خوزتوریسم

هورالعظیم آخرین بازمانده تالاب‌های بین‌النهرین

دوم فوریه (۱۳ بهمن ماه)، روز جهانی تالاب‌ها نامگذاری شده‌ است.تالاب هورالعظیم آخرین بازمانده تالاب‌های بین‌النهرین است که در جنوب غربی کشور در مرز ایران و عراق قرار دارد. یک سوم این تالاب با مساحت بیش از ۱۲۰ هزار هکتار در ایران و دوسوم آن در عراق است . چهار میدان نفتی آزادگان شمالی، آزادگان جنوبی، یاران شمالی و یاران جنوبی در این تالاب فعالیت دارند .
هورالعظیم یکی از مهمترین توقفگاه‌های پرندگان مهاجر از گونه های کمیاب و حائز اهمیتی همچون عقاب دریایی دم سفید،اردک مرمری، غول حواصیل، مارگردن، اکراس آفریقایی، اردک تاجدار، اردک مرمری، لک لک سیاه، اردک بلوطی، فلامینگو، پلیکان سفید و پلیکان خاکستری بوده است.
هورالعظیم یکی از قطب‌های پرورش گاومیش در خوزستان است. کاهش گرد و غبار، تعدیل دمای منطقه و جلوگیری از سیلاب از مهمترین ویژگی‌های این تالاب بوده و معیشت هزاران نفر از ساکنان بومی به آن وابسته است .

تالاب بین‌المللی شادگان

13 بهمن مصادف با 2 فوریه، روز جهانی تالاب ها نام گرفته است. درسال 1349 خورشیدی در چنین روزی در شهر رامسر، معاهده اي جهانی برای حفاظت از تالاب ها به تصویب رسید که به کنوانسیون رامسر مشهور است.

این پیمان تماما با تلاش و پیگیری هاي‌ اسکندر فیروز، ریس وقت سازمان محیط زیست ایران تهیه شد. به او لقب پدر تالاب ها را داده اند چرا که اگر او نبود شاید تمامی تالاب هاي‌ امروز ایران که به سختی نفس می‌کشند، به مرداب تبدیل گشته بودند.

تالاب ها از جمله مولد ترین محیط هاي‌ کره زمین است به صورتی که میتواند زیستگاه تعداد زیادی از پرندگان، جانوران، حیوانات و گیاهان مختلف بسیاری باشد. تالاب ها همچنین نقش بزرگی در اکوسیستم و حیاط بشری را دارا هستن بعنوان مثال برنج یکی از محصولات رایح تالابی، غذای بیش از نیمی از ساکنان زمین را فراهم می آورد.

از کنوانسیون رامسر میتوان بعنوان قدیمی‌ترین معاهده ي بین المللی با تاکید بر حفاظت از محیط زیست در جهان نام برد. طرف هاي‌ معاهده دراین کنوانسیون موظفند که تالاب هاي‌ حائز اهمیت خودرا تعیین و با مدیریت صحیح بکوشند تا تعداد پرندگان آبزی را در تالاب هاي‌ ذکر شده افزایش دهند و منطقه رابه اکوسیستمی مفید و تحت حمایت تبدیل کنند.

این در حالیست که ارزش اکولوژیک تالاب ها برای کشورها ۱۰ برابر جنگل ها و ۲۰۰ برابر زمین هاي‌ زراعی است

شعار امسال کنوانسیون برای روز جهانی تالاب‌ها "حیات مردم و تالاب‌ها در هم آمیخته است" تعیین شده است

تالاب بین‌المللی شادگان یکی از تالاب‌های بزرگ ایران است که در جنوب غربی کشور و در استان خوزستان واقع شده است .آب این تالاب بین‌المللی که از لحاظ رتبه‌های ثبت شده در یونسکو در گذشته در رتبه پنجم جهانی قرار داشت، از رودخانه‌های جراحی و کارون همچنین جزر و مد خلیج فارس تأمین می‌شود که ب‍ه رغ‍م فصلی بودن ب‍خ‍ش آب ش‍ی‍ری‍ن آن، آب ش‍ور ت‍‍الاب ب‍ه دل‍ی‍ل م‍ت‍ص‍ل ب‍ودن به خ‍وره‍‍ا و خ‍ل‍ی‍ج ف‍‍ارس، دائ‍م‍‍ی است.

