی تاریخی بر روی رودخانه‌ی زرد اشاره کرد که بر پایه‌ی بررسی‌های اولیه، قدمت آن به دوره‌ی ساسانی بازمی‌گردد. همچنین در محدوده‌ی محله، سنگ آسیابی منقوش به خط کوفی کشف شده که احتمالاً متعلق به اوایل دوره‌ی اسلامی است و از نظر شکل و نقوش، نمونه‌ای منحصربه‌فرد به شمار می‌رود.

در بخش مرتفع این ناحیه، بقعه‌ای مذهبی بر فراز تپه‌ای قرار دارد که در میان مردم با نام‌های شاه‌رودبند یا امامزاده ابراهیم شناخته می‌شود. این بنا با مصالح سنگ و گچ ساخته شده و دارای فضای گنبدی است. درقسمت داخلی بقعه، به‌ویژه زیر گنبد، تزئینات گچ‌بری ظریف و زیبا دیده می‌شود که جلوه‌ای از هنر و ذوق هنرمندان بومی منطقه در دوران گذشته را به نمایش می‌گذارد.

افزون بر ارزش تاریخی و معماری، پیرامون این محوطه باورها و افسانه‌های متعددی میان مردم محلی رواج دارد که جذابیت فرهنگی آن را دوچندان کرده است. بنا بر یکی از روایت‌های کهن، این مکان را شهر پادشاه نمرود می‌دانند و باور دارند که حضرت ابراهیم (ع) در همین محل به آتش افکنده شده است. گفته می‌شود نام «منجنیق» نیز از همین واقعه برگرفته شده است؛ چرا که بر پایه‌ی باور مردم، حضرت ابراهیم (ع) با منجنیق به سوی آتش پرتاب شد.

در نزدیکی این محله، کوهی به نام دیوانه قرار دارد. طبق باورهای عامیانه، زمانی که نمرود فرمان داد تا ابراهیم را بسوزانند، هیچ کوهی اجازه‌ی بریدن درختانش را برای تهیه‌ی هیزم نداد، جز این کوه. از آن پس، مردم بر این باور شدند که کوه دیوانه به سبب این گناه، خشک‌تر از دیگر کوه‌ها شده است.
روایت دیگری نیز وجود دارد که به دلیل وجود دره‌های تنگ و درختان انبوه، مردم می‌پنداشتند جن و پری در این کوه زندگی می‌کنند و هرکس وارد آن شود، پریشان‌حال و دیوانه بازمی‌گردد.

گفته می‌شود در دهه‌ی ۱۳۲۰ خورشیدی، مجسمه‌ای سنگی به شکل منجنیق در این محوطه کشف شد، اما پس از مدتی سرنوشت آن نامشخص ماند و اطلاعات بیشتری از آن در دست نیست.

محله‌ی تاریخی منجنیق، با ترکیبی از میراث معماری، آثار باستانی و روایت‌های شفاهی مردم بومی، بخشی ارزشمند از هویت تاریخی شهرستان باغملک را شکل می‌دهد و شایسته‌ی پژوهش‌های گسترده‌تر باستان‌شناسی و مردم‌شناسی است.

نویسنده: سارا حسینی

دستور بازگشایی تمام موزه‌ها و محوطه‌های تاریخی داده شد

به دنبال اعتراض‌ها و انتقادهایی به طولانی شدن تعطیلی موزه‌ها، کاخ‌ها و محوطه‌های تاریخی پس از جنگ ۱۲ روزه، اداره کل موزه‌ها در وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی سرانجام دستور بازگشایی تمام موزه‌ها در سراسر کشور را ابلاغ کرد.

، موزه‌ها و اماکن تاریخی از ۲۳ خردادماه ۱۴۰۴ همزمان با آغاز جنگ ۱۲ روزه با هدف حفاظت از آثار و بناهای تاریخی تعطیل شدند. اشیاء برخی از این موزه‌ها به مخازن امن منتقل شده و با توجه به شرایط موجود، تعطیلی برخی از آنها از جمله موزه ملی ایران، کاخ گلستان و سعدآباد تا کنون ادامه داشته است. هرچند، از اوایل مردادماه، معاون میراث فرهنگی اعلام کرده بود که موزه‌ها و محوطه‌های تاریخی در هماهنگی با شورای تامین استان‌ها می‌توانند بازگشایی شوند.

اینک و پس از اعتراض‌هایی که از سوی تورگردانان و گردشگران نسبت به طولانی شدن تعطیلی این اماکن تاریخی، اداره کل موزه‌ها در وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با ابلاغ دستور بازگشایی موزه‌ها، کاخ‌ها و محوطه‌های تاریخی به مدیران موزه‌های ستادی اعلام شده است که «با توجه به تعطیلی موقت موزه‌ها به دلیل شرایط ناشی از جنگ رژیم صهیونیستی و در راستای ایفای نقش موزه‌ها در تقویت روحیه ملی افزایش همبستگی اجتماعی و تداوم ارائه خدمات فرهنگی به جامعه، مقرر است با برنامه‌ریزی منظم و مدون نسبت به ایجاد بستر لازم برای اجرای رویدادهای فرهنگی متنوع با تولید محتوای فاخر برای گروه‌های سنی مختلف اقدام شود تا موزه‌ها پویا و فعال شود.