تالاب شادگان محل مناسبی برای محققان در زمینه پرنده نگری نیز به حساب می‌آید به طوری که گردشگران و علاقمندان به گونه‌های مختلف پرنده برای انجام تحقیقات و عکاسی از این تالاب بازدید می‌کنند.
ماهیگیری در تالاب شادگان نیز از دیگر جاذبه‌های توریستی تالاب محسوب می‌شود. وجود اسکله تفریحی در روستای صراخیه در حاشیه تالاب شادگان باعث شده زیرساختهای گردشگری در اطراف تالاب شادگان توسعه یابند. گردشگران می‌توانند به جزیره کوچکی که داخل تالاب است بروند و از خوراکی‌های تالاب ازجمله انواع ماهی‌ها استفاده کنند.

پ.ن:
تالاب بین‌المللی شادگان با وسعت ۴۵۰ هزار هکتار و اکوسیستمی گسترده در جنوب شهر شادگان واقع شده است و طبق مصوبه کنوانسیونرامسر جزو ۲۴ تالاب بین‌المللی جهان محسوب می‌شود.
مردم روستاهای شادگان معیشت خود را از طریق صیادی و دامداری در کنار این تالاب می‌گذرانند. تالاب شادگان علاوه بر ظرفیت‌های اقتصادی، فرصتی برای گردشگری و علاقه مندان به طبیعت است.

عکس: فرید حمودی/فارس

برداشت نرگس از مزرعه «دا فاضل»بهبهان

شهر بهبهان در استان خوزستان، یکی از معروف‌ترین خاستگاه‌های گل نرگس در ایران به شمار می‌رود. فصل برداشت گل نرگس بهبهان از اواسط دی‌ماه آغاز می‌شود که این اثر ملی در فهرست آثار طبیعی استان خوزستان به ثبت رسیده است.

یكی از قدیمی‌ترین نرگس‌زارهای طبیعی ایران و منطقه زاگرس در استان خوزستان و شهرستان بهبهان است كه قدمت آن به قبل از میلاد مسیح باز می‌گردد. انبوه گل نرگس در بهبهان به قدری زیاد بوده که رنگ یکپارچه و طلایی گل نرگس از دور نمایان بوده و بوی عطرآگین آنها به مشام هر رهگذری می رسد

در نرگس زارهای بهبهان چهار نوع گل نرگس شناسایی شده که نرگس «شهلا» وسعت بیشتری را در این مناطق به خود اختصاص داده است.

گردشگران تور طبیعت گردی، به هنگام قدم زدن در میان این دشت پُر گل، می‌توانند از عطر خوش گل‌ها سرمست شوند و لحظاتی فراموش‌نشدنی را در کنار همراهان خود به خوشی سپری کنند. جدا از لذت بردن از عطرِخوش گل نرگس بهبهان، می‌توانید به گرفتن عکس‌های زیبا از مناظر این دشت مشغول شوید که به وقت صبح و تابیدن نور آفتاب به نرگس زارها، جلوه خاصی به گل‌ها می‌دهد.

مردم ولایتمدار بهبهان در یک سنت همه ساله گل نرگس از نرگس زار‌های این شهرستان را تقدیم حرم نورانی و مطهر حضرت ثامن الحجج امام رضا (ع) اهدا می‌کنند.
مراسم آئین اهدای هشت هزار گل نرگس بهبهان به حرم امام‌رضا (ع) به‌عنوان یک میراث ناملموس (معنوی) از سوی وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به صورت رسمی ثبت‌ملی شده است

«دا فاضل (مادر فاضل)» همانند کشاورزان دیگر به همراه پسر (فاضل) و کارگران خود اقدام به برداشت گل نرگس می‌کند. «دا فاضل» می‌گوید که این نرگس زار مهریه خود از همسر مرحومش بوده که با وجود کسالت همچنان پا به پای دیگران بر سر زمین کار می‌کند.

آیین اهدای هشت‌هزار شاخه گل نرگس بهبهان به حرم مطهر رضوی در سال ۱۳۹۸ به پیشنهاد اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان در گستره‌ استان‌های خوزستان و خراسان رضوی و با شماره ۲۰۱۳ در فهرست آثارملی ناملموس کشور ثبت شده است

سید خلیل موسوی/مهر

طبیعت زمستانی دزپارت

یکی از لذت بخش‌ترین سفرها، گشت و گذاری زمستانی در مناطق گرمسیری است.
خوزستان یکی از استان‌های وسیع کشور است و با آب و هوای گرم و مرطوبی که دارد، بهترین زمان سفر به آن فصل زمستان است.

آب و هوای خوزستان و شهرهای آن به طور کلی بسیار گرم و خشک است، اما دزپارت به دلیل قرارگیری در مجاورت رشته کوه های زاگرس دارای آب و هوای سرد و کوهستانی است.

بیش از ۹۰ درصد وسعت دزپارت را منابع طبیعی تشکیل داده و دارای ۱۰۰ هزار هکتار جنگل بلوط است.

امروزه دزپارت در میان راه اصلی کوچ ایل بختیاری قرار دارد که از حوالی شهرکرد آغاز و در نزدیکی ایذه به طول ۲۵۰ کیلومتر منتهی می‌شود.

جاذبه‌های دیدنی روستا کهرلا یکی از قدیمی‌ترین روستا‌های خوزستان در مجاورت سد کارون سه (یکی از بزرگ‌ترین سد‌های ایران)، چشم انداز‌های بسیار زیبا از جمله کوهستان، رودخانه و باغ‌های سرسبز و جاده باستانی و تاریخی دزپارت یا دژپارت، تنها بخشی از جاذبه‌های تاریخی و طبیعی شهرستان دزپارت هستند.
دزپارت از زیباترین شهر‌های استان خوزستان هستند و با سفر به این شهر میتوان علاوه بر گشت و گذار میان آثار تاریخی ، از طبیعت زیبای زمستانی آن‌ و تنفس در هوای مطبوع در دل زمستان لذت برد.

وحید اورکی /فارس

تالاب هورالعظیم خوزستان

نه دریاست، نه دریاچه، نه رودخانه، نه مرداب و نه باتلاق اینجا هور است. تا چشم کار می کند هور است و آب. سال ها گذشته و هور از پس تاریخ و جنگ ها و داغ ها، خشکسالی ها و نامهربانی ها نیمه جانی به در برده و هنوز هم خانه پرندگانی است که به رسم آبا و اجدادشان راهی هورالعظیم می شوند.

در میان تمام تالاب های جهان تنها تالابی که معیارهای تعریف یک تالاب را به صورت صد درصدی داراست همین تالاب بزرگ هورالعظیم است. هورالعظیم همانطور که از نامش پیداست تالابی وسیع و بزرگ است. تالابی که همین چند سال قبل دو میلیون هکتار وسعت داشت اما روز به روز از وسعتش کاسته شد و حالا 128 هزار هکتار وسعت دارد. این تالاب زیبا درست در مرز ایران و عراق قرار گرفته و یک سوم آن در داخل مرزهای ایران و دو سومش در خاک عراق قرار دارد. از بزرگی و عظمت این تالاب زیبا همین بس که روزگاری یک سوم کل مساحت کشور عراق را در بر گرفته بود و تا نزدیکی های بغداد ادامه پیدا می کرد اما حالا تا حوالی بصره عراق می رسد و وسعت عظیمی از آن از دست رفته است.

هورالعظیم که نوعی تالاب است، منطقه ای پر آب است که در عمیق ترین حالتش دو تا سه متری عمق دارد. نی زارها اولین ساکنان هور هستند که به چشم می خورند. هورالعظیم اکنون چند سالی است تبدیل به منطقه حفاظت شده، و زیستگاه گونه های نادری از پرندگان و البته گیاهان است.