همچنین به منظور فراهم ساختن امکان بازدید از کلیه موزه‌های کشور و ارائه خدمات مطلوب به بازدیدکنندگان کلیه موزه‌های تحت پوشش این وزارتخانه از تاریخ ۲۹ شهریورماه ۱۴۰۴ مطابق روال عادی گذشته فعالیت خود را از سر می‌گیرند.

ساعت کاری موزه‌ها از طریق وبگاه‌ها تارنماها و صفحات مجازی هر استان مجموعه و موزه اطلاع رسانی و اعلام شود.

مدیران موزه‌ها نیز مکلفند نسبت به آماده‌سازی کامل فضای نمایشگاهی رعایت اصول حفاظتی و ایمنی و همچنین اطلاع رسانی عمومی اقدام کنند

منبع ایسنا

کلوچه‌پزون» در خانه تاریخی قطب دزفول

رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی دزفول اعلام کرد: مراسم سنتی «کلوچه‌پزون» همزمان با روز ثبت‌ملی کلوچه دزفولی به همت انجمن مردم‌نهاد دزپارس در خانه تاریخی قطب برگزار شد.

به‌گزارش میراث‌آریا، حمیدرضا خادم ۱۸ شهریور ماه ۱۴۰۴ با اعلام این خبر و ضمن قدردانی از انجمن‌های مردم‌نهاد به ویژه انجمن دزپارس گفت: امسال برای نخستین بار، به مناسبت روز ملی شدن پخت کلوچه دزفول به عنوان سوغات محلی شهرستان، این مراسم در خانه تاریخی قطب برپا شد که خوشبختانه با استقبال خوب مردم همراه بود.

رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی دزفول افزود: امیدواریم با ثبت و اجرای مداوم این رویدادها، بیش از پیش ظرفیت‌های فرهنگی، صنایع‌دستی، غذاها و شیرینی‌های محلی و آیین‌های سنتی مردم هنرمند دزفول معرفی و حفظ شود.

او همچنین تأکید کرد: این اداره همواره پشتیبان چنین برنامه‌هایی است و جا دارد از تلاش همه انجمن‌ها و فعالانی که برای ماندگاری این آیین‌ها همکاری می‌کنند، قدردانی کنیم.

خادم با اشاره به این‌که استقبال گسترده مسافران و گردشگران از کلوچه دزفول در سال‌های اخیر موجب راه‌اندازی ده‌ها کارگاه تولید این شیرینی سنتی در شهرستان شده است افزود: کلوچه سنتی دزفول با مواد اولیه ساده‌ای همچون آرد، آب، شکر و شیر تهیه می‌شود و در تاریخ ۱۰ شهریور ۱۳۹۵ به همراه کلوچه شوشتر به دلیل شباهت‌ها و ویژگی‌های منحصربه‌فرد، به عنوان سوغات ویژه این دو شهرستان در فهرست ملی به ثبت رسید.

چغازنبیل، نخستین میراث جهانی ایران با چه چالش‌هایی دست‌وپنجه نرم می‌کند؟

چغازنبیل که حدود ۴۶ سال پیش به عنوان نخستین اثر تاریخی ایران وارد فهرست میراث جهانی یونسکو شد، اینک با چالش‌هایی همچون محدودیت منابع مالی، فشارهای ناشی از توسعه‌های پیرامونی و تغییرات اقلیمی، در جدال است.

عاطفه رشنویی، مدیر پایگاه میراث جهانی چغازنبیل و هفت‌تپه با مرور کارنامه یک‌سال تلاش برای میراث جهانیِ چغازنبیل و هفت‌تپه و مسیر حفاظت، پژوهش و توسعه پایدار قرار آن، در نوشتاری که در اختیار ایسنا قرار گرفته است، نوشت: دوره یک‌ساله اخیر برای پایگاه میراث جهانی چغازنبیل و هفت‌تپه، دوره‌ای سرشار از فعالیت‌های حفاظتی، پژوهشی، آموزشی و مدیریتی بود. این مجموعه با تأکید بر رویکردی جامع‌نگر، تلاش کرد تا حفاظت کالبدی آثار، معرفی علمی و عمومی آن‌ها و پیوند دادن میراث جهانی با توسعه پایدار جوامع محلی را هم‌زمان پیش ببرد.

در بخش حفاظت و مرمت آثار

در سال گذشته، پروژه‌های مرمتی و حفاظتی متعددی در دو محوطه اجرا شد. در مجموعه چغازنبیل، تمرکز بر تحکیم سازه‌های خشتی، آجری و تجدید کاه‌گل حفاظت زیگورات و تثبیت دیوارهای پیرامونی، ساماندهی دفع نزولات جوی، صیانت از بخش‌های آسیب‌دیده دروازه‌ها و حصارها توأم با حفاظت فیزیکی و سعی در تفسیر بهتر در دستور کار بود.