هورالعظیم که ساکنان وفادار و اصیل عرب زبان اطراف آن، آن را هورالهویزه هم می نامند، روزگاری محل کسب روزی انسان های بسیاری بوده است تا جایی که شهر کوچک و حالا خلوت رفیع امروزی را به خاطر برکت و ثروتش کویت کوچک می نامیدند. ماهیگیری، پرورش گاومیش، شکار پرندگان، حصیربافی، درست کردن قایق و ...راه هایی بود که هور روزی را به مردمان می بخشید و از سخاوت هورالعظیم اغلب ساکنین زندگی مرفهی داشتند. صدها روستا در امتداد هور شکل گرفته بود که ساکنانشان همه از هور امرار معاش می کردند. اما با خشک شدن نسبی تالاب، شهر رفیعی که هم مرز با تالاب بود حالا چها تا پنج کیلومتری با آن فاصله دارد.

هورالعظیم روزهای پر فراز و نشیبی را در تاریخ پنج هزار ساله اش، به چشم دیده است. همین که در بین النهرین قرار گرفته نشان می دهد که در روزهای آغازین تاریخ حتما روزهای پر رفت و آمدی داشته است. منطقه ای آباد با آب فراوان که احتمالا برای زندگی در آن روزها و استقرار پایه های یک تمدن بسیار ضروری بوده است.

هور نبض حیاتی این منطقه است، علاوه بر تامین معیشت ساکنین هور و البته اهمیت فراوان زیست محیطی اش برای گونه های مختلف جانوری یکی از آثار خشک شدن هور بلند شدم ریزگردهایی است که شاید به زبان بی زبانی به این شرایط معترضند. این میهمانان ناخوانده در چند سال اخیر و با گسترش خشکسالی ها حالا دیگر بر حجم شان افزوده شده و تبدیل به مسئله ای ملی شده است. شاید همه باید بیشتر از پیش به فک هورالعظیم باشیم.

حالا که کم کم به هورالعظیم نزدیک می شویم باید بگویم هورالعظیم بعد از گذر از این همه رنج، هنوز هم زیبای زیباست. هنوز هم مردان ماهیگیری گرچه به سختی اما در آن به صید ماهی مشغولند و هنوز هم خانه هایی از جنس نی در نهایت سادگی در کنار قایق ها، هور را تنها نگذاشته اند. هورالعظیم یک گنجینه بزرگ و ارزشمند زیستی است که زیستگاه گونه های نادری است. فکر می کنم حالا شما هم هور را می بینید شاید برای اولین بار است که شاهد آب بازی و شنای گاومیش ها هستید. دیگر چیزی از راه باقی نمانده است.

چولان، لوئی، تیزک، کاگله، سورمه صحرا، نیلوفر آبی و بردی سایر گونه های گیاهی هستند که در هور زندگی می کنند.

این گیاهان پوششی سبز و متراکم را بر روی هور ایجاد کرده اند. برخی از این گیاهان در نواحی اطراف هور زندگی می کنند و برخی همچون نی ریشه در آب داشته و شناور هستند. هور سرزمین شگفتی هاست. بسیاری از مردم اطراف هور در روزگار گذشته از نی برای ساختن خانه و قایق استفاده می کردند. هنوز هم خانه هایی از جنس نی در گوشه هایی از هور به چشم می خورد.

هورالعظیم خانه همیشگی حواصیل، غاز پیشانی سفید، روباه، شغال، گربه جنگلی، لاکپشت نرم، سمور آبی و گراز است. شاید اگر خوب نگاه کنید حتما یکی از همین حیوانات بامزه را در حال شیطنت به چشم ببینید. اگر هوس ماهی هور به سرتان زده است اینجا بهشت ماهی کپور است و البته بیشتر از بیست نوع ماهی مختلف درتالاب هورالعظیم زندگی می کنند.

از ساکنین قدرتمند هور باید به گاومیش ها اشاره کرد که مدت زمان مدیدی است در این منطقه زندگی می کنند.