در محوطه هفت‌تپه نیز اقدامات حفاظتی برای صیانت و نگهداری از بقایای معماری عیلامی، کاخ‌ها و آرامگاه‌ها انجام گرفت. استفاده از مصالح بومی و اجرای طرح‌های نوین پایش رطوبت و دما، بخشی از دستاوردهای این مجموعه در این مسیر به شمارمی‌رود.

پیگیری و اخذ سند مالکیت ۵۴۰ هکتار عرصه چغازنبیل در زمینه حفاظت و نگهداری این میراث جهانی گامی بلند ودرخشان در دستاوردهای یکسال گذشته این پایگاه به شمار می‌آید، علاوه‌بر این موارد، مرمت یکصد شیء مفرغی از اموال مخزن موزه هفت‌تپه و ساماندهی و ثبت تمام اشیاء تاریخی موجود در موزه و مخزن هفت‌تپه نیز از مهمترین دستاوردهای یکسال گذشته این پایگاه میراث جهانی بوده است.

پژوهش‌های علمی و همکاری‌های دانشگاهی

پایگاه در این دوره میزبان چندین هیأت پژوهشی و گروه‌های دانشجویی بود. مطالعات ژئوفیزیک با هدف بازشناسی شهر دوراونتاش در بخش‌هایی از این میراث جهانی به شناسایی ساختارهای مدفون کمک کرد و پژوهش‌های میان‌رشته‌ای در حوزه‌های باستان‌سنجی و زیست‌باستان‌شناسی، داده‌های ارزشمندی برای شناخت بهتر تمدن عیلامی فراهم آورد. همچنین نشست‌های علمی مشترک با دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی معتبر کشور برگزار شد که نقش مؤثری در تبادل دانش و پرورش پژوهشگران جوان ایفا می‌کند.

گردشگری فرهنگی و آموزش عمومی

بهبود زیرساخت‌های بازدید، نصب تابلوهای راهنما و طراحی مسیرهای ایمن برای گردشگران از جمله اقدامات شاخص در این بخش بود.

برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای راهنمایان گردشگری، اجرای تورهای ویژه دانش‌آموزی و دانشجویی و افزایش حضور گردشگران نشان داد که این میراث جهانی بیش از پیش به عنوان یک بستر فرهنگی ـ آموزشی شناخته می‌شود.

مشارکت جوامع محلی و توسعه پایدار

پایگاه جهانی در این سال تلاش کرد تا جوامع محلی را بیش از گذشته در فرآیند حفاظت و معرفی میراث سهیم کند. حمایت از فعالیت‌های صنایع دستی، آموزش زنان روستایی برای تولید محصولات فرهنگی ـ هنری، و برگزاری جشنواره‌های محلی با حضور دانش‌آموزان روستاهای پیرامون میراث جهانی با محوریت میراث عیلامی از جمله اقدامات این حوزه بود. این برنامه‌ها نشان داد که میراث فرهنگی می‌تواند به عنوان سرمایه‌ای مشترک، زمینه‌ساز توسعه پایدار و ارتقای کیفیت زندگی مردم منطقه باشد.

مدیریت بحران و حفاظت اضطراری

با توجه به تهدیدهای اقلیمی و انسانی، پایگاه برنامه‌های متعددی برای افزایش تاب‌آوری محوطه‌ها اجرا کرد. تدوین نقشه‌های اضطراری، استقرار تیم‌های پایش مداوم، همکاری با دستگاه‌های محلی در زمینه مدیریت آب و سیلاب، و آموزش جوامع محلی برای مواجهه با بحران‌ها بخشی از این اقدامات بود. این رویکرد، آمادگی جمعی برای حفاظت از میراث در شرایط پیش‌بینی‌ناپذیر را ارتقا داد.

چالش‌ها و چشم‌انداز آینده

با وجود دستاوردهای یادشده، چالش‌هایی همچون محدودیت منابع مالی، فشارهای ناشی از توسعه‌های پیرامونی و تغییرات اقلیمی، همچنان پیش روی پایگاه قرار دارد. با این حال، رویکرد مدیریتی پایگاه بر امید، آینده‌نگری و تداوم همکاری‌های ملی و بین‌المللی استوار است. در سال‌های آینده، تقویت زیرساخت‌های پژوهشی، توسعه شبکه‌های همکاری علمی و تبدیل چغازنبیل و هفت‌تپه به الگویی منطقه‌ای برای مدیریت پایدار میراث جهانی، از اهداف اصلی این مجموعه خواهد بود.

کارنامه یک‌ساله پایگاه جهانی چغازنبیل و هفت‌تپه نشان می‌دهد، حفاظت از میراث جهانی تنها در مرمت و نگهداری آثار خلاصه نمی‌شود، بلکه نیازمند ترکیبی از پژوهش، آموزش، گردشگری فرهنگی و مشارکت مردم است. این پایگاه با بهره‌گیری از ظرفیت کارشناسان، همراهی جوامع محلی و پشتیبانی نهادهای ملی، مسیر پایداری را برای پاسداشت یکی از مهم‌ترین میراث‌های جهانی ایران ترسیم کرده است.