دراج، میوه خور، اکراس آفریقایی، اردک مرمری و عروس غار از پرندگان کمیاب و نادری هستند که همه ساله چشم هور را روشن می کنند.

هور به واسطه حضور این پرندگان استثنایی شهرتی جهانی دارد. همه ساله در دی ماه حضور این پرندگان در هورالعظیم به اوج خود می رسد و انگار زندگی دوباره در هور جریان می یابد.

هورالعظیم درست در منطقه مرزی ایران و عراق قرار دارد و از همان روزهای ابتدایی جنگ شاهد سختی های بسیاری بوده است. هور محل عملیات های مهمی بوده و به خون جوانان بسیاری آغشته شده است، شاید حس غریب هورالعظیم از همین خون ها نشات می گیرد. در فاصله ای کوتاه از هورالعظیم طلائیه، چزابه، هویزه و دهلاویه قرار دارند که از مناطق عملیاتی مهم بوده و محل شهادت و عرج مردان بسیاری بوده است. این مناطق حالا تبدیل به مناطقی فرهنگی شده و همه ساله پذیرای زائران بسیاری است که به قصد زیارت مشهد شهیدان عازم این خطه می شوند.

عکس: عرفان سامان فر/ایرنا

تصاویری زیبا و بکر از منطقه مزرعه شهرستان کرخه خوزستان

تپه هایی بکر و سرسبز برای تفریح و گردش در منطقه مزرعه شهرستان کرخه که میزبان گردشگران طبیعت است

امامزاده علی بن جویره معروف به(علی ابورده) که گفته میشود از موذنان امام علی (ع) است که در منطقه مزرعه دفن شده است که نشان از قدمت تاریخی این منطقه دارد ،این امامزاده احترام خاصی بین مردم منطقه دارد و در اولین روز سال نو مردم هر ساله در این مکان جمع میشوند و لحظات خوشی را سپری میکنند و از سرسبزی و زیبایی این مکان لذت میبرند

همچنین تپه تاریخی معروف به جاجیس که متعلق به دوره عیلامیان است و در زمستان و بهار شاهد حضور گردشگران زیادی در این تپه تاریخی می باشد

این امکان طبیعی و تاریخی متاسفانه از سوی سازمان های مربوطه حمایت خاصی نمی شوند و به درستی حفاظت نمی شوند و بارها شاهد تجاوز کسانی بودند که درخت های سدر این طبیعت بکر را از بین برده اند

تصاویر و گزارش:حامد(میلاد) منصوری/خبر آنلاین

طبیعت اطراف سد آب گُلوم بهبهان

بهبهان یکی از سرسبزترین شهرهای استان خوزستان است. در این منطقه گل‌های نرگس، آفتابگردان، بابونه، محمدی و… می‌رویند. این شهر سه نوع پوشش گیاهی درخت، درختچه و علوفه‌های مرتعی دارد. درخت‌های بادام کوهی، کُنار، کَهور، اُکالیپتوس، ریا، نخل، گز شاهی و درختچه‌های گَوَن، کهورک، رمیلک، پنج‌انگشت و علوفه‌های تاج خروسی سفید، موتر، گنجی و کاهوسا از عمده‌ترین گیاهان این منطقه هستند. این شهرستان در جنوب شرقی این استان قرار گرفته و مرکز آن شهر بهبهان است. این شهر به ۳ بخش مرکزی، زیدون، تشان (آغاجاری) و ۴ شهر و ۶ دهستان تقسیم شده است. این شهر از طرف شمال و شرق به استان کهگیلویه و بویراحمد، از جنوب به استان بوشهر و از غرب به شهرستان امیدیه محدود می‌شود. بهبهان موقیت ویژه‌ای دارد، چرا که در دشتی نزدیک به ارتفاعات زاگرس و بندرهای جنوبی واقع شده است. همین طور در گذرگاه چهار استان است و رودخانه‌های پر آب دارد. در ادامه تصاویری از طبیعت زیبای اطراف سد آب گُلوم در جنوب غربی بهبهان را مشاهده می کنید:

منبع »: جماران /مسلم کج کلاهی

طبیعت بکر و زیبای«کفشکنان»

به گزارش جماران، دهستان کفشکنان، منطقه‌ای تفریحی وکوهستانی در سواحل سد مارون است. این دهستان در بخش غربی استان کهگیلویه و بویراحمد واقع در بخش بهمئی است. شهرستان بهمئی در قسمت غرب و جنوب غرب استان کهگیلویه و بویراحمد و در ۴۰ کیلومتری شهرستان بهبهان قرار دارد، این شهرستان از شمال به چاروسا و دیشموک و باغ ملک، از جنوب به بهبهان، از شرق به کهگیلویه و از غرب به رامهرمز و آغاجاری و امیدیه منتهی می‌شود. اهالی شهرستان بهمئی لر هستند و به زبان لری صحبت می‌کنند. مردم این شهرستان با گویش لری بهمئی صحبت می‌کنند. لرهای بهمئی بازماندگان ایلامیان باستان هستند که بعدا در دوره اشکانیان در قالب حکومت محلی مستقل به نام الیمائیان ظاهر شدند و نقوش برجسته تنگ سروک مهم‌ترین داده‌های تاریخی در این زمینه هستند.

روستای غزاویه سرزمین تاکستان

انگور شهرستان کارون یکی از نوبرانه‌ترین انگورهایی است که در ایران برداشت می‌شود
با شروع فصل برداشت انگور چیدن خوشه‌های این محصول پربار از تاکستان‌های شهرستان کارون آغاز شد.
روستای غزاویه بزرگ در ۱۰ کیلومتری اهواز و در شرق رودخانه کارون، سرزمین تاکستان‌های همنشین نخلستان است.
بیشتر مردم در غزاویه کشاورزی می‌کنند و باغ دارند.

ظرفیت‌ های گردشگری کشاورزی در شهرستان کارون این منطقه را به یکی از قطب‌ های گردشگری پرجاذبه خوزستان تبدیل کرده است همچنین غزاویه در سال ۱۳۸۱ به عنوان روستای نمونه معرفی شد
هر سال برداشت انگور از تاکستان‌ های این روستا از اواخر خرداد ماه تا پایان تیرماه انجام می شود.
علاوه بر این اطراف روستا را نخلستان‌ های وسیعی در بر گرفته‌ است که قابلیت بیشماری در زمینه گردشگری کشاورزی در خوزستان دارد و نیازمند توجه مسولین به این امر می باشد
محصول تولیدی تاکستان‌های شهرستان کارون، غوره، انگور عسگری و سلطانی است.

عکس:محمد آهنگر/فارس

محمد آهنگر

ایران زیباست؛ دره «تو بیرون» دزفول

گروه عکس: درمیان دیدنی های بی شمار کشور پهناورمان، در دل منطقه ی گرم و سوزان خوزستان، دره ای وجود دارد که نامش برای مردم محلی آشناست، دره ای که در میان کوه های بلند و استوار واقع شده، وهوای مطبوع و زیبایی های شگفت انگیز آن پاداش بی نظیری است که طبیعت با سخاوتمندی به عاشقان سفر و گردشگران مشتاق می بخشد. دره «تو بیرون» در نزدیکی شهر دزفول در استان خوزستان است. این مکان شگفت‌انگیز در ۲۰کیلومتری دزفول و در منطقه تنگه‌سرا بخش سردشت این شهرستان در جنوب ایران قرار دارد. موقعیت شهر دزفول هم در شمال استان خوزستان بوده و دومین شهر بزرگ این استان است. «تو بیرون» از ۲ کلمه «تو» و «بیرون» ترکیب شده است که کلمه «تو» در گویش مردمان محلی معنی تب را می‌دهد و کلمه «بیرون» هم به بریدن و ازبین‌بردن معنا شده است. در گذشته‌ها، مردمان محلی برای درمان دردهای بدنشان به دره «تو بیرون» می‌آمدند. آن‌ها بر این باور بودند که آب این دره از خواص درمانی برخوردار است.

پوریا پاکیزه